Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

Trường đại học sư phạm hà nội 2
Khoa sinh - ktnn
----------

Nông thị thuý chầm

Nghiên cứu một số chỉ tiêu
sinh trưởng và năng suất
một số giống khoai tây
trồng tại xuân hòa
Khóa luận tốt nghiệp đại học
Chuyên ngành: Sinh lý học Thực vật

Hà nội - 2009

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

Lời cảm ơn
Để hoàn thành bài khoá luận tốt nghiệp Nghiên cứu một số chỉ tiêu
sinh trởng và năng suất một số giống khoai tây trồng tại Xuân Hoà. Tôi đã
nhận đợc sự giúp đỡ tận tình chu đáo của Thầy giáo - Tiến sĩ: Nguyễn Văn
Đính, Thầy giáo - Thạc sĩ: Nguyễn Khắc Thanh, Cô giáo - Tiến sĩ: Trần



Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

Mục lục

Mở đầu

trang

1.Tính cấp thiết của đề tài

1

2. Mục đích, yêu cầu của đề tài

3

Phần 1: tổng quan tài liệu
1.1. Nguồn gốc, đặc điểm sinh học của cây khoai tây

4

1.1.1. Đặc điểm hình thái của cây khoai tây

4

1.1.2. Các thời kì sinh trởng của cây khoai tây

2.2.2. Phơng pháp thu thập số liệu

16

2.2.3. Phơng pháp xử lý số liệu

19

Phần 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
3.1. Các chỉ tiêu về sinh trởng

20

3.2. Các chỉ tiêu về năng suất

33

Phần 4: Kết luận và kiến nghị
4.1. Kết luận

37

4.2. Kiến nghị

37

Tài liệu tham khảo

39


Biểu đồ 3.4.b. Trọng lợng khô lá của các giống khoai tây.
Biểu đồ 3.5. Năng suất trung bình của các giống khoai tây trên 1 sào
Bắc Bộ.

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

mở đầu

1. Tính cấp thiết của đề tài
Trên toàn thế giới, đi cùng với sự phát triển, công nghiệp hoá hiện đại
hoá là những mặt trái của nó như ô nhiễm môi trường, đe dọa đến an ninh
lương thực do diện tích đất sản suất nông nghiệp bị thu hẹp,.... Hiện nay,
lương thực tạo ra chỉ vượt quá nhu cầu tiêu thụ khoảng 0,26%. Trong vòng 35
năm tới toàn thế giới cần phải sản xuất ra lương thực nhiều hơn so với 10.000
năm trước cộng lại. Vậy, làm thế nào để đảm bảo duy trì và cung cấp đầy đủ
lương thực, thực phẩm cho toàn thế giới?
Trên thế giới hiện nay có khoảng 75.000 loài thực vật ăn được, 7.000
loài được sử dụng làm lương thực. Trong số đó, có 20 loài được sử dụng nhiều
hơn các loài khác và một số loài đã làm thay đổi cả thế giới trong thế kỉ trước,
đó là: củ cải đường, chè, bông, khoai tây [15].
Khoai tây có tên khoa học là Solanum tuberoxum L. thuộc họ cà
(Solanaceae), chi cà (Solanum L.), tập đoàn Tuberavium Dun [19].
Cây khoai tây được con người phát hiện trên trái đất khoảng 500 năm
trước công nguyên, xuất xứ từ Nam Mỹ (Pêru, Chilê). Đầu thế kỉ XVI, khoai
tây được trồng ở Châu Âu, trước hết ở Tây Ban Nha, sau đó đến Anh rồi đến

chọn đề tài : Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất một số
giống khoai tây trồng tại Xuân Hoà.

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

2. Mục đích, yêu cầu của đề tài
2.1. Mục đích
Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất một số giống khoai
tây. Trên cơ sở đó đề suất một số giống có triển vọng thích ứng với vùng sinh
thái Xuân Hoà - Phúc Yên - Vĩnh Phúc, đưa một số giống thích hợp vào sản
xuất tại vùng này nhằm nâng cao năng suất cây trồng cho người nông dân .
2.2.Yêu cầu
- Tìm hiểu đặc điểm hình thái, sinh trưởng và các yêu cầu sinh thái của
cây khoai tây.
- Theo dõi một số chỉ tiêu sinh trưởng của các giống khoai tây.
- Xác định các yếu tố cấu thành năng suất và đánh giá năng suất của các
giống khoai tây.

