TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
......
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
KHÓA: 2011-2015
Đề tài:
CHẾ ĐỘ, CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHỮNG NGƢỜI HOẠT
ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH Ở CẤP XÃ –
THỰC TIỄN Ở XÃ HIỆP THÀNH THUỘC
THÀNH PHỐ BẠC LIÊU, TỈNH BẠC LIÊU
Giảng viên hướng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
ThS. Diệp Thành Nguyên
Vũ Thụy Anh Phụng
Bộ môn: Luật Hành chính
MSSV: 5115834
Lớp: Luật Hành chính K37
Cần Thơ, tháng 11 năm 2014
Lời Cảm Ơn
Trong suốt khoảng thời gian bắt đầu học tập ở giảng
LỜI NÓI ĐẦU.................................................................................................1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẾ ĐỘ, CHÍNH SÁCH
ĐỐI VỚI NHỮNG NGƢỜI HOẠT ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH
Ở CẤP XÃ .......................................................................................................5
1.1. Khái quát chung về hệ thống chính trị cấp xã và những ngƣời hoạt động
không chuyên trách ở cấp xã............................................................................................5
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của hệ thống chính trị cấp xã.....................................5
1.1.1.1. Khái niệm chung về hệ thống chính trị cấp xã.....................................................5
1.1.1.2. Đặc điểm của hệ thống chính trị cấp xã...............................................................6
1.1.2. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của đội ngũ những ngƣời hoạt động
không chuyên trách ở cấp xã............................................................................................8
1.1.2.1. Khái niệm, đặc điểm những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã…..8
1.1.2.2. Vị trí, vai trò của đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã
....................................................................................................................................10
1.2. Tổng quan về chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không
chuyên trách ở cấp xã......................................................................................................12
1.2.1. Một số khái niệm cơ bản...............................................................................12
1.2.1.1. Chính sách, chế độ............................................................................................12
1.2.1.2. Mức phụ cấp đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã....13
1.2.1.3. Đào tạo, bồi dưỡng những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã ......14
1.2.1.4. Bảo hiểm y tế đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã ..15
1.2.1.5. Khen thưởng, kỷ luật đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã.............. ...................................................................................................................................16
1.2.2. Lịch sử về quá trình phát triển các chế độ, chính sách đối với những
ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp xã............................................................17
1.2.2.1. Giai đoạn năm 2003 đến năm 2010.................................................................17
2.4.1. Nguồn kinh phí để thực hiện các chế độ, chính sách đối với những ngƣời
hoạt động không chuyên trách cấp xã...........................................................................39
2.4.2. Cơ quan quản lý thực hiện chi trả các chế độ, chính sách đối với những
ngƣời hoạt động không chuyên trách cấp xã, thực tiễn tại xã Hiệp Thành thuộc
thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu.................................................................................40
CHƢƠNG 3: THỰC TIỄN, GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM
HOÀN THIỆN CHẾ ĐỘ, CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHỮNG HOẠT
ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH Ở CẤP XÃ – THỰC TIỄN TẠI XÃ
HIỆP THÀNH THUỘC THÀNH PHỐ
BẠC LIÊU, TỈNH BẠC LIÊU.....................................................................41
3.1. Khái quát chung về xã Hiệp Thành, thành phố Bạc Liêu................................41
3.2. Phân tích thực tiễn thực hiện các chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt
động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
................................................................................................................................43
3.2.1. Số lƣợng, chức danh những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở xã
Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu.................................................43
3.2.2. Quy định về mức phụ cấp.............................................................................47
3.2.3. Chế độ đào tạo, bồi dƣỡng............................................................................50
