TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH
TRẦN VĂN HIỂU
PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ – KHỐI
LƯỢNG – LỢI NHUẬN TẠI CÔNG TY TRÁCH
NHIỆM HỮU HẠN MINH PHÚ – HẬU GIANG
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: Kế Toán
Mã ngành: 52340301
Cần Thơ 08 - 2013
LỜI CẢM TẠ
Kết quả đạt được của luận văn ngoài sự nổ lực của tác giả còn là kết quả
với sự giúp đỡ của thầy, cô, gia đình, bạn bè và quý công ty.
Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn cô ThS Nguyễn Thúy An đã tận
tình hướng dẫn và đóng góp nhiều ý kiến cho tôi trong suốt thời gian thực hiện
luận văn này.
Cảm ơn Ban Giám Đốc, cũng như Phòng Kế Toán của Công Ty Trách
Nhiệm Hữu Hạn Minh Phú – Hậu Giang đã nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp
những số liệu cần thiết để tôi hoàn thành luận văn này.
Chân thành cảm ơn tất cả các thầy cô của khoa Kinh Tế - Quản Trị Kinh
Doanh trường Đại Học Cần Thơ, cũng như tất cả các thầy cô bộ môn Kế Toán
– Kiểm Toán đã truyền đạt những kiến thức quý báo cho bản thân để tôi làm
tốt được luận văn của mình.
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
Cần Thơ, ngày….. tháng …..năm…..
Đơn vị công ty
iii
MỤC LỤC
Trang
Chương 1: GIỚI THIỆU............................................................................ 1
HẬU GIANG ............................................................................................26
3.1 Giới thiệu tổng quát về công ty ............................................................26
3.1.1 Lịch sử hình thành ............................................................................26
3.1.2 Lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh ...........................................27
3.1.3 Đặt điểm hoạt động sản xuất kinh doanh ..........................................28
3.1.4 Cơ cấu tổ chức và quản lý công ty ....................................................29
3.2 Tổng quan hoạt động sản xuất kinh doanh ...........................................32
3.3 Tình hình hoạt động và định hướng phát triển .....................................37
3.3.1 Thuận lợi .........................................................................................37
3.3.2 Khó khăn ..........................................................................................38
3.3.3 Phương hướng phát triển ..................................................................38
CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ C – V – P TẠI CÔNG TY
TNHH MINH PHÚ – HẬU GIANG .........................................................41
4.1 Quy trình sản xuất ...............................................................................41
4.2 Tổng hợp doanh thu.............................................................................41
4.3 Phân loại chi phí theo cách ứng xử ......................................................42
4.3.1 Căn cứ ứng xử của chi phí ................................................................42
4.3.2 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp .......................................................43
4.3.3 Chi phí nhân công trực tiếp ...............................................................46
4.3.4 Chi phí sản xuất chung .....................................................................48
4.3.5 Chi phí bán hàng...............................................................................51
4.3.6 Chi phí quản lý doanh nghiệp ..........................................................54
4.3.7 Tổng hợp chi phí ..............................................................................56
4.4 Báo cáo thu nhập số dư đảm phí ..........................................................59
4.4.1 Báo cáo thu nhập dạng số dư đảm phí ...............................................59
4.4.2 Báo cáo theo chức năng ....................................................................62
4.5 Phân tích các chỉ tiêu trong mối quan hệ C – V – P .............................62
v
2011, 2012 của công ty...................................................................................... 33
Bảng 3.2:Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty qua 6 tháng đầu
năm 2010, 2011, 2012, 2013 của công ty........................................................... 34
Bảng 4.1: Tổng hợp doanh thu của 3 loại sản phẩm trong năm 2012 của
công ty .............................................................................................................. 41
Bảng 4.2: Căn cứ ứng xử của từng loại chi phí .................................................. 43
Bảng 4.3:Tổng hợp tình hình thu mua NVL chính trong năm 2012 ................... 43
Bảng 4.4:Tổng hợp số lượng sản phẩm tôm sản xuất hoàn thành ...................... 44
Bảng 4.5: Bảng tổng hợp chi phí nguyên vật liệu đơn vị cúa các sản phẩm sản