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN



Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

Các loại rễ có vai trò hấp thụ nước và dinh dưỡng để nuôi cây, thân, củ.
Do đó nghiên cứu bộ rễ nhằm mục đích: Chọn đất thích hợp, tạo tầng canh tác
dày và liên quan tới kĩ thuật vun xới cho khoai tây.
* Thân
Bao gồm cả phần trên mặt đất và phần dưới mặt đất.
+ Phần trên mặt đất: sau khi trồng từ 7-10 ngày, mầm từ củ giống vươn
dài ra, lên khỏi mặt đất và phát triển thành thân chính mang lá. Lớp biểu bì
của thân chứa chlorophyl nên thân có màu xanh. Vì vậy cả thân và lá khoai
tây đều tham gia vào quá trình quang hợp.
+ Phần dưới mặt đất (thân củ): củ khoai tây thực chất là do sự phình to và
rút ngắn của tia củ (thân ngầm hay còn gọi là thân địa sinh bởi thân phát triển
trong điều kiện bóng tối). Về hình thái củ khoai tây hoàn toàn giống với hình
thái của thân, các mắt củ là vết tích của gốc cuống lá, mắt củ có từ 2-3 mầm
củ và tập trung nhiều nhất trên đỉnh củ (tương ứng với các đốt phần ngọn của
thân). Màu sắc và hình dạng củ đặc trưng cho từng giống.
Giai đoạn sinh trưởng thân lá và tích luỹ dinh dưỡng tạo củ có mối quan
hệ chặt chẽ giữa các bộ phận trên mặt đất và dưới mặt đất, tỉ lệ này đạt 1:1
hoặc 1: 0,8 sẽ cho năng suất khoai tây cao nhất. Do vậy bộ lá của cây bị tổn
thương vào giai đoạn hình thành và phát triển củ thì năng suất giảm rõ rệt [4],
[17].
* Lá
Lá hình thành và hoàn thiện theo sự sinh trưởng của cây, đầu tiên là các
lá nguyên đơn, dần dần hình thành các lá kép lẻ chưa hoàn chỉnh và cuối cùng
là các lá hoàn chỉnh, góc giữa lá và thân lớn, lá gần như song song với mặt
đất. Khi diện tích lá che phủ đạt 38.000-40.000 m2/ha thì khả năng quang hợp

* Thời kì nảy mầm
Trong quá trình ngủ, thực chất vẫn có sự biến đổi sinh lí, sinh hoá bên
trong củ. Cuối thời kì này hàm lượng giberellin tăng làm thay đổi tương quan
giữa các phytohormone, thúc đẩy sự nảy mầm của củ. Sức nảy mầm của củ
phụ thuộc vào tuổi củ, càng già thì khả năng mọc mầm càng kém. Khi mọc
mầm, mầm đỉnh của củ mọc trước nhất và sinh trưởng tốt, khi mầm đỉnh mọc
sẽ ức chế các mầm khác. Giai đoạn thích hợp nhất để trồng là khi củ có nhiều
mầm và mầm có sức sống cao. Số lượng mầm/củ phụ thuộc vào đặc điểm
giống, kích thước củ và điều kiện môi trường [1], [13].
* Thời kỳ sinh trưởng thân lá
Sau khi trồng, mầm phát triển thành các thân. Thân chính mọc trực tiếp
từ củ giống, các thân phụ mọc từ thân chính. Thân chính và thân phụ sinh

