TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
----------
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC LOẠI HÌNH GIẢI TRÍ ĐẾN ĐỜI
SỐNG THANH NIÊN VIỆT NAM – THỰC TRẠNG VÀ
GIẢI PHÁP
Chuyên ngành: Sƣ phạm giáo dục công dân
Mã ngành: 52140204
Giáo viên hƣớng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
TS.GVC - Lê Duy Sơn
Nguyễn Cẩm Tuyên
MSSV: 6106657
Cần Thơ, 11/2013
1
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................................. 3
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................. 4
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .................................................................................. 4
4. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................................ 4
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay xã hội ngày một phát triển, khoa học công nghệ ngày càng cao,
máy móc đã thay con người giải quyết nhiều công việc. Con người đã có nhiều thời
gian rỗi hơn để dành cho những nhu cầu khác. Một trong những nhu cầu đó là được
giải trí. Giải trí là nhu cầu cao của con người, đặc biệt là tâng lớp thanh niên. Thông
qua hoạt động giải trí, con người tái sản xuất sức lao động, hoà nhập vào cộng đồng,
tạo mối liên hệ với cộng đồng. Xã hội ngày nay phát triển làm xuất hiện rất nhiều
các loại hình giải trí, mỗi loại hình giải trí mang những đặc điểm và sự bổ ích khác
nhau, lượng người tham gia vào mỗi loại hình giải trí cũng không bằng nhau. Với
lứa tuổi thanh niên, đây là giai đoạn hoàn thiện nhân cách, trưởng thành của các cá
nhân. Giải trí được tầng lớp thanh niên rất quan tâm vì qua giải trí, họ có điều kiện
để thể hiện mình, để học hỏi và trau dồi những kinh nghiệm sống từ bạn bè, cộng
đồng xã hội… Do vậy mà giải trí đóng một vai trò không thể thiếu trong cuộc sống
của tầng lớp thanh niên. Chính vì tầm quan trọng của giải trí như vậy, nên thanh
niên Việt Nam trong thời điểm hiện nay rất quan tâm đến hoạt động giải trí. Họ
tham gia vào rất nhiều hoạt động giải trí, dành nhiều thời gian rỗi cho giải trí. Từ
tháng 10 năm 1999, khi Chính phủ áp dụng hai ngày nghỉ cuối tuần thì nhu cầu giải
trí lại càng cao.
Tuy nhiên, có những ảnh hưởng tiêu cực xuất hiện từ các loại hình giải trí
đến đời sống thanh niên Việt Nam. Ta có thể thấy điều này qua cách suy nghĩ, lối
sống, cách ứng sử của thanh niên trong xã hội hiện nay, khá đông bạn trẻ khác có
những suy nghĩ và hành vi lệch chuẩn đáng lo ngại, có lối sống thực dụng, buông
thả, dễ dãi, hành động thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Nhiều bạn
có biểu hiện tiêu cực không được quan tâm uốn nắn kịp thời đã trượt ngã thành hư
hỏng, tội phạm. Một số thanh niên có những hành động đi ngược lại với những giá
trị truyền thống của dân tộc, làm suy tàn những phẩm chất đạo đức.
Để góp phần tìm hiểu sự tác động từ các loại hình giải trí đến đời sống thanh
3
đã hình thành khoa học về nhàn rỗi với tư cách là khoa học liên ngành, trong số các
khoa học về giải trí có mặt của xã hội học về giải trí, một chuyên ngành có đối
tượng nghiên cứu là thời gian rỗi trong mối tương tác với quỹ thời gian, đặc biệt là
thời gian lao động và trong mối quan hệ với các thiết chế xã hội, cơ cấu văn hoá,
văn hoá và các quá trình xã hội. Sự biến đổi về khoa học kỹ thuật, kinh tế kéo theo
hàng loạt những biến đổi về xã hội, văn hóa …Chúng ta thấy có rất nhiều tác giả
trong ngành khoa học xã hội nói chung và xã hội học, văn hóa học nói riêng đã có
những công trình nghiên cứu, những bài viết, bình luận, nhận xét về vấn đề giải trí.
