Bài 1: Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945 – 1949)

PHẦN MỘT: LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI
TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000
CHƯƠNG I: SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945 – 1949)
BÀI 1: SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI
SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945 – 1949)
I. SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH
1. Hoàn cảnh lịch sử
- Đầu năm 1945, Chiến tranh
thế giới thứ hai sắp kết thúc,
nhiều vấn đề quan trọng và cấp
bách đặt ra trước các cường
quốc Đồng minh:
+ Việc nhanh chóng đánh bại
phát xít.
+ Tổ chức lại thế giới sau chiến
tranh.
+ Việc phân chia thành quả
chiến thắng.
- Từ ngày 4 đến 11/2/1945, Mỹ,
Anh, Liên Xô họp hội nghị quốc
tế ở I-an-ta (Liên Xô) để thỏa thuận việc giải quyết những vấn đề bức thiết sau chiến
tranh và hình thành một trật tự thế giới mới.
2. Nội dung của hội nghị
- Xác định mục tiêu quan trọng là tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và
chủ nghĩa quân phiệt Nhật, nhanh chóng kết thúc chiến tranh. Liên Xô sẽ tham chiến
chống Nhật ở châu Á.
- Thành lập tổ chức Liên hiệp quốc để duy trì hòa bình, an ninh thế giới
- Thỏa thuận việc đóng quân, giáp quân đội phát xít và phân chia phạm vi ảnh

3. Nguyên tắc hoạt động
- Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc.
- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của các nước.
- Không can thiệp vào nội bộ các nước.
- Giải quyết tranh chấp, xung đột quốc tế bằng phương pháp hòa bình.
- Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa 5 cường quốc: Liên Xô, Mỹ, Anh,
Pháp, Trung Quốc.
4. Các cơ quan chính: Có 6 cơ quan chính
- Đại hội đồng: Gồm tất cả các nước thành viên, mỗi năm họp một lần.
- Hội đồng bảo an: Là cơ quan chính trị quan trọng nhất, chịu trách nhiệm duy
trì hòa bình và an ninh thế giới, hoạt động theo nguyên tắc nhất trí cao của 5 ủy viên
thường trực là Nga, Mỹ, Anh, Pháp và Trung Quốc.
- Ban thư ký: Cơ quan hành chính – tổ chức của Liên hiệp quốc, đứng đầu là
Tổng thư ký có nhiệm kỳ 5 năm do hội đồng bảo an giới thiệu.
- Các tổ chức chuyên môn khác: Hội đồng kinh tế và xã hội, Tòa án quốc tế,
Hội đồng quản thác.
- Liên hợp quốc có hàng trăm tổ chức chuyên môn khác, trụ sở đặt tại New
York (Mỹ).
Tài liệu ôn tập Lịch Sử 12

Trang 2


Bài 1: Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945 – 1949)

- Các tổ chức Liên hợp quốc có ở Việt nam: WHO (tổ chức y tế thế giới), FAO
(tổ chức lương thực), IMF (quỹ tiền tệ quốc tế), ILO (lao động quốc tế), ICAO (hàng
không), UNESCO (tổ chức văn hóa – khoa học – giáo dục Liên hiệp quốc), UNICEF
(quỹ nhi đồng), UPU (bưu chính), IMO (hàng hải).
5. Vai trò

hưng châu Âu”, các nhà nước dân chủ tư sản được củng cố.
Tài liệu ôn tập Lịch Sử 12

Trang 3


Bài 1: Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945 – 1949)