xuất hoàn thành năm 2012 ................................................................................ 45
Bảng 4.6 : Bảng tổng hợp chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương của
nhân công trực tiếp sản xuất năm 2012 ............................................................ 46
Bảng 4.7:Tổng hợp tiền lương và các khoản trích theo lương CNTT sản xuất
cho từng loại sản phẩm trong năm 2012 ............................................................ 46
Bảng 4.8:Tổng hợp chi phí nhân công trực tiếp sản xuất sản phẩm tính cho 1
đơn vị sản phẩm năm 2012 ............................................................................... 47
Bảng 4.9: Tổng hợp chi phí sản xuất chung của công ty trong năm 2012 .......... 48
Bảng 4.10: Tổng hợp chi phí khả biến SXC của công ty trong năm 2012 cho
từng loại sản phẩm sản xuất .............................................................................. 49
Bảng 4.11: Chi phí SXC khả biến đơn vị của từng loại sản phẩm sản xuất
trong năm 2012 ................................................................................................ 50
Bảng 4.12: Tổng hợp chi phí SXC bất biến của công ty trong năm 2012 cho
từng loại sản phẩm sản xuất .............................................................................. 51
Bảng 4.13: Tổng hợp chi phí bán hàng của công ty trong năm 2012 ................. 51
vii
Bảng 4.14: Tổng hợp chi phí bán hàng khả biến cho từng loại sản phẩm trong
năm 2012 .......................................................................................................... 52
(giảm) của sản phẩm loại I ................................................................................ 70
viii
Bảng 4.33: Mối quan hệ kết cấu chi phí với lợi nhuận khi doanh số tăng
(giảm) của sản phẩm loại II ............................................................................... 70
Bảng 4.34: Mối quan hệ kết cấu chi phí với lợi nhuận khi doanh số tăng
(giảm) của sản phẩm loại III .............................................................................. 71
Bảng 4.35: Kết cấu hàng bán của 3 sản phẩm trong năm 2012 của công ty. ...... 71
Bảng 4.36: Tổng hợp lợi nhuận khi thay đổi kết cấu hàng bán của các sản
phẩm trong năm mới 2013 ................................................................................. 72
Bảng 4.37: Số dư an toàn và tỷ lệ số dư an toàn của 3 loại sản phẩm trong
năm 2012 .......................................................................................................... 73
Bảng 4.38: Sản lượng hòa vốn của các sản phẩm trong năm 2012..................... 74
Bảng 4.39: Doanh thu hòa vốn của các sản phẩm trong năm 2012 .................... 75
Bảng 4.40 : Thời gian hòa vốn của từng loại sản phẩm trong năm 2012............ 76
Bảng 4.41: Tỷ lệ hòa vốn của từng loại sản phẩm trong năm 2012 .................... 76
Bảng 4.42 :Báo cáo thu nhập khi sản lượng tiêu thụ của 3 loại sản phẩm tăng
10% so với năm 2012 ........................................................................................ 80
Bảng 4.43 : Báo cáo thu nhập của 3 loại sản phẩm khi chi phí NVL giảm
2.000đ/gói sản phẩm ......................................................................................... .81
Bảng 4.44 : Mối quan hệ giữa giá bán và điểm hòa vốn của 3 loại sản phẩm
tôm trong năm 2012 .......................................................................................... 84
ix
DANH SÁCH HÌNH
Trang
Số dư đảm phí
TNHH:
Trách nhiệm hữu hạn
NCTT:
Nhân công trực tiếp
CPKB:
Chi phí khả biến
CPBB:
Chi phí bất biến
SPSX:
Sản phẩm sản xuất
CPBH:
Chi phí bán hàng
CPHH:
Chi phí hỗn hợp
Định phí
xi
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Với nền kinh tế thị trường hiện nay cả trong nước và ngoài nước, các
công ty, doanh nghiệp hoạt động gặp rất nhiều khó khăn và cạnh tranh rất
nghiệt ngã. Hoạt đng kinh doanh có hiệu quả hay không? Doanh thu có đủ bù
đắp chi phí bỏ ra hay không? Làm thế nào để tối ưu hóa lợi nhuận? … nhiều
câu hỏi được đặt ra, nhưng với một nền kinh tế mà yếu tố cạnh tranh được đặt
lên hàng đầu thì việc làm chủ thông tin có chất lượng cao sẽ đem lại sức sống
cho doanh nghiệp, bất cứ quyết định sai lầm nào đều dẫn đến hậu quả khó
lường và đôi khi hậu quả nghiêm trọng, làm cho doanh nghiệp rơi vào tình
trạng phá sản, việc ra quyết định một cách đúng đắn là vô cùng cần thiết. Do
đó các nhà quản trị công ty sẽ tổ chức, phối hợp ra quyết định và kiểm soát
hoạt động của công ty, mọi quyết định của nhà quản trị cần phải được dựa trên
những thông tin đáng tin cậy và thích hợp. Tiềm năng sinh lợi trong ngắn hạn,
khả năng duy trì mức sinh lợi trong dài hạn, sự chọn lựa tối ưu các cơ hội kinh
doanh, khả năng kiểm soát chi phí tốt hơn… đó là những tình huống và là câu
trả lời thích hợp của của các nhà quản trị trong hiện tại và tương lai.
Phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận là một công cụ
kế hoạch hóa và quản lí hữu dụng. Thông qua việc phân tích này sẽ giúp các
nhà quản trị thấy được mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố như giá bán, số
lượng sản phẩm, chi phí khả biến, chi phí bất biến, kết cấu mặt hàng và đặt
biệt là ảnh hưởng của kết cấu chi phí đối với lợi nhuận như thế nào, đã, đang
sau:
Đưa ra cơ sở lý luận để làm căn cứ phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối
lượng – Lợi nhuận trong quản lý kinh doanh.
Phân tích các khoản chi phí phát sinh tại công ty năm 2012 để tổng hợp
được các khoản chi phí nhằm phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối lượng –
Lợi nhuận của công ty
Phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận của các dòng
sản phẩm tôm loại I, loại II, loại III năm 2012 nhằm nhận dạng được ảnh
hưởng của các yếu tố thuộc về nhân tố chi phí và khối lượng thay đổi sẽ làm
lợi nhuận công ty thay đổi.
Ứng dụng mối quan hệ giữa Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận vào phân
tích điểm hòa vốn.
Đề ra một số biện pháp kiểm soát và tiết kiêm chi phí nhằm nâng cao lợi
nhuận cho công ty.
1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Không gian
Đề tài được thực hiện tại công ty trách nhiệm hữu hạn Minh Phú – Hậu
Giang. Do tính phức tạp trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nên phạm vi
nghiên cứu chỉ có giới hạn trong việc phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối
lượng – Lợi nhuận của một số dòng sản phẩm tiêu biểu của công ty.
-2-
1.3.2 Thời gian
Phân tích chi phí – khối lượng – lợi nhuận của công ty qua 3 năm từ năm
2010 -2012 và 6 tháng đầu năm 2013.
Đề tài được thực hiện từ 12/8/2013 đến 18/11/2013
1.3.3 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu về thực trạng tình hình ứng dụng phân tích mối quan hệ chi
phí – khối lượng – lợi nhuận vào tổ chức và điều hành hoạt động trong công
Theo nghiên cứu Bùi Thị Tâm Yên (2004) “với phân tích mối liên hệ chi
phí - khối lượng - lợi nhuận tại công ty xuất nhập khẩu An Giang”bằng
phương pháp phân tích, phương pháp sử dụng là thống kê, tổng hợp so sánh
giữa các xí nghiệp thấy được sự ảnh hưởng của kết cấu chi phí với lợi nhuận
của công ty, đánh giá sự hiệu quả đối với cơ cấu chi phí đó và đưa ra những
biện pháp nhằm nâng cao hơn nữa lợi nhuận của công ty đồng thời tình hình
tiêu thụ của công ty năm 2004 với phương pháp nghiên cứu số dư đảm phí, tỷ
lệ số dư đảm phí sản phẩm đến lợi nhuận và doanh thu hòa vốn của công ty là
cơ sở cho việc thực hiện những mục tiêu nghiên cứu thì nền kinh tế thị trường,
một khi không còn sự bảo trợ của Nhà Nước, các doanh nghiệp phải tự điều
hành, quản lý các hoạt động kinh doanh một cách có hiệu quả để đứng vững
trên thị trường và ngày càng phát triển, muốn vậy các doanh nghiệp phải tạo
được doanh thu và có lợi nhuận, phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá mọi
diễn biến và kết quả của quá trình sản xuất kinh doanh, thách thức lớn nhất
hiện nay không chỉ là tăng đầu tư hay tăng sản lượng mà là tăng hiệu quả kinh
doanh, thường xuyên quan tâm đến hiệu quả kinh doanh nói chung, doanh thu,