5
Các tác giả nổi tiếng của “Lý thuyết hành động xã hội” [14] này như Pareto,
Weber, Parson, … đều coi hành động xã hội là cốt lõi của mối quan hệ con người –
xã hội, là cơ sở của đời sống xã hội của con người. Theo Weber, hành động xã hội
là hành vi được chủ thể gắn cho một ý nghĩa chủ quan nhất định. Và cái mà Weber
gọi là “ý nghĩa chủ quan” chính là ý thức, là hành động có ý thức, chủ thể hiểu được
mình định thực hiện hành động gì?, và sẽ thực hiện nó như thế nào?, khác hẳn với
những hành động bản năng sinh học. Đối chiếu với hành động lựa chọn những hình
thức giải trí của các hộ gia đình là hành động có sự tham gia của ý thức, thể hiện sự
lựa chọn của chủ thể về nhiều khía cạnh như chơi cái gì?, đi đâu?, vào lúc nào?, có
phù hợp với điều kiện của mình không?. Như vậy, hành động lựa chọn hình thức
giải trí của các hộ gia đình cũng chính là một dạng hành động xã hội.
Hành động xã hội có tính chuẩn mực, luôn phụ thuộc vào hệ giá trị chuẩn mực
của xã hội. Nhận thức của các cá nhân trong gia đình trong hoạt động giải trí đều
được điều chỉnh bởi quan niệm của xã hội về giá trị chuẩn mực đã được các thành
viên trong xã hội chấp nhận vì vậy khi tham gia vào hoạt động giải trí không thể
không tính đến hệ giá trị – chuẩn mực của xã hội.
Hành động có tính duy lý, nghĩa là phụ thuộc vào nhận thức chủ quan của chủ
thể. Các cá nhân một mặt tuân theo hệ giá trị chuẩn mực của xã hội, mặt khác vẫn
Nhu cầu an toàn
Nhu cầu sinh học
Nhu cầu giải trí thuộc nấc cao của thang nhu cầu. Nhu cầu giải trí thuộc phạm vi
nhu cầu văn hóa, nhu cầu tinh thần gồm nhu cầu được giao tiếp, thưởng thức, vui
chơi, giải trí. Trong nấc thang nhu cầu của Maslow, nhu cầu giải trí nằm ở nấc
thang thứ ba, đó là nhu cầu xã hội. Qua thang trên, chúng ta có thể thấy nhu cầu
thấp nhất là nhu cầu sinh học như ăn, mặc, mua sắm..., nhu cầu cao nhất là nhu cầu
tự hoàn thiện như nhu cầu tự thể hiện và tự khẳng định. Nhu cầu của con người cần
được đáp ứng lần lượt từ thấp đến cao. Do đó, khi nhu cầu sinh học được đáp ứng
thì con người có mong muốn được thỏa mãn nhu cầu về mặt tinh thần.
7
Còn “Lý thuyết lựa chọn hợp lý” (hay còn gọi là thuyết lựa chọn duy lý) trong xã
hội học có nguồn gốc từ triết học, kinh tế học và nhân học vào thế kỷ VIII, XIX.
Một số nhà triết học đã cho rằng bản chất con người là vị kỷ, luôn tìm đến sự hài
lòng, sự thoả mãn và lảng tránh nỗi khổ đau. Một số nhà kinh tế học cổ điển thì
từng nhấn mạnh vai trò động lực cơ bản của động cơ kinh tế, lợi nhuận khi con
người phải đưa ra quyết định lựa chọn hành động. Đặc trưng thứ nhất có tính chất
xuất phát điểm của sự lựa chọn duy lý chính là các cá nhân lựa chọn hành động[14].
