TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT THƢƠNG MẠI
--------
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI
QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ HỘ KINH DOANH
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TRÊN ĐỊA BÀN
QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Giảng viên hƣớng dẫn:
Sinh viên thực hiện
Võ Hoàng Tâm
Trần Kim Anh
MSSV: B110035
Lớp Luật Hành chính K37
Cần Thơ, 5/2014
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập tại trường Đại học Cần Thơ, ngoài sự nỗ lực của
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày … tháng … năm...
Giáo viên phản biện
3
GVHD: Võ Hoàng Tâm
2.1.4. Trình tự thủ tục đăng ký hộ kinh doanh ........................................................... 22
2.1.5. Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh......................................................... 23
2.1.6. Đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hộ kinh doanh .......................................... 23
2.1.7. Đặt tên hộ kinh doanh ..................................................................................... 24
2.2. Ngành, nghề kinh doanh .................................................................................... 24
2.2.1. Những ngành, nghề cấm kinh doanh ............................................................... 24
2.2.2. Những ngành, nghề kinh doanh có điều kiện ................................................... 25
2.2.2.1. Những ngành nghề kinh doanh yêu cầu có chứng chỉ hành nghề .................. 26
2.2.2.2. Những ngành nghề kinh doanh cần vốn pháp định ....................................... 27
4
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
2.2.3. Những ngành, nghề được phép kinh doanh...................................................... 27
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ ĐĂNG KÝ HỘ KINH
DOANH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ ....... 29
3.1. Sơ lược về đăng ký hộ kinh doanh trên địa bàn quận Ninh Kiều ...................... 29
3.1.1. Sơ lược về quận Ninh Kiều ............................................................................. 29
3.1.1.1. Điều kiện tự nhiên ........................................................................................ 29
3.1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ............................................................................ 30
3.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Phòng Tài chính - Kế hoạch quận Ninh Kiều liên quan
đến nhiệm vụ đăng ký hộ kinh doanh ........................................................................ 31
3.1.3. Quy trình thực hiện đăng ký hộ kinh doanh trên địa bà quận Ninh Kiều .......... 31
3.1.3.1. Quy trình cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh trên địa bàn quận Ninh
loại hình kinh doanh điều có những chủ thể khác nhau, trong đó chủ thể của loại hình
hộ kinh doanh là các cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình. Có thể thấy chủ thể của hoạt
động kinh doanh này rất đông chiếm phần lớn trong hoạt động kinh tế. Bên cạnh đó có
Đảng, Nhà nước luôn có những chủ trương chính sách kích thích phát triển hộ kinh
doanh, điều này đã được Đảng ta tiếp tục thể hiện trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn
quốc lần thứ XI, Nhà nước ban hành pháp luật để cũng cố cũng như quy định các
chính sách để hộ kinh doanh tham gia vào phát triển thuận lợi trong nền kinh tế thị
trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Do đó đề tài: “Quy định pháp luật về đăng
ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh Kiều, thành phố
Cần Thơ” được thực hiện nhằm tìm hiểu, đánh giá xem với các quy định hiện hành của
pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh thì tình hình phát triển của hộ kinh doanh trên địa
bàn quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ có những bước phát triển như thế nào đồng
thời có những bất cập nào cần được cải thiện để môi trường kinh doanh của hộ kinh
