Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
LỜI MỞ ĐẦU
Nhượng quyền thương mại (Franchising) là một trong những khái niệm
khá mới mẻ trong khoa học pháp lý cũng như trong thực tiễn kinh doanh ở Việt
Nam. Mặc dù hoạt động này đã xuất hiện ở Việt Nam gần 10 năm và cũng có
một số văn bản luật điều chỉnh. Tuy nhiên để hiểu được thế nào là franchising?
Và phương thức này hoạt động ra sao thì còn là cả một vấn đề lớn mà hiện tại
Việt Nam vẫn chưa có một trường lớp hay khóa đào tạo nào giảng dạy bài bản
về frangchise. Sách chuyên môn bằng tiếng Việt cũng không thấy ở các nhà
sách. Kinh nghiệm thực tế của các doanh nghiệp Việt Nam đã và đang áp dụng
hình thức franchise chỉ đếm trên đầu ngón tay và vẫn còn trong giai đoạn mày
mò, vừa làm vừa học. Trong khi đó, nhượng quyền thương mai tại một số thị
trường khác trên thế giới lại hết sức sôi động. Người tiêu dùng trên toàn thế
giới không còn xa lạ gì với những thương hiệu nổi tiếng như đồ ăn nhanh Mc
Donald’s, Lotteria, KFC; hệ thống siêu thị Metro… Đây là những thương hiệu
sử dụng nhượng quyền thương mại làm phương thức kinh doanh. Theo ước
tính, nhượng quyền kinh doanh thương hiệu ở Châu Á đã đạt 50 tỉ USD/năm.
Chỉ tính riêng ở Trung Quốc, sau thời điểm gia nhập WTO, đã có 50 ngành
hàng thực hiện kinh doanh theo phương thức nhượng quyền thương mại, tốc độ
tăng trưởng của lĩnh vực này đạt 40%/ năm. Đối với Việt Nam, trên con đường
hội nhập WTO, việc nghiên cứu, xem xét, đánh giá những phương thức kinh
doanh thương mại đặc biệt như franchising là rất quan trọng, góp phần hoàn
thiện pháp luật về nhượng quyền thương mại tại Việt Nam, cũng như xem xét
thực tiễn phát triển của phương thức này trên thực tiễn của Việt Nam.
Với mục đích trên tôi đã chọn đề tài “Nhượng quyền thương mại khi
Việt Nam gia nhập WTO, pháp luật và thực tiễn áp dụng”. Trong khi làm đề tài
tôi được sự hướng dẫn rất nhiệt tình của Tiến sĩ Nguyễn Hợp Toàn, xin chân
thành cảm ơn thầy đã giúp tôi hoàn thành bài viết này.
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
1
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại

Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
pháp vận hành, các hoạt động thương mại hoặc hành chính đã được chủ thương
hiệu thiết lập với chất lượng, danh tiếng, hình ảnh của sản phẩm hoặc dịch vụ
đã tạo dựng được thương hiệu đó”
2. Khái niệm về nhượng quyền thương mại theo pháp luật Việt Nam
Tại Việt Nam Luật thương mại 2006 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2006) lần đầu
tiên quy định về nhượng quyền thương mại tại Mục 8 như sau: “nhượng quyền
thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và
yêu cầu bên nhận nhượng quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa,
cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây:
- Việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách
thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn bó với
nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh
doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền.
- Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền
trong việc điều hành công việc kinh doanh.
Tất cả các khái niệm về nhượng quyền thương mại trên đây đều dựa trên
quan điểm cụ thê của các nhà làm luật tại mỗi nước. Tuy nhiên có thể thấy rằng
các điểm chung trong tất cả các khái niệm này là việc một bên độc lập (bên
nhận) phân phối (marketing) sản phẩm, dịch vụ dưới nhãn hiệu hàng hóa, các
đối tượng khác của quyền sở hữu trí tuệ và hệ thống kinh doanh đồng bộ do
một bên khác (bên giao) phát triển và sở hữu để được phép làm việc này, bên
nhận phải trả những phí và chấp nhận một số hạn chế do bên giao quy định.
II. Những đặc trưng cơ bản của nhượng quyền thương mại
Dựa trên khái niệm đã được phân tích trên đây, hoạt động nhượng quyền
thương mại có một số đặc trưng riêng biệt, có thể phân biệt dễ dàng với một số
hoạt động thương mại cùng loại khác.
1. Về mặt chủ thể
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
3

