B ăGIÁOăD CăVẨă ẨOăT O
TR

NGă

IăH CăKINHăT ăTP.HCM

______________________

NGUY NăTH ăBÍCHăHẨ

TÁCă

NGăC AăBI Nă

LÊNăT NGăTR

NGăT ăGIÁăH Iă OÁIă

NGăN NGăSU TăCÁCăCÔNGăTYă

S NăXU Tă ăVI TăNAM

LU N V N TH C S KINH T

Tp. H Chí Minh-N m 2015


B ăGIÁOăD CăVẨă ẨOăT O
TR


TS. TR N TH H I LÝ

Tp.ăH ăChíăMinh-N mă2015


L IăCAMă OAN
Tôi xin cam đoan lu n v n th c s kinh t “Tácăđ ng c a bi năđ ng t giá h iăđoái
đ năt ngătr

ngăn ngăsu t các công ty s n xu t

chính tôi nghiên c u và th c hi n d

is h

Vi t Nam” là công trình do

ng d n c a TS Tr n Th H i Lý.

Các s li u trong lu n v n đ

c s d ng trung th c. Các thông tin trong lu n v n

đ

c ghi chú chi ti t v ngu n g c thông tin.

c l y t nhi u ngu n và đ

Tp. H Chí Minh, ngày 08 tháng 08 n m 2015

ngănghiênăc uăvƠăph măviănghiênăc u. .............................................6

1.3.1

it

ng nghiên c u. .................................................................................6

1.3.2 Ph m vi nghiên c u .....................................................................................6
1.4ăPh

ngăphápănghiênăc u. ...............................................................................7

1.5ăCácăb

căti năhƠnhănghiênăc u: .....................................................................7

1.6ăC uătrúcăbƠiănghiênăc uăbaoăg m: .................................................................7
CH

NGă2:ăT NGăQUANăT ăGIÁăH Iă OÁI,ăN NGăSU T,ăVẨăK Tă

QU ăCÁCăNGHIÊNăC UăTR

Că ÂY ............................................................. 9

2.1.ăT ngăquanăv ăn ngăsu t,ăt ngătr ngăn ngăsu t,ăTGH ăvƠătácăđ ngăc aă
TGH ăđ năho tăđ ngăxu tănh păkh u. ...............................................................9
2.1.1 T ng quan v n ng su t, t ng tr



4.1.ăPhơnătíchăth ngăkêămôăt ..............................................................................41
4.2. Ki măđ nhăs ăt
4.2.1. Ma tr n t

ngăquanăvƠăđaăc ngătuy n. .............................................42

ng quan đ n tuy n tính gi a các c p bi n .............................42

4.2.2. Ki m đ nh đa c ng tuy n..........................................................................43
4.3.ăKi măđ nhăhi năt

ngăph

ngăsaiăthayăđ iăph năd ă- Greene (2000). ....44

4.5.1 Ki m đ nh m i quan h gi a bi n đ ng t giá h i đoái và n ng su t. ......46
4.5.2 Ki m đ nh m i quan h gi a bi n đ ng t giá h i đoái và n ng su t b ng
mô hình m r ng. ..............................................................................................50
4.5.3 Ki m đ nh m i quan h gi a bi n đ ng t giá h i đoái và n ng su t b ng
mô hình m r ng, d a trên đ nh h ng xu t kh u. ............................................51
CH

NGă5:ăăK TăLU N ..................................................................................... 54

5.1ăK tălu n. ..........................................................................................................54
5.2ăH năch ăđ ătƠiăvƠăh

ngănghiênăc uăt


ECM

: Mô hình hi u ch nh sai s - Error correctiom models

EU

: Liên minh châu Âu- European Union

EUR

:

FEM

: Mô hình nh h

JPY

:

GMM

: Ph

ng ti n chung Châu Âu-Euro
ng c đ nh- Fixed Effects Model

ng yên Nh t B n- Japanese Yen
ng pháp h i quy tuy n tính d li u b ng đ ng -General Method of



REER

: T giá th c hi u l c hay t giá th c đa ph

ng won Hàn Qu c- Korean Won

ng ringit Malaysia- Malaysian Ringit

ng pháp bình ph

ng bé nh t- Ordinary least squres
ng- Real effective

exchange rate
REM

: Mô hình nh h

ng ng u nhiên- Random Effects Model.


