ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHẠM THỊ PHƢƠNG MINH

PHONG TRÀO ĐẤU TRANH ĐÒI QUYỀN THAM CHÍNH

CỦA PHỤ NỮ Ở NHẬT BẢN TỪ SAU CHIẾN TRANH
THẾ GIỚI THỨ HAI (1945) ĐẾN NAY


LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: CHÂU Á HỌC
Mã số: 60310601

Hƣớng dẫn khoa học: TS. Phạm Thị Thu Giang

Hà Nội-2015






LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan toàn bộ Luận văn tốt nghiệp với đề tài “Phong trào đấu
tranh đòi quyền tham chính của phụ nữ ở Nhật Bản từ sau chiến tranh thế
giới thứ hai (1945) đến nay” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, thực
hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Phạm Thị Thu Giang.
Mọi trích dẫn trong Luận văn này đều được ghi rõ nguồn đầy đủ và cụ thể.


1.2 Những biến đổi về chính trị, kinh tế, xã hội Nhật Bản thời kỳ sau
27
Chiến tranh thế giới thứ hai

1.2.1 Những biến đổi về chính trị Nhật Bản thời kỳ sau Chiến tranh
27
thế giới thứ hai và vấn đề nữ quyền

1.2.2 Bối cảnh kinh tế Nhật Bản thời kỳ sau Chiến tranh thế giới thứ
32
hai và vai trò của nữ giới

1.2.3 Bối cảnh xã hội, văn hóa Nhật Bản thời kỳ sau Chiến tranh thế
36


giới thứ hai và sự cải thiện nhận thức của phụ nữ

Chương 2: Sự phát triển của phong trào tham chính phụ nữ Nhật Bản
42
sau Chiến tranh thế giới thứ 2


2.1 Quá trình bước vào nghị trường của phụ nữ Nhật sau chiến tranh
42
thế giới thứ hai

2.1.1 Vai trò của Ichikawa Fusae trong việc thúc đẩy hoạt động tham
42

68


Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai

3.1.2 Hạn chế trong phong trào tham chính của phụ nữ Nhật Bản sau
72
Chiến tranh thế giới thứ hai


3.1.3 Nguyên nhân trọng yếu của những hạn chế trong phong trào
76
tham chính của phụ nữ Nhật sau Chiến tranh thế giới thứ hai

3.2 Trường hợp của Việt Nam
82

3.2.1 Tình hình tham chính của phụ nữ Việt Nam hiện nay
82

3.2.2 Những vấn đề đặt ra về vai trò tham chính của phụ nữ Việt
85
Nam

3.2.3 Sự nỗ lực của Đảng và chính phủ Việt Nam trong việc nâng cao
88
vị thế chính trị cho phụ nữ

Phần kết luận


1

Nguyên văn tiếng Nhật Mục 1, Điều 14, chương 2 Hiến pháp 1946 của Nhật:”Tất cả các công dân đều bình đẳng
dưới pháp luật, không có sự phân biệt trong mối quan hệ chính trị, kinh tế xã hội giữa các nhân chủng, tôn giáo, giới
tính và thân phân xã hội.”


nghị viện giảm xuống còn 38 người, chiếm vẻn vẹn 7.9% (Thông tin từ trang chủ
của cục Bình đẳng nam nữ thuộc phủ Nội các Nhật2). Bên cạnh đó, tỷ lệ nữ nghị
viên ở các nghị viện địa phương cũng không quá 10%. Tham gia chính trị bên cạnh
việc trúng cử nghị viên, tham gia các vị trí trong bộ máy công quyền, thực hiện bầu
cử còn có rất nhiều các hình thức hoạt động khác như tiếp xúc với các chính trị gia,
các nhà chức trách,… Theo các tài liệu, ngoài việc tham gia bỏ phiếu, các hoạt
động tham chính ngoài bầu cử của phụ nữ Nhật ở mức rất thấp.
Sau Chiến tranh thế giới thứ 2, các lực lượng chiếm đóng lấy cơ cấu dân chủ của
Mỹ làm hình mẫu, nên đã biên soạn các đạo luật về phụ nữ ở Nhật tương tự như
các đạo luật của Mỹ. Hiến pháp năm 1947 ở Nhật cấm phân biệt giới tính trong
chính trị, kinh tế, quan hệ xã hội, đồng thời cũng khẳng định các đạo luật
được ban hành trên cơ sở bình đẳng giới tính và tôn trọng nhân phẩm của cá nhân.
Cùng với làn sóng đấu tranh của phụ nữ thế giới, tại Nhật Bản các phong trào đấu
tranh của phụ nữ đòi quyền bình đẳng, khẳng định vị trí của mình trong xã hội liên
tục diễn ra bằng nhiều hình thức từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Đây là điều
kiện thuận lợi cho sự phát triển mạnh mẽ và gặt hái nhiều thắng lợi của phong trào
đấu tranh đòi quyền tham chính của phụ nữ Nhật sau Chiến tranh thế giới thứ hai.