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

trưởng như những cây độc lập (có thể ra rễ, tia củ, và phát triển củ). Nhiệt độ
thích hợp cho phát triển thân, lá là 20-25 0C [1], [18].
* Sự hình thành thân ngầm (tia củ)
Tia củ được hình thành sau khi trồng khoảng 30-40 ngày. Tia củ có màu
trắng, phát triển theo hướng nằm ngang dưới mặt đất, có đốt là vết tích của
gốc cuống lá. Phần đầu tia củ có khả năng tăng trưởng mạnh về số lượng và
kích thước tế bào, phát triển mạnh tích luỹ nhiều chất dinh dưỡng để tạo củ.
* Thời kỳ phát triển củ, ra hoa tạo quả và chín
Củ được hình thành từ tia củ, trước tiên các tế bào đỉnh sinh trưởng của
thân ngầm phân chia mạnh, lớn lên tích luỹ chất dinh dưỡng (đặc biệt là tinh

-thời kì phát triển tia củ đến hình thành phát triển củ yêu cầu ánh sáng
ngày ngắn (

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

Để phát triển mạnh diện tích cây khoai tây, tăng tổng sản lượng lương
thực, thực phẩm cho thị trường trong nước và tiến tới xuất khẩu. Bộ Nông
nghiệp và phát triển nông thôn đã thành lập chương trình nghiên cứu và giao
chỉ tiêu kế hoạch cho các cơ quan (Viện KHNN Việt Nam, Viện Cây lương
thực và cây thực phẩm, Viện Di truyền Nông nghiệp,) các trường đại học,
các trung tâm, trạm và các cơ sở nghiên cứu từ trung ương đến địa phương
trong cả nước. Các công trình nghiên cứu về khoai tây có thể chia làm các
hướng chính sau:
* Hướng nghiên cứu chọn tạo, khảo nghiệm đánh giá giống
Song song với việc nhập 104 mẫu từ CIP (Trung tâm khoai tây Quốc tế),
CHDC Đức, Hà Lan, Pháp, Chúng ta đã nhập và lai tạo được 206 tổ hợp lai
với 7.100 dòng, từ đó xây dựng được 100 mẫu giống làm vật liệu lai tạo giống.
Đã xác định tuyển dụng một số giống đưa ra sản xuất như giống CV38.6,
I1039 trồng vào vụ đông ở đồng bằng Bắc Bộ. Trong đó giống CV38.6 cho
kết quả ban đầu có khả năng chống chịu tốt, cho năng suất cao, phẩm chất khá
[3], [11].
Nguyễn Văn Đính và cộng sự khi khảo sát một số giống khoai tây khi
trồng trên nền đất Vĩnh Phúc đã khẳng định các giống 108.28 và 171.1 sinh
trưởng tốt, năng suất cao hơn hẳn giống Thường Tín. Giống G1 và Diamant
chỉ tương đương với giống Thường Tín [7].
Theo Trương Công Tuyền, Phạm Xuân Tùng (2003) đã tiến hành các
giống khoai tây có nguồn gốc từ úc khẳng định giống Eben có triển vọng cho

bằng củ giống siêu bi đã khẳng định: đối với kỹ thuật bón phân nên áp dụng
bón lót và bón thúc 3 lần, từ khi trồng đến khi 30 ngày, mức bón là 300 kg
N/ha. Mật độ trồng 150 củ/m2 là thích hợp nhất vừa cho số củ/đơn vị diện tích
cao nhất vừa cho năng suất cao (1,37 kg/m2) [17].
Các kết quả nghiên cứu của Lê Sỹ Lợi và cộng sự (2006) khi nghiên cứu
ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật đến năng suất khoai tây trồng ở Bắc
Kạn cho thấy: trồng khoai tây vụ đông sớm (25/9) cây sinh trưởng chiều cao
tốt hơn cây trồng muộn, trồng muộn (25/11) bị bệnh mốc sương phá hủy
nhiều hơn. Thời vụ và mật độ trồng có liên quan chặt chẽ đến số củ, khối
lượng củ thương phẩm và năng suất củ tươi [12].

