PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH OAI
TRƯỜNG THCS XUÂN DƯƠNG

HỒ SƠ DỰ THI
DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

1. Tên chủ đề dạy học: Văn bản: Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận
2. Môn học chính của chủ đề: Ngữ văn
3. Các môn được tích hợp: Lịch sử, Địa lý, Sinh học, Mỹ thuật, Âm nhạc,
GDCD, Nếp sống văn minh thanh lịch.

-1-


PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH OAI
TRƯỜNG THCS XUÂN DƯƠNG

PHIẾU THÔNG TIN GIÁO VIÊN DỰ THI

- Trường

:

THCS Xuân Dương

- Địa chỉ

:

Xuân Dương – Thanh Oai – Hà Nội


- Môn dạy

:

Ngữ văn

- Điện thoại

:

01666 252 218

-2-


PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1. Tên hồ sơ dạy học:
Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên THCS – môn Ngữ Văn 9
Văn bản: Đoàn thuyền đán cá – Huy Cận (Thời gian dạy: 2 tiết).
2. Mục tiêu dạy học:
a. Kiến thức:
* Sau khi học xong tiết học này học sinh phải thấy được:
- HS biết được bài thơ sáng tác vào năm 1958 khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộc
kháng chiến chống Pháp, miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào xây dựng
CNXH...( Kiến thức môn Lịch sử 9- Bài 28 Xây dựng CNXH ở miền Bắc...)
- HS biết về vùng biển Quảng Ninh, vùng biển Hạ Long và con người nơi đây(Kiến
thức môn Địa lí 9- Bài 17: Vùng trung du miền núi Bắc Bộ)
- HS biết được rất nhiều loài cá và môi trường sống, đặc điểm cơ thể của chúng
(Kiến thức môn Sinh học 7- Sự đa dạng và đặc điểm chung của các loài cá)
- HS thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về cuộc sống

-3-


c. Thái độ:
* Qua tiết học:
- Giáo dục học sinh bảo vệ môi trường.
- Giúp học sinh thêm yêu thiên nhiên và có ý thức bảo vệ thiên nhiên.
- Rèn ý thức, tinh thần tham gia môn học.
- Yêu thích môn Ngữ văn cũng như các môn khoa học khác như: Giáo dục công dân,
Sinh học, Âm nhac, Mỹ thuật,Địa lí.
3. Đối tượng dạy học của bài học:
- Đối tượng học sinh: Lớp 9A
- Số lượng: 34 em.
- Đặc điểm: Học sinh thích học môn Ngữ văn.
4. Ý nghĩa của bài học:
Bài học giúp các em thấy được ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường. Từ
đó có những suy nghĩ và hành động tích cực về vấn đề xử lý rác thải sinh hoạt.
5. Thiết bị dạy học, học liệu:
Giáo án, bài giảng, thiết bị dạy học, tư liệu dạy học (Hình ảnh, tài liệu....)
6. Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

 Cách thức tổ chức: (Tiết 51)
*Hoạt động khởi động:
Giáo viên thuyết trình để tạo tâm thế cho học sinh bước vào bài mới.
- Từ tiết trước các em đã chuẩn bị bài tập về nhà, hãy trình bày những hiểu biết của
các em về vùng biển Quảng Ninh và con người nơi đây.
- Đại diện một nhóm trình bày sản phẩm tìm hiểu về vùng biển Hạ Long.

(Tích hợp với địa lí 9- Bài 17: Vùng trung du miền núi Bắc Bộ)
* Hoạt động hình thành kiến thức mới

- Đọc phần còn lại của bài
- Tìm những hình ảnh miêu tả thiên nhiên. Nhà thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật
gì để miêu tả. Nhận xét bút pháp xây dựng hình ảnh của nhà thơ?
- Tìm những hình ảnh miêu tả con người. Chỉ ra biện pháp nghệ thuật. Nêu cảm
nhận về những hình ảnh đó.