2

/>


từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, quá trình bước vào nghị trường, nắm giữ các vị
trí quan trọng trong bộ máy chính quyền để từ đó tham gia soạn thảo, ban hành các
chính sách quan trọng, từ đó góp phần quan trọng thúc đẩy quá trình đấu tranh xây
dựng xã hội bình đẳng ở Nhật. Xem xét những thành tựu và hạn chế của các phong
trào đấu tranh tham chính, tìm hiểu những nguyên nhân khiến phong trào không
tránh khỏi những hạn chế trên cũng là một mục tiêu của luận văn. Sẽ rất thiếu sót
khi nghiên cứu về phong trào phụ nữ ở Nhật Bản mà không so sánh với Việt Nam
để thấy được những nét tương đồng và khác biệt, đồng thời chỉ ra những bài học
kinh nghiệm của Nhật Bản cho Việt Nam. Do vậy, so sánh và rút ra bài học kinh
nghiệm cho phong trào đấu tranh tham chính của phụ nữ nói riêng, phong trào phụ
nữ ở Việt Nam nói chung cũng là một mục tiêu quan trọng mà người viết đề ra.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thấy được sự phát triển của phong trào đấu tranh giành quyền tham chính sau
Chiến tranh, người viết tìm hiểu về những biến động trong nước, quốc tế sau Chiến
tranh thế giới thứ hai với ý nghĩa là những nhân tố mới tác động đến phong trào
tham chính của phụ nữ Nhật. Cùng với đó, việc điểm lại sự hình thành và phát triển
của phong trào tham chính của phụ nữ Nhật từ trước Chiến tranh sẽ giúp thấy được
sự kế thừa và phát triển vượt bậc của phong trào sau Chiến tranh.
Sự phát triển phong trào tham chính của phụ nữ Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới
thứ hai biểu hiện trên nhiều lĩnh vực: quá trình bước vào nghị trường, nắm các vị
trí lãnh đạo trong bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương, tham gia Nội
các,… - những điều mà trước đó phụ nữ Nhật chưa từng làm được. Tìm hiểu sự
bước chân của phụ nữ vào các lĩnh vực trên để thấy được bức tranh toàn cảnh trong
phong trào tham chính của phụ nữ Nhật sau Chiến tranh thế giới thứ hai là nhiệm
vụ nghiên cứu quan trọng của Luận văn.


Mặt khác, mặc dù đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ, song so với các quốc gia
khác nhất là các nước phát triển, về toàn cục vị trí chính trị (thể hiện qua chỉ số
GEM3) của phụ nữ Nhật chưa cao. Do vậy, chỉ ra ý nghĩa và đóng góp của phong

các vấn đề về “lĩnh vực chính trị” thì rất ít được nhắc tới đã minh chứng rõ nét
chothực trạng này. Trong khoảng 9000 tiêu đề của các bài nghiên cứu, các tiêu đề
có liên quan trực tiếp tới lĩnh vực chính trị như công trình nghiên cứu “Phụ nữ Chế độ Thiên Hoàng và Chiến tranh”5 của 2 tác giả Suzuki Yuko và Kondo
Kazuko biên tập, hay tác phẩm “Phụ nữ thay đổi chính trị”6 của tác giả Garasu
Naoko là vô cùng hiếm hoi.
Gần đây, vấn đề “giới” (Gender) đang trở thành vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu
ở Nhật Bản quan tâm. Các công trình nghiên cứu vấn đề giới trong mối
Trường Đại học nữ Ocha No Mizu (お茶の水女性大学) thành lập năm 1949 tại Tokyo, là một trong 2 trường Đại
học nữ Quốc lập của Nhật Bản.