4
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
A: bên nhượng quyền
B: bên nhận quyền không được chuyển nhượng quyền
Giả sử công ty Cà phê Trung Nguyên nhượng quyền cho một thương
nhân theo hợp đồng nhượng quyền thông thường thì cà phê Trung
Nguyên sẽ cho phép thương nhân đó tiến hành các hoạt động kinh
doanh bằng việc gắn nhãn hiệu, tên thương mại, các biểu tượng kinh
doanh, dấu hiệu kinh doanh của công ty. Ngoài ra còn chuyển giao cả
bí quyết pha chế, cung cấp sản phẩm cũng như cách trang trí không
gian của cửa hàng và huấn luyện cho nhân viên và có quyền thu phí
chuyển nhượng. Còn đối với thương nhân nhận quyền có quyền sử
dụng thương hiệu đó để kinh doanh và có nghĩa vụ trả phí. Nhưng
chủ cửa hàng không có quyền chuyển nhượng cho bên thứ ba.
- Quyền thương mại chung là quyền được bên nhượng quyền cấp cho
bên nhận quyền
Ví dụ: A => B
Quyền thương mại chung
A: bên nhượng quyền
B: bên nhận quyền được quyền chuyển nhượng
Cũng như tương tự nhưng nếu là hợp đồng nhượng quyền thương mại
chung thì chủ cửa hàng có quyền chuyển nhượng cho bên thứ ba.
- Quyền nhượng quyền thứ cấp: là quyền được bên nhượng quyền thứ
cấp cấp lại cho bên nhận quyền thứ cấp theo hợp đồng nhượng quyền
thương mại chung.
Ví dụ: A => B => C
Quyền thương mại chung quyền thương mại thứ cấp
A: bên nhượng quyền
B: bên nhận quyền sơ cấp
C: bên nhận quyền thứ cấp

có cơ sơ pháp lý để tiếp tục duy trì và mở rộng hoạt động này ngay cả khi
chúng mang lại lợi ích cho các bên và cho nền kinh tế - xã hội.
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
6
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
Trong tương quan so sánh với những mối liên hệ khác liên quan đến
“quyền thương mại”, quan hệ nhượng quyền thương mại có những điểm khác
biệt. Trước tiên phải kể đến những đặc trưng khác biệt của nhượng quyền
thương mại so với việc chuyển nhượng hoàn toàn thương hiệu, quyền kinh
doanh. Nếu như hậu quả pháp lý của việc chuyển nhượng hoàn toàn quyền kinh
doanh đối với một loại hàng hóa, dịch vụ nhất định là bên chuyển quyền
(nhượng) sẽ chấm dứt kinh doanh với loại hàng hóa, dịch vụ đó thì việc
nhượng quyền thương mại sẽ dẫn đến tình trạng cả bên chuyển nhượng và bên
nhận chuyển nhượng cùng tiến hành song song các hoạt động kinh doanh. Hoạt
động nhượng quyền thương mại cũng khác với một số hoạt động thuê hoặc
mướn thương hiệu thông thường khác ở hậu quả pháp lý.
4. Phân loại nhượng quyền thương mại
4.1. Phân loại theo tiêu chí lãnh thổ
- Nhượng quyền từ nước ngoài vào Việt Nam như KFC, siêu thị Metro…
- Nhượng quyền từ Việt Nam ra nước ngoài như trường hợp phở 24 của
tập đoàn An Nam ở Philippin, Indonexia hay cà phê Trung Nguyên tại Nhật…
- Nhượng quyền trong nước: là trường hợp bên nhượng quyền và bên
nhận quyền đều mang quốc tịch Việt Nam và hoạt động này diễn ra tại Việt
Nam, chẳng hạn như cà phê Trung Nguyên, phở 24…
4.2. Phân loại theo ngành nghề
- Nhượng quyền phân phối: hệ thống siêu thị mini 7 – Eleven, Wal –
Mart
- Nhượng quyền dịch vụ: hệ thống nhà hàng Về sản phẩm Nucci đồ ăn
Italia
- Nhượng quyền sản xuất: hệ thống Desk Gear, InC với nhãn hiệu bàn

