Chuyên đề ôn thi đại học

Th.S Lê Đăng Thành

CHUYÊN ĐỀ
QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ TIẾN LÊN KHỞI NGHĨA VŨ
TRANG GIÀNH CHÍNH QUYỀN CỦA ĐẢNG VÀ NHÂN DÂN
TA TRONG THỜI KÌ 1939-1945
Th.S Lê Đăng Thành
-

Giáo viên trường THPT Chuyên
Vĩnh Phúc
Trước những chuyển biến mau lẹ của tình hình thế giới và

trong nước, từ năm 1939-1945 Đảng ta đã xúc tiến chuẩn bị mọi
mặt để tiến tới một cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền
trong cả nước. Đặc biệt, khi Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945), công
cuộc chuẩn bị càng được tiến hành khẩn trương. Chính vì vậy, khi
thời cơ cách mạng chín muồi, Đảng đã dũng cảm phát động nhân
dân tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước, làm nên
thắng lợi của cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945.
1. Đảng ta đã hoàn chỉnh chuyển hướng đấu tranh - giương cao
ngọn cờ độc lập dân tộc
- Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông
Dương tháng 11-1939 đã đánh dấy bước chuyển hướng quan trọng
của Đảng- đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tiếp đó
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương tháng 11-1940 tiếp tục triển
khai bước chuyển hướng đó. Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành
Trung ương tháng 5-1941 với sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc, đã


- Về xây dựng lực lượng:

Trêng THPT Chuyªn VÜnh Phóc

2


Chuyên đề ôn thi đại học

Th.S Lê Đăng Thành

+ Thành lập mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là
Việt Minh) bao gồm các tổ chức quần chúng lấy tên là hội cứu
quốc. Mặt trận Việt Minh đặt vấn đề dân tộc trong phạm vi từng
nước Việt Nam- Lào – Campuchia để phát huy cao độ tinh thần
cách mạng của mỗi dân tộc “Liên hiệp hết thảy các giới đồng bào
yêu nước không phân biệt giàu nghèo, già trẻ, gái trai, không phân
biệt tôn giáo xu hướng chính trị, đặng cùng nhau mưu cuộc dân tộc
giải phóng và sinh tồn”
- Về phương pháp: Xác định hình thái của cuộc khởi nghĩa
vũ trang ở nước ta là đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng nghĩa
và nhấn mạnh: chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của
toàn Đảng toàn dân trong giai đoạn hiện tại. Hội nghị Trung ương
lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương
có một tầm quan trọng đặc biệt đối với Cách mạng tháng Tám năm
1945. Những quyết định của Hội nghị đã hoàn chỉnh chủ trương
đấu tranh được đề ra từ Hội nghị Trung ương tháng 11-1939 nhằm
thực hiện nhiệm vụ số một của cách mạng là độc lập dân tộc; Có
tác dụng quyết định trong việc vận động toàn Đảng, toàn dân ta
tích cực chuẩn bị tiến tới cách mạng tháng Tám; Góp phần quyết

sản, tư sản dân tộc trong mặt trận
+ 1943, ra bản đề cương văn hoá Việt Nam
+ 1944, thành lập Hội văn hoá cứu quốc Việt Nam
+ 1944, thành lập Đảng dân chủ Việt Nam

Trêng THPT Chuyªn VÜnh Phóc

4


Chuyên đề ôn thi đại học

Th.S Lê Đăng Thành

- Chú ý vận động binh lính Việt Nam trong quân đội Pháp,
tranh thủ cả những ngoại kiều ở Đông Dương có tinh thần chống
Pháp- Nhật đứng về phía cách mạng.
- Ra sức phát triển báo chí của Đảng và Mặt trận: như tờ Giải
phóng, Cờ giải phóng, Cứu quốc, Việt Nam độc lập, chặt xiềng…
góp phần quan trọng vào việc tuyên truyền đường lối chính sách
của Đảng, đấu tranh chống mọi thủ đoạn chính trị văn hoá của
địch, thu hút đông đảo quần chúng vào hàng ngũ cách mạng.
Tóm lại với phương châm xây dựng lực lượng từ miền núi
xuống miền xuôi, từ thành phần cơ bản phát triển lên các tầng lớp
khác mặt trận Việt Minh đã phát triển lực lượng chính trị hùng hậu
để trên cơ sở đó xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang.
Chính sách xây dựng lực lượng chính trị thể hiện chính sách
đại đoàn kết của Đảng ta, phù hợp với truyền thống dân tộc.
Vai trò của lực lượng chính trị:
+ Nó làm cho kẻ thù bị cô lập, suy yếu nghiêm trọng