3.2.4. Chế độ khen thƣởng, kỷ luật........................................................................55
3.2.5. Chế độ bảo hiểm y tế ....................................................................................57
3.3. Một số nhận xét về việc thực hiện chế độ, chính sách đối với những ngƣời
hoạt động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc
Liêu ................................................................................................................................57
3.4. Giải pháp chủ yếu và kiến nghị nhằm hoàn thiện chế độ, chính sách đối với
những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc
Liêu, tỉnh Bạc Liêu ..........................................................................................................59
3.4.1. Giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục đổi mới chế độ, chính sách đối với
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
LỜI NÓI ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chế độ, chính sách đối với đội ngũ công tác ở cơ sở luôn là vấn đề mang tính
chiến lược của sự nghiệp cách mạng. Nó chi phối khả năng thành công hay thất bại của
các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước bởi xét đến cùng thì mọi chủ trương,
chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đều phải được triển khai thực hiện ở cơ sở
và thông qua hoạt động tác nghiệp của đội ngũ này. Tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5
Ban chấp hành Trung ương khóa IX, Đảng ta thấy rõ hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ
xã còn nhiều hạn chế. Trong đó có một nguyên nhân quan trọng như ý kiến của Trung
ương, Bộ Chính trị đã nhấn mạnh: Nguyên nhân chưa nhận thức đúng vai trò, vị trí cơ sở,
quan liêu để một thời gian quá dài, không có chính sách đồng bộ đối với cán bộ, thiếu
chăm lo, bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ cho cơ sở, không kịp thời bàn và đưa ra
những chính sách để củng cố và tăng cường đội ngũ cán bộ cơ sở. Chính vì thế, Đảng ta
chủ trương tiến tới xây dựng hệ thống chế độ, chính sách đối với cán bộ một cách đồng
bộ và nhất quán, công bằng, thống nhất phù hợp với từng loại đối tượng cán bộ, khuyến
khích những cán bộ có tài, có đức ra công sức đóng góp cho sự nghiệp xây dựng đất nước
đồng thời xử lý nghiêm minh và kịp thời những người có sai phạm.
Được biết, những người giúp việc cho hệ thống chính trị ở cơ sở hiện nay được
chia làm: Chuyên trách và không chuyên trách. So với thời gian trước, trong những năm
gần đây, Đảng và Nhà nước ta nói chung – tỉnh Bạc Liêu nói riêng đã bắt đầu có sự quan
tâm đặc biệt và chú trọng hơn đến công tác ban hành thực hiện chế độ, chính sách cho
những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
Việc triển khai ban hành và thực hiện các chế độ, chính sách đã đạt được một số
kết quả quan trọng: Đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã nói
chung trên toàn nước và trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu nói riêng cụ thể ở xã Hiệp Thành đã
từng bước phát triển về số lượng lẫn chất lượng. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt
được thì việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với đội ngũ này còn phát sinh nhiều
Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu nói riêng để đội ngũ được yên tâm công
tác, phát huy hết năng lực, tạo động lực để họ có hướng phấn đấu, rèn luyện.
Để thực hiện được mục tiêu trên luận văn sẽ nghiên cứu những nhiệm vụ cụ thể
sau đây:
- Phân tích cơ sở lý luận và xác định các chế độ, chính sách đối với những người
hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
- Phân tích cơ sở pháp lý liên quan điều chỉnh đến chế độ, chính sách đối với
những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã và ở xã Hiệp Thành.
- Phân tích thực tiễn ở xã Hiệp Thành, qua đó nêu lên vấn đề còn tồn tại cần phải
khắc phục. Đưa ra những giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện các chế độ, chính sách
đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
3. Phạm vi nghiên cứu
Các chế độ, chính sách đối với cán bộ nói chung khá phức tạp và đa dạng nên chế
độ, chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã cũng không
ngoại lệ. Để đi sâu và nghiên cứu rõ hơn, người viết sẽ giới hạn phạm vi nghiên cứu và
chỉ tập trung nghiên cứu về chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không
chuyên trách ở cấp xã thông qua các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh có liên quan
đến nội dung nghiên cứu. Về mặt thực tiễn, tập trung nghiên cứu chế độ, chính sách đối
với những người hoạt động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc
Liêu, tỉnh Bạc Liêu trong giai đoạn từ năm (2012- 2014).
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 2
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
4. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
động không chuyên trách ở cấp xã. Sau cùng, đánh giá chung về tình hình thực hiện quy
định về chế độ, chính sách ở tỉnh Bạc Liêu.