Ngày nay, xã hội càng phát triển thì nhu cầu của con người cũng phát triển
theo. Khi những nhu cầu thiết yếu để cho sự sinh tồn được đảm bảo, khi những đòi
hỏi về ăn, mặc, ở được đáp ứng, con người tiếp tục hướng đến nấc thang cao hơn
của nhu cầu: tự thể hiện, tự khẳng định, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần. Các
hoạt động giải trí trong thời gian rỗi của người dân cũng rất đa dạng, phong phú. Họ
ngày càng có nhiều lựa chọn cho phù hợp với sở thích, mức sống, quỹ thời gian và
luôn hướng các hoạt động đó đến việc tự hoàn thiện bản thân, nâng cao hiểu biết
mang tính bất lợi. Giải trí có lợi là hướng tới những chuẩn mực được cả cộng đồng
thừa nhận, mang giá trị thẩm mỹ cao, và ngược lại giải trí mang tính bất lợi chỉ
được duy trì ở một nhóm người, một bộ phận trong cộng đồng dân cư và sớm
muộn không còn tồn tại, tuy nhiên có những trường hợp cá biệt nó vẫn còn dai
dẳng.
- Giải trí với chuẩn mực nhằm đạt tới giá trị Chân - Thiện - Mỹ. Giải trí theo
hướng tích cực trở thành một trong những động lực để phát triển kinh tế - xã hội. Ở
Thanh Hố hiện nay, nhu cầu giải trí đã và đang là bài tốn khó đòi hỏi các cấp uỷ
Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội và cả cộng đồng cùng có trách
nhiệm và nghĩa vụ phải duy trì, làm giàu thêm những giá trị mới, đồng thời phải loại
trừ, đưa ra khỏi cuộc sống những gì có hại, cản trở sự phát triển.
Phân loại các loại hình giải trí
Xã hội ngày nay phát triển làm xuất hiện rất nhiều các loại hình giải trí, mỗi
loại hình giải trí mang những đặc điểm và sự bổ ích khác nhau, mức độ sử dụng các
loại hình giải trí khác nhau. Trong các số các loại hình giải trí: Thụ động (Xem ti vi;
nghe đài; lướt web; chat trên mạng; chơi game, điện tử), vận động (Đi chơi/đi dạo
phố với bạn bè; đi mua sắm; đi uống nước, cà phê, hoặc bia hơi sau giờ làm; đi hát
karaoke; đi dã ngoại, du lịch; đi xem biểu diễn ca nhạc nhẹ; đi xem thi đấu trực tiếp
các môn thể thao; đi xem phim tại rạp; đi xem các loại hình nghệ thuật truyền
9
thống; đi tập thể dục, thể thao) thì hình thức xem tivi, đi dạo phố với bạn, nghe đài
là những hoạt động thường xuyên được các nhóm thanh niên thực hiện. Có sự
chênh lệch khá rõ rệt trong việc lựa chọn hai loại hình giải trí mang tính thụ động và
vận động của thanh niên. Nhóm giải trí thụ động được thanh niên lựa chọn nhiều
hơn, còn giải trí mang tính vận động thì ít hơn. Điều này cho thấy các loại hình giải
trí thụ động vẫn chiếm ưu thế trong lĩnh vực giải trí của thanh niên .
Giải trí là những hoạt động trong thời gian rỗi nhưng không phải bất kể hoạt
1.1.2. Các loại hình giải trí
Hiện nay ở nước ta, thời gian rỗi được sử dụng như thế nào? Vào những hoạt
động gì? Đó là một câu hỏi lớn. Từ tháng 10/1999, Việt Nam đã chuyển sang chế
độ làm việc 40 giờ/tuần, các công chức có 2 ngày nghỉ. Nhưng việc sử dụng số thời
gian rỗi trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa hiện
nay một cách hiệu quả, tích cực và lành mạnh không phải là vấn đề đơn giản. Thực
tế cho thấy trong giai đoạn hiện nay, nước ta đang trong quá trình diễn ra công cuộc
công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn đang diễn ra mạnh mẽ. Bên
cạnh đó đã xuất hiện những biểu hiện của sự phát triển các hoạt động giải trí tinh
thần một cách tự phát, thậm chí còn có cả những hoạt động không phù hợp với điều
kiện thực tế và văn hoá của địa phương, nhiều người gần như không có hoạt động
giải trí, hoặc không có nhu cầu tham gia vào các hoạt động giải trí. Điều này là hệ
quả tất yếu của của sự phát triển. Ở các vùng nông thôn Việt Nam hiện nay do ảnh
hưởng của nền kinh tế thị trường nên đã cuốn hút người dân, đặc biệt là thanh niên
nơi đây vào hoạt động lao động sản xuất vật chất, vào những công việc sản xuất
kinh doanh tăng thu nhập để ổn định cuộc sống, vì vậy thời gian rỗi giành cho hoạt
động giải trí của họ không nhiều. Điều đó là dễ lý giải khi với những biến đôi mạnh
mẽ kinh tế- xã hội trong thời gian qua, nhất là xu hướng phân tầng xã hội, làm
khoảng cách giàu nghèo nới rộng ở nông thôn nên người nông dân càng tìm mọi
cách để tăng thu nhập, làm giàu và thăng tiến xã hội. Mặt khác, trong thời kì hội
nhập, có rất nhiều loại hình giải trí được du nhập vào Việt Nam. Do đó, người dân
có thể đa dạng hoá được sự lựa chọn hoạt động giải trí tinh thần trong thời gian
nhàn rỗi. Bên cạnh đó cũng xuất hiện những loại hình giải trí không phù hợp với
thuần phong mỹ tục, với điều kiện sống của người dân tại các vùng quê nước ta.
