Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời Mở Đầu
Ở các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ, kinh doanh nhượng quyền
được xem là “kinh tế hót bạc” bởi đây là phương thức đơn giản hóa
những mối lo ngại trong kinh doanh thông thường. Tại Mỹ, hiện có hơn
550.000 cửa hàng nhượng quyền, chiếm 40% lợi nhuận tại đây. Tại
Trung Quốc, cách đây 4 năm nhiều DN không hề biết Franchising là gì,
thế nhưng hiện nay Trung Quốc là một trong những thị trường Nhượng
quyền thương mại “nóng bỏng” nhất thế giới với sự có mặt của hầu hết
các thương hiệu nổi tiếng.
Theo dự đoán của các chuyên gia thương mại, sau khi VN gia nhập
Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), sự mở cửa cho các tập đoàn bán
lẻ, ngành hàng thức ăn nhanh và siêu thị sẽ xâm nhập thị trường VN
một cách ồ ạt. Để chống đỡ, theo các chuyên gia, chỉ có cách nhượng
quyền thương mại... Tuy nhiên, việc phát triển mô hình này còn rất
nhiều hạn chế và mới mẻ đối với hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam
nói chung và các doanh nghiệp kinh doanh bán lẻ nói riêng.
Từ nhận thức đó em chọn đề tài: “Nhượng quyền thương mại –
Công cụ hiệu quả thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp bán lẻ
ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu.
Mục đích nghiên cứu
- Hệ thống hóa một số lý luận cơ bản về Nhượng quyền Thương
mại tại Việt Nam
- Phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm thiết lập và phát
triển hệ thống Nhượng quyền Thương mại đối với ngành hàng bán
lẻ.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đối tượng nghiên cứu
Các yếu tố nhằm thiết lập một hệ thống Nhượng quyền Thương mại:
Bảo vệ tài sản trí tuệ của doanh nghiệp, Xây dựng đội ngũ nhân sự cho
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1. MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NHƯỢNG QUYỀN
THƯƠNG MẠI VÀ THIẾT LẬP HỆ THỐNG NHƯỢNG
QUYỀN THƯƠNG MẠI.
1.1. Một số khái niệm cơ bản về Nhượng quyền thương mại.
1.1.1. Thương hiệu.
Để đi đến định nghĩa về thuật ngữ franchise – Nhượng quyền thương
mại chúng ta không thể không tìm hiểu khái niệm thương hiệu vì cở sở
để hình thành franchise chính là dựa trên nền tảng của thương hiệu. Tuy
nhiên, trong Luật Việt Nam hiện nay chưa có một chưa có một định
nghĩa về “thương hiệu” mà mới chỉ dừng lai ở định nghĩa về Nhãn hiệu,
Nhãn hiệu nổi tiếng, tên thương mại…
Theo Luật sở hưu trí tuệ 2005:
“Nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các tổ
chức, cá nhân khác nhau”.
“Nhãn hiệu nổi tiếng là nhãn hiệu được người tiêu dùng biết đến rộng
rãi trên toàn lãnh thổ Việt Nam”.
Điều đó có nghĩa là nhãn hiệu là một thuật ngữ “Nguyên Thuỷ” hình
thành lên Thương hiệu. Thương hiệu khác với Nhãn hiệu vì hầu như bất
kể sản phẩm tốt xấu nào cũng có thể có một nhãn hiệu riêng, nhưng để
trở thành một thương hiệu thì Nhãn hiệu đó phải mạnh, phải nổi tiếng và
phải được kiểm nghiệm bằng thực tiễn.
Khác với các hàng hoá thông thường, thương hiệu là một loại hàng
hoá trí tuệ mang giá trị, và là một tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp.
Đó là lý do tại sao chủ thương hiệu phải nên nghĩ đến chuyện làm thế
nào để đánh bóng thương hiệu, tạo tiếng vang cho thương hiệu của mình
để đem lại nhiều nguồn lợi kinh tế từ tài sản trí tuệ này. franchise là một
trong những phương thức có thể đáp ứng những nhu cầu vừa kể trên.
1.1.2. Nhượng quyền thương mại – franchise.
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
bakery này cũng được hưởng đầy đủ các dịch vụ khuyến mãi, hậu mãi
từ Công ty Kinh Đô.