SGD

:

ng đô la Singapore- Singapore Dollar

TGH


B ng 3.1 Mô t các bi n………………………………………..…………………..39
B ng 4.1: Th ng kê mô t các bi n trong mô hình………….……………………..41
B ng 4.2: K t qu ma tr n t t

ng quan………….………………………………42

B ng 4.3: K t qu ki m tra đa c ng tuy n v i nhân t phóng đ i ph

ng sai…….43

B ng 4.4: K t qu ki m tra ph

ng sai thay đ i mô hình…….…….……………..44

B ng 4.5: K t qu ki m tra t t

ng quan mô hình………………………………..45

B ng 4.6 B ng tóm t t k t qu h i quy ph

ng trình (1) (2) và (3) ………………48

B ng 4.7: B ng tóm t t k t qu h i quy ph

ng trình(4) ………….…………...…52


DANH M C HÌNH V
Hình 2.1:


t ng tr

ng n ng su t, và m c đ tác đ ng đ n các công ty có h s t l n

nhau, có s h u n

khác

c ngoài là khác nhau.

K t qu nghiên c u có ý ngh a trong vi c giúp cho các nhà qu n lý có nh ng quy t
đ nh nh m c i thi n n ng su t c a công ty h . Bên c nh đó k t qu c a nghiên c u
c ng góp ph n giúp cho các nhà làm chính sách có th thi t k chính sách qu n lý
t giá h i đoái đ góp ph n phát tri n n n kinh t .
T khóa: T giá h i đoái, t ng tr
b ng đ ng -GMM

ng s n xu t, mô hình h i quy tuy n tính d li u


2

CH

NGă1:ăM ă

U

1.1ăLýădoăth căhi năđ ătƠi.
Joseph Alois Schumpeter (1883–1950) là m t kinh t gia và khoa h c gia ng

ng đ

c đo tính hi u qu lao

c bi u hi n b ng đ u ra trên m t gi lao đ ng. N ng suât lao

đ ng cá nhân có vai trò r t l n trong quá trình s n xu t. Vi c t ng hay gi m n ng
su t lao đ ng cá nhân ph n l n quy t đ nh s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p,
do đó h u h t các doanh nghi p đ u ch p nh n tr công theo n ng su t lao đ ng cá
nhân hay m c đ th c hi n c a t ng cá nhân t đó nh h
chu n s ng c a ng

ng tr c ti p đ n tiêu

i lao đ ng.

N ng su t lao đ ng cá nhân cùng n ng su t lao đ ng c a m t nhóm lao đ ng là c
s quan tr ng nh t, là chìa khoá cho n ng su t lao đ ng xư h i, góp ph n t ng kh
n ng c nh tranh c a m i n
1

c. Hi n nay, trong môi tr

ng c nh tranh hòa nh p và

Alessandro Roncaglia. The wealth of ideas: a history of economic thought. Cambridge University Press.
2005. ISBN 978-0-521-84337-9. p. 431


3

b n thân ng

i lao đ ng (k n ng, k x o, c

ng đ lao đ ng, thái đ lao đ ng, tinh

th n trách nhi m…), d ng c lao đ ng. S thành th o sáng t o trong s n xu t c a
ng

i lao đ ng và m c đ hi n đ i c a công c lao đ ng s quy t đ nh n ng su t

lao đ ng cá nhân cao hay th p.
Vi t Nam là đ t n

c đang phát tri n, vi c các áp d ng khoa h c k thu t, máy móc

trang thi t b đ nâng cao n ng su t lao đ ng s là m t trong nh ng y u t góp ph n
nâng cao kh n ng c nh tranh trên th tr

ng trong n

c c ng nh qu c t .

