B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
H TH BÍCH THO MI QUAN H GIA BIN NG T GIÁ
HI OÁI VÀ TNG TRNG KINH T
TI VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Tháng 10/2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH H TH BÍCH THO

MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC BNG
DANH MC CÁC T VIT TT
Tóm tt 1
1. Gii thiu 3
2. Tng quan v các kt qu nghiên cu trc đây. 5
2.1. Khung lý thuyt: 5
2.2. Tng quan các nghiên cu v mi quan h gia t giá hi đoái và tng
trng kinh t 18
3. Phng pháp nghiên cu 25
3.1. Mô hình nghiên cu: 25
3.2. Phm vi nghiên cu: 26
3.3. Mô t bin: 27
4. Kt qu kim đnh mi liên h gia ch đ t giá hi đoái và phát trin tài
chính ti Vit Nam: 35
4.1. Tng trng kinh t và bin đng t giá hi đoái theo các phân loi ca
Reinhart và Rogoff (RR1) 35
4.2. Tng trng kinh t và bin đng t giá hi đoái theo đ bin đng ca t
giá hi đoái thc có hiu lc (RR2) 37
4.3. Tng trng kinh t và bin đng t giá hi đoái tính theo chênh lch
gia t giá hi đoái thc có hiu lc và t giá d báo (RR3) 39


DANH MC CÁC T VIT TT
FDI (Foreign direct investment): u t trc tip nc ngoài
FED (Federal Reserve): Cc d tr Liên bang M.
GDP (Gross domestic product): Tng sn phm quc ni
IMF (International Monetary Fund): Qu tin t quc t
NEER (Nominal effective exchange rate): T giá hi đoái danh ngha có hiu lc
NHNN: Ngân hàng Nhà nc
NHTM: Ngân hàng thng mi
NHTW: Ngân hàng trung ng
OER (Official Exchange Rate): T giá chính thc đc thng nht
REER (Real effective exchange rate): T giá hi đoái thc có hiu lc
WEF (World Economic Forum): Din đàn kinh t th gii
WB (World Bank): Ngân hàng th gii
1 Tóm tt
Các lý thuyt v tng trng và t giá hi đoái đu cho thy rng ch đ t
giá hi đoái có th có tác đng đn tng trng ca mt quc gia, trc tip thông
qua các tác đng đi vi vic điu chnh các cú sc, và gián tip thông qua tác đng
đn các yu t khác ca tng trng. Tuy nhiên, trên thc t có ít nghiên cu thc
nghim v mi quan h gia chính sách t giá hi đoái và tng trng kinh t trong
trng hp ca mt quc gia c th. Bài nghiên cu này nghiên cu tác đng ca
ch đ t giá hi đoái, đc th hin thông qua đ linh hot/bin đng t giá hi
đoái đn tng trng trong trng hp ca Vit Nam, xét trong điu kin có mt
ca yu t phát trin tài chính  Vit Nam. Bài nghiên cu nhm tr li các câu
hi:
 Mc đ linh hot ca t giá hi đoái có tác đng th nào đn tng trng
kinh t ti Vit Nam?