Dù có khá nhiều hình thức kinh doanh theo kiểu franchise nhưng
nhìn chung hình thức kinh doanh phổ biến nhất vần là: Nhượng quyền
phân phối sản phẩm (product distribution franchise) và nhượng quyền
sử dụng công thức kinh doanh (business format franchise).
Đối với hình thức nhượng quyền phân phối sản phẩm, bên mua
franchise thường không nhận được sự hỗ trợ đáng kể nào từ phía chủ
thương hiệu ngoại trừ việc cho phép sử dụng tên nhãn, thương hiệu,
biểu tượng (logo), khẩu hiệu (slogan) và phân phối sản phẩm hay dịch
vụ của bên chủ thương hiệu trong một phạm vi khu vực và thời gian
nhất định. hình thức kinh doanh này cho phép bên mua franchise tự kinh
hoanh và tự tiêu thụ hầu như không chịu sự ảnh hưởng của chủ thương
hiệu. Do đó, mối quan hệ giữa chủ thương hiệu và người mua franchise
là mối quan hệ nhà cung cấp và nhà phân phối phổ biến là các công ty
sản xuất nước giải khát Coca-Cola, Pepsi...
Đối với hình thức Nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh mà
có thể gọi tắt là Nhượng quyền kinh doanh thì hợp đồng nhượng quyền
bao gồm thêm việc chuyển giao kỹ thuật kinh doanh và công thức điều
hành quản lý. Các chuẩn mực của mô hình kinh doanh này phải tuyệt
đối giữ đúng ở tất cả các cửa hàng. Mối liên hệ và hợp tác giữa bên bán
và bên mua franchise phải rất chặt chẽ, bên mua franchise được bên bán
hướng dẫn chi tiết cách sử dụng và đổi lại, bên mua thường phải trả một
khoản phí cho bên bán franchise, có thể là một khoản chi phí chọn gói
một lần, có thể là một khoản chi phí hàng tháng dựa trên doanh số, và
cũng có thể tổng hợp luôn cả hai khoản phí kể trên tuỳ thuộc vào giá trị
của thương hiệu; Còn bên bán có quyền kiểm tra giám sát việc kinh
doanh và thực hiện hợp đồng của bên mua. Mô hình này hiện nay đã
yêu cầu đóng góp
Trả phí quảng cáo.
Phải được chấp thuận
Kiểm soát chất Xây dựng tiêu chuẩn Huấn luyện nhân viên
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
lượng Đào tạo nhân viên thanh
tra
Triển khai giám sát
hàng ngày
Khác biệt cơ bản giữa người bán và người mua franchise
Người bán franchise Người mua franchise
Sở hữu thương hiệu Được cấp phép sử dụng thương
hiệu
Cung cấp hỗ trợ:
Đào tạo
Quảng cáo
Tiếp thị
Điều hành cửa hàng dưới sự giúp
đỡ của chủ thương hiệu
Nhận phí franchise Trả phí franchise
1.2. Các lợi ích của Nhượng quyền thương mại.
Lợi ích của bên bán nhượng quyền:
franchise đem lại hệ thống kinh doanh rộng khắp, khả năng chiếm
lĩnh thị trường, phát triển nhanh hệ thống kinh doanh. Franchise là
phương tiện quảng bá hình ảnh nhanh và có hiệu quả. Thông qua
franchise, danh tiếng và uy tín của bên chuyển nhượng cũng như đối
tượng chuyển nhượng tăng mạnh, giá trị tài sản vô hình phát triển bền
vững, tăng khả năng cạnh tranh của cả DN nhượng và nhận quyền. Bên
cạnh đó, chi phí đầu tư phát triển kinh doanh thấp, giảm thiểu rủi ro
- Sản phẩm hay dịch vụ muốn nhượng quyền có đối tuợng khách hàng
rõ ràng không?
- Những phần quan trọng hay bí quyết kinh doanh của sản phẩm hay
dịch vụ có thể chuyển giao dễ dàng cho đối tác mua franchise thông
qua đào tạo huấn luyện hay không?
- Sản phẩm hay dịch vụ muốn nhượng quyền sễ mang lại lợi nhuận
cho chủ đầu tư kinh doanh hay không?