Tuy nhiên theo đánh giá c a B khoa h c và công ngh (KH&CN) v tình hình phát
tri n, ng d ng KH&CN trong s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Vi t Nam
hi n nay r t ch m đ i m i công ngh ch a quan tâm đúng m c đ n ho t đ ng đ i

2

Steenhuis & Bruijn, 2006, International shopfloor level productivity differences: an exfloratory study,

Trong kho ng 10 n m tr l i đây, t l t ng GDP bình quân hàng n m c a ngành
công ngh khá cao (kho ng 14%).Tuy nhiên, n u so sánh t c đ phát tri n c a
ngành công nghi p và xây d ng Vi t Nam so v i th gi i thì v n còn quá ch m, đ c
bi t v m t công ngh . V v n đ này, theo B KH&CN, ph n l n các công ty
n

c ta (ch y u là các doanh nhi p t nhân) đang s d ng công ngh t t h u so v i

m c trung bình c a th gi i t 2-3 th h ; có 76% máy móc, dây chuy n công ngh
nh p thu c th h nh ng n m 1960 -1970; 75% s thi t b đư h t kh u hao; 50%
thi t b là đ tân trang… Nhóm ngành s d ng công ngh cao m i đ t kho ng 20%,
trong khi đó

Singapore là 73%, Malaysia là 51% và Thái Lan là 31% (tiêu chí đ

đ t trình đ công nghi p hóa, hi n đ i hóa là trên 60%).
Th ng kê c a B KH&CN cho th y, t n m 2007 đ n cu i n m 2014, B m i c p
Gi y ch ng nh n đ ng ký cho 254 h p đ ng chuy n giao công ngh , trong đó có
217 h p đ ng chuy n giao công ngh thu c các d án FDI, ch có 37 h p đ ng
chuy n giao công ngh là chuy n giao đ c l p. i u này cho th y các doanh nghi p
nói chung và các doanh nghi p t nhân nói riêng ch a th c s quan tâm đ n ho t
đ ng đ i m i công ngh , ng d ng công ngh tiên ti n. B KH&CN nh n xét. C ng
theo B KH&CN, ngoài các doanh nghi p do n
nghi p trong n

cđ

c ngoài đ u t , ch có 30% doanh

c coi là có trang thi t b vào lo i t


đ ng tr c ti p đ n chi phí nh p kh u nguyên v t li u đ s n xu t hàng hóa.Trong xu
th h i nh p toàn c u ngày càng cao, thì t giá d n đ

c xem nh là m t công c

chính đ đi u ti t n n kinh t . S thay đ i trong t giá s d n đ n thay đ i kh n ng
c nh tranh hàng hóa trong n

c đ i v i hàng hóa n

c ngoài c ng nh thay đ i chi

phí trong s n xu t khi công ty đ u t , nh p kh u máy móc, nguyên v t li u…t đó
nh h

ng đ n xu t nh p kh u, cán cân th

ng m i, d tr ngo i h i.

Do vai trò quan tr ng c a t giá đ i v i t ng th n n kinh t , nên có r t nhi u nhà
kinh t đư nghiên c u s bi n đ ng c a t giá đ n cán cân th

ng m i nói chung

hay xu t/ nh p kh u nói riêng. Nh ng nhìn chung nh ng nh h

ng c a bi n đ ng

t giá đ n cán cân th


Vi t Nam.

ó c ng

chính là lý do tác gi đư ch n đ tài “ăTácăđ ngăc aăbi năđ ngăTGH ăđ năt ngă
tr

ngăn ngăsu tăcácăcôngătyăs năxu tă ăVi tăNam”. Nh m ki m tra tác đ ng c a


6

bi n đ ng TGH

đ n t ng tr

ng n ng su t c a các công ty s n xu t

gia đang phát tri n. Qua đó rút ra nh ng h n ch c a đ tài, và h
ti p theo trong t

m t qu c

ng nghiên c u

ng lai.