Hoạt động giải trí đã, đang và tiếp tục là nhu cầu tất yếu của con người. Đặc biệt
11
hoạt động giải trí còn là yếu tố quan trọng xây dựng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng
- Hoạt động thuộc các quan hệ cá nhân trong đời sống xã hội
- Hoạt động duy trì, bảo vệ đời sống vật chất nhằm thoả mãn các nhu cầu cá nhân.
- Hoạt động thuộc đời sống tinh thần của cá nhân.
Loại hoạt động thứ tư diễn ra không nhiều trong đời sống con người. Đó là số
thời gian còn lại của mỗi người sau khi đã làm xong ba loại bổn phận trên. Người ta
gọi đó là thời gian rỗi, đặc điểm của nó là con người có thể tự do làm những gì
mình thích, và đó là sự chuyển từ hoạt động tất yếu, cưỡng bức sang tù do, tự giác,
tự nguyện.
Những nhân tố quyết định đến nhu cầu giải trí:
Điều kiện chủ quan: Nhân khẩu xã hội của chủ thể, nhu cầu tinh thần, thời
gian rỗi, kinh phí, năng khiếu cá nhân, nghề nghiệp, thu nhập.
Điều kiện khách quan: Số lượng, vị trí của các địa điểm giải trí, sự tổ chức
và quản lý các hoạt động giải trí.
Định hướng của xã hội: Chính sách giải trí, quan niệm xã hội, đầu tư của xã
hội cho giải trí.
Nhu cầu giải trí của Thanh niên Việt Nam hiện nay
Mỗi lứa tuổi đều có sở thích riêng, phong cách sống riêng và nhu cầu giải trí
riêng. Cách nhìn nhận đánh giá một vấn đề xã hội ở mỗi nhóm tuổi cũng khác nhau.
Việc lựa chọn loại hình giải trí ở mỗi nhóm tuổi cũng khác nhau. Quan niệm, chuẩn
mực, tiêu chí để lựa chọn loại hình giải trí ở mỗi nhóm tuổi cũng không giống nhau.
Như nhận xét của một thanh niên: “Bây giờ xã hội phát triển, giao lưu- hợp tác nó
làm thay đổi nhiều thứ, bộ mặt đất nước, thế rồi văn hóa cũng thay đổi theo. Nhu
cầu giải trí cũng khác trước, trẻ có sở thích riêng, già có kiểu của già, mỗi thế hệ
lại có lựa chọn khác nhau” [9].
Đặc biệt hoạt động giải trí của thanh niên hiện nay khá đa dạng. Những hoạt
động đó bao gồm cả những hoạt động mang tính vận động và những hoạt động
mang tính thụ động. Hoạt động giải trí của thanh niên hiện nay không chỉ là giải trí
đơn thuần mà còn là sự giải trí có định hướng, có chọn lọc. Do điều kiện đời sống
vật chất được cải thiện và do nhu cầu giải trí ngày càng cao vì thế mà người dân nói
Hiện nay không ít thanh niên có những hành vi mang tính chất tiêu cực để giải
toả những căng thẳng của bản thân. Trong đó hình thức mà thanh niên thường
xuyên làm nhất đó là hút thuốc, uống rượu bia, tiếp đó là đánh bạc, đua xe máy,
đánh nhau.