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 3
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Chƣơng 3: Thực tiễn, giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện chế độ, chính
sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp xã – Thực tiễn ở xã
Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Trên cơ sở chương 2, trọng tâm của chương này người viết phân tích thực tiễn
thực hiện các chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách ở xã
Hiệp Thành. Sau đó, nêu lên một số nhận xét về công tác thực hiện chế độ, chính sách đối
với những người hoạt động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành. Cuối cùng người viết,
đưa ra những giải pháp cũng như một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chế độ, chính sách
đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã nói chung và ở xã Hiệp
Thành nói riêng.
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 4
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
quốc cùng các tổ chức thành viên và đoàn thể nhân dân. Là hai trong ba bộ phận cấu
thành của hệ thống chính trị nước ta, góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ
đất nước, từ việc định ra kim chỉ nam để phát triển nhà nước (Đảng Cộng sản), đến việc
1
Hệ thống chính trị theo nghĩa rộng là khái niệm dùng để chỉ toàn bộ lĩnh vực chính trị của đời sống xã hội với tư
cách là một hệ thống bao gồm các tổ chức, các chủ thể chính trị, các quan điểm, quan hệ chính trị, hệ tư tưởng và
các chuẩn mực chính trị, pháp luật (Xem Tài liệu bồi dưỡng về quản lý Hành chính Nhà nước chương trình chuyên
viên – phần I: Nhà nước và pháp luật – Học viện Hành chính Quốc gia – 2001, tr. 13).
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 5
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động2. Tổ chức xã hội giữ một vai trò khá quan
trọng trong hệ thống chính trị ở nước ta, mỗi tổ chức đều có những nhiệm vụ, vai trò
riêng. Song, tất cả các tổ chức đều có chung một mục đích duy nhất đó là xây dựng, củng
cố và góp phần phát triển đất nước, quản lý xã hội. Mặc dù các tổ chức xã hội không
được mặc nhiên sử dụng quyền lực nhà nước như các cơ quan Nhà nước, nhưng trên thực
tế trong đời sống xã hội, các tổ chức này lại có sức ảnh hưởng rất lớn đến Nhà nước và là
chỗ dựa của Nhà nước.
Xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) là đơn vị hành chính cấp cơ sở. Đây là
cấp cuối cùng trong hệ thống quản lý hành chính, là cấp gần và sát dân nhất, nơi thể hiện
trực tiếp và cụ thể các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, thực
hiện chung mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, đảm bảo an ninh trật tự xã hội,
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Thứ nhất, hệ thống chính trị cấp xã là cấp thấp nhất trong hệ thống chính trị ở Nhà
nước ta, song lại là cấp quan trọng, gần và sát dân nhất.
Theo phân cấp quản lý thì cơ quan nhà nước được phân chia thành cơ quan nhà
nước cấp trung ương và cơ quan nhà nước cấp địa phương trong đó cấp địa phương được
chia thành cấp tỉnh, huyện và xã. Còn theo phân cấp đơn vị hành chính thì chia thành cấp
tỉnh, cấp huyện và cấp xã. Và nếu phân cấp quản lý theo địa giới hành chính thì được
chia thành 4 cấp: Cấp Trung ương (cấp nhà nước); cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung
ương; huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; xã, phường, thị trấn. Như vậy, cấp xã nói
chung và xã Hiệp Thành nói riêng là cấp thấp nhất và gần dân nhất.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cấp xã là gần dân nhất, là nền tảng của
hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều xong xuôi” 3. Cấp xã là một bộ phận
nòng cốt của hệ thống chính trị ở cơ sở, trực tiếp thực hiện việc tổ chức và vận động nhân
dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Là cầu nối trực
tiếp giữa hệ thống chính quyền cấp trên với nhân dân, hằng ngày tiếp xúc, nắm bắt và
phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhân dân, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy
quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội.
