Bút pháp hiện thực kết hợp với cảm hứng lãng mạn chiến đấu,
lãng mạn cách mạng của nhà thơ chiến sĩ đã tạo nên một khúc
quân hành, một khúc độc hành oai dũng, đặc sắc.
Đoạn thơ tập trung tạo hình ảnh đoàn binh Tây Tiến:
Trước hết cần giới thiệu sơ qua tác giả Quang Dũng, đoàn binh Tây Tiến và con đường hành quân (diễn tả
ở phần đầu bài thơ).
I. Giảng
1. Ngoại hình, dáng vẻ các chiến sĩ Tây Tiến:
Mang vẻ đẹp khác thường: “không mọc tóc” là cách diễn tả thanh về một hiện thực thô ráp, nặng nề.
Đồng thời có ý chủ động chứ không phải bị động trước những trận sốt rét rừng làm rụng hết tóc, làm làn
da xanh vì mất máu. “xanh màu lá" cũng là cách nói thật mà thanh “so với cách nói xanh xao". Người
chiến sĩ ở đây như hòa với rừng cây, với lá ngụy trang.
Chịu đựng nhiều gian lao, bệnh tật như vậy nhưng chiến binh Tây Tiến vẫn giữ vẻ oai phong, mang cả cái
oai linh của rừng thẳm qua ngữ "dữ oai hùm". Cách tả này ứng hợp với phần trên khi tác giả viết: "cọp
trêu người".
Như vậy đoàn quân này ốm mà không yếu, dữ nhưng không tợn. Nói đúng hiện thực nhưng ngòi bút
Quang Dũng không nặng đi sâu vào những gian khổ mà nghiêng về vẻ đẹp lãng mạn. Năm 1948, cũng tả
về người lính thiếu thốn, gian khổ, ngòi bút Chính Hữu lại nghiêng về những chi tiết rất thực:
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá Chân không giầy...
(Đồng chí - Chính Hữu).
2. Tâm hồn: mộng mơ.
Hoạt động, chiến đấu ở một vùng rừng núi xa xôi, hoang dại, hiểm trở như vậy, người chiến sĩ vẫn "gửi
mộng qua biên giới", vẫn “mơ Hà Nội dáng kiều thơm". Dáng kiều thơm là dáng thiếu nữ kiều diễm,
thanh lịch, quyến rũ của thủ đô ba mươi sáu phố phường. Dáng vẻ của người con gái hoặc cô em gái thân
yêu vẫn đi vào trong giấc mơ của người lính xa nhà, xa quê.
3. Ý chí: hào hùng.
Những nấm mồ viễn xứ, những cái chết xa xứ, nằm lại ở biên cương heo hút không cản được ý chí tinh