14
Bên cạnh đó nếu xét về khía cạnh thời gian ta có thể thấy được nhu cầu giải trí
của thanh niên Việt Nam rất đa dạng.
Giải trí cấp ngày:
Giải trí cấp ngày được diễn ra trong thời gian rỗi cấp ngày. Nghĩa là khoảng thời
gian còn lại sau khi đã trừ đi các hao phí thời gian cho việc lao động (học tập), việc
gia đình, việc riêng, ngủ, ăn uống, nghỉ ngơi. Trong thời gian rỗi cấp ngày của thanh
niên Việt Nam có các hình thức giải trí phổ biến như xem tivi, đọc sách báo, nghe
nhạc, chơi thể thao, đi chơi. Theo kết quả nghiên cứu cho thấy xem tivi là hoạt động
giải trí được thanh niên Việt Nam ưa thích nhất. Loại hình này "tiêu tốn" thời gian
rỗi của thanh niên nhất. Bên cạnh đó các chương trình tivi ngày càng phong phú,
mới mẻ và hấp dẫn là nguyên nhân tạo nên tỷ lệ người xem cao. Một hoạt động giải
trí cũng rất phổ biến trong giới thanh niên Việt Nam là nghe nhạc, bộ phận này
chiếm khá nhiều. Thời điểm này nghe nhạc nói chung có xu hướng ngày càng phát
triển, nó được coi là loại hình giải trí mang tính thưởng thức nghệ thuật. Thoạt nhìn
nghe nhạc không phải là hoạt động (con người như bị thụ động khi nghe nhạc)
nhưng xét về bản chất, nghe nhạc là sự chuyển đổi của não từ hoạt động lao động
sang hoạt động thẩm mỹ. Và vì vậy, nó mang tính giải trí cao. Chơi các môn thể
thao cũng là hoạt động giải trí có tỷ lệ thanh niên tham gia cao. Ở đây ta không đề
cập đến việc luyện tập thể thao tăng cường sức khoẻ mà chỉ quan tâm tới sự tham
gia các hình thức thể thao trong thời gian rỗi nhằm mục đích giải trí. Xét từ góc độ
đó các môn thể thao mà thanh niên thường tham gia có thể kể tới bóng đá, cầu lông,
bơi lội… Bóng đá là môn thể thao rất phổ biến, nó được xem là môn thể thao vua.
thường giải trí ngoài trời như đi chơi với bạn bè, dã ngoại, làm những việc ưa thích
và chơi thể thao.
Thứ nhất, đi chơi với bạn bè, đây là hình thức phổ biến trong giới thanh niên. Ở
lứa tuổi này thanh niên có nhu cầu giao tiếp cá nhân cao. Qua đi chơi với bạn bè
các cá nhân thể hiện mình cũng như học hỏi những kiến thức, kinh nghiệm sống của
bạn bè. Hình thức "đi chơi với bạn bè" gồm những hoạt động:
- Đi xem phim, ca nhạc, sân khấu: Do sự phát triển của các loại hình giải trí khác
như xem tivi, vi tính nối mạng dẫn đến nhu cầu đến các rạp chiếu phim,
nhà hát trong thời kỳ khủng hoảng. Một số điều tra gần đây cho thấy thanh niên
đang có xu hướng quay trở lại với rạp chiếu bóng, nhà hát. Đây là một tín hiệu đáng
mừng cho ngành sân khấu và điện ảnh nước nhà. Thanh niên đến rạp (nhà hát)
16
không đơn thuần để thưởng thức nghệ thuật mà đồng thời để thoả mãn những nhu
cầu khác (giao tiếp với bạn bè, tâm sự với người yêu, trình diễn các trang phục
mới..). Do vậy nếu các rạp không thoả mãn cùng lúc những nhu cầu đó thì họ sẽ
chọn các địa điểm khác (hình thức giải trí khác) để thưởng thức nghệ thuật.