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

* Hướng nghiên cứu thoái hoá giống và phương pháp khắc phục thoái
hoá giống
Để khắc phục thoái hoá giống khoai tây ở Việt Nam các nhà nghiên cứu
đã đưa ra 4 giải pháp: giải pháp nhập nội, giải pháp tự sản xuất giống sạch
bệnh trong nước, giải pháp chọn lọc vệ sinh quần thể và các giải pháp trồng
khoai tây bằng hạt. Từ đó thu được những kết quả khả quan [6].
Phương pháp khắc phục sự già hoá của giống làm giảm năng suất cũng
đã được nghiên cứu. Theo nghiên cứu của Nguyễn Quang Thạch (1990),
nguyên nhân của hiện tượng già hoá là do thời gian bảo quản củ giống dài
trong điều kiện nhiệt độ cao, sử dụng củ giống liên tiếp trong trồng trọt. Đồng
thời các tác giả đưa ra hướng bảo quản khoai tây trong nhà lạnh hoặc trồng
thêm vụ Xuân để tạo nguồn củ giống mới [16].

chiếm 19-20%, khoai Thường Tín nhiễm nhẹ hơn 10-20% [17].

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

Phần 2

đối tượng và phương pháp nghên cứu

2.1. Đối tượng nghiên cứu
Trong đề tài này chúng tôi đã tiến hành khảo sát, đánh giá khả năng sinh
trưởng và năng suất của 4 giống khoai tây: Diamant, Solara, Esprit và Atlantic.
Do Trung tâm Nghiên cứu cây có củ Viện khoa học kĩ thuật Nông nghiệp Việt
Nam cung cấp.
2.1.1. Giống Diamant
Giống Diamant được nhập từ Hà Lan. Thời gian sinh trưởng trung bình từ
90-100 ngày. Thân to mập trung bình có từ 2-5 thân/khóm, phiến lá to và dày,
màu xanh đậm, cây cao 30-70 cm, củ nhỏ, tròn bầu, mắt củ nông. Vỏ và thịt
củ màu vàng, nảy mầm mạnh. Khối lượng trung bình củ 80-150g. Chống chịu
bệnh héo vi khuẩn kém, dễ mắc bệnh ghẻ. Mầm trung bình, hình trụ rộng,
màu tím đỏ. Năng suất trung bình 13-15 tấn/ha.
2.1.2. Giống Solara
Giống Solara là giống nhập nội hàng năm có nguồn gốc từ Đức.Thời gian
sinh trưởng ngắn từ 80-90 ngày. Củ lớn hình tròn đến ô van, vỏ màu vàng, mắt
sâu trung bình, chống chịu xây sát tốt. Năng suất cao và tương đối ổn định.
Nhạy cảm với bệnh lụi lá, chống chịu tốt với bệnh lụi củ, bệnh xoăn lá, chống

Khoai tây được trồng vào vụ đông năm 2008 trên nền đất Xuân Hoà Phúc Yên - Vĩnh Phúc vào ngày 12/11/2008. Cách bố trí thí nghiệm bảo đảm
nguyên tắc khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh. Chế độ chăm sóc, lượng phân bón và
thời gian bón phân đảm bảo đồng đều giữa các lô.
- Mật độ gieo trồng : 5-6 khóm/m2 đặt củ và lấp đất sâu 3-4cm trồng
theo hàng kép mặt luống 80-100cm, bổ hốc.
- Tổng diện tích: 6 x 50 = 300m2 .
- Bón phân:
+Bón lót: Toàn bộ phân đã ủ với phân chuồng hoai mục.

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

+Bón thúc:
Lần 1: Sau khi cây mọc 10-15cm, bón 1/3 lượng phân Kali và phân
đạm.
Lần 2: Sau lần 1 là 15 ngày, bón 1/3 lượng phân Kali và phân đạm.
Lần 3: Sau lần 2 là 15 ngày, bón 1/3 lượng phân Kali và phân đạm.
Lượng phân bón cho 4 giống như sau:
Phân chuồng: 500kg/1sào.
Phân đạm

:10-12kg/1sào.