doanh được phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế đất nước
trong giai đoạn mới.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Tìm hiểu các vấn đề lý luận liên quan đến việc đăng ký hộ kinh doanh
Làm rõ thực trạng, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế trong việc đăng ký hộ kinh
doanh trên địa bàn quận Ninh Kiều
Đề xuất giải pháp để giải quyết các vấn đề hạn chế trong việc áp dụng quy định
pháp luật vào việc đăng ký hộ kinh doanh trên địa bàn quận Ninh Kiều
3. Phạm vi nghiên cứu
Người viết tập trung nghiên cứu quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh
theo Nghị định 43/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 của Chính phủ về đăng ký
doanh nghiệp, đang hiện hành có các qui định về pháp luật hộ kinh doanh và các văn
6
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
chống thù trong giặc ngoài, vừa tiến hành kiến quốc, kinh tế Việt Nam tồn tại nhiều
thành phần kinh tế như: kinh tế quốc doanh, các hợp tác xã, kinh tế cá nhân, nông dân,
thủ công nghiệp, tư bản tư nhân, tư bản nhà nước. Tuy nhiên sau đại thắng 1975, nước
ta vừa trải qua cuộc cách mạng giải phóng dân tộc với hai cuộc kháng chiến trường kỳ
tới thống nhất tổ quốc, đây là nguyên nhân là nguyên nhân góp phần làm giảm sự phát
triển kinh tế đất nước. Giai đoạn 1976 đến năm 1985 là giai đoạn cả nước xây dựng
chủ nghĩa xã hội theo mô hình kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp, với chế độ
công hữu hóa tư liệu sản xuất, tầng lớp thương nhân mới nhen nhóm bị vụt tắt, chỉ còn
lại một số hộ kinh doanh nhỏ lẻ ở một số ngành nghề liên quan tới tiêu dùng hoặc
những thành phần đang trong quá trình cải tạo xã hội chủ nghĩa.
Đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986), Đảng ta thực hiện đường lối đổi
mới kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tề từ nền kinh tế kế hoạch sang nền kinh tế thị
trường có sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. Nghị quyết Đại hội VI của Đảng
đưa ra giải pháp: “Khuyến khích phát triển kinh tế gia đình. Sử dụng khả năng tích cực
của kinh tế tiểu tư sản sản xuất hàng hóa, đồng thời vận dụng và tổ chức những người
lao động cá thể vào các hình thức làm ăn để nâng cao hiệu quản sản xuất kinh doanh
…. Sử dụng kinh tế tư bản tư nhân (tiểu tư sản) trong một số ngành, nghề, đi đôi với
cải tạo họ từng bước bằng nhiều hình thức tư bản nhà nước, xóa bỏ thương nghiệp tư
bản tư nhân. Mở rộng nhiều hình thức liên kết giữa các thành phần kinh tế theo nguyên
tắc cùng có lợi, bình đẳng trước pháp luật”. Thi hành đường lối của Đại hội VI, tại Hội
nghị lần thứ hai của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, trong lời khai mạc,
Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh nói: “Không phải ngẫu nhiên mà đề tài trung tâm của
Hội nghị Trung ương lần thứ hai là vấn đề phân phối, lưu thông. Từ năm 1981 đến
nay, đã nhiều lần Trung ương bàn bạc và quyết định, nhưng tình hình chẳng những
không được cải thiện, mà ngày càng trầm trọng hơn. Hiện nay, nó đang là vấn đề cấp
8
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
kinh tế tập thể”2.
Nghị định số 27-HĐBT ngày 9 tháng 3 năm 1988 ban hành Bản qui định về
chính sách đối với kinh tế cá thể, kinh tế tư doanh sản xuất công nghiệp, dịch vụ công
nghiệp xây dựng, vận tải qui định:
- Nhà nước công nhận sự tồn tại và các tác dụng tích cực lâu dài của các thành
phần kinh tế cá thể, kinh tế tư doanh trong cơ cấu nền kinh tế quốc dân của nước ta.
Nhà nước khuyến khích các thành phần kinh tế này phát huy các mặt tích cực, hạn chế
1
Trích Ngô Huy Cương, Phân tích pháp luật về hộ kinh doanh để tìm ra các bất cập, Tạp chí khoa học Đại học Quốc gia Hà
Nội, Luật học 25 (2009) 234-235
2
Lời nói đầu Nghị định số 27- HĐBT ngày 9 tháng 3 năm 1988
9
2
GVHD:
Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
các mặt tiêu cực, đẩy mạnh sản xuất phát triển, góp phần xây dựng thành công chủ
nghĩa xã hội ở nước ta.
- Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế này hoạt động,
phát triển trong các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp, xây dựng, vận
10
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
trưởng, sau đó dần được ghi nhận trong hai Nghị định của Chính phủ về đăng ký kinh
doanh là Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03 tháng 02 năm 2000 của Chính phủ và
Nghị định số 109/2004/NĐ-CP ngày 02 tháng 04 năm 2004 của Chính phủ. Tiếp theo
là xuất hiện trong Nghị định 88/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 8 năm 2006 của Chính
phủ về đăng ký kinh doanh và hiện nay xuất hiện trong là trong Nghị định
43/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp,
đang hiện hành qui định về pháp luật hộ kinh doanh.
1.2. Hộ kinh doanh
1.2.1. Khái niệm hộ kinh doanh
Khái niệm “hộ kinh doanh” đã bắt đầu xuất hiện qua các giai đoạn của nền kinh
tế nước ta, và trong lịch sử kinh tế Việt Nam khái niệm về hình thức kinh tế hộ kinh
doanh đã xuất hiện xuất hiện với nhiều tên gọi, qua từng giai đoạn có sự thay đổi
nhưng bản chất và hình thức gần như tương đồng với “hộ kinh doanh” ngày nay, từ khi
xuất hiện khái niệm “hộ cá thể” và “hộ tiểu công nghiệp” tại Điều 2 Nghị định số 27HĐBT ngày 09 tháng 3 năm 1988 của Hội đồng Bộ trưởng qui định về chính sách đối
với kinh tế cá thể, kinh tế tư doanh sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp xây
dựng, vận tải: “Các đơn vị kinh tế cá thể, kinh tế tư doanh là các đơn vị kinh tế tự quản
như có tư liệu sản xuất và các vốn khác, tự quyết định mọi vấn đề sản xuất kinh doanh,
tự chịu trách nhiệm về thu nhập, lỗ lãi. Mọi công dân Việt Nam có vốn, có tư liệu sản
xuất, có kỹ thuật, chuyên môn, có sức lao động, không phải là cán bộ, công nhân viên
chức Nhà nước tại chức, hoặc xã viên hợp tác xã, đều có quyền đứng ra tổ chức sản
xuất kinh doanh ở các đơn vị kinh tế cá thể, kinh tế tư doanh, theo những hình thức nói
2000 của Chính phủ và Nghị định số 109/2004/NĐ-CP ngày 02 tháng 04 năm 2004
của Chính phủ.
Theo Khoản 1 Điều 17 Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03 tháng 02 năm 2000
của Chính phủ về đăng ký kinh doanh định nghĩa về hộ kinh doanh cá thể như sau:
“Hộ kinh doanh cá thể do một cá nhân hoặc hộ gia đình làm chủ, kinh doanh tại một
địa điểm cố định, không thường xuyên thuê lao động, không có con dấu và chịu trách
nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.”
Theo Khoản 1 Điều 24 Nghị định số 109/2004/NĐ-CP ngày 02 tháng 04 năm
2004 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh định nghĩa về hộ kinh doanh cá thể như
sau: “Hộ kinh doanh cá thể do một cá nhân hoặc hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng
ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng không quá mười lao động, không có con dấu
và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.”
Nghị định 88/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 8 năm 2006 của Chính phủ về đăng ký
kinh doanh đã thay đổi từ tên gọi “hộ kinh doanh cá thể” sang “hộ kinh doanh”. Khoản
1 Điều 36 Nghị định 88/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 8 năm 2006 của Chính phủ định
nghĩa về hộ kinh doanh như sau: “Hộ kinh doanh do một cá nhân là công dân Việt
Nam hoặc một nhóm người hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh
doanh tại một địa điểm, sử dụng không quá mười lao động, không có con dấu và chịu
trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.”