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Doanh nghiệp có sẵn sàng và có khả năng để tuyển dụng thêm những
cán bộ quản lý giỏi cần thiết để xây dựng và quản trị hệ thống
franchise hay không?
Nếu doanh nghiệp trả lời “không” hay không biết câu trả lời cho các câu
hỏi trên thì xem như sản phẩm hay dịch vụ của doanh nghiệp không phù
hợp hay chưa sẵn sàng cho việc kinh doanh nhượng quyền.
1.3.1.2. Thẩm định đối tác mua “Nhượng quyền thương mại”
a. Thẩm định mặt bằng kinh doanh
Các chủ thuơng hiệu thường thẩm định về vị trí địa điểm cửa hàng, quy
mô diện tích cũng như tính pháp lý của mặt bằng kinh doanh, có đáp
ứng tốt nhu cầu cả khách hàng hay không? Vị trí các cửa hàng có được
sắp xếp theo một hệ thống đảm bảo tính hiệu quả của mô hình kinh
doanh hay không? Có đông dân cư sống gần đó không? mật độ người đi
lại có đông không…
b. Sự thiện chí của đối tác mua nhượng quyền
Để một hệ thống franchise thành công thì sự thiện chí của đối tác
mua nhượng quyền rất quân trọng. Các chủ thương hiệu cần phải xem
xét đối tác có khả năng tiếp cận tốt mô hình này không? Đối tác có am
hiểu về sự vận động của thị trường hay không? hiểu biết về luật pháp
kinh doanh không?
Ngoài ra vấn đề tài chính của bên mua nhượng quyền cũng rất quan
các đối tác mua nhượng quyền. Thông thường một cuốn cẩm nang hoạt
động cần phải có một số tiêu đề quy định như sau:
- Thông tin liên quan đến nghĩa vụ của các bên mua franchise
- Quy định về giá cả
- Quy định về quảng cáo
- Kiểm soát hàng tồn kho
- Hành chính và kế toán sổ sách
- Quy trình và cung cách phục vụ
- Quy trình giải quyết thanh phiền khách hàng
11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Tiêu chuẩn đánh giá hoàn thiện công việc
- Tuyển dụng nhân sự
- In ấn và văn phòng phẩm
- An toàn về điện, hồ sơ, mặt tiền…
1.3.3.3. Chuẩn bị chương trình huấn luyện cho đối tác mua
franchise
Đây là điều kiện khá quan trọng để bên nhượng quyền hiểu biết về
kinh doanh nhượng quyền và sản phẩm nhượng. Chương trình đào tạo
và huấn luyện bao gồm chương trình đào tạo lục xây dựng thành lập cửa
hàng bản đầu và chương trình đào tạo lúc cửa hàng nhượng quyền đã đi
vào hoạt động ổn định. Phí đào tạo này có thể đã bao gồm trong phí
franchise ban đầu và cũng có thể chưa tính, tất cả cũng tuỳ vào sự
thương lượng giữa bên mua và bên bán franchise. Thời gian đào tạo tuỳ
theo mức đọ phức tạp của sản phẩm nhượng quyền.
1.3.3.4. Xây dựng lực lượng hỗ trợ tại chỗ cho đối tác mua
franchise
Đó là chương trình hỗ trợ tại hỗ của chủ thương hiệu đối với mỗi cửa
hàng franchise. có hai hìh thức hỗ trợ phổ biến:
- Chủ thương hiệu cử đại diện có chuyên môn thường xuyên xuống tận
cho đối tác mua franchise trước, sau đó mới đòi hỏi hay yêu cầu đối tác
tuân thủ các nội quy của hệ thống franchise.
1.3.3.8. Xây dựng chiến lược marketing cho hệ thống franchise
Xây dựng chiến lược marketing cho thương hiệu và hệ thống
franchise là một mảng quan trọng nếu muốn đạt được lợi nhuận cao, cả
chủ thương hiệu và đối tác mua franchise đều mong muốn thương hiệu
đang kinh doanh trở lên nổi tiếng hơn. Do đó, chủ thương hiệu và đối
tác mua franchise cần phải phối hợp bài bản trong các khâu kinh doanh,
dịch vụ cũng như khuyếch trương thương hiệu.
13
Copyright: Tài liệu đại học ©