Bài 1:

1. Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) là một tác gia tiêu biểu của nền văn xuôi hiện đại Việt Nam. Hành trình sáng tác của ông
trải qua hai thời kỳ, thời kỳ chống Mỹ và thời kỳ đổi mới sau 1975. Ở thời kỳ đổi mới “Nguyễn Minh Châu được coi là một
trong những cây bút tiên phong” và đạt được nhiều thành tựu xuất sắc. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được viết 1983,
sau đó in trong tập truyện cùng tên 1987, là một truyện ngắn đặc sắc của Nguyễn Minh Châu trong chặng đường văn thời kỳ
đổi mới. Truyện xoáy sâu vào bức tranh hiện thực của đời sống người lao động thuyền chài ở một vùng ven biển miền trung.
Cái tạo nên sự hấp dẫn của tác phẩm là nhà văn đã tạo ra được tình huống truyện mang tính nghịch lí, nghịch lí giữa nghệ thuật
với đời sống thực, nghịch lí giữa luật pháp với nhân tình thế thái ngoài đời. Từ những nghịch lí đó đã toát lên nhiều ý nghĩ
nhân văn sâu sắc.
2.a. Một truyện ngắn thành công người ta nghĩ ngay đến cốt truyện đến tình huống truyện. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài
xa” của Nguyễn Minh Châu thành công là nhờ tác giả xây dựng được tình huống truyện mang tính nghịch lí gây sự bất ngờ cho
người đọc.
Trước hết đó là tình huống truyện nghịch lí giữa bức ảnh nghệ thuật về chiếc thuyền ngoài xa với đời sống thực khi chiếc
thuyền ở gần. Nhân vật tôi trong tác phẩm chính là nhà nghệ sĩ có tên là Phùng. Anh được trưởng phòng đề nghị đi chụp một
bức ảnh về thuyền và biển. Phùng đã đến vùng đầm phá ở miền trung nơi có người bạn chiến đấu năm xưa đang làm chánh án
của một toà án huyện và cơ may đã đến với Phùng. Một buổi sáng anh đang lúi húi tránh mưa khi vừa ngẩn lên thì đã thấy một
chuyện là một chiếc thuyền vó từ ngoài xa chạy thẳng vào. Phùng như chớp được một khoảnh khắc đắt giá “Trước mặt tôi là
một bức tranh màu mực của một danh họa thời cổ. Mũi thuyền in một nét mơ hồ loè nhoè vào bầu sương mù trắng như sữa có
pha chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắt như tượng trên mui khum
khum đang hướng vào bờ”. Phùng đã chụp được những bức ảnh nghệ thuật về chiếc thuyền ngoài xa với “một vẻ đẹp đơn giản
và toàn bích” anh “tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự hoàn thiện”. Phùng coi đó là cái “khoảnh khắc hạnh
phúc tràn ngập tâm hồn mình do cái tuyệt đỉnh của ngoại cảnh vừa mang lại” Phùng đã thoả mãn về chuyến đi thành công của
mình.
Nhưng cũng ngay lúc đó chiếc thuyền đâm thẳng vào chỗ Phùng và Phùng đã tận mắt chứng kiến một sự lạ lùng trái ngược với
vẻ đẹp trong bức ảnh. Rời thuyền là một người đàn bà “thô kịch”, “mặt rỗ”, “mệt mỏi”, “tái ngắt” và một người đàn ông “lưng
rộng”, “tóc tổ quạ”, “chân chữ bát”, “hai con mắt đầy vẻ độc giữ”. Khi lên tới bờ người đàn ông rút chiếc thắt lưng “quật tới
tốc vào lưng người đàn bà”. Lão vừa đánh vừa rên rỉ đau đớn “mày chết đi cho ông nhờ, chúng mày chết hết đi cho ông nhờ”.
Trong khi đó “người đàn bà với một vẻ cam chịu đầy nhẫn nhục, không hề kêu một tiếng, không chống trả cũng không tìm
cách chạy trốn”. Chứng kiến cảnh lạ đời đó Phùng kinh ngạc “cứ đứng há hốc mồm ra mà nhìn”. Cho đến khi thắng Phúc và
Phùng chạy tới vật lộn can ngăn thì người đàn ông “lẳng lặng bỏ đi về phía bờ nước để trở về thuyền” và người đàn bà cũng

