Chính sách thuế thu nhập cá nhân
LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam đang đi trên con đường đổi mới và hội nhập với nền kinh tế thế
giới. Những quy luật kinh tế khách quan và tất yếu đang từng giờ, từng phút điều
chỉnh nền kinh tế toàn cầu, nền kinh tế của từng khu vực, từng quốc gia và bản
thân mỗi chúng ta. Quá trình mở cửa, hội nhập kinh tế trong khu vực tiến đến toàn
cầu hoá nền kinh tế đang dần chứng tỏ là một quy luật của loài người tiến bộ. Để
bắt kịp với quá trình này thì mỗi quốc gia phải liên tục có những cải cách nhằm
làm phù hợp và thích nghi với môi trường bên ngoài. Trong công cuộc cải cách đó,
cải cách về thuế luôn đươc các quốc gia chú trọng.
Trong thời gian gần đây hệ thống thuế nước ta đã có rất nhiều thay đổi nhằm
thích nghi với điều kiện mới. Pháp lệnh thuế thu nhập cá nhân ra đời năm 1991,
cho đến nay qua năm lần sửa đổi, bổ sung và hiện nay chính phủ đang nghiên cứu
nhằm xây dựng thành Luật thuế thu nhập cá nhân là một trong những minh chứng
cho công cuộc cải cách thuế của Việt Nam.
Thuế thu nhập cá nhân là một sắc thuế trực thu có vai trò hết sức quan trọng.
Nó đã ra đời tương đối sớm ở các nước phát triển và ngày nay thì phát triển rộng
rãi ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Sự phát triển của nó đồng hành với sự phát
triển của nền kinh tế và ngày càng khằng định được vai trò, chức năng là một
nguồn thu quan trong trong ngân sách nhà nước và là công cụ góp phần đảm bảo
công bằng xã hội một cách đắc lực. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và hoàn chỉnh
pháp lệnh thuế thu nhập cá nhân, đồng thời sớm xây dựng thành Luật thuế thu
nhập cá nhân là một việc làm cần thiết từ bây giờ.
[email protected] 1
Chính sách thuế thu nhập cá nhân
Bởi vậy, mong muốn được tìm hiểu và nghiên cứu sâu hơn về chính sách
thuế thu nhập cá nhân, chúng tôi đã chọn đề tài: “Phân tích chính sách thuế thu
nhập cá nhân”
A. LÝ THUYẾT TỔNG QUAN CHUNG
1. Khái niệm về phân tích chính sách
Phân tích chính sách là hoạt động tạo ra sự nhận thức đúng và đủ về một vấn đề

2.2. Dự báo tương lai chính sách
Là thủ tục nhằm đưa ra các thông tin thực tế về bản chất tương lai của xã hội
trên cơ sở những thông tin sẵn có về các vấn đề chính sách.
2.3. Đề xuất hoạt động chính sách
Đề xuất hoạt động chính sách giúp trả lời câu hỏi
2.4. Giám sát chính sách theo kết quả đầu ra
2.5. Đánh giá thực hiện chính sách
B. CHÍNH SÁCH THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
* Giới thiệu về chính sách
Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của mỗi cá nhân
trong xã hội, trong khoảng thời gian nhất định (thường là một năm). Thuế TNCN
là một sắc thuế có tầm quan trọng lớn trong việc huy động nguồn thu cho ngân
sách và thực hiện công bằng xã hội.Thuế TNCN đánh vào cả cá nhân kinh doanh
và cá nhân không kinh doanh. Thuế này thường được coi là loại thuế đặc biệt vì có
lưu ý đến hoàn cảnh của các cá nhân có thu nhập phải nộp thuế thông qua việc xác
định miễn, giảm thuế hoặc khoản miễn trừ đặc biệt.
• Phân tích chính sách
Do hạn chế về mặt thời gian và năng lực nên chúng tôi chỉ nghiên cứu
về ba bước trong khung phân tích chính sách là : cấu trúc vấn đề chính sách,
đánh giá thực hiện chính sách và đề xuất hoạt động chính sách.
I. CẤU TRÚC VẤN ĐỀ CHÍNH SÁCH
[email protected] 3
Chính sách thuế thu nhập cá nhân
1. Cảm nhận vấn đề
Hiện nay Việt Nam vẫn nổi lên hai vấn đề bức xúc và nổi cộm đó là bất bình đẳng
trong phân phối thu nhập và sự thâm hụt Ngân sách Nhà nước.
1.1. Bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
Đối với Việt Nam, số liệu của ADB cho thấy hệ số Gini là 36,0% (1993),
35,4% (1998), 37,5% (2002) và 37,0% (2009). Theo phân tích của ADB việc gia
tăng hệ số Gini ở khu vực châu Á không phải là do “người giàu ngày càng giàu