Nay, căn cứ vào qui định pháp luật hiện hành, tại Khoản 1 Điều 49 Nghị định
43/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp
khái niệm về “hộ kinh doanh” được định nghĩa như sau: “Hộ kinh doanh do một cá
12
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
ty trách nhiệm hữu hạn về vốn và khoản nợ trong khoản vốn điều lệ mà khi thực hiện
việc đăng ký doanh nghiệp chủ công ty đã đăng ký. Bên cạnh đó, hộ kinh doanh do
một cá nhân làm chủ không có cơ cấu tổ chức chặt chẽ nghĩa là không có cơ quan lãnh
3
Điều 84, Bộ Luật Dân sự 2005
13
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
đạo, không có bộ phận chuyên môn để đảm bảo khả năng thực tế để hoạt động và điều
hành tinh nhất quán trong hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh.
Trường hợp hộ kinh doanh được tạo lập bởi hộ gia đình thì hộ kinh doanh có
bản chất là hộ gia đình kinh doanh, nên tương tự như hộ kinh doanh do một cá nhân
thành lập hộ kinh doanh do hộ gia đình thành lập cũng không có tư cách pháp nhân.
Theo Bộ luật Dân sự 1995 và Bộ luật Dân sự 2005 qui định “hộ gia đình” là chủ thể
của quan hệ dân sự theo nghĩa rộng, vì vậy “hộ gia đình” không phải là một cá nhân và
cũng không phải là một pháp nhân, mà là một chủ thể riêng biệt của pháp luật Việt
Nam.
Trường hợp hộ kinh doanh được thành lập bởi một nhóm người cũng không có
tư cách pháp nhân. Do nhóm người này chỉ cử một người đại diện đăng ký kinh doanh,
hình thức này không giống như các công ty trách nhiệm hữu hạn nhiều thành viên, mà
bản chất lại giống như hình thức một cá nhân kinh doanh, thực thể kinh doanh của
1.2.2.3. Trách nhiệm pháp lý của chủ hộ kinh doanh
Hộ kinh doanh không phải là một thực thể tách biệt với người lập nên nó. Do đó,
chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn đối với mọi nghĩa vụ tài sản của hộ kinh
doanh mà không giới ở phần tài sản riêng của chủ hộ kinh doanh. Có nghĩa là nếu tài
sản của hộ kinh doanh không đủ để thực hiện các nghĩa vụ tài chính của hộ kinh doanh
thì chủ của hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình kể cả
tài sản không đưa vào hoạt động kinh doanh để thanh toán các khoản nợ của hộ kinh
doanh.
Đối với trường hợp một cá nhân làm chủ hộ kinh doanh, thì cũng giống như
chủ thể của doanh nghiệp tư nhân, cá nhân phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản
của mình, nếu tài sản của hộ kinh doanh mà cá nhân làm chủ không thể thực hiện hết
các nghĩa vụ tài chính mà mình phải thực hiện thì tài sản riêng của cá nhân (tức là tài
sản không đưa vào hoạt động kinh doanh) sẽ được sử dụng để thanh toán các khoản
nghĩa vụ tài chính đó. .
Đối với trường hợp một hộ gia đình là chủ hộ kinh doanh, thì hộ gia đình phải
chịu trách nhiệm dân sự về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ do chủ hộ gia đình xác
lập, thực hiện nhân danh hộ gia đình. Hộ gia đình chịu trách nhiệm dân sự bằng tài sản
chung của hộ, nếu tài sản chung không đủ để thực hiện nghĩa vụ chung của hộ thì các
thành viên phải chịu trách nhiệm liên đới bằng tài sản riêng của mình (tức là tài sản
không đưa vào hoạt động kinh doanh)4. Có nghĩa là khi tài sản của hộ kinh doanh
không có khả năng thanh toán các nghĩa vụ tài chính của hộ kinh doanh thì tài sản
chung của hộ gia đình được sử dụng để chi trả các nghĩa vụ tài chính đó, trong trường
hợp các tài sản chung của hộ cũng không thể chi trả hết các nghĩa vụ tài chính thì các
thành viên trong hộ sẽ liên đới chịu trách nhiệm bằng chính tài sản riêng của mình để
thực hiện việc hoàn thành các nghĩa vụ tài chính.