Tham khảo thêm bài 2 chi tiết ý:


1. Giới thiệu chung:
Nguyễn Minh Châu là nhà văn giàu tâm huyết, luôn trăn trở về một nền văn học xứng đáng với tầm vóc dân tộc và với sự kì
vọng của nhân dân
- Từ cảm hứng sử thi lãng mạn, huyền ảo đã từng tạo nên vẻ đẹp rực rỡ trong các tác phẩm thời kì chiến tranh, cảm hứng của
ông dần dần chuyển sang tính chất triết luận về những giá trị nhân bản đời thường, khám phá ý nghĩa bản chất con người trong
cuộc mưu sinh, trong hành trình nhọc nhằn kiếm tìm hạnh phúc và hoàn thiện nhân cách. Hai tập truyện ngắn “Người đàn bà
trên chuyến tàu tốc hành” (1983) và “Bến quê” (1985) đã đưa Nguyễn Minh Châu lên vị trí “Người mở đường tinh anh và tài
năng” (Nguyên Ngọc) của văn học nước ta từ sau năm 1975.
- Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được in lần đầu tiên trong tập “ Bến quê “, sau được tác giả lấy làm tên chung cho cả
tuyển tập truyện ngắn của mình, in năm 1987. Trong thiên truyện ngắn này, Nguyễn Minh Châu đã tạo dựng được một tình
hưống truyện vô cùng đặc sắc.
2. Phân tích tình huống truyện
a -Định nghĩa tình huống truyện: Là hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt khiến cho tại đó, cuộc sống hiện
lên đậm đặc nhất và ý đồ tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ sắc nét nhất.
b- Tình huống truyện trong “Chiếc thuyền ngoài xa” được xây dựng qua việc phát hiện ra những nghịch lí của Phùng, một
nghệ sĩ nhiếp ảnh săn tìm cái đẹp ở ngoài bãi biển và ở toà án huyện
- Ở ngoài bãi biển
+ Nghệ sĩ Phùng đã phát hiện ra một cảnh đẹp trời cho trên một vẻ đẹp mờ sương, mặt biển mà cả đời bấm máy anh chỉ có
diễm phúc bắt gặp được một lần: hình ảnh chiếc thuyền lướt vó nhạt nhoà trong làn sương mù màu trắng buổi bình minh…
Phát hiện ấy khiến người nghệ sĩ cảm thấy sung sướng hạnh phúc, tưởng tâm hồn mình được gột rửa, trở nên trong trẻo, tinh
khôi, bắt gặp các tận Thiện, tận Mĩ.
+ Nhưng ngay sau đó, người nghệ sĩ lại phát hiện ra một sự thực trớ trêu và đầy nghịch lí như trò đùa quái ác của cuộc sống.
Anh đã chứng kiến từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như trong mơ ấy bước ra một người đàn bà xấu xí mệt mỏi và cam chịu, một
lão đàn ông thô kệch dữ dằn độc ác, coi việc đánh vợ như một phương cách giải toả những ấm ức khổ đau. Phùng cay đắng
nhận thấy: hoá ra đằng sau cái vẻ đẹp thơ mộng của “chiếc thuyền ngoài xa” trên biển sớm mờ sương lại là một sự thực tàn
nhẫn của bi kịch gia đình. Đằng sau cái vẻ đẹp ấy mới là sự thực của cuộc đời. Cái vẻ đẹp bên ngoài ấy nhiều khi thường đánh
lừa ta như vậy.