- Đi uống cà phê. Hình thức này rất phổ biến trong giới thanh niên. Qua quan sát
chúng ta có thể thấy được lượng thanh niên đến các quán cà phê là rất đông. Không
chỉ cuối tuần mà hầu như các buổi tối các quán cà phê thu hót hang trăm lượt thanh
niên lui tới. Có những thanh niên tới quán 4-5 tối/tuần (đi uống cà phê gần như là
giải trí cấp ngày của bộ phận thanh niên này). Chúng ta có thể thấy ngoài mục đích
đi uống cà phê các thanh niên đến đây còn thoả mãn các nhu cầu như giao tiếp bạn
bè, làm quen... Còn có người đến đây chỉ vì muốn hưởng không khí và khung cảnh
ở các quán cà phê (náo nhiệt hoặc yên tĩnh).
- Đi hát karaoke. Thanh niên Việt Nam thường đi hát Karaoke trong những dịp vui,
ngày nghỉ và lúc rỗi rãi ngày thường. Qua hình thức karaoke các cá nhân một mặt
được giải toả tinh thần, mặt khác là phương tiện thử nghiệm khả năng âm nhạc của
đó họ muốn thể hiện mình, muốn thỏa mãn nhu cầu được làm việc mà mình
thích(vẽ, nội trợ). Ở Việt Nam đang có một hình thức, nhất là nữ giới, dù không
được mua hàng cũng thích vào siêu thị ngắm hàng và thư giãn nhờ không khí mát
mẻ và cách mua bán văn minh.
Tóm lại có thể nhận xét về các loại hình giải trí cấp tuần của thanh niên Việt Nam
như sau:
- Những hoạt động giải trí được ưa chuộng trong dịp nghỉ cuối tuần thường là
những hoạt động giải trí vừa thoả mãn nhu cầu giao tiếp đến với thiên nhiên.
- Đây thường là những hoạt động tập thể vừa thoả mãn nhu cầu giải trí vừa thoả
mãn nhu cầu giao tiếp, ít có hoạt động cá nhân.
- Có những hoạt động mang tính tự do cao, có phần ngẫu hứng, ít bị ràng buộc bởi
những khuôn mẫu cố định nên có tính giải trí cao.
18
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC LOẠI HÌNH GIẢI TRÍ ĐẾN
ĐỜI SỐNG THANH NIÊN VIỆT NAM
Xã hội ngày càng phát triển, khoa học kỹ thuật đã thay thế con người để trở
thành lực lượng sản xuất trực tiếp, thời gian lao động của con người ngày càng rút
ngắn lại và thời gian rỗi càng nhiều hơn. Khi con người có được một thời gian rỗi
đáng kể, họ muốn sử dụng nó một cách hợp lý và đem lại hiệu quả cho bản thân họ.
Đặc biệt là tầng lớp thanh niên - lứa tuổi mà theo các nhà khoa học đánh giá là có
xu hướng cá nhân cao, luôn muốn thoả mãn những nhu cầu bản thân. Một trong
những nhu cầu lớn mà tầng lớp thanh niên đặt ra đó là nhu cầu giải trí.
Giải trí đem lại cho con người sự thoải mái và giải toả tinh thần sau những giờ
làm việc căng thẳng và mệt mỏi. Đặc biệt theo một nghiên cứu mang tên "Khẳng
định sự nhận diện thông qua các hoạt động giải trí”đã chỉ rõ vai trò của giải trí
trong việc khẳng định cái tôi của chủ thể. Chính giải trí là môi trường để cá nhân
sáng tạo. Họ nắm trong tay tri thức của thời đại, chìa khóa mở ra cánh cửa cho tiến
bộ xã hội nói chung và sự phá triển đất nước nói riêng. Về mặt số lượng, thanh niên
là một lực lượng không nhỏ. Về mặt chất lượng, thanh niên là lớp người trẻ được
đào tạo toàn diện và đấy đủ nhất, tiếp thu những tri thức tiên tiến của thế giới và là
tầng lớp dễ dàng hòa nhập với môi trường mới đặc biệt là môi trường giải trí.