 Cách thức tổ chức: (Tiết 52)
*Hoạt động khởi động:
- Cho HS trình bày tóm tắt nghệ thuật nội dung 2 khổ thơ đầu bài “Đoàn thuyền đánh
cá” bằng sơ đồ tư duy
- GV thuyết trình để tạo tâm thế cho học sinh vào phần kiến thức mới
* Hoạt động hình thành kiến thức mới
- Bước 1: Tìm hiểu phần 2 của bài thơ cảnh đoàn thuyền ra khơi
+ Tích hợp GDCD 7 - Bài 5: Yêu thương con người
+ Tích hợp giáo dục kỹ năng sống yêu lao động, trân trọng người lao động,
quý trọng thành quả lao động
- Bước 2: Tìm hiểu phần 3 của bài thơ cảnh đoàn thuyền trở về
• Học sinh hoạt động nhóm
+ Nhóm 1: Tìm các biện pháp nghệ thuật?
+ Nhóm 2: Nhận xét về hình ảnh thiên nhiên
+ Nhóm 3: Nhận xét về hình ảnh con người
+ Nhóm 4: Cảm nhận của em về cảnh đoàn
thuyền trở về trong bình minh?

-5-


HS lên thuyết trình bài của nhóm mình

*Hoạt động thực hành

Bài tập 1: Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về thiên nhiên trong bài thơ
“Đoàn thuyền đánh cá”
Bài tập 2: Viết đoạn văn tổng phân hợp phân tích khổ thơ đầu hoặc khổ thơ cuối của
bài thơ “ Đoàn thuyền đánh cá”
8. Các sản phẩm của học sinh

-8-


Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

-9-


Nhóm 4

- 10 -


Ngày soạn:21-10-2014
Tiết 51
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về cuộc
sống của người lao động trên biển cả những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội.
- Thấy được những nét nghệ thuật nổi bật về hình ảnh, bút pháp nghệ thuật,

Hướng dẫn học sinh đọc: Giọng đọc khỏe, I. Đọc- tìm hiểu chung.
phấn chấn, hào hứng, chú ý nhịp 4/3, 2/2/3. 1.Tác giả: Huy Cận( 1919- 2005)
? Trình bày sự hiểu biết của các em về nhà - Là một trong những nhà thơ tiêu
thơ Huy Cận?
biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam.
- Đại diện một nhóm trình bày, các nhóm
khác nhận xét.
- Giáo viên nhận xét, mở rộng tư liệu về tác
giả.
- 11 -


? Bài thơ ra đời năm bao nhiêu? Em hiểu gì 2.Tác phẩm:
về hoàn cảnh ra đời ấy?
Sáng tác 1958, in trong tập Trời mỗi
- Đại diện một nhóm trình bày:
ngày lại sáng.
- Giáo viên trình chiếu một số hình ảnh
người lao động, nhấn mạnh:Bài thơ sáng
tác vào năm 1958 khi đất nước đã kết thúc
thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp,
miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào
xây dựng CNXH...
( Tích hợp với môn Lịch sử 9- Bài 28 Xây
dựng CNXH ở miền Bắc...)
? Trong bài thơ, nhà thơ có kể tên rất nhiều
loài cá. Dựa vào hiểu biết của mình em hãy
nêu môi trường sống, đặc điểm cơ thể của
chúng?
( Tích hợp với môn Sinh học 7- Sự đa

