SINH LÝ
HỆ NỘI TIẾT
NGUYỄN TRUNG KIÊN


MỤC TIÊU
1.

2.

3.
4.

Trình bày được các khái niệm về hormon,
mô đích, receptor.
Phân loại hormon và nêu được đặc điểm
chung trong quá trình sinh tổng hợp, bài tiết,
vận chuyển, tác dụng của hormon.
Trình bày các cơ chế tác dụng của hormon.
Trình bày các cơ chế điều hoà hoạt động hệ
nội tiết


Điều hoà chức năng cơ thể








- Cơ quan nội tiết mà chức năng chưa rõ


Các tuyến nội tiết chính
- Tuyến yên: thùy trước và thùy sau
- Tuyến giáp: nang giáp và tế bào cạnh nang
- Tuyến cận giáp: 4 tuyến, có tính sinh mạng
- Tuyến tụy nội tiết: đảo Langerhans
- Tuyến thượng thận: phần vỏ (lớp cầu, lớp bó và
lớp lưới) và phần tủy, có tính sinh mạng
- Tuyến sinh dục: tinh hoàn, buống trứng
- Một số hormon khác


1
Thùy trước

Thùy sau

2

3

Tuyến cận
giáp

Vỏ thượng thận
Tủy thượng thận
5
Nang noãn


Phương thức cận tiết

Phương thức tự tiết


Tóm lại


Hormon:
Là một chất trung gian hoá học được bài tiết
vào trong dịch cơ thể bởi một hoặc một nhóm
tế bào và có tác dụng sinh học trên mô đích


1.2. Mô đích



-

-

Mô chịu sự tác động của hormon một cách đặc
hiệu
Đặc biệt:
Có những hormon mà mô đích là tất cả tế bào
trong cơ thể (somatomedin, T3-T4)
Có thể tuyến nội tiết này là mô đích cho
hormon của tuyến nội tiết khác

2. PHÂN LOẠI VÀ ĐẶC ĐIỂM
2.1. Phân loại:
 Hormon lipid
 Hormon acid amin
 Hormon peptid


Hormon peptid


Là các hormon có các liên kết peptid:

COOH-R1-N-H + HO-C-R2-NH2
H
O
COOH-R1-N
H

C-O-R2-NH2 + H2O
O




Nếu 2 chuỗi: liên kết nhau bằng cầu nối disulfur

S
S



3

4

Catecholamin




Acid amin tryptophan: melatonin, serotonin
Acid amin histidin: histamin
Acid amin glutamic: GABA


Hormon lipid



Hormon acid béo: là các dẫn xuất của acid béo
Hormon steroid: là các dẫn xuất của steroid

Nhân Cyclopentanoperhydrophenanthrene


2.2. Sinh tổng hợp và bài tiết hormon


Hormon peptid:

Preprohormon

(Cholesterol cung cấp chủ yếu từ LDL)
Các hormon steroid có chung một nguồn gốc,
do quá trình chuyển hoá tạo những hormon
khác nhau (mạch nhánh khác nhau, nhân giống
nhau)


Nhận xét




Hormon peptid và catecholamin: tổng hợp và
dự trữ sẵn, bài tiết nhanh
Hormon T3, T4 và hormon steroid: tổng hợp và
dự trữ dưới dạng tiền chất, bài tiết chậm


2.3. Vận chuyển hormon trong máu






2 dạng vận chuyển:
- Dạng tự do: dạng tác dụng
- Dạng kết hợp: dạng dự trữ (dễ phân ly)
2 protein vận chuyển:
- Protein vận chuyển đặc hiệu: Globulin