Thực tiễn cho thấy, có hệ thống đường lối, chính sách pháp luật đúng đắn nhưng ở
đó hệ thống chính trị cơ sở hoạt động yếu kém thì đường lối chính sách pháp luật cũng sẽ
chưa thực sự đi vào đời sống của nhân dân, chưa phát huy được sức mạnh của mình;
ngược lại ở đâu hệ thống chính trị cơ sở hoạt động có hiệu quả thì ở đó đường lối, chính
sách pháp luật của Đảng và Nhà nước được thực thi nghiêm minh, chính trị ổn định, đời
sống nhân dân được nâng cao.
Thứ hai, hệ thống chính trị cấp xã có điểm khác biệt so với hệ thống chính trị cấp
tỉnh, cấp huyện ở chỗ: Cơ quan Nhà nước ở cơ sở không có các cơ quan tư pháp (Tòa án
cơ quan cai trị - quản lý mà còn là cơ quan thể hiện lợi ích chung của dân cư, là nơi vận
động và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân.
1.1.2. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của đội ngũ những người hoạt động không
chuyên trách ở cấp xã
1.1.2.1. Khái niệm, đặc điểm những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã
Khái niệm những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã
Nước ta khi bước vào thời kỳ mới vừa đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
vừa xây dựng và hoàn chỉnh Nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tiến hành xây dựng
nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đặc biệt là việc thực hiện “Chương trình
mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới” đầu từ năm 2010 đến nay. Vì vậy, Đảng
và Nhà nước ta đặc biệt dành sự quan tâm đến hệ thống chính trị cấp xã. Cùng với việc
chăm lo xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã, Đảng và Nhà nước ta luôn
cân nhắc việc ban hành thực hiện, sửa đổi, bổ sung các chế độ, chính sách đối với cán bộ
xã nói chung - những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã nói riêng ngày càng
hoàn thiện hơn. Để làm rõ được đều đó, trước hết phải nắm được các khái niệm cơ bản về
đối tượng được áp dụng các chế độ, chính sách đó, cụ thể là: Những người hoạt động
không chuyên trách ở cấp xã.
Theo Nghị quyết số 17/NQ-TW ngày 18 tháng 3 năm 2002 của Hội nghị lần thứ
5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa IX6, hệ thống chính trị ở cơ sở có cán bộ:
Chuyên trách và không chuyên trách. Trên tinh thần của Nghị quyết, cán bộ ở cấp xã
được chia làm (cán bộ chuyên trách và cán bộ không chuyên trách). Tuy nhiên, kể từ khi
Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Chính phủ quy định về
4
Điều 5 và Điều 122, khoản 3 Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003.
Điều 4, khoản 1, điểm a và Điều 13, khoản 1 Nghị định số 92/2010/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Chính
phủ quy định về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và
những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
6
Nghị quyết đã đề cập một cách toàn diện các vấn đề liên quan đến đội ngũ cán bộ, công chức làm việc ở cơ sở.
giúp cấp Ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể giải quyết công việc ở cơ sở và trực tiếp
giải quyết các vấn đề của người dân, góp phần đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội, ổn
định chính trị, an ninh trật tự trên địa bàn xã, phường, thị trấn. Nhóm người này không
được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, không được hưởng chính sách tăng lương
theo thâm niên công tác, không thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, chỉ được
hưởng mức phụ cấp cấp hàng tháng từ nguồn Ngân sách Nhà nước rót xuống địa phương
thực hiện việc chi trả theo quy định của pháp luật.
Đặc điểm của những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã
Tất cả các đối tượng cán bộ, công chức hay những người hoạt động không chuyên
trách trên thực tế chung quy đều là những đối tượng giúp việc cho Nhà nước. Vì vậy, để
phân biệt các nhóm đối tượng này với nhau cần phải căn cứ vào các đặc điểm của mỗi
đối tượng. Đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã nói chung và tại
xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu có những đặc điểm sau đây:
Thứ nhất, những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, tại xã Hiệp Thành
có một số lượng lớn là dân bản địa, cư trú, sinh sống tại địa phương, có quan hệ họ hàng,
gắn bó với các mặt đời sống của người dân như: Kinh tế, văn hóa, tình cảm và trong sinh
hoạt hàng ngày.