lợi nhuận, chi phí nói riêng, trở thành một nhu cầu thực tế cần thiết đối với bất
kỳ doanh nghiệp nào…
Nhìn chung, khi đọc qua các tài liệu này đã giúp tôi rất nhiều trong quá
trình thực hiện luận văn của mình. Qua các tài liệu tham khảo trên, tôi có thể
hiểu sâu hơn về việc phân loại chi phí phát sinh thành yếu tố chi phí khả biến,
chi phí bất biến để ứng dụng vào phân tích mối quan hệ Chi phí - Khối lượng Lợi nhuận của các dòng sản phẩm Tôm, chả tôm và các sản phẩm khác tại
Công ty Cổ Phần Thủy Sản Minh phú – Hậu Giang. Ngoài những nội dung
tham khảo các tài liệu trên, luận văn còn ứng dụng mối quan hệ Chi phí - Khối
lượng - Lợi nhuận vào phân tích điểm hòa vốn của các dòng sản phẩm tại
Công ty, ứng dụng mối quan hệ C – V – P lựa chọn phương án kinh doanh.
Qua đó hiểu rõ được hiệu quả hoạt động của từng mặt hàng nhằm đề xuất các
giải pháp kiểm soát và tiết kiệm chi phí để nâng cao lợi nhuận cho Công ty
-4-
2.1.3 Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí
Nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu lập kế hoạch, kiểm soát và chủ động
điều tiết chi phí của nhà quản trị doanh nghiệp, kế toán quản trị phân loại chi
phí theo cách ứng xử của chi phí, nghĩa là mức độ hoạt động biến đổi, các nhà
-5-
quản trị cần phải thấy trước chi phí sẽ biến động như thế nào? biến động bao
nhiêu và loại nào biến động để tương ứng với biến động của mức hoạt động.
Theo cách phân loại này, tổng chi phí của công ty được trình bày theo
mô hình sau:
Tổng
chi phí
BP tỷ lệ
Biến
phí
BP cấp
bậc
ĐP bắt
buộc
Định
phí
Chi phí
hỗn hợp
Biến phí cấp bậc
Biến phí cấp bậc là những mục biến phí thay đổi tỷ lệ theo mức độ hoạt
động ở từng cấp bậc. Điều này có ý nghĩa nó chỉ thay đổi khi mức độ hoạt
động đạt đến mức độ nhất định và nó sẽ không thay đổi khi mức độ hoạt động
ít thay đổi. Nói cách khác biến phí loại này cũng có quan hệ tỷ lệ nhưng không
tuyến tính với mức độ hoạt động thay đổi cho phép chi phí thay đổi để tương
ứng với mức hoạt động mới.
Biến phí cấp bậc bao gồm chi phí lao động gián tiếp, bảo trì,…Về
phương diện toán học biến phí cấp bậc thể hiện theo phương trình sau.
Y = aixi
Với: a là biến phí trên một đơn vị mức độ hoạt động ở phạm vi i
Với cách ứng xử này, để tiết kiệm và kiểm soát tốt chi phí cấp bậc chúng
ta cần phải.
Lựa chọn cường độ hoạt động thích hợp
Xây dựng hoàn thiện định mức biến phí ở từng cấp bậc tương ứng.
2.1.3.2. Chi phí bất biến
Chi phí bất biến là những khoản mục chi phí về tổng số không thay đổi
theo mức độ hoạt động, nếu xét trên một đơn vị hoạt động có sự biến đổi. Như
vậy doanh nghiệp có hoạt động hay không hoạt động thì vẫn tồn tại định phí,
khi doanh nghiệp gia tăng cường độ hoạt động thì định phí trên một đơn vị sẽ
giảm dần, chi phí bất biến bao gồm, khấu hao, lương nhân viên, cán bộ quản
lý,…Chi phí bất biến bao gồm bắt buộc và không bắt buộc.
Chi phí bất biến bắt buộc
Chi phí bất biến bắt buộc là những khoản chi phí không thể thay đổi
được một cách nhanh chóng vì chúng liên quan đến khấu hao tài sản dài hạn,
chi phí sử dụng tài sản dài hạn, chi phí liên quan lương của các nhà quản trị
gắn liền với cấu trúc quản lý sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp.
