SINH LÝ
SINH LÝ
HỆ NỘI TIẾT
HỆ NỘI TIẾT
NGUYỄN TRUNG KIÊN
NGUYỄN TRUNG KIÊNMỤC TIÊU
MỤC TIÊU
1.
1.
Trình bày được các khái niệm về hormon, mô đích, receptor.
Trình bày được các khái niệm về hormon, mô đích, receptor.
2.
2.
Phân loại hormon và nêu được đặc điểm chung trong quá trình sinh tổng hợp, bài tiết, vận chuyển,
Phân loại hormon và nêu được đặc điểm chung trong quá trình sinh tổng hợp, bài tiết, vận chuyển,
tác dụng của hormon.
tác dụng của hormon.
3.
3.
Trình bày các cơ chế tác dụng của hormon.
Trình bày các cơ chế tác dụng của hormon.
4.
4.
Trình bày các cơ chế điều hoà hoạt động hệ nội tiết
Trình bày các cơ chế điều hoà hoạt động hệ nội tiết


1. TUYẾN NỘI TIẾT
TUYẾN NỘI TIẾT
TUYẾN NỘI TIẾTTUYẾN NGOẠI TIẾT
TUYẾN NGOẠI TIẾTĐặc điểm hệ nội tiết
Đặc điểm hệ nội tiết

Nằm rải rác
Nằm rải rác

Kích thước nhỏ
Kích thước nhỏ

Nhiều loại:
Nhiều loại:
- Cơ quan nội tiết riêng
- Cơ quan nội tiết riêng
- Đám tế bào trong cơ quan
- Đám tế bào trong cơ quan
- Cơ quan làm chức năng nội tiết
- Cơ quan làm chức năng nội tiết
- Cơ quan nội tiết mà chức năng chưa rõ
- Cơ quan nội tiết mà chức năng chưa rõ
:
:
Trung gian hoá học –
Trung gian hoá học –
Không do
Không dotuyến nội tiết bài tiết
tuyến nội tiết bài tiết
- Máu phân phối
- Máu phân phối
- Tác dụng sinh học trên tế bào đích
- Tác dụng sinh học trên tế bào đích
+
+
Hormon địa phương (Local hormon)
Hormon địa phương (Local hormon)
:
:
Trung gian hoá học –
Trung gian hoá học –
Không do
Không dotuyến nội tiết bài tiết
tuyến nội tiết bài tiết
tác dụng sinh học trên mô đích2.1.2. Mô
2.1.2. Mô
đích
đích

Mô chịu sự tác động của hormon gọi là mô đích
Mô chịu sự tác động của hormon gọi là mô đích

Mô đích có tính
Mô đích có tính
đặc hiệu
đặc hiệu
với receptor
với receptor

Đặc biệt:
Đặc biệt:
-
Có những hormon có mô đích là tất cả tế bào trong cơ thể (GH, T
Có những hormon có mô đích là tất cả tế bào trong cơ thể (GH, T
3
3
-T
-T
4
4
)


Vị trí:
Vị trí:

Màng tế bào
Màng tế bào

Trong bào tương
Trong bào tương

Trong nhân
Trong nhânHormon tan
Hormon tan
trong nước
trong nước
Hormon tan
Hormon tan
trong lipid
trong lipid2.2. Phân loại
2.2. Phân loại
3 loại:
3 loại:

Hormon lipid

CHCOOH
CHCOOH NH
NH
2
2
T
T
3
3
-T
-T
4
4

Catecholamin
Catecholamin
Acid amin tryptophan: melatonin, serotonin
Acid amin tryptophan: melatonin, serotonin

Acid amin histidin: histamin
Acid amin histidin: histamin

2
2

H O
H O
COOH-
COOH-
R
R
1
1
-N C-O-
-N C-O-
R
R
2
2
-NH
-NH
2
2
+ H
+ H
2
2
O
O

: acid amin

2-20 acid amin
2-20 acid amin
: peptid
: peptid

21-100 acid amin
21-100 acid amin
: polypeptid
: polypeptid

>100 acid amin
>100 acid amin
: protein
: protein2.3. Sinh tổng hợp và bài tiết hormon
2.3. Sinh tổng hợp và bài tiết hormon

2.3.1. Hormon peptid:
2.3.1. Hormon peptid:
Preprohormon Prohormon
Preprohormon Prohormon
Hormon
HormonProhormon

Thyroglobulin

2.3.3. Hormon steroid
2.3.3. Hormon steroid

Tổng hợp ở lưới nội bào tương trơn
Tổng hợp ở lưới nội bào tương trơn

Dạng tiền chất
Dạng tiền chất

Nguyên liệu: Cholesterol hoặc Acetyl CoA
Nguyên liệu: Cholesterol hoặc Acetyl CoA
(Cholesterol cung cấp chủ yếu từ LDL)
(Cholesterol cung cấp chủ yếu từ LDL)

Các hormon steroid có chung một nguồn gốc, do quá trình chuyển hoá tạo những hormon khác nhau
Các hormon steroid có chung một nguồn gốc, do quá trình chuyển hoá tạo những hormon khác nhau
(mạch nhánh khác nhau, nhân giống nhau)
(mạch nhánh khác nhau, nhân giống nhau)Nh n xétậ
Nh n xétậ

Hormon peptid và catecholamin: tổng hợp và dự trữ sẵn, bài tiết nhanh
Hormon peptid và catecholamin: tổng hợp và dự trữ sẵn, bài tiết nhanh

Ý nghĩa dạng kết hợp:
Ý nghĩa dạng kết hợp:
- Vận chuyển
- Vận chuyển
- Tránh bị lọc ở thận
- Tránh bị lọc ở thận
- Dự trữ (đệm)
- Dự trữ (đệm)3. C CH TÁC D NG C A HORMONƠ Ế Ụ Ủ
3. C CH TÁC D NG C A HORMONƠ Ế Ụ Ủ
Hai cơ chế:
Hai cơ chế:

Cơ chế tác dụng thông qua chất truyền tin thứ hai
Cơ chế tác dụng thông qua chất truyền tin thứ hai

Cơ chế tác dụng trên hệ thống gen của tế bào
Cơ chế tác dụng trên hệ thống gen của tế bào3.1. Cơ chế tác dụng thông qua chất
3.1. Cơ chế tác dụng thông qua chất
truyền tin thứ hai
truyền tin thứ hai

Truyền tin
Truyền tin