Như vậy, sau CTTG II, ở châu Âu đã hình thành thế đối lập cả về địa lý chính
trị lẫn kinh tế giữa hai khối Đông Âu xã hội chủ nghĩa và Tây Âu tư bản chủ nghĩa.
IV. ĐỀ THI CÁC NĂM
(Đề thi tốt nghiệp THPT 2010) Trình bày sự thành lập, mục đích và nguyên
tắc hoạt động của tổ chức Liên hợp quốc.
a. Sự thành lập
- Sau Hội nghị Ianta, từ ngày 25/4 đến ngày 26/6 năm 1945, đại biểu 50 nước
họp tại San Phranxixcô (Mĩ) đã thông qua bản Hiến chương và tuyên bố thành lập tổ
chức Liên hợp quốc.
- Ngày 24/10/1945, bản Hiến chương chính thức có hiệu lực.
b. Mục đích và nguyên tắc hoạt động
- Mục đích: Duy trì hoà bình và an ninh thế giới, phát triển các mối quan hệ
hữu nghị giữa các dân tộc và tiến hành hợp tác quốc tế giữa các nước.
- Nguyên tắc hoạt động:
+ Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc.
+ Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước.
+ Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kì nước nào.
+ Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hoà bình.
+ Chung sống hoà bình và sự nhất trí giữa năm nước lớn (Liên Xô, Mĩ,
Anh, Pháp và Trung Quốc).
(Đề thi tốt nghiệp THPT 2014)
a. Nêu những nguyên tắc hoạt động của tổ chức Liên hợp quốc.

Từ nguyên tắc trên, liên hệ với việc bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam
hiện nay:
Việc Trung Quốc sử dụng các phương tiện quân sự như: Tàu chiến, máy bay
hộ tống giàn khoan Hải Dương - 981; dùng các tàu hải cảnh, kiểm ngư, tàu cá bọc sắt
chủ động đâm va, dùng vòi rồng cản phá các tàu cảnh sát biển, kiểm ngư đang làm
nhiệm vụ của Việt Nam, tàu cá của ngư dân đang hoạt động trong vùng biển đặc
quyền kinh tế của Việt Nam là hành động sử dụng vũ lực. Những hành động này của
Trung Quốc đã vi phạm nghiêm trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc mà Trung Quốc
là một thành viên.
Là một thành viên ký Công ước Luật Biển, nên Trung Quốc phải có trách
nhiệm thực hiện đầy đủ Công ước, cần có thiện chí, sự sẵn sàng hợp tác và sự nhượng
bộ trong giải quyết các tranh chấp, bất đồng. Trong quan hệ với ASEAN, ngoài việc
tuân thủ nghiêm Công ước Luật Biển, Trung Quốc cần phải thực hiện đầy đủ Tuyên
bố về ứng xử của các bên trên Biển Đông (DOC), Quy tắc hướng dẫn thực thi DOC
mà Trung Quốc là một bên đối tác, tiến tới xây dựng COC giữa ASEAN và Trung
Quốc.
Trong giải quyết các tranh chấp, cần kiên trì, kiềm chế, xử lý bình tĩnh, trên
tinh thần đoàn kết và hợp tác; tuyệt đối không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ
lực. Cần phát huy hiệu quả của các cơ chế an ninh khu vực, giải quyết vấn đề bất
đồng, tranh chấp từ dễ đến khó, từ ít phức tạp đến phức tạp hơn. Các nước cần chủ
động cung cấp thông tin công khai, minh bạch, chính xác để thế giới biết ai đúng ai
sai để họ có tiếng nói ủng hộ chính nghĩa, không lôi kéo, tập hợp lực lượng để chống
lại hay đối trọng với các nước khác.
(Đề thi Cao đẳng 2013) Trình bày mục đích, nguyên tắc hoạt động của tổ
chức Liên hợp quốc. Nêu vai trò, thành phần và nguyên tắc bỏ phiếu của Hội
đồng Bảo an Liên hợp quốc.
a. Mục đích, nguyên tắc hoạt động và vai trò của Liên hợp quốc
- Mục đích: Duy trì hoà bình và an ninh thế giới, phát triển các mối quan hệ
hữu nghị giữa các dân tộc và tiến hành hợp tác quốc tế giữa các nước.
Tài liệu ôn tập Lịch Sử 12