S.K
Chương VII: Pháp luật điều chỉnh hoạt
động bao thanh toán của TCTD
I. Khái niệm hoạt động bao thanh
toán của các TCTD và khái niệm pháp luật về
bao thanh toán.
1. Khái niệm bao thanh toán và các
phương thức bao thanh toán.
a. Khái niệm và đặ điểm:
• Khái niệm:
Bao thanh toán là một hình thức cấp tín
dụng của TCTD cho bên bán hàng thông qua
việc mua lại các khoản phải thu phát sinh từ việc
mua, bán hàng hóa đã được và bên mua hàng
thỏa thuận trong hợp đồng mua, bán hàng hóa.
• Đặc điểm:
- Bao thanh toán là một hình thức cấp
tín dụng ngắn hạn của TCTD.
+ Khi thực hiện quan hệ bao thanh toán,
TCTD ứng trước cho khách hàng của mình 1
khoản tiền nhất định thấp hơn giá trị thực tế của
các khoản phải thu. Phần chênh lệch này chính
là phí và lãi tín dụng.
(chỉ những khoản phải thu có thời hạn
không quá 180 ngày mới được chấp nhận bao
thanh toán).
+ Nhận xét:
o So với Công ước Ottawa năm 1988,
hoạt động bao thanh toán ở VN bắt buộc phải
gắn với chức năng tài trợ tín dụng các nghiệp vụ
quản lý sổ sách, quẩn lý thu nợ k được coi là 1

đòi nợ cho bên bao thanh toán.
b. Các phương thức bao thanh toán:
• Bao thanh toán có quyền truy đòi và bao thanh
toán k có quyền truy đòi:
- Bao thanh toán có quyền truy đòi: tổ scc bao thanh
toán có quyền truy đòi lại số tiền đã ứng trước cho bên bán
hàng khi bên mua hàng k có khả năng hoàn thành nghĩa vụ
thanh toán.
- Bao thanh toán k có quyền truy đòi: tổ chức bao
thanh toán phải gánh chịu mọi rủi ro khi bên mua hàng k có
khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
• Bao thanh toán theo hạn mức và bao thanh toán
từng lần:
- Bao thanh toán theo hạn mức:
+ Các bên sẽ thỏa thuận duy trì 1 hạn mức tín dụng
để thực hiện bao thanh toán tr 1 khoảng (t) nhất định.
+ Trong (t) đó, nghiệp vụ bao thanh toán được tự
động thực hiện mà k cần phải ký kết các hợp đồng bao
thanh toán theo từng thương vụ.
+ Thực chất, tổ chức bao thanh toán đã thực hiện
việc quản lý toàn diện các khoản phải thu của khách hàng.
- Bao thanh toán từng lần: các bên sẽ thực hiện các
thủ tục và ký hợp đồng bao thanh toán đối với các khoản
phải thu theo từng lần phát sinh.
• Bao thanh toán xuất khẩu và bao thanh toán trong
nước:
- Bao thanh toán trong nước là việc bao thanh toán
dựa trên hợp đồng mua bán mà các bên mua hàng và bán
hàng là người cư trú.
- Bao thanh toán xuất khẩu là dựa trên hợp đồng

thanh toán.
Các điều kiện mà tổ chức bao thanh toán
cần phải đáp ứng được bao gồm:
+ Điều kiện về thị trường được thực
hiện bởi việc xác định nhu cầu về hoạt động bao
thanh toán.
+ Điều kiện về hiệu quả tín dụng thể hiện bằng
tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ cho vay tại thời điểm
cuối tháng của 3 tháng gần nhất dưới 5 %
+ Điều kiện về tuân thủ pháp luật thể hiện ở
việc k vi phạm các quy định về an toàn hoạt động ngân
hàng, k có hành vi vi phạm trong lĩnh vực tài chính ngân
hàng
+ Điều kiện về ngoại hối trong trường hợp tiến
hành hoạt động bao thanh toán xuất nhập khẩu.
- Thứ ba, bên bao thanh toán phải tuân
thủ các nguyên tắc để đảm bảo an toàn hoạt động cấp
tín dụng dưới hình thức bao thanh toán:
+ Giới hạn hoạt động, TCTD bao thanh toán phải
duy trì tổng số dư bao thanh toán cho 1 khách hàng k
vượt quá 15% vốn tự có và tổng dư bao thanh toán k đc
vượt quá vốn tự có của tổ chức bao thanh toán.
+ Bảo đảm, tổ chức bao thanh toán có thể thỏa
thuận với khách hàng để áp dụng các biện pháp bảo
đảm sau đây: ký quỹ, cầm cố, thế chấp tài sản, bảo lãnh
bằng tài sản của bên thứ ba và biện pháp khác theo qui
định của pháp luật.
1
S.K
+ Trong trường hợp nhu cầu bao thanh toán của