Phân Kali

: 6,5-9kg/1sào.

củ.
- Giai đoạn 3: (50 ngày)
Từ 22/12 01/01,sau giai đoạn 2 là 10 ngày. Củ khoai bắt đầu hình
thành và phát triển.
- Giai đoạn 4: (60 ngày)

Từ 01/01 10/01, sau giai đoạn 3 là 10 ngày, củ đang ở giai đoạn
phát triển và tích luỹ dinh dưỡng, cây bước vào giai đoạn già.
* Theo dõi mọc mầm
Đếm số lượng mầm nhô lên mặt đất sau 4 ngày trồng. Đếm liên tục trong
6 lần, cách 2 ngày đếm 1 lần.
* Số lượng cây trên 1 khóm (cây/khóm)
Mỗi giống theo dõi 30 khóm đã chọn một cách ngẫu nhiên. Chúng tôi
tiến hành đếm số cây/khóm vào 2 giai đoạn đầu. Sau khoảng 20-40 ngày số
lượng cây/khóm đã có sự ổn định, chuẩn bị cho quá trình phát triển ở củ nên
không tiến hành theo dõi chỉ tiêu này nữa.
* Đường kính thân (cm/cây)
Mỗi giống chọn 30 cây (20 cây ở ruộng+10 cây ở chậu). Dùng thước kĩ
thuật đo đường kính sát gốc mỗi cây. Tiến hành đo vào 4 giai đoạn sinh
trưởng của cây.
* Chiều cao cây (cm/cây)
Mỗi giống đo 30 cây đã chọn cùng với chỉ tiêu đường kính thân bằng
thước dây. Đo từ cổ rễ đến đỉnh ngọn trong 4 giai đoạn sinh trưởng của cây.
* Trọng lượng tươi - khô của thân và lá (g/cây)
Mỗi giống khoai tây tiến hành chọn một cách đồng đều trên luống. Lấy 3
cây/giống vào các buổi sáng. Cắt từ cổ rễ, thấm hết nước còn đọng lại trên lá
rồi cho vào túi nilon để tránh mất nước. Sau đó đưa vào phòng thí nghiệm, cân

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm



Sau khi phân loại củ theo kích thước đem cân được khối lượng củ mỗi
loại trong 1 khóm của mỗi giống.
* Năng suất thực tế (kg/sào)
Năng suất thực tế của các giống được tính bằng tổng số kilôgam củ trên
tổng diện tích đất trồng (m2). Sau khi thu hoạch, làm sạch tất cả các loại củ
của mỗi giống đem cân rồi tính năng suất theo đơn vị kg/sào Bắc bộ.
(1 sào=360 m2).

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm


Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

2.2.3. Phương pháp xử lý số liệu
Các số liệu thu được khi đánh giá mỗi chỉ tiêu được xử lý theo phương
pháp thống kê qua các tham số:
n

- Trung bình số học: X =

X

i

(với n 30)

i=1



Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Khoa Sinh - KTNN

Phần 3

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Để đánh giá khả năng sinh trưởng và năng suất của 4 giống khoai tây,
chúng tôi tiến hành nghiên cứu ở 4 giai đoạn sau: Giai đoan phát triển rễ, thân,
lá; Giai đoạn hình thành và phát triển tia củ; Giai đoạn hình thành củ; Giai
đoạn phát triển củ. Kết quả thu được như sau:

3.1. Các chỉ tiêu về sinh trưởng
3.1.1. Khả năng sinh trưỏng của mầm
Sự sinh trưởng của mầm phản ánh chất lượng củ giống. Nếu tỉ lệ mọc
mầm cao và khả năng mọc mầm của mầm sau khi trồng mạnh chứng tỏ chất
lượng củ giống tốt. Kết quả theo dõi chỉ tiêu này của 4 giống khoai tây trong
14 ngày bắt đầu từ ngày thứ tư sau khi trồng (cách 2 ngày đếm 1 lần) được
trình bày ở bảng 3.1
Bảng 3.1: Theo dõi nảy mầm của các giống khoai tây
Ngày

16/11

18/11

20/11


Chưa mọc

3

6

26

49

Atlantic

5

20

39

60

71

Giống

Sinh viên thực hiện: Nông Thị Thúy Chầm