Chuyên đề 1. Sự hình thành trật tự thế giới sau chiến tranh thế giới II.
Câu 1. Tại sao trật tự thế giới được thiết lập sau Chiến tranh thế giới thứ
hai mang tên Trật tự hai cực Ianta ? Phân tích hệ quả của những quyết định
quan trọng tại Hội nghị cấp cao Ianta.
Hướng dẫn làm bài
1. Tại sao trật tự thế giới được thiết lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai
mang tên “Trật tự hai cực Ianta” ?
a. Hoàn cảnh lịch sử :
- Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc, nhiều vấn đề quan
trọng và
cấp bách đặt ra trước các cường quốc Đồng minh:
+ Việc nhanh chóng đánh bại phát xít.
+ Tổ chức lại thế giới sau chiến tranh.
+ Việc phân chia thành quả chiến thắng.
- Từ ngày 4 đến ngày 11 - 2 - 1945, Mỹ, Anh, Liên Xô họp hội nghị quốc tế
ở Ianta (Liên Xô) để thỏa thuận việc giải quyết những vấn đề bức thiết sau
chiến tranh và hình thành một trật tự thế giới mới.
- Thành phần tham dự : bao gồm nguyên thủ của ba quốc gia có vai trò quan
trọng nhất trong chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít, đó là Xtalin (Chủ tịch
Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô), Rudơven (Tổng thống Mĩ) và Sớcsin (Thủ
tướng Anh).
b. Nội dung của hội nghị :
- Xác định mục tiêu quan trọng là tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và
chủ
nghĩa quân phiệt Nhật, nhanh chóng kết thúc chiến tranh. Liên Xô sẽ tham
chiến
chống Nhật ở châu Á.
- Thành lập tổ chức Liên hiệp quốc để duy trì hòa bình, an ninh thế giới
- Thỏa thuận việc đóng quân, giáp quân đội phát xít và phân chia phạm vi
ảnh hưởng của các cường quốc thắng trận ở châu Âu và Á
+ Ở châu Âu : Liên Xô chiếm Đông Đức, Đông Âu; Mỹ, Anh, Pháp chiếm

* Bổ sung kiến thức :
Vấn đề 1. Hãy nêu và nhận xét về mối quan hệ của các nước phương
Đông (trước hết là châu Á) đối với Trật tự hai cực Ianta.
Ở châu Âu có sự phân chia hai cực rõ ràng, phân định chặt chẽ – Đông Âu :
ảnh hưởng của Liên Xô – xã hội chủ nghĩa, Tây Âu ảnh hưởng của Mĩ – tư
bản chủ nghĩa. Tuynhiên ở châu Á : tình hình không hẳn như thế , nó đã bị
“vi phạm” ngay từ đầu và tình hình trong khu vực diễn ra ngày càng có
chiều hướng khác với sự đối đầu của hai phe :
a) Trung Quốc :
- Theo thoả thuận giữa Anh, Mĩ, Xô tại Ianta thì Trung Quốc sẽ là “khu
đệm”, một chính phủ liên hiệp của Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch có
sự tham gia của Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ được thành lập.
- Cuộc đàm phán Quốc Cộng đã diễn ra và hai bên kí Hiệp định song thập
(10 – 10 - 1945). Nhưng chưa đầy một năm sau, tháng 7 - 1946 cuộc nội
chiến lần thứ ba bùng nổ.
-Tình hình Trung Quốc đã không diễn ra như sự sắp đặt của 2 siêu cường.
b) Đông Nam Á, Nam Á, Tây Á :
- Ba cường quốc cũng thoả thuận khu vực này vẫn thuộc phạm vi ảnh
hưởng truyền thống của các nước phương Tây  vẫn chấp nhận nền thống
trị thuộc địa của các nước thực dân phương Tây


- Ngay sau khi được tin phát xít Nhật đầu hàng, các dân tộc Đông Nam Á đã
nhanh chóng nổi dậy giành chính quyền, tuyên bố độc lập và lập nên những
Nhà nước mới, tiêu biểu là Inđônêxia, Việt Nam, Lào  như một phản ứng
dây chuyền, làn sóng đấu tranh giải phóng dân tộc đã lan nhanh sang Nam
Á, Tây Á, tới châu Phi ...
- Sau đó các dân tộc Đông Nam Á đã kiên cường tiến hành các cuộc kháng
chiến chống thực dân tái xâm lược  các nước đế quốc phương Tây cuối
cùng đã phải tuyên bố công nhận, trao trả độc lập cho các dân tộc.

tranh trường kì, gian khổ, nhưng nhất định thắng lợi.