1.2ăM cătiêuănghiênăc uăvƠăcơuăh iăănghiênăc u.
1.2.1ăM cătiêuănghiênăc u.

c a các công ty s n xu t hay không?
- M c đ tác đ ng c a bi n đ ng TGH

đ n t ng tr

khác nhau đ i v i các công ty có s khác bi t v s h u n

ng n ng su t li u có
c ngoài, đ nh h

ng

xu t kh u, có h s n khác nhau hay không?
1.3ă
1.3.1ă

iăt

ngănghiênăc uăvƠăph măviănghiênăc u.

iăt
it

ngănghiênăc u.
ng nghiên c u là t ng tr

ng n ng su t c a các công ty niêm y t trên

hai s giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh và Hà N i.
1.3.2ăPh măviănghiênăc u

Ch

ng I : Gi i thi u.

ng:


8

Ch
tr
Ch

ng II: T ng quan v n ng su t, t giá h i đoái, và k t qu c a nghiên c u
c đây.
ng III: Trình bày v d li u, mô hình, ph

ng pháp, và cách th c xây d ng và

tính toán các bi n trong mô hình.
Ch

ng IV: K t qu c a bài nghiên c u.

Ch

ng V: K t lu n T ng k t m t cách g n v bài nghiên c u.


9

ngăn ngăsu t.

2.1.1.1 Kháiăni măn ngăsu tălaoăđ ng,ăcácăy uăt ă nhăh

ngăđ năn ngăsu tălaoă

đ ng.
N ng su t lao đ ng là ch tiêu đo l

ng hi u qu s d ng lao đ ng, đ c tr ng b i

quan h so sánh gi a m t ch tiêu đ u ra (k t qu s n xu t) v i lao đ ng đ s n xu t
ra nó. N ng su t lao đ ng là m t trong nh ng y u t quan tr ng tác đ ng t i s c
c nh tranh, đ c bi t n ng su t lao đ ng l i ph n ánh y u t ch t l

ng ng

i lao

đ ng - y u t c t lõi c a s phát tri n trong s c nh tranh toàn c u, s phát tri n c a
khoa h c công ngh và n n kinh t tri th c hi n nay.
N ng su t lao đ ng đ

c tính theo công th c sau:

N ng su t lao đ ng = Giá tr gia t ng (ho c GDP) / S l

ng lao đ ng

N ng su t lao đ ng ph n ánh n ng l c t o ra c a c i, hay hi u su t c a lao đ ng c

tr

ng và phát tri n kinh t . Khoa h c công ngh đ

nhi m” đ t ng n ng su t lao đ ng, phát tri n l c l

c coi là “chi c đ a th n màu
ng s n xu t.

2.1.1.2 Tác đ ng c aăkhoaăh căcôngăngh ăđ năt ngăn ngăsu tălaoăđ ng,ăt ngă
tr

ngăkinhăt .

Theo lý thuy t mô hình tân c đi n v t ng tr

ng kinh t thì cu c cách m ng khoa

h c công ngh cu i th k 19 tác đ ng nhi u m t đ n kinh t xư h i. S chuy n bi n
này làm thay đ i c u trúc kinh t nói chung và c u trúc chi phí s n xu t nói riêng.
Theo lý thuy t c a Marshall-Lerner (1842-1924) thì ông bác b quan đi m t l k t
h p gi a các y u t s n xu t là không thay đ i. Ông đ a ra quan đi m phát tri n
kinh t theo chi u sâu, trên c s trang b k thu t, t ng nhanh s c lao đ ng và trang
b k thu t là y u t thúc đ y kinh t .
Các nhà kinh t h c Tân c đi n đư c g ng gi i thích và toán h c hóa s t ng
tr

ng thông qua hàm s n xu t Cobb-Douglas đư đ xu t mô hình đ

th a nh n và ng d ng trong phân tích t ng tr

ng y u t đ u vào.

ng do tác đ ng c a khoa h c công ngh .

Nh v y hàm Cobb-Duoglas cho bi t 4 y u t tác đ ng đ n t ng tr

ng kinh t và

cách th c, m c đ đóng góp c a m i y u t là khác nhau. Trong đó khoa h c công
ngh có vai trò quan tr ng nh t v i t ng tr

ng và phát tri n kinh t .


