CHƯƠNG XII:
VẤN ĐỀ NGUỒN LỰC CON NGƯỜI TRONG
QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
I. NGUỒN LỰC CON NGƯỜI VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG SỰ
NGHIỆP XÂY DỰNG CNXH.
1.Con người và nguồn lực con người.
a. Quan niệm về con người, con người XHCN.
* Quan niệm về con người:
Trong lịch sử phát triển nhân loại, có nhiều quan niệm khác nhau về con
người.
- Tôn giáo: quan niệm con người do thần thành tạo ra, con người phụ thuộc
vào thần thánh. Từ đó phủ nhận vai trò chủ thể của con người.
- Chủ nghĩa duy tâm siêu hình: Con người có 2 bản thể sinh học và tinh
thần, nhưng tách rời nhau. Bản chất tinh thần tồn tại vĩnh viễn. Họ trừu
tượng hóa con người, phủ nhận vai trò hoàn cảnh tác động đến con người.
- Triết học tư sản: đề cao mặt tự nhiên, vai trò cá nhân, nhưng lại xem nhẹ
mặt xh của con người.
- Quan điểm khác: phản ánh vai trò thụ động của con người làm giảm khả
năng vươn lên của con người.
- Quan niệm của CNM –Ln: CNM-Ln cho rằng con người vừa là thực
thể tự nhiên vừa là thực thể xh, đồng thời là chủ thể cải tạo cải tạo hoàn
cảnh.
Con người là một thực thể “song trùng” tự nhiên và xh, là sự kết hợp cái tự
nhiên (sinh học) và cái xh. Hai yếu tố này gắn kết với nhau, đan quyện vào
Th.sĩ Nguyễn Thị Thu Hà
1
nhau, trong cái tự nhiên chứa đựng tính xh và cũng không có cái xh tách rời
cái tự nhiên.
Chúng ta đều biết : Khoa học và thực tiễn đã chứng tỏ rằng tiền đề đầu tiên
của sự tồn tại người là sự sống của thể xác. Thể xác của con người trước
hết là vật thể của giới tự nhiên.

2
được mở rộng mối quan hệ với xh. Một khi quan hệ con người được mở
rộng thì con người lại nhận thức về mình rõ hơn và sự hiểu biết của anh ta
về xh cũng nhiều hơn, vai trò của con người trong xh ngày càng tăng.
Quan hệ giữa cá nhân con người với xh là quan hệ thường xuyên và có sự
thống nhất biện chứng với nhau.
Do vậy để con người ngày càng phát triển cần phải mở rộng những quan hệ
xh, làm cho xh ngày càng phát triển, tạo điều kiện chăm sóc con người
ngày một tốt hơn.
Xã hội ngày càng phát triển năng suất lao động ngày càng cao, của cải vật
chất ngày càng dồi dào càng tạo điều kiện phát triển những mặt tự nhiên
như sức khỏe, trí tuệ con người… Khi con người được chăm sóc đầy đủ, có
sức khỏe, có khả năng trí tuệ, có trình độ học vấn, sẽ có điều kiện cống hiến
cho xh ngày càng nhiều. Do vậy, dưới CNXH, muốn xây dựng thành công
CNXH, cần phải xây dựng con người XHCN.
* Quan niệm về con người XHCN:
- Con người XHCN bao gồm cả những con người từ xã hội cũ để lại và
cả những con người sinh ra trong xã hội mới.
+ Mang những nét đặc trưng của CNXH
+ Còn chịu ảnh hưởng tư tưởng, tác phong, thói quen của xã hội cũ.
+ Quá trình xây dựng con người mới XHCN là quá trình diễn ra cuộc
đấu tranh gay go, quyết liệt giữa cái cũ và cái mới, cái tiến bộ và cái lạc
hậu.
- Con người XHCN vừa là chủ thể, vừa là sản phẩm của quá trình xây
dựng CNXH.
Trước đây Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định muốn xây dựng
CNXH trước hết phải có con người XHCN với ý nghĩa nhấn mạnh nhận
thức và lý tưởng XHCN. Song chúng ta cũng hiểu rằng, không thể có con
người XHCN với đầy đủ phẩm chất của nó, khi mà chưa có XH- XHCN.
Con người XHCN vừa là chủ thể trong quá trình xây dựng CNXH, vừa là

quả khi nguồn lực con người được phát huy. Những nguồn lực khác ngày
càng cạn kiệt, ngược lại nguồn lực con người ngày càng đa dạng và phong
phú.
Các lĩnh vực khoa học khác nhau, có thể hiểu nguồn lực theo những cách
khác nhau, nhưng tựu chung lại được hiểu như sau:
Th.sĩ Nguyễn Thị Thu Hà
4
- Nguồn lực: là một hệ thống các nhân tố mà mỗi nhân tố đó có vai trò
riêng, nhưng có mối quan hệ với nhau, tạo nên sự phát triển của một sự
vật hiện tượng nào đó.
Hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về nguồn lực con người. Ngân
hàng Thế Giới cho rằng: nguồn nhân lực là toàn bộ vốn người ( thể lực, trí
lực, kỹ năng, nghề nghiệp…) mà mỗi cá nhân sở hữu, có thể huy động
được trong quá trình sản xuất, kinh doanh hay trong một hoạt động nào đó.
Như vậy nguồn lực con người là:
- Nguồn lực con người: là những yếu tố ở trong con người có thể huy
động, sử dụng để thúc đẩy sự phát triển xã hội.
Suy rộng ra thì: Nguồn lực con người là tổng thể những yếu tố thuộc về
thể chất, tinh thần, đạo đức, phẩm chất, trình độ tri thức, vị thế xã hội…
tạo nên năng lực của con người, của cộng đồng người có thể sử dụng,
phát huy trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và
trong những hoạt động xã hội.
Th.sĩ Nguyễn Thị Thu Hà
Tự nhiên Vốn Con người
Tài
nguyên
Địa
lý
Nội
lực