-> Hai cảm hứng thống nhất chặt chẽ và
- 12 -


bao trùm toàn bài.
- Giáo viên trình chiếu hai khổ thơ đầu
- Hs đọc 2 khổ thơ đầu.
? Mở đầu bài thơ, tác giả đã mở ra không
gian, thời gian ra khơi của đoàn thuyền qua
những từ ngữ, hình ảnh nào?
- Học sinh trả lời, giáo viên trình chiếu.
? Đó là một thời gian, không gian như thế
nào?
- Học sinh trình bày ý kiến.
? Em có nhận xét gì về thời điểm ra khơi?
Theo em, tại sao tác giả lại chọn thời điểm
này để miêu tả?
- Học sinh trình bày ý kiến.
Đây là thời điểm đặc biệt, hoàng hôn
đang buông xuống, một ngày sắp hết.
? Trong 2 câu thơ đầu, tác giả đã sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của các
biện pháp đó?
- Học sinh trình bày ý kiến
GV bình: Tác giả so sánh mặt trời như một
hòn lửa khổng lồ đỏ rực rỡ đang từ từ lặn
xuống biển khơi, liên tưởng, nhân hoá
những lượn sóng như những then cài đang
cài chặt cánh cửa màn đêm khổng lồ đang
sập xuống...

-Vũ trụ như ngôi nhà lớn, ngôi nhà
vĩ đại ấy đang bước vào thời kì nghỉ
ngơi
->Thiên nhiên rộng lớn nhưng gần
gũi, ấm áp.

“Câu hát căng buồm cùng gió khơi”


không chỉ nhờ no căng gió mà tiếng hát
vang xa, bay cao, của người dân chài...
? Tìm những câu thơ thể hiện tiếng hát đó?
Học sinh trình bày ý kiến
- Giáo viên trình chiếu.
? Em hãy nhận xét về giọng thơ và nghệ
thuật tác giả sử dụng ở những câu thơ này?
- Học sinh trình bày ý kiến :
? Câu hát của người dân chài nói lên điều
gì? Từ đó em cảm nhận như thế nào về
người lao động?
- Học sinh trình bày ý kiến : Câu hát thể
hiện sự giàu có của biển cả và khát vọng
chinh phục của người dân chài.
- GV bình: Những câu hát một nét tâm hồn
của người dân chài. Họ cầu mong biển lặng
sóng êm, gặp luồng cá đánh bắt được nhiều
cá...
? Qua sự phân tích trên, em thấy cảnh ra
khơi được tác giả miêu tả như thế nào?
? Những lời hát của người dân chài gợi cho

-> Cảnh ra khơi hồ hởi, lạc quan, tin
tưởng, đẹp kì vĩ.=> Ca ngợi thiên
nhiên và con người lao động

* Hoạt động thực hành
Bài tập 1: Bằng lời văn của mình em hãy tả
lại cảnh đoàn thuyền ra khơi.
Bài tập 2: Em hãy tóm tắt nghệ thuật, nội
dung hai khổ thơ đầu bằng sơ đồ.
- 14 -

Bài tập 1: Viết đoạn văn miêu tả
làm nổi cảnh đoàn thuyền ra khơi
trong hoàng hôn
Bài tập 2: Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt
kiến thức hai khổ thơ đầu theo


* Hoạt động ứng dụng ( Thực hiện cùng hoạt động khởi động)
Sưu tầm hình ảnh, giới thiệu về vùng biển Hạ - Sưu tầm hình ảnh về biển Hạ Long.
Long và con người nơi đây
- Thuyết trình trước lớp giới thiệu về
( Tích hợp với môn Địa lí 9: Vị trí , tiềm năng Quảng Ninh
kinh tế của vùng biển Hạ Long)
* Hoạt động bổ sung ( Kết hợp thực hiện cùng hoạt động tìm hiểu kiến thức mới)
? Những lời hát của người dân chài gợi cho
em nhớ tới những khúc hát nào của người dân
lao động?
? Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi gợi cho em
nhớ đến bài thơ nào có hình ảnh con thuyền