11

Vi t Nam là m t qu c gia đang phát tri n, n ng su t lao đ ng c a các doanh nghi p
ph thu c vào ngu n nguyên v t li u, máy móc trang thi t b đ
n

c nh p kh u t

c ngoài. Và t giá h i đoái đóng vai trò quan tr ng khi các doanh nghi p ra

quy t đ nh nh p kh u nguyên v t li u? đ u t hay không đ u t máy móc thi t b đ
góp ph n nâng cao n ng su t?
2.1.2 Lýăthuy tăv ăt ăgiáăh iăđoáiăvƠătácăđ ngăt ăgiáăh iăđoáiăđ năho tăđ ngăxu tă
nh păkh u.
2.1.2.1ăKháiăni măv ăt ăgiáăh iăđoái.
Trong tài chính, t giá h i đoái (còn đ

ng Vi t Nam ngày 25/09/2013 là

c bi u hi n tr c ti p b ng VND.

* T giá là giá c c a đ ng n i t tính theo ngo i t .

ây là khái ni m ch cách y t

giá gián ti p (n i t /ngo i t ), ví d y t giá 1GBP = 1,7618 USD

London.

Có nhi u lo i t giá h i đoái: t giá danh ngh a, t giá th c, t giá th c song
ph

ng, t giá th c đa ph

ng… M i lo i t giá có cách đ nh ngh a và tính toán

khác nhau.
T giá danh ngh a là t giá hàng ngày đ
giá này đ

c công b hàng ngày trên th tr

c s d ng giao d ch trên th tr
ng b i ngân hàng

ng. T


đ

ng hay còn g i là t giá th c hi u l c là lo i t giá trong đó

c tính toán d a trên r ti n t bao g m nhi u qu c gia .T giá này là t giá danh

ngh a đ

c đi u ch nh d a trên t tr ng th

ng m i và ch s tiêu dùng c a m t r

ti n t c a nhi u qu c gia. T giá này là m t ch s th hi n s c c nh tranh đ ng
ti n c a m t n

c so v i các n

c khác trong r ti n t .

2.1.2.2ăTácăđ ngăc aăt ăgiáăh iăđoáiăđ năho tăđ ngăxu tănh păkh u.
T giá h i đoái là m t lo i giá, gi ng nh

t t c các lo i giá c khác, c ch tác

đ ng c a t giá đ i v i xu t nh p kh u đ

c th c hi n thông qua s t

m i quan h cung-c u v hàng hóa-d ch v xu t nh p kh u v i t
tr

c ngoài

c th tr

c đó s t

ng trong n

ng đ i r h n so v i hàng hoá-

c và th tr

ng qu c t . Hàng hoá-

c đó có kh n ng c nh tranh t t h n d n đ n c u v xu t kh u hàng hoá-

d ch v c a n
n

ng m i

ng làm gi m s c mua c a đ ng n i t (giá tr c a đ ng n i t

gi m), thì giá c hàng hoá-d ch v c a n
d ch v c a n

ng

c đó s t ng, c u v nh p kh u hàng hoá-d ch v n


i ta th

ng th y cán cân th

ng m i c a m t n

gi m giá c a m t đ ng ti n và ch b t đ u đ
m t n m. Ng

c x u đi ngay sau khi có s

c c i thi n sau đó m t vài tháng ho c

i ta c ng th y nhi u khi l i x y ra hi n t

ng có s thay đ i r t

m nh trong t giá h i đoái nh ng ch có nh ng s thay đ i r t ít trong cán cân
th

ng m i.

Nh ng th c t này đ

c các nhà kinh t nghiên c u r ng rưi nh Bahman-Oskooee

(2004), Rose (1990), Bahmani-Oskooee và Niroomand (1998), Bahmani-Oskooee
và Kara (2005)…
cân th



c ngoài

c th tr

c đó s t

ng trong n

ng đ i r h n
c và th tr

ng

qu c t thì các doanh nghi p có nhân c h i này đ thúc đ y xu t kh u, gia t ng s n
xu t góp ph n t ng n ng su t? Hay khi TGH

bi n đ i theo h

ng làm t ng giá

đ ng n i t , các doanh nghi p t n d ng c h i này đ nh p kh u máy móc trang
thi t b hi n đ i, d tr ngu n nguyên v t li u đ gia t ng s n xu t.