Đối với trường hợp một nhóm người là chủ hộ kinh doanh, do nhóm người kinh
doanh dưới hình thức hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân nên tài sản của nhóm
người tham gia hộ kinh doanh không tách rời với hoạt động kinh doanh của hộ kinh
doanh, do đó, cũng giống như hộ gia đình, nhóm người tham gia hộ kinh doanh phải
chịu trách nhiệm dân sự về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ do người đại diện nhóm
phẩm, dịch vụ ở nhiều nơi, nhiều thời điểm, đáp ứng nhu cầu của xã hội, đóng vai trò
vệ tinh cho các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Trên thực tế, có những ngành nghề
nếu tổ chức sản xuất tập thể hoặc do Nhà nước đảm nhiệm với quy mô lớn sẽ không có
hiệu quả hoặc hiệu quả thấp hơn so với việc tổ chức sản xuất nhỏ ở các hộ gia đình.
Do đó, nếu chính sách kinh tế hợp lý sẽ mở đường cho các hộ kinh doanh có khả năng
bỏ vốn vào sản xuất, tiết kiệm trong tiêu dùng để tích lũy, mở rộng tái sản xuất góp
phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế;
- Thứ hai, Hộ kinh doanh có khả năng thích ứng với cơ chế thị trường, thúc đẩy
sản xuất hàng hóa, thúc đẩy phân công lao động dẫn tới chuyên môn hóa. Hộ kinh
doanh trực tiếp tạo ra những sản phẩm mới, nâng cao thu nhập bản thân, góp phần tạo
ra diện mạo mới của nền kinh tế xã hội, bên cạnh đó, hộ kinh doanh còn là thị trường
rộng lớn tiêu thụ sản phẩm của các ngành công nghiệp, nông nghiệp, sinh học, hóa học
tạo ra sự phát triển cân đối nhịp nhàng nền kinh tế thị trường của đất nước. Ngoài ra,
hình thức kinh doanh này rất nhạy bén trong kinh doanh, dễ dàng chuyển đổi ngành
nghề kinh doanh cho phù hợp với thị trường và nền kinh tế;
- Thứ ba, Góp phần phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong xã hội,
góp phần giải quyết việc làm cho người lao động. Hình thức hộ kinh doanh mang tính
tự chủ cao, tực tìm kiếm nguồn lực, vốn, sức lao động. Trong quá trình sản xuất kinh
doanh, hoạt động hộ kinh doanh đã thu hút một lượng lao động đáng kể, góp phần giải
quyết vấn đề việc làm cho xã hội. Với hình thức kinh doanh linh hoạt trong nhiều
16
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
khác nhau đó là các loại hình doanh nghiệp được Luật doanh nghiệp 2005 (sửa đổi, bổ
sung năm 2013) qui định về đăng ký doanh nghiệp điều chỉnh, hộ kinh doanh được
Nghị định 43/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 về đăng ký doanh nghiệp điều
17
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
chỉnh. Từ đó, chúng ta cũng thấy được sự khác biệt cơ bản giữa Doanh nghiệp tư nhân
và hộ kinh doanh:
- Thứ nhất, về chủ thể. Chủ thể của các loại hình doanh nghiệp là tổ chức (tổ
chức Việt Nam hoặc tổ chức nước ngoài), cá nhân (cá nhân Việt Nam hoặc cá nhân
nước ngoài) tham gia vào hoạt động kinh doanh5 trong khi chủ thể của loại hình hộ
kinh doanh có thể là một cá nhân, một nhóm người hoặc một hộ gia đình 6. Như vậy, về
mặt chủ thể có thể thấy hai bên có sự khác nhau loại hình hộ kinh doanh không có sự
tham gia của tổ chức làm chủ thể cũng như các loại hình doanh nghiệp không có chủ
thể là hộ gia đình. Bên cạnh việc giống nhau về chủ thể cá nhân là cá nhân Việt Nam,
thì chủ thể cá nhân của các loại hình doanh nghiệp có thể là người nước ngoài nếu thỏa
mãn các điều kiện về hành vi thương mại do pháp luật đất nước đó cũng như pháp luật
Việt Nam qui định.