Đặc điểm của chi phí bất biến bắt buộc
Tồn tại lâu dài trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
-7-
biến. Chúng ta có thể dùng các mô hình toán học để phân tích chi phí hỗn hợp
thành chi phí khả biến, bất biến qua 3 phương pháp sau:
Phương pháp cực đại – cực tiểu
Phương pháp đồ thị phân tán
Phương pháp bình phương bé nhất.
-8-
2.1.4 Phân bổ chi phí theo cách ứng xử chi phí
Để việc lập kế hoạch và kiểm soát hoạt động của các nhà quản trị đạt
hiệu quả cao thì việc lựa chọn căn cứ phân bổ chi phí vô cùng cần thiết. Về
mặt nguyên tắc, mỗi loại chi phí có một tiêu thức phân bổ riêng, để xác định
tiêu thức phân bổ hợp lý người ta thường căn cứ vào các tính chất lý, hóa, các
đặc tính kinh tế nào đó liên quan đến các sản phẩm sản xuất. Vì vậy việc lựa
chọn căn cứ phân bổ cho các khoản biến phí và định phí thường được các
doanh nghiệp thực hiện theo nguyên tắc sau:
Biến phí: Phản ánh chi phí trực tiếp cung cấp dịch vụ và sẽ biến động về
tổng số nên căn cứ phân bổ được dựa trên mức hoạt động kế hoạch mức sử
dụng kế hoạch đó cho từng sản phẩm, nhóm sản phẩm. Như vậy, biến phí
được tính trực tiếp theo mức độ hoạt động hoặc mức sử dụng của từng sản
phản phẩm, nhóm sản phẩm không qua phân bổ, vì việc xác định nó rất rõ
ràng và dễ dàng cho từng dịch vụ cung cấp.
Định phí: Là những khoản chi phí được phân bổ dựa trên nhu cầu phục
vụ bình quân lâu dài của từng bộ phận. Khi đã xác định được căn cứ phân bổ,
căn cứ này sẽ được duy trì trong nhiều kỳ vì nó đã được tính toán hợp lý.
2.1.5 Báo cáo thu nhập theo số dư đảm phí
Một khi chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành yếu tố khả biến và
bất biến, người quản lý sẽ sử dụng cách ứng xử của chi phí này để lập ra một
báo cáo kết quả kinh doanh và chính dạng báo cáo này sẽ được sử dụng rộng
rãi như một kế hoạch nội bộ và một công cụ để ra quyết định.
Lợi nhuận
xx
-9-
So sánh báo cáo thu nhập theo số dư đảm phí (kế toán quản trị) và báo
cáo thu nhập theo chức năng(kế toán tài chính
Chỉ tiêu
Số tiền
Doanh thu
Chi phí khả biến
SDĐP
Chỉ tiêu
xxxxx Doanh thu
xxxx Giá vốn hàng bán
xxx Lãi gộp
Chi phí bất biến
Lợi nhuận
xx Chi phí kinh doanh
x Lợi nhuận
Số tiền
Giả sử gọi:
x : số lượng sản phẩm tiêu thụ
- 10 -
g : là giá bán
a : là chi phí khả biến đơn vị
b : là tổng chi phí bất biến
Ta có báo cáo thu nhập theo số dư đảm phí như sau.
Bảng 2.2: Báo cáo thu nhập dạng số dư đảm phí
Chỉ tiêu
Tổng số
Tính cho 1 sản phẩm
Doanh thu
gx
g
Chi phí khả biến
ax
a
(g – a)x
⇒ ∆ P = (g – a) ∆ x
Kết luận: Thông qua khái niệm số dư đảm phí, ta thấy được mối quan hệ
giữa số lượng sản phẩm tiêu thụ và lợi nhuận. Mối quan hệ đó là, nếu số lượng
sản phẩm tăng (hay giảm) một lượng thì số dư đảm phí tăng lên (hay giảm
xuống) một lượng bằng số lượng sản phẩm tiêu thụ tăng lên (hay giảm xuống)
nhân với số dư đảm phí đơn vị.
- 11 -
Copyright: Tài liệu đại học ©