Lối sống của thanh niên Việt Nam nhìn chung cực kỳ đa dạng và phong phú. Đặc
biệt là lối sống giải trí lành mạnh, phù hợp với sự phát triển xã hội, có tác dụng thúc
đẩy sự hoàn thiện cá nhân nói riêng và thúc đẩy tiến bộ xã hội nói chung.
Điểm nổi bật đầu tiên khi ta nghĩ về thanh niên, đó là những con người năng
động và sáng tạo. Chính thanh niên là những người tiên phong trong mọi công
cuộc cải cách, đổi mới về kinh tế, giáo dục…Trong đầu họ luôn đầy ắp các ý tưởng
độc đáo và thú vị; và họ tận dụng mọi cơ hội để biến các ý tưởng ấy thành hiện
thực. Không chỉ chờ đợi cơ hội đến, họ còn tự mình tạo ra cơ hội. Đã có nhiều thanh
niên nhận được bằng phát minh, sáng chế; và không ít trong số những phát minh ấy
được áp dụng, được biến thành những sản phẩm hữu ích trong thực tiễn. Với thế
mạnh là được đào tạo vừa toàn diện vừa chuyên sâu, thanh niên có mặt trong mọi
lĩnh,vực của đời sống kinh tế, xã hội của đất nước. Trong học tập, thanh niên không
20
ngừng tự đổi mới phương phấp học sao cho lượng kiến thức họ thu được là tối đa.
Không chờ đợi, thụ động dựa vào thầy cô, họ tự mình đọc sách, nghiên cứu, lấy
thông tin, tài liệu từ mọi nguồn. Phần lớn thanh niên đều có khả năng thích nghi cao
với mọi môi trường sinh sống và học tập. Họ không chỉ học tập trong một phạm vi
hẹp ở trường, lớp; thanh niên ngày nay luôn phát huy tinh thần học tập ở mọi nơi,
mọi lúc. Không chỉ lĩnh hội tri thức của nhân loại, thanh niên Việt Nam còn tiếp
thu những cái hay, cái đẹp trong mọi lĩnh vực khác như giải trí, nghệ thuật… Sự
năng động của thanh niên còn được thể hiện ở việc tích cực tham gia các hoạt động
xã hội như y tế, từ thiện…Ngoài giờ học, những thanh niên còn tham gia các hoạt
nó. Tóm lại, táo bạo và tự tin cũng là điểm rất đáng quý trong lối sống của thanh
niên Việt Nam.
Phong cách độc lập trong cuộc sống cũng như trong học tập cũng góp phần xây
dựng một hình tượng đẹp về thanh niên Việt Nam. Không giống như thanh niên các
thế hệ trước chỉ biết sống phụ thuộc vào gia đình, thanh niên ngày nay đã biết thân
tự lập thân. Không chỉ riêng việc học tập, mà mọi vấn đề khác trong cuộc sống đều
được thanh niên giải quyết trong sự chủ động. Nếu như trong quá khứ, thanh niên
còn chờ đợi tiền chu cấp của gia đình mỗi đầu tháng thì ngày nay mọi chuyện
dường như đã khác đi rất nhiều. Ngoài giờ học, họ tìm việc làm kiếm thêm tiền
mua sách vở hay phục vụ cho những chi tiêu thường ngày khác. Nhiều người không
chỉ lo được cho bản thân mà còn có thể giúp đỡ những người bạn khác thiệt thòi
hơn mình, hay giúp đỡ gia đình ngay cả khi họ vẫn còn ngồi trong giảng đường đại
học. Những con người ấy thật đáng khâm phục, xứng đáng trở thành những gương
mặt tiêu biểu đại diện cho thanh niên Việt Nam thời đại mới.