và nhớ đến là vấn đề sống còn của mỗi doanh nghiệp.
Thứ ba, bên nhận quyền sẽ tận dụng được các nguồn lực. Bên nhận
quyền chỉ tập trung vào việc điều hành hoạt động kinh doanh, phần còn lại như
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
8
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
xây dựng chiến lược tiếp thị, quy trình vận hành, chiến lược kinh doanh sẽ do
bên nhượng quyền đảm trách và chuyển giao.
Thứ tư, bên nhận quyền sẽ được mua nguyên liệu với giá ưu đãi. Bên
nhượng quyền luôn có những ưu đãi đặc biệt về cung cấp sản phẩm hoặc
nguyên liệu với khối lượng lớn theo một tỷ lệ khấu hao đầy hấp dẫn.
Giá của nguyên liệu đầu vào thấp là một trong những lợi thế cạnh tranh
lớn. Nếu trên thị trường có biến động lớn như việc khan hiếm nguồn hàng thì
bên nhượng quyền sẽ ưu tiên phân phối cho bên nhận quyền trước . Điều này
giúp cho bên nhận quyền ổn định đầu vào, tránh tổn thất từ việc biến động của
thị trường.
2. Ý nghĩa đối với bên nhượng quyền thương mại
Vốn luôn là mối lo ngại lớn nhất khi muốn mở rộng sản xuất kinh doanh.
Nhưng trong hệ thống nhượng quyền, người bỏ vốn ra để mở rộng hoạt động
kinh doanh lại chính là bên nnhượng quyền thương mại
Điều này giúp cho bên nhượng quyền có thể mở rộng hoạt động kinh
doanh bằng chính đồng vốn của người khác và giảm chi phí cho việc thâm nhập
thị trường. Đồng thời việc phải bỏ vốn kinh doanh là động lực thúc đẩy bên
nhận quyền phải cố gắng hoạt động có hiệu quả, mang lại nhiều lợi nhuận hơn
cho bên nhượng quyền thương mại
Thứ hai, hoạt động nhượng quyền giúp mở rộng hoạt động kinh doanh
một cách nhanh chóng. Ngày nay những sự thay đổi trên thị trường diễn ra rất
nhanh. Lẽ dĩ nhiên là nếu các bạn không thay đổi, phát triển và mở rộng cùng
với thị trường thì bạn sẽ bị các đối thủ cạnh tranh qua mặt, những kế hoạch
kinh doanh sẽ trôi qua tầm tay. Thật may, hình thức nhượng quyền sẽ giúp bạn