3 1. Gii thiu
Mt câu hi quan trng ca kinh t quc t là liu chính sách t giá hi đoái có
nh hng đn tng trng kinh t. C lý thuyt v t giá hi đoái và tng trng
đu cho thy rng chính sách t giá hi đoái có th nh hng đn tng trng ca
mt đt nc, trc tip thông qua các tác đng đi vi vic điu chnh các cú sc,
và gián tip thông qua tác đng đn các yu t quan trng ca tng trng.
Mc dù hiu đc vai trò trung tâm ca ch đ t giá hi đoái đi vi tng
trng và n đnh kinh t dài hn, có ít s ch dn trong các nghiên cu thc
nghim trc đây. Lý thuyt v t giá hi đoái ch yu tp trung xây dng  các
nc có th trng phát trin (ví d Garber và Svensson 1995, Obstfeld và Rogoff
1996). Ngoài ra, đáng chú ý là có ít nghiên cu thc nghim v mi quan h trc
tip gia chính sách t giá hi đoái và tng trng kinh t trong điu kin c th
ca mt quc gia.
 Vit Nam, trong thi gian qua, cùng vi s bt n ca nn kinh t th gii,
t giá hi  và tng trng kinh t trong nc cng có có nhiu bin đng. Trc
tình hình đó, Chính ph đã đt ra mc tiêu n đnh tng trng trong dài hn. Vi
mc tiêu tng trng đó, liu t giá hi đoái hin đang đc la chn có tác đng
2. Tng quan các kt qu nghiên cu trc đây.
2.1. Khung lý thuyt:
Hc thuyt ngang giá sc mua (PPP) và nhng nguyên nhân làm cho t giá
lch khi PPP
Hc thuyt ngang giá sc mua phát biu rng nu các yu t khác là ngang
nhau thì khi t l lm phát ca mt nc tng tng đi so vi lm phát ca mt
nc khác, hàng hóa ca nc đó s có mc giá đt tng đi và do đó mc cu
đng tin ca nc đó gim do xut khu gim. Trong khi đó do hàng hóa trong
nc đt tng đi, ngi tiêu dùng và các công ty trong nc có lm phát cao có
xu hng tng nhp khu làm cho cung tin tng lên. C hai lc này to áp lc
gim giá đng tin ca nc có mc lm phát cao.Vì t l lm phát gia các quc
gia là khác nhau, đã to nên mu hình mu dch quc t thích hp và t đó nh
hng đn t giá hi đoái.
Lý thuyt ngang giá sc mua là mt trong nhng lý thuyt ni ting và gây
nhiu tranh cãi nht trong tài chính quc t nghiên cu mi quan h gia lm phát
và t giá hi đoái. Theo lý thuyt ngang giá sc mua, tn ti mt t giá hi đoái
danh ngha mà ti đó giá tr ca r hàng hóa ca mt nc mà sau khi quy đi s có
giá tr tng đng vi giá tr r hàng hóa đó  nc kia. PPP cho rng t giá hi
đoái s bin đng đ bù đp chênh lch trong lm phát gia hai quc gia - trng
thái ngang giá sc mua đc duy trì.Nu ngang giá sc mua tht s tn ti thì t
giá danh ngha s th hin đúng sc cnh tranh ca hàng hóa trong nc so vi
nc ngoài. Quy lut mt giá ca mt nc đi vi các nc còn li nh sau:
S x P* = P
Trong đó: P- ch s giá tiêu dùng trong nc
P*- ch s giá tiêu dùng nc ngoài
S- t giá giao ngay ( mt ngoi t trên mt s ni t)
6

tiêu nên t giá gia USD và VND không tng đúng nh lý thuyt ngang giá sc
mua d đoán nên hiu ng truyn dn t giá hi đoái khác 1.
Hiu ng dch chuyn chi tiêu: Parsley và Wei (2001) đã đa ra các bng chng
thc nghim cho thy rng nhng thay đi t l hi đoái danh ngha truyn dn
không hoàn toàn qua giá c hàng hóa. Trong thc t, giá tiêu dùng là không thay
đi vi thay đi t giá hi đoái danh ngha. Mt ý ngha ca phát hin này là hiu
ng "dch chuyn chi tiêu" ca thay đi t giá hi đoái có th là rt nh. ó là mt
s thay đi trong t giá hi đoái danh ngha có th không dn đn thay th nhiu
gia hàng hóa sn xut trong nc và hàng hoá sn xut quc t, bi vì giá c
tng đi ca nhng mt hàng không thay đi nhiu cho ngi s dng cui cùng
hoc do không có hàng thay th cho hàng nhp khu.
Hàng rào mu dch và hàng rào mu dch n: Mô hình lí thuyt ca PPP da
trên nhiu gi thit mà trong th gii thc rt khó xy ra, chng hn, gi thit v
cnh tranh hoàn ho và chi phí vn chuyn bng 0. Các kim đnh thc nghim
chng minh rng hiu ng truyn dn t giá hi đoái trong nhiu trng hp,
không đt mc toàn phn.  bo v hàng hóa ca quc gia mình có th cnh tranh
vi các quc gia nc ngoài, chính ph các nc đã xây dng hàng rào mu dch
và hàng rào mu dch n. Gi s mt loi hàng hóa nhp khu b áp đt mc thu
nhp khu cao đ bo h hàng hóa sn xut trong nc, loi hàng hóa này tuy có
giá r trong th trng nc ngoài, nhng qua rào cn thu quan, s có mc giá cao
trong th trng ni đa, và do đó kinh doanh chênh lch không th xy ra.
T trng nhp lng phi mu dch trong hàng hóa: Có nhng loi hàng hóa,
dch v tuy đng nht nhng mc giá vn chênh lêch nhau trên th gii. Nguyên
nhân dn đn s chênh lch giá là do các loi hàng hóa này có t trng yu t đu
vào phi mu dch ln. C th, đa s các yu t đu vào nh tin lng ca nhân
viên ca nhân viên phc v hay chí phí vn chuyn, chi phí giao dch là rt khó trao
đi. Mô hình ca Obstfeld & Rogoff (2000) cho rng s tn ti chi phí vn chuyn
làm tng giá tr hàng hóa nhp khu và phân đon th trng. Ngay c khi hàng hóa