Ngày nay ta có thể thấy một lối sống lành mạnh và tích cực của thanh niên Việt
Nam là phong cách tự khẳng định mình. Không chỉ thanh niên mà giới trẻ ngày nay
nói chung đều thích tự khẳng định mình. Đó là một thế mạnh không phải mọi tầng
lớp đều có được. Phải thực sự có tri thức và đủ tự tin thì mới dám tự khẳng định
mình. Sánh ngang vai cùng các tầng giới khác, thanh niên Việt Nam luôn tạo ra
được thế đứng cho mình. Dù trong bất cứ lĩnh vực nào thanh niên cũng tự tin vào
tiếng nói của mình. Họ đã chứng minh cho chóng ta thấy được sức mạnh của họ, vai
trò to lớn của họ trong công cuộc xây dựng đất nước và phát triển xã hội. Chúng ta
không thể coi thường hay hạ thấp vai trò quan trọng của thanh niên.
Lối sống lành mạnh, hiện đại, mới mẻ của thanh niên Việt Nam ngày nay cũng là
một điều tốt. Với sự phát triển của nền kinh tế thị trường cộng với sự tiến bộ nhanh
22
chóng của khoa học kỹ thuật, cơ chế thoáng, mở trong lối sống giúp cho thanh niên
23
Du được dịch ra rất nhiều thứ tiếng, trong đó những bản dịch tiếng Pháp có tới 10
phiên bản, chữ Hán có 7 phiên bản khác nhau.
Hay như vào giờ phút chuyển giao năm mới, ở rất nhiều nước trên thế giới, mọi
người cùng hát ca khúc Happy New Year bất hủ của ban nhạc ABBA, thì người
Việt Nam cũng rất tự hào khi biết rằng vào giây phút giao thừa thiêng liêng như thế,
ở đất nước mặt trời mọc, có tới khoảng một nửa dân số Nhật cùng hồi hộp chờ đợi
để nghe ca khúc Diễm xưa của cố nhạc sỹ Trịnh Công Sơn (được dịch sang tiếng
Nhật với tên gọi "Nét đẹp xưa") do một ca sỹ Nhật trình bày.
Nghĩa là, nhờ giao lưu văn hoá giải trí, một tác phẩm của dân tộc này có thể trở
nên thân thiết, thành một món ăn tinh thần không thể thiếu của một hoặc nhiều dân
tộc khác.
Nhưng đó mới chỉ là những điều rất nhỏ mà giao lưu văn hoá giải trí mang lại
cho loài người. Những lợi ích mà nó có thế thực hiện được ngày nay lớn hơn thế rất
nhiều. Có thể nói, văn hoá giải trí đang giúp cả thế giới xích lại gần nhau. Đến mức,
người ta đang nói tới, không phải "giao lưu văn hoá giải trí " mà là "ngoại giao văn
hoá giải trí " với ý so sánh nó với ngoại giao chính trị truyền thống. Và ngoại giao
văn hoá trong đó có các loại hình văn hoá giải trí đang ngày càng tỏ rõ ưu thế của
mình.
Nếu ngoại giao chính trị mang tính chính thống, xã giao, công thức, khó thiết lập,
thì ngoại giao văn hoá giải trí giống như một hoạt động "bên lề" các sự kiện, mang
tính giao lưu và không công thức. Hơn thế, là những sản phẩm mang tính thẩm mỹ,
văn hoá giải trí như một tiếng nói chung giữa các dân tộc có ngôn ngữ khác nhau
nên dễ nhận được sự đồng cảm, dễ đi vào lòng người, dễ để lại ấn tượng cho người
thưởng thức. Bởi vậy, ngoại giao văn hoá giải trí thường dễ dàng được tiếp nhận và
đạt hiệu quả hơn ngoại giao chính trị. Rất nhiều khi, ngoại giao văn hoá giải trí đã
làm được những điều mà ngoại giao chính trị không thể làm được (do một nguyên
nhân nào đó).
đã xây dựng cho sinh viên một lối sống tích cực, có tinh thần trách nhiệm cao. Tuy
vậy, không phải là các loại hình giải trí không có những ảnh hưởng tiêu cực.
2.1.3 Các loại hình giải trí hình thành nên đời sống mới cho thanh niên
Chúng ta đều biết rằng, giải trí luôn là nhu cầu thiết yếu trong đời sống tinh
thần của xã hội, thể hiện trình độ phát triển chung của một đất nước, một thời đại.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©