Thứ hai, đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, tại xã Hiệp
Thành trình độ chuyên môn còn thấp, ít được đào tạo chính quy – trình độ cao nhất cũng
chỉ đạt đến trình độ Cao đẳng hoặc Trung cấp và hay có sự biến động. Trình độ chuyên
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 9
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
môn, lý luận chính trị vẫn chưa được quan tâm, chú trọng nhiều như cán bộ, công chức
hoạt động, công tác cũng như cán bộ. Vì vậy, những người hoạt động không chuyên trách
ở cấp xã cũng có vị trí, vai trò tương đương như cán bộ chuyên trách cấp xã.
7
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb. Sự thật, Hà Nội, năm 1991, tr.
269.
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 10
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Một là, trong giai đoạn hiện nay, khi chúng ta đang từng bước tiến tới xây dựng
Nhà nước Pháp quyền, mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường mối quan hệ gắn
bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Đòi hỏi cần có một đội ngũ gắn kết được mối quan
hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân ở cơ sở lại với nhau. Và không ai khác, đội ngũ
những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã là nhóm người đảm nhận nhiệm vụ
đó, thông qua việc trực tiếp triển khai thực hiện các chính sách, đường lối của Đảng, pháp
luật của Nhà nước xuống địa phương góp phần giúp người dân hiểu và nắm bắt được các
chủ trương, chính sách đó, đội ngũ này đã từng bước thu hẹp khoảng cách giữa Đảng,
Nhà nước với người dân hơn. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cán bộ là
những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ
và thi hành, đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, Chính phủ hiểu rõ
để đặt chính sách cho đúng”8.
Hai là, có thể khẳng định một điều trong sự phát triển kinh tế, giữ gìn trật tự, an
toàn xã hội ở địa phương có phần đóng góp không nhỏ của đội ngũ những người hoạt
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu nói riêng. Đội ngũ cũng có
một vị trí, vai trò quan trọng không kém so với cán bộ, công chức cấp xã. Họ luôn song
hành cùng đội ngũ chuyên trách ở cấp xã trong việc làm cầu nối giữa Đảng, Nhà nước
với nhân dân để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, góp phần phát huy vai trò của hệ
thống chính trị, giúp ổn định chính trị, giữ gìn an ninh, trật tự và phát triển kinh tế - xã
hội ở địa phương. Là lực lượng tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật
của Nhà nước đến dân nhanh chóng và hiệu quả nhất. Nếu được xây dựng vững mạnh,
những người hoạt động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành sẽ là lực lượng quan trọng
tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ và vững chắc trên địa bàn xã Hiệp Thành trong thời gian
tới.
Tuy nhiên, có một thực tế dù cả hai đội ngũ cán bộ chuyên trách và những người
hoạt động không chuyên trách đều được cấp trên ra quyết định công nhận chức danh,
nhiệm vụ rõ ràng song chế độ, chính sách đãi ngộ của Nhà nước đối với hai đội ngũ này
lại có sự khác biệt rất rõ ràng. Để làm rõ hơn về điều này ở chương 2, người viết sẽ trình
bày cụ thể và chi tiết các quy định của Nhà nước có liên quan về chế độ, chính sách đối
với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã nói chung và ở xã Hiệp Thành
nói riêng. Để từ đó, có thể thấy được những điều còn bất cập, vướng mắc trong các chế
độ, chính sách đối với họ. Trong khi họ có vị trí, vai trò tương đối quan trọng đối với hệ
thống chính trị ở cơ sở.
1.2. Tổng quan về chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên
trách ở cấp xã
1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1.1. Chính sách, chế độ
Chế độ, chính sách là một khâu quan trọng, là công cụ và biện pháp để xây dựng
đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách. Có hệ thống chế độ, chính sách đối
với đội ngũ này đúng đắn sẽ hỗ trợ, thúc đẩy các mặt công tác quản lý đội ngũ, tạo động
đối tượng là nhóm người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Từ việc ban hành và
thực hiện các chế độ, chính sách sẽ góp phần tạo động lực cho họ hoàn thành tốt nhiệm
vụ được giao.