+ Bên được bao thanh toán phải là chủ sở hữu
hợp pháp của các khoản phải thu và được quyền chuyển
nhượng các khoản phải thu này, k bị ghạn bởi hợp đồng
mua bán và pháp luật
+ Bên được bao thanh toán chưa chuyển nhượng
các khoản phải thu cho bất kỳ ai trước đó.
2. Đối tượng của quan hệ bao thanh
toán
Đối tượng của quan hệ bao thanh toán là
các khoản phải thu thương mại
Khoản phải thu được xác định là khoản
tiền bên bán hàng được phép thu từ bên mua
hàng theo hợp đồng mua, bán nhưng ng mua
chưa đến hạn phải thực hiện nghĩa vụ thanh
toán.
Theo pháp luật VN, các khoản phải thu là
đối tượng của hoạt động bao thanh toán được
điều chỉnh theo những nội dung sau:
- Một là, về tính chất thương mại của
các khoản phải thu, theo pháp luật hiện hành có
phạm vi hẹp.
+ Các khoản phải thu được bao thanh
toán phát sinh từ quan hệ mua bán hàng hóa và
đã được các bên thỏa thuận trong hợp đồng mua
bán hàng hóa là đối tượng của quan hệ bao thanh
toán.
+ Các khoản phải thu được xác định gắn
liền với việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ
của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa.
+ Hệ quả là khi vi phạm nghĩa vụ này,

thu.
Điều kiện: + Các khoản phải thu k thuộc
đối tượng của bất kỳ giao dịch nào khác.
+ Các khoản phải thu được xác
định chắc chắn tại thời điểm hợp đồng bao thanh toán
được ký kết
3. Hợp đồng bao thanh toán:
a. Định nghĩa và các điều khoản chủ
yếu:
• Định nghĩa: hợp đồng bao thanh toán
là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa TCTD được phép bao
thanh toán và tổ chức kinh tế là bên bán hàng về việc mua
lại các khoản phải thu phát sinh từ việc mua, bán hàng
hóa đã được bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận
trong hợp đồng mua, bán hàng hóa
• Các điều khoản chủ yếu:
- Điều khoản về chủ thể hợp đồng:
o Yêu cầu:
+ Phải phản ánh được đầy các yếu tố để
xác định tư cách pháp lý của các bên.
+ Phải xác định đúng thẩm quyền của
người đại diện (đại diện đương nhiên hay ủy quyền).
o Ý nghĩa:
+ Đảm bảo hiệu lực của hợp đồng bao
thanh toán
+ Là một căn cứ để xác định cơ quan tài
phán và luật áp dụng.
- Điều khoản về quyền và nghĩa vụ của
các bên
+ Là cơ sở để các bên thực hiện hợp

 Quyền và nghĩa vụ của bên được bao thanh toán
o Quyền nhận tiền thanh toán khoản phải
thu theo giá đã được thoả thuận tr hợp đồng bao thanh
toán.
o Ngvụ cung cấp thông tin của bên được
bao thanh toán là phải cung cấp đầy đủ, chính xác và
trung thực thông tin, tài liệu phải báo cáo theo y/c của t/c
bao thanh toán; cùng bên bao thanh toán thôg báo cho bên
mua hàng.
o Ngvụ chuyển giao đầy đủ và đúng hạn
các tài liệu giấy tờ liên quan đến khoản phải thu đã được
thoả thuận tr hợp đồng bao thanh toán.
- Điều khoản về nội dung cấp tín dụng bao
thanh toán: các điều khoản này phản ánh các yếu tố cơ
bản của 1 quan hệ tín dụng ngân hàng, bao gồm:
+ Giá trị của các khoản phải thu
+ Lãi và phí bao thanh toán
+ Giá mua của các khoản phải thu
- Điều khoản về thủ tục chuyển giao các khoản
phải thu: khi chuyển giao các khoản phải thu các bên phải
thỏa thuận rõ ràng và cụ thể về:
+ Các loại và phương thức chuyển giao hợp
đồng mua bán hàng hóa,
+ Chứng từ bán hàng và các chứng từ khác có
liên quan đến việc giao hàng và các chứng từ khác có liên
quan đến việc giao hàng
+ Các yêu cầu thanh toán của bên bán hàng đối
với bên mua hàng.
b.Quyền và nghĩa vụ của các bên:
• Quyền và nghĩa vụ của tổ chức bao thanh toán:

c.Giao kết và thực hiện hợp đồng bao thanh toán:
• Giao kết hợp đồng bao thanh toán:
Giao kết hợp đồng bao thanh toán là quá trình các
bên bày tỏ ý chí và ký kết hợp đồng.
- Thứ nhất, bên bán hàng đề nghị đơn vị bao thanh
toán thực hiện bao thanh toán các khoản phải thu:
+ Về bản chất pháp lý, hành vi này của
bên bán hàng được xem là 1 đề nghị giao kết hợp đồng.
Bên bán hàng phải thể hiện rõ ý định và
các căn cứ của sự đề nghị, phải chịu sự ràng buộc về mặt
nội dung đề nghị của mình.
+ Yêu cầu: nội dung đề nghị bao thanh
toán phải thể hiện đầy đủ, rõ ràng và toàn diện các khía
cạnh pháp lý và kinh tế các khoản phải thu cũng như tư
cách pháp lý của các bên trong giao dịch mua bán hàng hóa.
- Thứ hai, tổ chức bao thanh toán xem xét đề nghị
bao thanh toán
Vì: bao thanh toán là hoạt động cấp tín
dụng ẩn chứa nhiều rủi ro nên tổ chứ bao thanh
toán phải thực hiện phân tích các khoản phải thu,
tình hình hoạt động và khả năng tài chính của
bên bán hàng và bên mua hàng.
- Thứ ba, tổ chức bao thanh toán và
bên bán hàng thỏa thuận và ký kết hợp đồng bao
thanh toán.
• Thực hiện hợp đồng bao thanh toán:
- Thứ nhất, cả hai bên chủ thể hợp
đồng phải cùng ký vào thông báo về hợp đồng
bao thanh toán cho bên mua hàng và bên liên
quan.