nghĩa, kêu gọi nhân dân sắm vũ khí đuổi thù chung.
- 11/1944 nổ ra cuộc khởi nghĩa ở Vũ Nhai, lực lượng cách
mạng bị tổn thất, dưới sự lãnh đạo của Đảng cuộc khởi chuyển
thành chiến tranh du kích để bảo toàn lực lượng.
- Ở Cao- Bắc -Lạng, Nguyễn ÁiQuốc đã kịp thời hoãn cuộc
khởi nghĩa vũ trang do nổ ra chưa đúng thời cơ.
- 22/12/1944 Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân
được thành lập, ngay sau khi ra đời đã làm nên 2 chiến thắng Phay
Khắt và Nà Ngần.

Trêng THPT Chuyªn VÜnh Phóc

6


Chuyên đề ôn thi đại học

Th.S Lê Đăng Thành

- Đồng thời ở Thái Nguyên Cứu quốc quân đã phát động
chiến tranh du kích hạ đồn chợ Chu, tiến đánh Chiêm Hóa.. chính
quyền nhân dân được thành lập suốt một vùng rộng lớn, phía Nam
xuống đến tận Thái Nguyên Vĩnh Yên.
- Khi Nhật đảo chính Pháp (3-1945), Đảng phát động cao
trào kháng Nhật cứu nước. Từ trong cao trào lực lượng vũ trang
tiếp tục phát triển: Du kích Ba tơ, các chiến khu Đông Triều, HoàNinh- Thanh, Vần-Hiền Lương…
- 5/1945 Hai đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và
cứu quốc quân gặp nhau tiến tới hợp nhất thành Việt Nam giải
phóng quân.
Vai trò của lực lượng vũ trang:

- Phong trào phá kho thóc giải quyết nạn đói trong cao trào
kháng Nhật cứu nước.
- Những cuộc khởi nghĩa trong thời kỳ tiền khởi nghĩa: khởi
nghĩa của nhân dân Tiên Du (Bắc Ninh), Hiệp Hoà (Bắc Giang),
Khởi nghĩa Bần Yên Nhân, Khởi nghĩa Ba Tơ.
Những cuộc khởi nghĩa và đấu tranh đó có tác dụng tập dượt
quân chúng đấu tranh giành chính quyền để khi thời cơ đến tiến lên
tổng khởi nghĩa giành chính quyền.
4. Khi thời cơ cách mạng chín muồi Đảng Cộng sản Đông
Dương đã dũng cảm phát động nhân dân Tổng khởi nghĩa
giành chính quyền
a. Nhật đầu hàng Đồng minh, lệnh Tổng khởi nghĩa được
ban bố

Trêng THPT Chuyªn VÜnh Phóc

8


Chuyên đề ôn thi đại học

Th.S Lê Đăng Thành

Năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai đi tới những ngày
cuối.
Ở châu Âu: phát xít Đức bị tiêu diệt. Tháng 5-1945, chính
phủ mới ở Đức đã kí văn kiện đầu hàng Đồng minh không điều
kiên.
Ở châu Á- Thái Bình Dương, đầu tháng 8-145, quân Đồng
minh tiến công mạnh mẽ vào các vị trí của quân đội Nhật Bản ở

ngoại sau khi giành được chính quyền. Từ ngày 16 đến ngày 17-81945, Đại hội quốc dân được triệu tập ở Tân Trào. Đại hội tán
thành chủ trương tổng khởi nghĩa của Đảng, thông qua 10 chính
sách của Việt Minh, cử ra Uỷ ban dân tộc giải phóng Việt Nam do
Hồ Chí Minh làm chủ tịch. Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương
Đảng và Tổng bộ Việt Minh đã lãnh đạo nhân dân giành chính
quyền thắng lợi trong toàn quốc từ ngày 14 đến ngày 28/8/1945.
Ngày 2-9-1945, thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc
lập tuyên bố trước quốc dân và thế giới về sự ra đời của nước Việt
Nam Dân chủ Cộng hoà.

Trêng THPT Chuyªn VÜnh Phóc

10