ở mức 8,5%, tăng trưởng GDP đạt 6,3%. Theo kịch bản cao, lạm phát sẽ lên tới
10,5% trong năm 2010 nếu Chính phủ không quyết liệt trong việc chống lạm phát.
Theo TS Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chính sách và kinh
tế, Đại học Kinh tế cho biết, năm nay, kinh tế Việt Nam phải đối mặt với hai áp lực
lớn về tỉ giá và thâm hụt ngân sách. Cùng với đó, thâm hụt ngân sách là vấn đề
đáng lo ngại trong trung và dài hạn vì bội chi của Việt Nam đã luôn ở mức 5%
GDP từ nhiều năm gần đây. Riêng năm 2009, bội chi ngân sách ước tính bằng 7%
GDP. Năm 2010, do nền kinh tế vẫn còn yếu nên thâm hụt dự báo vẫn ở mức cao.
Cả hai vấn đề trên đều có những tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế ở Việt
Nam do đó đòi hỏi Chính Phủ cần đánh giá đúng đắn tác động của bất bình đẳng
đối với tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam và đưa ra các chính sách thích hợp để đảm
bảo cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt.
2. Cấu trúc vấn đề.
2.1.Cảm nhận vấn đề
Vào thời điểm của những năm 2007 đến nay, xã hội Việt Nam diễn ra một vấn đề
lớn đang có xu hướng gia tăng và cần giải quyết. Đó là khoảng cách giàu nghèo,
bất bình đẳng trong phân phối thu nhập diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Trong bối
[email protected] 5
Chính sách thuế thu nhập cá nhân
cảnh tăng trưởng nhanh chúng ta cũng như các nước đang phát triển khác đều
không mong muốn có bất bình đẳng vì nó sẽ kéo theo những rủi ro về chính trị.
Nếu mọi người thấy sự bất công và đối xử không công bằng trong quá trình tăng
trưởng, thì xã hội sẽ mất ổn định và sự ổn định về chính trị sẽ bị đe dọa. Bên cạnh
đó, tình hình thâm hụt ngân sách cũng trở nên ngày càng trầm trọng hơn do không
thu được thuế từ người giàu và phải thực hiện các chương trình trợ cấp, cải thiện
đời sống của người nghèo.
2.2.Biểu hiện vấn đề
2.2.1. Bất bình đẳng trong phân phối thu nhập.
Số liệu thống kê của ADB cho thấy hệ số Gini là 36,0% (1993), 35,4%
(1998), 37,5% (2002) và 37,0% (2009). Theo phân tích của ADB thì hệ số GINI

Năm 2005 2006 2007 2008
Thu NS 228287 279472 345915 416783
Chi NS 262679 308058 399402 494600
Thâm hụt -46392 -28586 -53487 -47817
(Niên giám thống kê 2008)
Từ những con số bội chi ngân sách, có thể thấy được việc mất cân đối trong
thu và chi. Các khoản thu chủ yếu từ thuế nhưng vẫn không đáp ứng được nhu cầu
chi tiêu từ ngân sách. Như vậy, nếu không tăng các khoản thu của nhà nước thì chỉ
còn biện pháp giảm chi hoặc vay nợ. Giảm chi sẽ dẫn đến việc không thực hiện
[email protected] 7
Chính sách thuế thu nhập cá nhân
được các mục tiêu phúc lợi xã hội cũng như các chương trình quốc gia. Vay nợ sẽ
làm tăng sự phụ thuộc vào nước ngoài và khả năng vỡ nợ là tương đối lớn.
2.3.Xác định vấn đề (tìm hiểu nguyên nhân của vấn đề )
Sau đây là một số nguyên nhân dẫn đến tình hình trên:
Một là, do chênh lệch trình độ học vấn, kĩ năng, nghề nghiệp. một người tốt
nghiệp đại học có thể kiếm được mức thu nhập trên dưới 1000USD/ tháng trong
khi những người nông dân và công nhân trong các nhà máy thì chỉ có mức thu
nhập từ 1,5 triệu – 2,5 triệu/ tháng. Còn nhóm doanh nhân, chủ đầu tư thì lại có thể
kiếm được mức thu nhập cao gấp 10, 100 lần con số đó.
Hai là, do chuyển dịch kinh tế là từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ.
quá trình chuyển dịch kinh tế cũng tạo ra sự chênh lệch về mức thu nhập của
những nhóm ngưòi có điều kiện khác nhau.
Ba là, do tự do hóa thị trường lao động.
Bốn là, do toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
Năm là, do điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội khác nhau của các vùng miền.
Sáu là, chưa có một chính sách thuế cụ thể nào nhằm làm giảm chênh lệch giữa
người giàu và người nghèo tăng doanh thu thuế của ngân sách nhà nước.
Và để đánh giá nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến tình trạng bất bình đẳng
trong phân phối thu nhập, các nhà hoạch định đã tiến hành hỏi ý kiến các chuyên

−−
=
∑
∑∑
−
=
= =
m
j
j
n
i
m
j
T
nnm
rr
m
jij
W
Bảng xử lý kết quả đánh giá của các chuyên gia
C1 C2 C3 C4 C5 C6
E1 90
2
70
4
80
3
50
6

E4 80
3.5
90
2
80
3.5
60
6
70
5
100
1
E5 100
1
90
2.5
70
5
70
5
70
5
90
2.5
ri
10 14 19.5 27.5 26.5 7.5 48
rri
−
-7.5 -3.5 2 10 9 -10 0
)r-ri(

Qua 6 lần sửa đổi pháp lệnh thuế thu nhập cá nhân để bắt kịp với những thay
đổi của đời sống kinh tế xã hội. Ngành thuế Việt Nam đã tiến hành tổ chức thực
hiện pháp lệnh, qua đó đã đem lại những kết quả bước đầu như sau:
Biểu: Kết quả thu thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao ở Việt Nam
từ năm 1991- 2005
Năm Số thu thuế
TNCN
Tổng thu
thuế/phí
% thuế TNCN trên
tổng thu thuế, phí
1991 62 9844 0.63
1992 135 18815 0.81
1993 184 29292 0.63
1994 326 37585 0.86
1995 510 48090 1.06
1996 1100 57050 1.93
1997 1300 67120 1.94
[email protected] 11
Chính sách thuế thu nhập cá nhân
1998 1780 68461 2.60
1999 1540 70063 2.2
2000 1975 76190 2.1
2001 2105 78475 2.6
2002 2338 80208 2.9
2003 2951 124101 2.37
2004 3253 104935 3.1
2005 4400 102326 4.3
(Nguồn: Bộ Tài Chính)
Như vậy, số thu thuế thu nhập cá nhân có xu hướng chung là tăng đều qua