9 Th hai, bin đng kinh t v mô thng theo sau bin đng t giá danh ngha
vi s hin din ca tin lng c đnh. c đim tin t này đc tham kho t
các nghiên cu v nn kinh t v mô gn đây. Chúng ta gi s rng các ngân hàng
trung ng hoc điu chnh t giá hi đoái danh ngha hoc th ni t giá kèm theo
đó là chính sách v lãi sut đ điu tit.
Th ba, t giá hi đoái là không tng quan hoàn toàn vi các bin s kinh t
v mô khác, ví d nh, tng nng sut, do đó phù hp vi các bng chng thc
nghim. Bin đng t giá hi đoái ph thuc vào phng sai ca nhng cú sc thc
và nhng cú sc phn bù ri ro.
Nn kinh t m nh vi tin lng c đnh:
Chúng ta xem xét mt nn kinh t m nh. Mt na trong s các cá nhân đc
la chn đ tr thành doanh nhân, trong khi na còn li tr thành công nhân. Các
cá nhân có ri ro  mc trung bình và tiêu th thu nhp tích ly ca h vào cui
cuc sng ca h. Tng trng s đc xác đnh bng t l ca các doanh nhân
mi.
Các doanh nghip trong nc là nhng nhà sn xut chp nhn giá, có ngha là
h ly giá nc ngoài ca hàng hóa ti bt k thi đim ngày t vi giá là P
t
*
. Gi s
ngang giá sc mua tn ti (PPP), thì t giá danh ngha s th hin đúng sc cnh
tranh ca hàng hóa trong nc so vi nc ngoài, giá tr ca 1 đn v sn lng
bán ra ngày t bng:
P
t
= S
t
ngha S
t
s dn đn bin đng s giàu có thc s ca các công ty, vi nhng hu
qu cho s đi mi và phát trin, đó là tin lng danh ngha là cng nhc cho mt
khong thi gian đnh trc, trc khi S
t
thay đi. iu này cng cho thy li
nhun ngn hn ca các công ty vi mt ri ro t giá là giá tr ca doanh s bán
hàng s thay đi theo S
t
trong khi chi phí tin lng là cng nhc trong ngn hn.
 đn gin, chúng ta ly mc lng ti thi đim t là tin lng thc t vào
đu thi k vi các điu kin đt trc, kA
t
. Tham s k <1 đ cp đn vic điu
chnh hiu sut làm vic ca công nhân, t vic thc hin các hot đng, công vic
ti nhà, và A
t
là tng nng sut hin hu đc gi đnh đu tiên là không ngu
nhiên. Vì th chúng ta có:


(

)
= kA
t


tiên s mô t sn xut và li nhun và sau đó s ln lt xem xét hai quyt đnh
này.
11 Sn lng và li nhun:
Vic sn xut ca mt doanh nghip ti thi đim t trong giai đon đu tiên
ca mình, đc cho bi:
y
t
= A
t




Vi l
t
là s lng lao đng đu vào ca doanh nghip ti thi đim t.
Vi mc lng danh ngha hin nay, li nhun danh ngha vào cui giai đon
đu tiên ca doanh nghip đc đa ra bi:


= P
t
y
t
- W
t
l

S
t



- kA
t
S

l
t
+ 
t
E
t
v
t+1
} (4)
Vi  là t l chit khu (discount rate) ca doanh nghip.
S đi mi, nhng cú sc thanh khon và hn ch tín dng
S ci tin nâng cp công ngh ca doanh nghip  mt s yu t > 1, vì vy
mt doanh nghip ci cách thành công có nng sut A
t+1
= A
t
. Gi đnh rng giá tr
ca s ci tin v
t+1
t l thun vi mc đ nng sut đt đc bi mt s ci tin
thành công, đó là:

t
i
= c
i
P
t
A
t

Vi c
i
đc phân phi đc lp và ging nhau gia các doanh nghip trong nn
kinh t trong nc, vi hàm phân phi tích ly F. Gi đnh rng tng trng nng
sut ròng t đi mi (ví d, đc đo bng ) là đ cao mà nó luôn luôn là có li
nhun cho mt doanh nghip đ c gng và vt qua cú sc thanh khon ca mình.
 tr cho chi phí thanh khon ca mình, doanh nghip có th vay trên th
trng tín dng trong nc. Tuy nhiên, nhng hn ch tín dng ngn cn doanh
nghip vay n ln hn  – 1 ca dòng tin li nhun hin ti 

. Chúng ta đt 
nh là thc đo ca phát trin tài chính và chúng ta gi đnh rng nó là mt hng
s. Hn ch vay không còn ràng buc nu  ln.
Nh vy, ngun vn dành cho đu t đi mi vào cui giai đon đu tiên có
th đt đc là: 

,
và do đó các doanh nghip s đi mi bt c khi nào: 

 C (5)
Nh vy, xác sut ca s đi mi

2

( ti đa hóa(4), F’(l
t
) = 0  l
t
=(




)
2
)
Và do đó,


= A
t



(7)
(Thay l
t
vào (3)).
Vi  = 1/(4k

). Nh vy chúng ta thy rng li nhun cân bng tng ph
thuc vào t giá hi đoái danh ngha S

 



= ( – 1)E(
t
) (9)
Sau đó chúng ta có th thit lp:
 xut 1: Khi chuyn t t giá c đnh sang t giá hi đoái linh hot làm
gim tc đ tng trng trung bình; khong cách tng trng bng 0 nu nh mc
đ phát trin tài chính đc đo bng

tr nên ln.
Chng minh: T (9), t l tng trng bình quâng
t
là t l thun vi t l đi
mi d kin ca doanh nghip. Vì vy, đ so sánh t giá hi đoái c đnh (ví d,
không có bin đng t giá hi đoái) vi t giá linh hot, chúng ta ch cn nhìn vào
14 s khác bit gia xác sut tng ng ca s đi mi d kin :

t
=  – E(
t
),
Vi
 = F(


c bn ng ý v kh nng tng t đ vt qua
nhng cú sc thanh khon khi có bin đng ln, S
t
rt cao, trong khi đó nó ng ý
rng mt giá tr thp ca S
t
và vì vy, xác xut 
t
st gim, tt c đu st gim khi
15 là nh hn. T đó dn đn – E(
t
) bt buc phi là s dng. Cui cùng, khi
<< 1, kh nng bin đng nhiu hn có th kích thích s đi mi và do đó mc đ
tng nng sut m rng, mà chúng ta đ cp đn nh mt "cuc đánh bc cho s
phc sinh" có hiu lc. Tuy nhiên, hình 1 và các hi quy ca chúng ta trong phn
tip theo cho thy kt qu b chi phi bi các yu t khác.
V vai trò n đnh ca t giá hi đoái linh hot
Mc dù t giá hi đoái có nhiu bin đng hn so vi các yu t c bn khác,
đó là tính ni ti ca nó và có kh nng tng quan vi các bin s khác. Trong
phn này, chúng tôi tóm tt mt mô hình cân bng tng th đn gin mà t giá hi
đoái danh ngha phn ng vi nhng cú sc nng sut và cú sc phn bù ri ro. Gi
s rng nng sut trong nc là ngu nhiên và có th đc th hin nh:
A
t
= 





Chúng ta gi đnh rng mc lng danh ngha đc thit lp trc khi cú sc
nng sut đc bit đn. Vì vy, tng t nh phng trình (2) chúng ta có W
t
=
kS