dân trên biển.
- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại, cách tạo dựng những hình ảnh tráng lệ lãng mạn.
-Tích hợp Giáo dục bảo vệ môi trường.
2. Kĩ năng:
- Đọc - hiểu một tác phẩm thơ hiện đại.
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ.
- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động của tác giả được
đề cập đến trong tác phẩm.
- Làm việc nhóm, tham gia các hoạt động trong bài đặc biệt là thực hành, ứng dụng
bổ sung để phát huy những năng lực bản thân (Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực
cảm thụ thẩm mĩ, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác... )
3. Thái độ:
- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, yêu lao động, con người lao động.
- Thái độ bảo vệ môi trường, trân trọng thành quả lao động.
- Giáo dục kĩ năng sống hợp với văn minh thanh lịch
III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
* Hoạt động khởi động:
Em hãy trình bày tóm tắt nghệ thuật, nội dung hai khổ thơ đầu bài thơ
“Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận bằng sơ đồ?
- Học sinh trình bày
* Hoạt động hình thành kiến thức mới
Hoạt động của giáo viên-học sinh
Nội dung chính
GV trình chiếu
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá.
- Hs đọc lại 4 khổ thơ tiếp.
? Cảnh đoàn thuyền đi trên biển được miêu
tả qua hình ảnh thơ nào?
- Học sinh trình bày ý kiến.
+ Thuyền ta lái gió với buồm trăng

dân chài được miêu tả qua từ ngữ nào? Qua
đó ta thấy được gì về tư thế của người dân
chài?
Học sinh trình bày
Gv bình: Nhà thơ sử dụng các động từ để
miêu tả công việc của ngư dân. Cuộc đánh
cá cũng như trận chiến, trận chiến trên mặt
trận lao động nhằm chinh phục biển
khơi....
? Nhà thơ đã có những lời thơ thật đẹp về
cá, về biển. Đó là những lời thơ nào?
- Học sinh trình bày

- Con người tầm vóc lớn lao sánh
ngang vũ trụ

+ Từ ngữ: dò bụng biển, dàn đan thế
trận, vây giăng
- Tác giả sử dụng các động từ cho
thấy tư thế chủ động, làm chủ.

Cá nhụ, cá chim cùng cá đé
....Đêm thở sao lùa nước Hạ Long
? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật + Nghệ thuật: liệt kê, nhân hoá, ẩn
gì?
dụ, sử dụng tính từ chỉ màu sắc.
Học sinh trình bày
Qua đó ta thấy cảnh biển đêm được hiện - Biển giàu có, đẹp rực rỡ, lung linh.
lên như thế nào?
Học sinh trình bày

GV bình: Trên nền trời ửng hồng lúc rạng
đông nổi bật hình ảnh người dân chài. Tác
giả dùng từ xoăn tay giàu chất tạo hình,
vừa tả thực về hình ảnh của các chàng trai
biển cả ....
? Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa
thiên nhiên và con người lao động
Học sinh trình bày

- Lạc quan trong lao động
- Yêu biển, biết ơn biển

+ Ta kéo xoăn tay...
- Con người lao động khỏe khoắn,
mạnh mẽ, đầy sức sống

- Thiên nhiên hài hòa, thống nhất với
con người, hòa nhịp với con người
trong lao động. Thiên nhiên có tác
- Qua đây em thấy gì về công việc đánh cá dụng làm tôn vẻ đẹp,tầm vóc con
trên biển?
người
- Học sinh trình bày
->Công việc lao động nặng nhọc của
? Em có biết những tác phẩm nào ca ngợi người đánh cá đã thành bài ca đầy
người lao động hoặc nhắc ta nhớ đến công niềm vui.
lao của người lao động ?
( Tích hợp GDCD 7 - Bài 5: Yêu thương
con người)
( Tích hợp giáo dục kỹ năng sống yêu lao

người .

