Nhận xét về thiên nhiên trong “Truyện Kiều”, Đặng Thanh Lê
từng nói : “Có thể nói thiên nhiên trong “Truyện Kiều” cũng là
một nhân vật, một nhân vật thường lặng lẽ, kín đáo nhưng không
mấy khi không xuất hiện và luôn luôn thấm đượm tình người…
Thiên nhiên vốn không phải là chủ đề riêng của Nguyễn Du mà nó là chủ đề chung của thi sĩ muôn đời.
Nhưng thiên nhiên đi vào “Truyện Kiều”, đi vào tâm hồn đại thi hào Nguyễn Du lại có những nét rất
riêng. Trong “Truyện Kiều”, Nguyễn Du chỉ tạo cơ hội cho thiên nhiên xuất hiện khi cần tạo nền cảnh
cho một cuộc gặp gỡ, hẹn hò hoặc khi bộc lộ giúp những cảm nhận tâm trạng của các nhân vật về thời
gian, không gian, cảnh ngộ,…

Trong tiết thanh minh trong sáng, khắp nơi nô nức đi tảo mộ, du xuân, thiên nhiên ùa vào lòng người với
những nét màu thật sáng đẹp và dồi dào sức sống :
“Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”
Một mùa xuân với màu xanh rợn ngợp của cỏ non, với một vài bông lê điểm xuyết. Chỉ với đôi nét chấm
phá, qua ngòi bút tài hoa của nhà nghệ sĩ, cả một bức tranh xuân bừng sáng hiện lên. Trong cái không
gian bát ngát màu xanh của cỏ mùa xuân, điểm vào một vài bông hoa lê trắng muốt, tinh khiết, đưa lòng
người trong cảnh bay bay nhè nhẹ, lâng lâng.
Cảnh như đang nâng nhẹ bước chân ba chị em Thuý Kiều :
“Bước dần theo ngọn tiểu khê,
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh.
Nao nao dòng nước uốn quanh
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang”
Cảnh ở đây thật thơ mộng và thắm đượm tình người. Một dòng nước, một nhịp cầu nho nhỏ cũng đủ gợi
lên những nét thanh thanh của phong cảnh.
Thiên nhiên càng trở nên hữu tình, thơ mộng khi Kiều chia tay với Kim Trọng :
“Dưới cầu nước chảy trong veo,
Bên cầu tơ liễu bóng chiều thướt tha”
Nguyễn Du không cần giá vẽ nhưng đã dựng nên một bức tranh thiên nhiên thật đẹp và hài hoà. Dưới cầu
là dòng nước êm đềm chảy, bên cầu là hình ảnh “tơ liễu bóng chiều thướt tha”. Cảnh vật gắn bó nhau, tôn
nhau lên, chiếc cầu nhỏ như làm đẹp cho dòng nước và dòng nước làm cho chiếc cầu càng trở nên xinh

“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”
thì quả là không sai. Nỗi buồn trong Kiều thật mênh mang, rợn ngợp, một nỗi buồn khiến cho lòng người
khô héo. “Nội cỏ” ở đây cũng “dầu dầu” cũng mang tâm sự nỗi lòng của Kiều. Đó là nỗi buồn vì cuộc đời
đang bị xô đâỷ, vùi dập. Nỗi buồn đó cứ dấy lên mãi, ứ đọng mãi, khơi gợi nỗi niềm tủi nhục đau thương
đến ứa nước mắt. Aâm thanh của tiếng sóng hay cũng chính là những tai hoạ, những khó khăn đang rình
rập, có nguy cơ ập xuống đầu Kiều, choáng ngợp khắp tâm trí Kiều. Cảnh ở đây vừa mênh mang, rợn
ngợp vừa mang tâm sự u hoài của lòng người.
Có thể nói thiên nhiên luôn là hình ảnh thân gần, gắn bó với mỗi chúng ta, nó không chỉ là khung cảnh


gần gũi trong cuộc sống đời thường mà đã đi vào văn học, cụ thể đi vào “Truyện Kiều”. Nguyễn Du đã
mượn thiên nhiên làm nền cho truyện và cũng biến thiên nhiên thành một nhân vật, mang tâm sự, nỗi lòng
của con người. Ngòi bút thơ của Nguyễn Du tài hoa, điêu luyện khi dựng lên hình ảnh thiên nhiên .Thiên
nhiên mãi là hình ảnh, là nhân vật không thể thiếu trong “Truyện Kiều” . “Truyện Kiều” mãi mãi là viên
ngọc quý, là cuốn sách gối đầu giường của mõi chúng ta.
Nhà thơ Sông Lam, Núi Hồng đã ra đi, nhưng “Truyện Kiều” mãi mãi là dòng sông mát lành chảy qua
tâm hồn chúng ta để lại một lớp phù sa màu mỡ. Trên lớp phù sa màu mỡ đó, ta luôn luôn gặp hình ảnh
tươi đẹp, sống động, mang đậm tình người của thiên nhiên.
loigiaihay.com
Xem thêm: Video bài giảng môn Văn học