14

2.2ăT ngăquanăcácănghiênăc uătr

căđơy.

ng, chi

ng đ i c a hàng hóa m t

ng th gi i.

Trong đó có bài nghiên c u c a χrize và c ng s (2000)6 ch ra r ng tác đ ng c a
bi n đ ng TGH

th c t đ n xu t kh u c a 13 n

giai đo n 1973-1996 theo quý.

c kém phát tri n (LDCs) trong

c tính d a trên d li u không h p nh t thu đ

b ng cách s d ng h i quy đa bi n Johansen.

c

c tính c a các tác đ ng ng n h n

đ n các qu c gia b ng cách s d ng mô hình hi u ch nh sai s ECM. Nh ng k t qu
chính cho th y s gia t ng trong s bi n đ ng c a TGH

th c, gây nh h

ng tiêu


LDCs. Journal of Business anh Economic Statistics, 18, 10-17.
7

Gourinchas, P. O. 1999. Exchange rate do matter: French job reallocation anh exchange rate turbulence,

1984-1992. European Economic Review, 43(7), 1279-1316.


15

TGH

th c

Pháp t n m 1984 đ n n m 1992, s d ng d li u c p đ công ty

phân tích, k t qu cho th y các ngành công nghi p có s trao đ i, ngo i th
nh y c m h n có s v i bi n đ ng c a TGH

th c. K t qu

cl

ng

ng cho th y

TGH

th c t t ng lên 1% làm gi m 0.95% vi c làm c , và h n n a nh ng vi c


c gi m nh đ i

v i công ty có n ng su t hi u qu h n ho c xu t kh u, và làm tr m tr ng h n đ i
v i các công ty n ng su t s n xu t th p và kh i l

ng nguyên v t li u, trung gian

đ u vào ph i nh p kh u.
Klein, Schuh & Triest (2003)9 cho th y các công ty đ u đ
nh đ

c gi m chi phí do y u t s n xu t đ u vào đ

này có m t b
b ng cách

c l i nh th

c phân b l i. Bài nghiên c u

c ti n t i vi c xác đ nh chi phí đi u ch nh th
cl

c t o ra và m t đi áp d ng cho

các ngành s n xu t M chi ti t gi a n m 1973 và 1993. Xu h

8


và xu t kh u. S d ng mô hình nh h
mô hình nh h

ng c đ nh (Fixed Effect Model, FEM) và

ng ng u nhiên (Random Effects Model-REM) đ n m b t đ

khác bi t c a các qu c gia. K t qu các bi n pháp

cl

cs

ng khác nhau, cho th y

tác đ ng c a bi n đ ng t giá là tiêu c c đ n xu t kh u các đang phát tri n, đ c bi t
là t M Latin và châu Phi, nh ng không có tác đ ng đ n ho t đ ng xu t kh u
n

c đang phát tri n châu Á ho c các n

Các nghiên c u ch ra r ng TGH

c công nghi p hóa.

có tác đ ng đ n công ty, tuy nhiên nó ph thu c

vào tính đ c thù riêng c a t ng công ty thông qua các bi n ki m soát.
tr



tác đ ng

đ n các công ty n i đ a và h th ng ngân hàng, nghiên c u c a Demir (2013).
Demir (2013)12 đư s d ng m t b d li u bao g m 500 công ty t nhân s n xu t
l n nh t t i Th Nh K t n m 1993 đ n 2005. B ng ph
10

ng pháp h i quy mô hình

Sauer, C. & Bohara,A. 2001. Exchange rate volatility and exports: Redional differnces between

developing and industrialized countries. Review of International Economic, 9, 133-152
11

Arnold, J. M., & Javorcik, B. S. 2009. Gifted kids or pushy parents?Foreign direct investment anh plant

productivity in Indonesia . Journal of International Economics, 79, 42-53.
12

Demir, F. 2013. Growth under exchange rate volatility: Does access to foreign or domestic equity markets

matter. Journal of Development Economics, 100(1), 78-88.