Câu 2. Căn cứ vào quan hệ quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến
nay thì lịch sử thế giới được phân chia làm mấy thời kỳ ? Hãy cho biết
đặc điểm nổi bật của từng thời kỳ. Tại sao có thể khẳng định sự ra đời
của Liên hợp quốc là một thành công to lớn trong quan hệ quốc tế sau
Chiến tranh thế giới thứ hai ?
Hướng dẫn làm bài
1. Căn cứ vào quan hệ quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay
thì lịch sử thế giới được phân chia làm 2 thời kỳ :
- Thời kì trong “Chiến tranh lạnh” (1945 – 1989) : là thời kì trên thế giới đã
hình thành “trật tự hai cực Ianta” và từ 1947 là thời kỳ Chiến tranh lạnh do
Mĩ phát động làm cho tình hình thế giới ở trong tình trạng căng thẳng, gay
gắt, phức tạp với các cuộc đấutranh dân tộc, đấu tranh giai cấp và đấu tranh
giữa hai 2 cực đối lập Xô – Mĩ và hai khối Đông – Tây.
- Thời kì sau “Chiến tranh lạnh” (từ sau năm 1989) : là thời kì một trật tự thế
giới mới đang hình thành theo hướng đa cực, nhiều trung tâm. Từ xu thế đối
đầu chuyển sang xu thế đối thoại.
+ Từ cuối năm 1989 đến năm 1991 : Cuộc “chiến tranh lạnh” kéo dài trên 40
năm đã chấm dứt (cuối năm 1989), trong quan hệ quốc tế từ xu thế đối thoại,
hợp tác trên cơ sở hai bên cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau cùng tồn tại hoà
bình. Tình hình thế giới trở nên dịu hơn, các cuộc tranh chấp và xung đột
khu vực đã và đang dần dần được giải quyết (vụ xung đột ở Nam Phi có liên
quan đến Namibia và cuộc nội chiến kéo dài ở Ăngôla, vấn đề Ápganitxtan,
vấn đề Campuchia, vấn đề Nicaragoa ở Trung Mĩ, vấn đề hoà bình và ổn
định ở Trung Cận Đông...
+ Từ năm 1991 đến nay : “Trật tự hai cực Ianta” bị sụp đổ, Mĩ ra sức vươn
lên “thế một cực” trong trật tự thế giới mới, còn các cường quốc khác cố
gắng duy trì “thế đa cực”, trong đó, Đức và Nhật Bản đang đòi hỏi trở thành

ra “Tuyên ngôn về việc thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân và trao trả độc
lập cho các quốc gia và dân tộc thuộc địa”; Năm 1963 ra “Tuyên ngôn về
việc thủ tiêu tất cả các hình thức của chế độ phân biệt chủng tộc”.
+ Thúc đẩy các quan hệ hữu nghị và hợp tác quốc tế, giúp đỡ các quốc gia,
dân tộc đang phát triển về kinh tế, giáo dục, văn hóa, y tế, nhân đạo với
phương châm “Giúp người để người tự cứu lấy mình”...thông qua hàng loạt
các chương trình khá hiệu quả của các tổ chức của Liên hợp quốc xây dựng
và triển khai như các chương trình của Quỹ Nhi đồng (UNICEF), Tổ chức Y
tế thế giới (WHO), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Tổ chức Văn hoá,
Khoa học và Giáo dục (UNESCO).
* Dạng câu hỏi tương tự : Quan hệ quốc tế từ sau Chiến tranh thế giới thứ
hai đến nay trải qua những thời kỳ nào ? Nêu đặc điểm của từng thời kỳ.
Câu 3. Hãy hoàn thiện nội dung bảng kê dưới đây về tổ chức Liên Hợp
Quốc:
Hoàn cảnh ra đời
Mục đích hoạt động
Nguyên tắc hoạt động


Vai trò
Anh (chị) có những hiểu biết gì về vai trò, thành phần và nguyên tắc bỏ
phiếu của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc ?
Hướng dẫn làm bài
Hoàn cảnh
- Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới
ra đời
thứ hai sắp kết thúc, các nước Đồng
minh và nhân dân các nước trên thế
giới có nguyện vọng gìn giữ hoà bình
và ngăn chặn chiến tranh. Tại Hội


- Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc
gia và quyền tự quyết của các dân
tộc.
- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc
lập chính trị của các nước.


