Bài thơ “Mùa xuân chín” đã cho người đọc thấy một hồn thơ Hàn
Mặc Tử đầy nỗi niềm u uất nghĩ suy
Nhắc đến thơ Hàn Mặc Tử là người ta nghĩ ngay đến những vần thơ điên của ông, khi đọc chúng ta thây
phải rùng mình. Nhưng trong tập “Thơ điên” này, Hàn lại có một bài thơ hay đến mềm mại, nhẹ nhàng.
Đó là bài: “Mùa xuân chín”
Trong làn nắng ủng khói mơ tan.
Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng.
Sột soạt gió trêu tà áo biếc,
Trên giàn thiên lí. Bóng xuân sang.
Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời,
Bao cô thôn nữ hát bên đồi;
- Ngày mai trong đám xuân xanh ấy,
Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi...
Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi,
Hổn hển như lời của nước mây...
Thầm thì với ai ngồi dưới trúc,
Nghe ra ý vị và thơ ngây...
Khách xa gặp lúc mùa xuân chín,
Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng.
- Chị ấy năm nay còn gánh thóc
Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?
Được chiêm ngưỡng những tác phẩm của ông, ta mới thấy đây là một tài thơ, một hồn thơ luôn trỗi dậy
ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn nhất. Thi

sĩ Hàn viết bài thơ này khi căn bệnh phong đang tàn phá cơ thể ông rất dữ dội. Ấy vậy mà lời thơ vẫn say
dắm, trẻ đẹp, mùa xuân ấy vẫn thấm màu sự sống.
Ta đã thường thấy mùa xuân về trong thơ của Nguyễn Bính
“Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay
Hoa xoan lớp lớp rụng rơi đầy"
Đây cũng là mùa xuân nhưng lại như vừa đến mang theo mưa xuân lất phất. Hàn Mặc Tử sao lại gọi là


Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi,
Hổn hển như lời của nước mây...
Thầm thì với ai ngồi dưới trúc,
Nghe ra ý vị và thơ ngây...
Tưởng chừng như tiếng hát rất mỏng manh, nhẹ như một làn khói mỏng. Ta cứ cảm thấy tiếng hát này có
thể nhìn thấy, nhìn rõ là đằng khác vì có sự định vị ở nơi “lưng chừng núi”. Còn có âm vực rất yếu ớt
“hổn hển”, gợi ra một hơi thở có khi là gấp gáp nhưng biết đâu lại khó khăn. Chính vì tiếng hát này không
mạnh mà rất nhỏ, chỉ “thầm thì” nên nghe có vẻ là ý vị, thơ ngây. Phải chăng lúc này mùa xuân đang
chín? Nhưng có ngẫm ra mới thấy cái âm thanh mỏng manh kia thật vô định và khó nắm bắt được nó.
Vừa là hữu hình vì thấy nó ở giữa lưng chừng một ngọn núi, nghe thấy lòi nhưng lại là cái vô hình, non
nớt khó có thể tồn tại lâu được. Chắc chắn lời ca ấy sẽ tan biến, sẽ mất ngay sau đó! Vậy là bức tranh
xuân ngoài kia dù có đẹp đến đâu, có nắng ửng đến hồng bao nhiêu đi nữa thì cũng làm nhà thơ thấy cái
thực tại xung quanh mình không sao nắm giữ được, nó luôn bất ổn và làm tâm hồn nhà thơ có một chút
bất an. Một ý nghĩa cuộc sống nữa được nhà thơ chiêm nghiệm ra, đó là những gì xung quanh ta tưởng
rằng có thể nắm bắt, có thể lấy làm của ta nhưng mới chỉ là “nghi ra” thôi chứ chưa phải là “chắc chắn là
vậy”.


Cuối bài thơ lại là hình ảnh người phụ nữ với một vẻ đẹp “chân quê”, đậm chất đồng nội hiện lên trên nền
trắng có “nắng chang chang”. Người lữ khách nhìn cảnh xuân mà nhớ về quê nhà. Đúng theo kiểu:.
“Nghe mưa nơi này lại nhớ mưa xưa”, nghĩa là hiện tại giúp người ta nhìn về quá khú nhưng cũng đôi
chút dự cảm về tương lai. Mùa xuân đã chín, lòng người cũng vì thế mà đang dần nghĩ suy chăng? Xuân
đã chín thì tất theo lẽ thường phải sang mùa, con người hết tuổi “hát bên đồi” thì cũng phải chuyển sang
tuổi “theo chồng bỏ cuộc chơi”. Thế nên vào những thời điểm như vậy “chẳng lẽ ôm lòng chờ đợi mãi, cô
đành lỗi bước với tình quân..” ắt phải sang lòng. Một câu hỏi ở cuối bài nhưng không chỉ cho ta nhiều câu
trả lời mà còn cho ta thấy tâm tư, nỗi lòng của người khách xa khi gặp đúng khi mùa xuân đương chín. Có
thể đứng ngắm nhìn cảnh sắc, nghỉ tiếng hát, xem các cô thôn nữ đi hội mà lòng muốn hướng về dĩ vãng
xa xôi. Người đó cũng có một người thương nơi quê nhà, và không biết giờ này đang làm gì nữa, cô có
còn chờ đợi không hay đã gặp tình cảnh khác mất rồi. Chỉ hai, ba hình ảnh miêu tả mùa xuân mà có tới
vài ba nét tâm trạng trong đó.