Trên những quan niệm chung về chế độ, chính sách vừa nêu, có thể khái quát về
chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành
thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu như sau: Là tổng thể những sách lược kế hoạch
của Đảng, Nhà nước và tỉnh Bạc Liêu thông qua các quan điểm, chủ trương, biện pháp
quy định đối với những người hoạt động không chuyên trách ở xã và công tác xây dựng
đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách ở xã Hiệp Thành trên địa bàn tỉnh.
Nội dung của các chế độ, chính sách đối với họ phải căn cứ dựa trên tình hình, đặc điểm
của xã Hiệp Thành và của đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách ở xã. Từ
đó, sẽ có các chế độ, chính sách phù hợp đối với những người hoạt động không chuyên
trách ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu.
1.2.1.2. Mức phụ cấp đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã
Thay vì cán bộ, công chức được hưởng tiền lương (lượng tiền mà người lao động
nhận được từ người sử dụng lao động sau khi đã hoàn thành một công việc nhất định
hoặc sau một thời gian lao động nhất định – Sách kinh tế lao động). Những người hoạt
động không chuyên trách ở cấp xã chỉ nhận được mức phụ cấp hàng tháng - khoản trợ
cấp được trích ra từ nguồn quỹ của Ngân sách Trung ương rót xuống địa phương để
khoán chi trả mức tiền cụ thể theo luật định nhằm phụ giúp đảm bảo đời sống cũng như
bù đắp phần công sức của họ tham gia công tác làm công việc tại địa phương. Tuy nhiên,
số tiền cụ thể đó không phải tiền lương theo biên chế như cán bộ, công chức được hưởng.
10
Nguyễn Như Ý, Đại từ điển Tiếng Việt, Nxb. Văn hóa thông tin, năm 1999, tr. 341.
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 13
phát huy hết năng lực làm việc của mình.
Đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao hiểu biết về mọi mặt cho những người hoạt
động không chuyên trách ở cấp xã là cần thiết trong thời điểm hiện nay. Họ là những
người trực tiếp gần gũi nhân dân, vì vậy trước hết họ phải nắm bắt và thật sự hiểu được
những chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Để giải thích cho dân
11
Viện Từ điển học và Bách khoa toàn thư Việt Nam, Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam, Tập 1, Nxb. Từ điển
Bách khoa.
12
Ts. Ngô Thành Can, Bộ Nội vụ - Viện Khoa học tổ chức Nhà nước, Cải cách quy trình đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ,
công
chức
nhằm
nâng
cao
năng
lực
thực
thi
công
vụ,
[truy cập 15/11/2014].
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 14
người lao động tự nguyện tham gia, được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù
hợp với thu nhập của mình để hưởng bảo hiểm xã hội (Điều 3, khoản 3 Luật Bảo hiểm xã
hội năm 2006). Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006: Cán bộ, công chức
cấp xã được tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với 05 chế độ được hưởng (ốm đau, thai
sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất) Điều 4, khoản 1; và những
13
Đặng Huế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Triển khai Nghị quyết 21 – NQ/TW: Cần sự quyết tâm và cuộc của cả hệ
thống chính trị, [truy cập ngày
27/09/2014].
14
Điều 15, khoản 2 Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Chính phủ quy định về chức
danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt
động không chuyên trách ở cấp xã.
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 15
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
người hoạt động không chuyên trách trong trường hợp nếu có nhu cầu tham gia bảo hiểm
xã hội tự nguyện được hưởng 02 chế độ (hưu trí, tử tuất) Điều 4, khoản 2.
Nhìn nhận một cách thực tế, Nhà nước quy định về việc tham gia các chế độ bảo
hiểm xã hội đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã như hiện nay
thật sự là rất không hợp lý. Trong khi, họ làm việc không khác gì cán bộ, công chức xã
nâng cao chất lượng bộ máy chính quyền ở cơ sở), tại phiên họp thứ 6, khóa XII của Uỷ ban thường vụ Quốc hội.