- Không can thiệp vào nội bộ các
nước.
- Giải quyết tranh chấp, xung đột
quốc tế bằng phương pháp hòa bình.
- Chung sống hòa bình và sự nhất trí
giữa 5 cường quốc: Liên Xô, Mĩ,
Anh,
Pháp, Trung Quốc.
Vai trò

- Là tổ chức quốc tế lớn nhất, duy trì
hòa bình, an ninh thế giới, trực tiếp
giải quyết các vụ tranh chấp xung đột
giữa các nước...
- Hơn nửa thế kỉ qua, Liên hợp quốc
đã có nhiều cố gắng trong việc giải
quyết các vụ tranh chấp và xung đột
ở nhiều khu vực, thúc đẩy mối quan
hệ
hữu nghị và hợp tác quốc tế, giúp đỡ
các dân tộc về kinh tế, văn hóa, giáo
dục, y tế, nhân đạo…

ngôn Liên Hiệp Quốc ở Xan Phranxixcô. Để chống việc Pháp tái xâm lược,
Bác Hồ gửi đơn xin gia nhập Liên Hiệp Quốc nhưng không được chấp nhận.
- Năm 1975, Việt Nam xin gia nhập nhưng Mỹ dùng quyền phủ quyết chống
lại.
- Năm 1977, Mĩ rút lại phủ quyết và muốn bình thường hoá quan hệ với Việt
Nam –Ngoại trưởng Mĩ tuyên bố : “sẵn sàng bình thường hoá quan hệ với
Việt Nam”, chấp nhận Việt Nam gia nhập Liên Hiệp Quốc.
Ngày 20 - 9 - 1977, Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc là thành viên thứ 149
của tổ chức này. Các tổ chức Liên hợp quốc hoạt động tại Việt Nam :
 UNDP (Chương trình phát triển Liên hợp quốc).
 UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc).
 UNFPA (Quỹ Dân số Liên hợp quốc).
 UNESCO (Tổ chức Văn hoá – Khoa học – Giáo dục Liên hợp quốc).
 WHO (Tổ chức Y tế thế giới)
 FAO (Tổ chức Lương – Nông).  IMF (Quỹ tiền tệ quốc tế).
 ILO (Tổ chức Lao động quốc tế).
 ICAO (Tổ chức Hàng không quốc tế).
 IMO (Tổ chức Hàng hải quốc tế).
- Ngày 16 - 10 - 2007, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã bầu Việt Nam làm Uỷ
viên không thường trực Hội đồng Bảo an, nhiệm kì 2008 - 2009.
Câu 4. Hãy trình bày sự hình thành hai hệ thống xã hội đối lập ở châu
Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
Hướng dẫn làm bài
a) Về chính trị :
- Sự chia cắt Đức thành hai nước với hai chế độ chính trị khác nhau :
+ Tương lai của nước Đức trở thành vấn đề trung tâm trong nhiều cuộc gặp
gỡ giữa nguyên thủ ba cường quốc, Liên Xô, Mĩ và Anh với những bất đồng
sâu sắc.
+ Tại Hội nghị Pốtxđam (1945), ba cường quốc Liên Xô, Mĩ và Anh đã
khẳng định : nước Đức phải trở thành một quốc gia thống nhất, hòa bình,

là tổ chức nhằm thúc đẩy mối quan hệ hợp tác về chính trị, kinh tế giữa Liên
Xô và Đông Âu.
- Như vậy, ở châu Âu đã xuất hiện sự đối lập về chính trị và kinh tế giữa hai
khối nước: Tây Âu tư bản chủ nghĩa, Đông Âu xã hội chủ nghĩa.