Nhận xét về hình ảnh con

+ Nhóm 4: Cảm nhận của em về cảnh đoàn
thuyền trở về trong bình minh?
- Đại diện nhóm trình bày phiếu học tập
báo cáo, các nhóm nhận xét, bổ sung.
GV nhận xét, kết luận:
GV: Cảnh bình minh trên biển gợi cho ta
nhớ đến hình ảnh bình minh thật đẹp trong
“ Cô Tô” –Nguyễn Tuân.” ...
? Bài thơ có nhiều từ hát, cả bài cũng như 1
khúc ca. Đó là khúc ca gì?
- 19 -

- Nghệ thuật miêu tả, nhân hoá, ẩn
dụ hoán dụ, nói quá cảm xúc mãnh
liệt...
- Bình minh trên biển lộng lẫy. Bình
minh lên báo hiệu một ngày mới bắt
đầu, báo hiệu sự sống sinh sôi nảy
nở, là sự khởi đầu của niềm vui hạnh
phúc mà người lao động có được sau
một đêm lao động
- Con người lao động cất cao tiếng
hát trở về, tiếng hát của niềm vui lao
động, niềm vui trước thành quả lao
động. Tiếng hát đưa con thuyền trở
về với tư thế mới chạy đua cùng mặt


Bài tập 2: Viết đoạn văn tổng phân hợp phân
tích khổ thơ đầu hoặc khổ thơ cuối của bài thơ
“ Đoàn thuyền đánh cá”
GV hướng dẫn HS hoạt động cá nhân
- Hs hoạt động cá nhân, trên cơ sở đã chuẩn bị
bài ở nhà, trình bày bài tập1.
*KL: GV đánh giá mức độ hiểu bài của HS.
*Hoạt động ứng dụng
*GV tích hợp giáo dục thái độ với biển đảo.
- Học sinh thảo luận nhóm theo kĩ thuật khăn
phủ bàn, thời gian 3 phút
Câu hỏi thảo luận: Nhà thơ Huy Cận đã hóa
thân vào người dân chài cất lên tiếng hát ca
ngợi biển khơi và thể hiện hiện tình cảm sâu
nặng với biển “ Biển cho ta cá như lòng mẹ
-Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”.
Còn em, em có suy nghĩ, tình cảm gì với
biển.
- 20 -

IV. Luyện tập.
1. Viết đoạn văn
Bài tập 1: Đoạn văn phải đảm bảo
yêu vầu về hình thức và nội dung:
Về hình thức phải có mở đoạn, thân
đoạn, kết đoạn. Về nội dung phải
nêu được cảm nhận về hình ảnh
thiên nhiên trong bài
Bài tập 2: Đoạn văn phải đảm bảo

7: Bài 17: Bảo vệ môi trường và tài nguyên
thiên nhiên. Môn Sinh học 9 Bài: Tác động
của con người đối với môi trường Phần III
của bài. Môn Nếp sống thanh lịch văn minh
lớp 8: Bài 5: Ứng xử với môi trường).
* Hoạt động bổ sung:
( Thực hiện cùng hoạt động hình thành kiến thức mới)
Em có biết những tác phẩm nào ca ngợi người -Ca dao: Cày đồng ...muôn phần”
lao động hoặc nhắc ta nhớ đến công lao của - Quê hương - Tế Hanh
người lao động ?
- Bài ca vỡ đất -Hoàng Trung Thông
- Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành
Long
* Bài thơ miêu tả đoàn thuyền đánh cá trong đêm nhưng lại tràn đầy ánh sáng: ánh
sáng của trăng sao, cá, nước, ánh sáng của mặt trời xuống biển, đội biển và ánh sáng
của thành quả lao động. Xuyên suốt bài thơ là tiếng hát của người lao động dù công
việc nặng nhọc nhưng không hề thấy mệt mỏi. Họ hát vang để ca ngợi biển cả, ca
ngợi cuộc sống mới, ca ngợi đất nước trong công cuộc xây dựng CNXH.
*Giáo viên hướng dẫn học tập ở nhà
Làm bài tập.
- Chuẩn bị “ Tập làm thơ tám chữ”
+ Tìm hiểu đặc điểm thơ tám chữ
+ Sưu tầm tác phẩm thơ tám chữ

- 21 -