Ngoài ra, bên nhận quyền có thể tiếp cận những địa điểm mà bên nhượng
quyền không thể tiếp cận được và họ có thể nắm vững thông tin địa phương
hơn bên nhượng quyền thương mại.
3. Ý nghĩa đối với nền kinh tế - xã hội
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
10
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
Dựa trên cơ chế hoạt động của mình nhượng quyền thương mại không chỉ
mang lại lợi ích cho các bên trong quan hệ, mà nó còn giúp người tiêu dùng thuận
lợi hơn trong việc tiếp cận với hàng hóa, dịch vụ với một hệ thống bán hàng hoặc
cung cấp dịch vụ đồ sộ. Mặt khác, nền kinh tế theo đó cũng phát triển được cả về
bề rộng và chiều sâu. Bên nhượng quyền ngày càng mở rộng hệ thống kinh doanh
và ngày càng tiếp cận thêm nhiều bên nhận quyền mà đó là những doanh nghiệp
nhỏ lẻ, những doanh nghiệp không thể tự mình gây dựng một thương hiệu để
tham gia thị trường. Vì thế, sự sôi động của nền kinh tế càng được thúc đẩy bởi sự
gắn bó, sự liên kết bằng lợi ích giữa các chủ thể kinh doanh trong hoạt động
nhượng quyền thương mại
IV. Lịch sử phát triển của nhượng quyền thương mại
1. Lịch sử nhượng quyền thương mại trên thế giới
Nhượng quyền thương mại được thế giới nhìn nhận là khởi nguồn tại Mỹ
nhưng thực tế đã hình thành trước đó tại Trung Quốc với hình thức hai đến ba
điểm bán lẻ cùng hình thức tại một số địa điểm khác nhau cùng kinh doanh.
Năm 1840 các nhà sản xuất bia của Đức cho phép một vài quán bia quyền bán
sản phẩm của họ. Năm 1851, lần đầu tiên trên thế giới nhà máy sản xuất máy
khâu Singer ở Mỹ kí cho thực hiện hợp đồng nhượng quyền thương mại. Singer
đã kí hợp đồng nhượng quyền và trở thành người tiên phong trong việc thỏa
thuận hình thức nhượng quyền thương mại. Năm 1880 bắt đầu nhượng quyền
bán sản phẩm cho các đại lý độc quyền trong lĩnh vực dầu lửa, gas. Trong thời
gian này phạm vi hoạt động nhượng quyền chỉ là chuyển quyền phân phối và
bán sản phẩm của các nhà sản xuất. Sau chiến tranh thế giới thứ II, hình thức

mại Việt Nam mới chỉ phát triển ở lĩnh vực cung cấp thực phẩm.
Tóm lại, nhượng quyền thương mại tại Việt Nam mới ở trong giai đoạn đầu
của quá trình phát triển, chúng ta gần như vừa học vừa làm, do vậy ở giai đoạn này
rất cần có một hành lang pháp lý đầy đủ để điều chỉnh hoạt động này.
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
12
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
PHẦN II. NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ
NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI KHI GIA NHẬP WTO
I. Quá trình hình thành và phát triển, nguồn luật điều chỉnh hoạt
động nhượng quyền thương mại và các khái niệm cơ bản
1. Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật Việt Nam về nhượng
quyền thương mại
Nhượng quyền thương mại vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam, được xem
là manh nha xuất hiện vào giữa thập niên 90, khi mà đồng loạt xuất hiện hệ
thống các quán cà phê Trung Nguyên trên khắp mọi miền đất nước. Mặc dù,
cách làm này của Trung Nguyên lúc đó không hoàn toàn là nhượng quyền
thương mại, nhưng cũng phần nào thể hiện được những đặc trưng cơ bản của
phương thức nhượng quyền thương mại.
Trong thời gian đó, nhượng quyền thương mại gần như xa lạ, chưa được
luật hóa. Năm 1998, lần đầu tiên thông tư số 1254/1998/TT- BKHCN hướng
dẫn Nghị định số 45/1998/NĐ- CP về chuyển giao công nghệ, tại mục 4.11 có
nhắc tới cụm từ “hợp đồng cấp phép đặc quyền kinh doanh – tiếng Anh gọi là
franchise”.
Để thực hiện thành công việc đàm phán song phương cũng như đa
phương với các nước thành viên WTO, thì một trong những yêu cầu là chúng ta
phải nhanh chóng hoàn thiện hệ thống pháp luật để phù hợp với các hiệp định
của WTO. Do đó kể từ năm 2005 hàng loạt các văn băn pháp luật đã được ban
hành trong đó có pháp luật về nhượng quyền thương mại.
Tháng 2 năm 2005, Chính phủ ban hành nghị định số 11/2005/NĐ-CP về