- Thứ hai, về qui mô kinh doanh. Qui mô kinh doanh của loại hình hộ kinh
doanh nhỏ hơn so với loại hình doanh nghiệp. Về số lượng lao động, hộ kinh doanh
chỉ được giới hạn số lượng lao động không quá 10 (mười) người trong khi doanh
nghiệp không giới hạn số lượng lao động. Doanh nghiệp không giới hạn địa điểm kinh
doanh (có thể kinh doanh ở nhiều địa điểm nhưng phải có một trụ sở chính) trong khi
cấp; hộ kinh doanh đăng ký kinh doanh tại Cơ quan thực hiện đăng ký kinh doanh cấp
huyện (cụ thể là Phòng đăng ký kinh doanh cấp huyện trong trường hợp cấp huyện đó
có thành lập Phòng đăng ký kinh doanh hoặc Phòng Tài chính – Kế hoạch trong
trường hợp cấp huyện đó không thành lập Phòng đăng ký kinh doanh).
Tiêu chí
1. Chủ thể
2. Qui mô kinh doanh
3. Đăng ký kinh doanh
Doanh nghiệp
Hộ kinh doanh
- Cá nhân (cá nhân Việt Nam
hoặc cá nhân nước ngoài)
- Cá nhân Việt Nam
- Tổ chức (tổ chức Việt Nam
hoặc tổ chức nước ngoài)
- Hộ gia đình
Có qui mô kinh doanh lớn
doanh nghiệp tại Cơ quan thực
- Thực hiện việc đăng ký
hộ kinh doanh tại Cơ quan
hiện đăng ký doanh nghiệp cấp
tỉnh (cụ thể là Phòng đăng ký
doanh nghiệp thuộc Sở Kế
hoạch – Đầu tư)
thực hiện đăng ký kinh
doanh cấp huyện (cụ thể
là Phòng đăng ký kinh
doanh cấp huyện trong
- Nhóm người
trường hợp cấp huyện đó
có thành lập Phòng đăng
ký kinh doanh hoặc Phòng
Tài chính – Kế hoạch)
Bảng 1. Phân biệt hộ kinh doanh và doanh nghiệp
7
8
Điều 54 Nghị định 43/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010
Khoản 4 Điều 8 Luật doanh nghiệp 2005
19
Trong hơn 20 năm vừa qua, công tác đăng ký kinh doanh đã có nhiều chuyển
biến quan trọng, ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển của nền kinh tế. Quá
trình cải cách công tác quản lý đăng ký kinh doanh ở Việt Nam tiếp tục được đẩy
mạnh trong thời gian tới nhằm từng bước hoàn thiện nghiệp vụ đăng ký kinh doanh tại
Việt Nam; đồng thời, đưa nghiệp vụ quản lý đăng ký kinh doanh của Việt Nam tiến
gần hơn với chuẩn mực quốc tế.
1.3.2. Khái niệm đăng ký kinh doanh
Đăng ký kinh doanh là một thủ tục pháp lý đối với việc chủ thể kinh doanh
muốn thực hiện hoạt động kinh doanh của mình dưới hình thức doanh nghiệp (được
gọi là đăng ký doanh nghiệp) hoặc dưới hình thức hộ kinh doanh (được gọi là đăng ký
hộ kinh doanh). Thông qua việc đăng ký kinh doanh mà chủ thể đăng ký kinh doanh
20
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (đối với loại hình đăng ký doanh
nghiệp) hoặc Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (đối với loại hình hộ kinh
doanh). Kể từ thời gian được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (đối với loại
hình đăng ký doanh nghiệp) hoặc Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (đối với
loại hình hộ kinh doanh) thì doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh mới có tư cách pháp lý
để hoạt động kinh doanh, hành vi của doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh được coi là
hợp pháp và được pháp luật thừa nhận và bảo vệ (trừ những trường hợp pháp luật quy
định đối với loại hình hộ kinh doanh không phải đăng ký kinh doanh).