. Nó rt d dàng đ cho thy phng trình (7) đc thay th bng:


=










, (11)
Vi



Bây gi chúng ta mô t hành vi t giá hi đoái. Chênh lch gia trái phiu
trong nc và nc ngoài ca các nhà đu t nc ngoài dn đn điu kin cân
bng li ích sau (th hin trong các log):
s
t
= 


+ ln (1+ i
*
) – ln (1+ i
t
) + 
t
(13)
Vii
t
và i
*
đi din cho lãi sut danh ngha trong nc và nc ngoài (đi vi
các trái phiu cùng mt thi hn) và s
t
= lnS
t
. Lãi sut nc ngoài đc gi đnh là
không đi. Các 
t
đi din cho mt phn bù ri ro theo thi gian đc xác đnh bi
các nhà đu t trong th trng ngoi hi. Nhng cú sc phn bù ri ro đc đa ra

17 cha đc xem xét trong phm vi phn này.  n đnh li nhun, các ngân hàng
trung ng phn ng vi nhng cú sc t giá (tng đng vi mc giá sc) và
nhng cú sc nng sut. Các quy tc có dng nh sau:
ln (1+ i
t
) = 
0
+ 
1
.s
t
+ 
2
.u
t
(14)
Vi 
0
= ln (1+ i
*
).
Thay vào phng trình (13), chúng ta thy rng t giá hi đoái  trng thái cân
bng có th đc th hin nh sau:
s
t
=


t
S
t
) = ln




+
u
t
, trong khi di ch đ t giá linh hot, chúng ta có ln(A
t
S
t
) = ln




+ [(1 + 
1
–

2
)u
t
+ 
t
] / (1+ 
ln khong cách phát trin gia ch đ t giá c đnh và t giá linh hot tin v 0,
đc lp vi ngun gc ca nhng cú sc.
2.2. Tng quan các nghiên cu v mi quan h gia t giá hi đoái và tng
trng kinh t
Chn ch đ t giá c đnh hay ch đ t giá th ni là tt cho nn kinh t?
Trng phái cho rng ch đ t giá c đnh thúc đy tng trng kinh t cao hn
lp lun vi ch đ t giá c đnh s loi b ri ro v t giá hi đoái, kích thích
thng mi quc t, và do đó có s phân chia lao đng quc t. Th hai, c ch t
giá hi đoái c đnh đáng tin cy to ra mt môi trng kinh t v mô n đnh, do
đó làm gim phn b ri ro trong lãi sut thc. Các mc lãi sut dài hn thp hn
kích thích đu t, tiêu dùng và tng trng. Ngc li vi quan đim này, mt s
nhà kinh t lp lun rng vi ch đ t giá linh hot, các nc có th điu chnh vi
các cú sc thc d dàng hn. Theo c ch t giá c đnh, điu chnh t giá thc
phi đc thc hin thông qua thay đi giá tng đi, điu này là chm và tn kém,
to ra gánh nng cho nn kinh t, dn đn tng trng kinh t thp. Duy trì c ch
t giá hi đoái c đnh có th tr thành mc tiêu ca các cuc tn công đu c, dn
ti suy thoái, khng hong tin t.Vì vy, c ch t giá linh hot s thích hp hn
đ tránh các cuc khng hong và đt đc s phát trin lâu dài, n đnh.
Tng hp các nghiên cu thc nghim và lý thuyt trc đây v mi quan h
gia ch đ t giá hi đoái và tng trng kinh t có th tóm tt thành các trng
phái quan đim nh sau:
Không có s khác bit trong hiu qu hot đng kinh t v mô gia các
ch đ t giá hi đoái th ni và c đnh:
- Trong bài nghiên cu ca mình, Baxter và Stockman (1989) so sánh theo chui
thi gian hành vi ca 49 quc gia (23 quc gia OECD và 21 quc gia không
thuc OECD) trong sut thi k t giá hi đoái c đnh di ch đ Bretton
Woods và t giá linh hot trong thi k tip theo k t nm 1973. Tác gi thy
rng, ngoài thay đi ln ca t giá hi đoái trong giai đon linh hot t sau