Ngoài pháp luật trong nước, khi Việt Nam gia nhập WTO, thì chúng ta
còn những cam kết với quốc tế, trong đó có cam kết về dịch vụ nhượng quyền
thương mại trong thương mại dịch vụ thuộc ngành dịch vụ phân phối.
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
14
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
Nguyên tắc áp dụng luật
Hoạt động nhượng quyền thương mại phải tuân theo Luật Thương mại
và pháp luật có liên quan.
Hoạt động nhượng quyền thương mại không được qui định trong Luật
Thương mại và trong các luật khác thì áp dụng qui định của Bộ luật Dân sự.
Trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là
thành viên có qui định áp dụng luật nước ngoài, tập quán quốc tế về nhượng
quyền thương mại hoặc có qui định khác với luật này thì áp dụng điều ước
quốc tế đó.
3. Các khái niệm cơ bản về hoạt động nhượng quyền thương mại theo pháp
luật Việt Nam
“Bên nhượng quyền” là thương nhân cấp quyền thương mại, bao gồm cả
bên nhượng quyền thứ cấp trong mối quan hệ với bên nhận quyền thứ cấp.
“Bên nhận quyền” là thương nhân nhận được quyền thương mại, bao
gồm cả bên nhận quyền thứ cấp trong mối quan hệ với bên nhượng quyền thứ
cấp “Bên nhượng quyền thứ cấp” là thương nhân có quyền cấp lại quyền
thương mại mà mình đã nhận từ bên nhượng quyền ban đầu cho bên nhận
quyền thứ cấp.
“Bên nhận quyền sơ cấp” là thương nhân nhận quyền thương mại từ bên
nhượng quyền ban đầu.Bên nhận quyền sơ cấp là bên nhượng quyền thứ cấp
trong mối quan hệ với bên nhận quyền thứ cấp.
“Bên nhận quyền thứ cấp” là thương nhân nhận lại quyền thương mại từ
bên nhượng quyền thứ cấp.
“Quyền thương mại” bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các quyền sau

phải là thương nhân theo qui định của pháp luật. Theo qui định tại điểm 1 Điều
6 Luật Thương mại 2005 của Việt Nam thì: ”thương nhân bao gồm tổ chức
kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc
lập , thường xuyên và có đăng kí kinh doanh”. Tuy nhiên khi đã là một thương
nhân họ còn phải đáp ứng các điều kiện
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
16
Đề án môn học Luật TM Pháp luật về nhượng quyền thương mại
1.1. Điều kiện đối với bên nhượng quyền
Thương nhân được phép cấp quyền thương mại khi đáp ứng đủ các điều
kiện sau đây:
1) Hệ thống kinh doanh dự định dùng để nhượng quyền đã được hoạt
động ít nhất một năm.
Trường hợp thương nhân Việt Nam là bên nhận quyền sơ cấp từ bên
nhượng quyền nước ngoài, thương nhân Việt Nam đó phải kinh doanh theo
phương thức nhượng quyền thương mại ít nhất một năm ở Việt Nam trước đó
khi tiến hành cấp lại quyền thương mại.
2) Đã đăng kí hoạt động nhượng quyền thương mại với cơ quan có thẩm
quyền theo qui định tại Điều 18 của nghị định 35
3) Hàng hóa, dịch vụ kinh doanh thuộc đối tượng của quyền thương mại
không vi phạm qui định tại điều 7 của nghị định 35.
1.2 Điều kiện đối với bên nhận quyền
Thương nhân dược phép nhận nhượng quyền thương mại khi có đăng kí kinh
doanh ngành nghề phù hợp với đối tượng của quyền thương mại.
1.3. Điều kiện đối với hàng hóa, dịch vụ được phép kinh doanh nhượng quyền
thương mại
Hàng hóa, dịch vụ được phép kinh doanh nhượng quyền thương mại là
hàng hóa, dịch vụ không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh
theo qui định của pháp luật Việt Nam
Trường hợp hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ hạn chế

quyền thương mại cho bên dự kiến nhận quyền (Đ9 NĐ35)
3. Hợp đồng nhượng quyền thương mại
3.1. Chủ thể của hoạt động nhượng quyền thương mại
Bên nhượng quyền là thương nhân cấp quyền thương mại, bao gồm cả
bên nhượng quyền thứ cấp trong mối quan hệ với bên nhận quyền thứ cấp
Nguyễn Văn Hiệp GV hướng dẫn: TS Nguyễn Hợp Toàn
18