16
Điều 3, khoản 2 Luật thi đua, khen thưởng năm 2003.
17
Hslaw – Laws for everybody, Chế độ chính sách trả lương khen thưởng, [truy cập 25/09/2014].
18
Điều 3, khoản 3 Luật thi đua khen thưởng năm 2003.
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 16
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
chế định pháp luật để bảo đảm duy trì các điều kiện lành mạnh trong quá trình hoạt động
của cơ quan nhà nước, các tổ chức và doanh nghiệp, chế định này là bộ phận cấu thành
quan trọng trong hệ thống pháp luật lao động và cán bộ, công chức hiện hành của Nhà
nước ta19.
Tóm lại, khen thưởng, kỷ luật là những công vụ và biện pháp quản lý trong quá
trình xây dựng, phát triển và sử dụng những người hoạt động không chuyên trách. Thông
qua đó, nhằm tôn vinh, động viên kịp thời các thành tích cống hiến cũng như xử lý kịp
thời các vi phạm kỷ luật nhằm tạo ra sự công bằng trong đối xử. Qua đó, động viên,
khuyến khích họ phát huy trí tuệ, tài năng, sức lao động phục vụ cho sự phát triển của hệ
thống chính trị ở cấp xã.
1.2.2. Lịch sử về quá trình phát triển các chế độ, chính sách đối với những người
hoạt động không chuyên trách ở cấp xã
Việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không
Đề tài: Chế độ, chính sách đối với những ngƣời hoạt động không chuyên trách ở cấp
xã – Thực tiễn ở xã Hiệp Thành thuộc thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Thứ nhất, số lượng những người hoạt động không chuyên trách căn cứ theo 03 tiêu
chí (dân số, diện tích và các yếu tố đặc thù) so với Nghị định cũ chỉ dựa trên quy mô dân
số.
Thứ hai, Nghị định số 121/2003/NĐ-CP quy định cụ thể các chức danh, trong khi
Điều 14 Nghị định số 92/2009/NĐ-CP quy định Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng
nhân dân cùng cấp quy định chức danh những người hoạt động không chuyên trách. Nghị
định cũng quy định rõ những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã được hưởng
chế độ phụ cấp do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định nhưng không vượt quá hệ số 1,0
mức lương tối thiểu và không thuộc đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Thứ ba, đổi tên gọi “cán bộ không chuyên trách” thành “những người hoạt động
không chuyên trách”, quy định số lượng những người hoạt động không chuyên trách cụ
thể như sau: Cấp xã loại 1 không quá 22 người; Cấp xã loại 2 không quá 20 người; Cấp
xã loại 3 không quá 19 người. Mỗi thôn, tổ dân phố không quá 3 người20.
Tuy nhiên, một số quy định của Nghị định số 92/2009/NĐ-CP đã không còn phù
hợp với tình hình hiện tại. Nắm bắt được tình hình, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị
định số 29/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2009/NĐ-CP
ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Chính phủ quy định về chức danh, số lượng, một số chế
độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt
động không chuyên trách ở cấp xã. Là Nghị định quy định tương đối hợp lý với tình hình
của những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã hiện nay. Nghị định số
29/2013/NĐ-CP có một số ưu điểm, một số nội dung mới, có tính chất đi sâu hơn, đảm
bảo công tác quản lý về số lượng, chức danh và các chế độ, chính sách đối với những
người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã tốt hơn mang lại hiệu quả cao hơn. Theo
Nghị định số 29/2013/NĐ-CP ngân sách Trung ương thực hiện khoán quỹ phụ cấp, bao
gồm cả 3% Bảo hiểm y tế để chi trả hàng tháng đối với họ. Điều này, đã phần nào thể
hiện được sự quan tâm sâu sắc, thấy được sự cống hiến của họ đối với tiến trình chung
GVHD: ThS. Diệp Thành Nguyên
Trang 19
SVTH: Vũ Thụy Anh Phụng
Copyright: Tài liệu đại học ©