1.3.3. Đăng ký hộ kinh doanh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
1.3.4. Vai trò của đăng ký hộ kinh doanh
Khi một cá nhân, một nhóm người hay hộ gia đình liên hệ Cơ quan đăng ký kinh
doanh cấp huyện (cụ thể là Phòng đăng ký kinh doanh cấp huyện hoặc Phòng Tài
chính - Kế hoạch) thực hiện việc đăng ký kinh doanh đối với ngành, nghề kinh doanh
thì thủ tục đó thực hiện nhằm khai sinh về mặt pháp lý cho hoạt động kinh doanh của
hộ kinh doanh, từ đó hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh sẽ được pháp luật thừa
nhận và bảo hộ về mặt pháp lý kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh
doanh. Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh được xem như là chứng thư pháp lý
chứng nhận tư cách pháp lý được tiến hành hoạt động kinh doanh của các hộ kinh
doanh. Đăng ký hộ kinh doanh không chỉ dừng lại ở việc hoàn tất thủ tục đăng ký hộ
kinh doanh tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện (cụ thể là Phòng đăng ký kinh
doanh cấp huyện hoặc Phòng Tài chính - Kế hoạch), mà còn có chức năng cập nhật,
lưu trữ và cung cấp thông tin hộ kinh doanh để hỗ trợ nhu cầu thông tin của cơ quan
quản lý nhà nước. Theo đó, việc đăng ký hộ kinh doanh là việc xác lập sự tồn tại của
hộ kinh doanh trong nền kinh tế thị trường dưới sự quản lý của Nhà nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời cũng đang thực hiện đúng những quy định của pháp
luật giúp cơ quan nhà nước dễ dàng hơn trong việc quản lý kinh tế. Bên cạnh đó, nếu
hộ kinh doanh không thực hiện việc đăng ký hộ kinh doanh theo quy định thì đồng
nghĩa với việc đang vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt theo đúng quy chế của nhà
nước và hộ kinh doanh cũng không được hưởng bất kỳ quyền lợi nào của chính sách
nhà nước về hộ kinh doanh (trừ những trường hợp pháp luật quy định đối với loại hình
hộ kinh doanh không phải đăng ký kinh doanh).
22
GVHD: Võ Hoàng Tâm
- Bán quà vặt là hoạt động bán quà bánh, đồ ăn, nước uống (hàng nước) có hoặc
không có địa điểm cố định;
- Buôn chuyến là hoạt động mua hàng hóa từ nơi khác về theo từng chuyến để
bán cho người mua buôn hoặc người bán lẻ;
- Thực hiện các dịch vụ: đánh giày, bán vé số, chữa khóa, sửa chữa xe, trông giữ
xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh và các dịch vụ khác có hoặc không có địa điểm
cố định;
9
Khoản 1 Điều 49 Nghị định 43/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010
Khoản 2 Điều 49 và Khoản 1 Điều 50 Nghị định 43/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010
11
Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP ngày 16 tháng 3 năm 2007
10
23
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Quy định pháp luật về đăng ký hộ kinh doanh, thực trạng và giải pháp trên địa bàn quận Ninh
Kiều, thành phố Cần Thơ
- Các hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không phải đăng ký
kinh doanh khác.
- Kinh doanh lưu động là các hoạt động thương mại không có địa điểm cố định
Chủ thể hộ kinh doanh là một nhóm người, quy định về nhóm người là chủ thể
của hộ kinh doanh chỉ được xuất hiện từ khi Nghị định 88/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng
Điều 107 Bộ luật Dân sự 2005
24
GVHD: Võ Hoàng Tâm
SVTH: Trần Kim Anh
Copyright: Tài liệu đại học ©