MỤC LỤC

Trang
MỤC LỤC.................................................................................................................................................................1
LỜI MỞ ĐẦU...........................................................................................................................................................1
NỘI DUNG...............................................................................................................................................................2
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG VÀ THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG.
3
1. Khái niệm chính sách công..................................................................................................................3
2. Thực thi chính sách và ý nghĩa thực thi chính sách.............................................................................4
4. Yếu tố ảnh hưởng tới thực thi chính sách............................................................................................7
5. Mô hình tổ chức thực thi chính sách....................................................................................................9
6. Phương pháp tổ chức thực thi chính sách..........................................................................................10
II. THỰC TIỄN THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG Ở VIỆT NAM.
12
1. Chính sách công và việc tổ chức thực thi..........................................................................................12
2. Những hạn chế trong thực thi chính sách công hiện nay...................................................................14
3. Một số giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách công...........................................14
KẾT LUẬN.............................................................................................................................................................16
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................17

LỜI MỞ ĐẦU
Chính sách công là một trong những công cụ cơ bản được Nhà nước sử
dụng để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Ở mỗi giai đoạn phát triển,
yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả các chính sách công luôn được đặt ra.
Để làm được điều đó cần có sự hoàn thiện quy trình chính sách; trong đó có tổ


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
chức thực thi chính sách - bước đặc biệt quan trọng của quy trình chính sách.
Thực thi chính sách là một khâu quan trọng quyết định sự thành bại của một

2

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG VÀ THỰC THI CHÍNH
SÁCH CÔNG.
1. Khái niệm chính sách công.
Ở các nước phát triển và các tổ chức kinh tế quốc tế, thuật ngữ “Chính
sách công” được sử dụng rất phổ biến. Có thể nêu ra một số quan niệm sau:
Chính sách công bao gồm các hoạt động thực tế do chính phủ tiến hành
(Peter Aucoin, 1971).
Chính sách công là một tập hợp các quyết định có liên quan lẫn
nhau của một nhà chính trị hay một nhóm các nhà chính trị gắn liền với
việc lựa chọn các mục tiêu và các giải pháp để đạt các mục tiêu đó
(William Jenkin, 1978).
Chính sách công là cái mà chính phủ lựa chọn làm hay không làm
(Thomas R. Dye, 1984).
Chính sách công là toàn bộ các hoạt động của nhà nước có ảnh hưởng
một cách trực tiếp hay gián tiếp đến cuộc sống của mọi công dân (B. Guy
Peter, 1990).
Chính sách công là một kết hợp phức tạp những sự lựa chọn liên quan
lẫn nhau, bao gồm cả các quyết định không hành động, do các cơ quan nhà
nước hay các quan chức nhà nước đề ra (William N. Dunn, 1992).
Chính sách công bao gồm các quyết định chính trị để thực hiện các
chương trình nhằm đạt được những mục tiêu xã hội (Charle L. Cochran and
Eloise F. Malone, 1995).
Nói cách đơn giản nhất, chính sách công là tổng hợp các hoạt động của
chính phủ/chính quyền, trực tiếp hoặc thông qua tác nhân bởi vì nó có ảnh

để: Khuyến khích việc sản xuất, đảm bảo hàng hóa, dịch vụ công cho nền
kinh tế, khuyến khích cả với khu vực công và cả với khu vực tư; Quản lý
nguồn lực công một cách hiệu quả, hiệu lực, thiết thực đối với cả kinh tế,
chính trị, xã hội, môi trường, cả trong ngắn hạn lẫn trong dài hạn. Nói cách
khác chính sách công là một trong những căn cứ đo lường năng lực hoạch
định chính sách, xác định mục tiêu, căn cứ kiểm tra, đánh giá, xác định trách
nhiệm trong việc sử dụng nguồn lực công như ngân sách nhà nước, tài sản
công, tài nguyên đất nước.
2. Thực thi chính sách và ý nghĩa thực thi chính sách.
Tổ chức thực thi chính sách là toàn bộ quá trình chuyển hoá ý chí của
chủ thể trong chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt
mục tiêu định hướng
Tổ chức thực thi chính sách có vị trí rất quan trọng, nó là một khâu hợp
thành chu trình chính sách, nếu khuyết thiếu công đoạn này thì chu trình
chính sách không thể tồn tại vì nó là trung tâm kết nối các bước trong chu
trình chính sách thành một hệ thống, nhất là với thực thi chính sách, bước này
là bước quan trọng không thể thiếu vì nó là khâu hiện thực hoá chính sách vào
Vũ Mạnh Hùng

4

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
đời sống xã hội. Chúng ta đều nhận thấy hoạch định một chính sách tốt là hết
sức khó khăn và trải qua rất nhiều công đoạn nhưng cho dù chính sách có tốt
đến mấy nhưng không được tổ chức thực thi hay thực thi kém thì nó cũng
không mang lại hiệu quả, không đạt được mục tiêu mà uy tín của Nhà nước
còn bị ảnh hưởng. Như vậy qua sự phân tích trên thì chúng ta có thể thấy


Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
+ Kế hoạch về tổ chức, điều hành như hệ thống các cơ quan tham gia,
đội ngũ nhân sự, cơ chế thực thi
+ Kế hoạch cung cấp nguồn vật lực như tài chính, trang thiết bị
+ Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện
+ Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách
+ Dự kiến về quy chế, nội dung về tổ chức và điều hành thực thi chính sách
Bước 2: phổ biến, tuyên truyền chính sách. Đây là công đoạn tiếp theo
sau khi chính sách đã được thông qua. Nó cũng cần thiết vì giúp cho nhân
dân, các cấp chính quyền hiểu được về chính sách và giúp cho chính sách
được triển khai thuận lợi và có hiệu quả
Để làm được việc tuyên truyền này thì chúng ta cần được đầu tư về
trình độ chuyên môn, phẩm chất chính trị, trang thiết bị kỹ thuật.... Vì đây là
đòi hỏi của thực tế khách quan.
Việc tuyên truyền này cần phải thực hiện thường xuyên liên tục, ngay
cả khi chính sách đang được thực thi, và với mọi đối tượng và trong khi tuyên
truyền phải sử dụng nhiều hình thức như tiếp xúc trực tiếp, gián tiếp trao đổi...
Bước 3: phân công phối hợp thực hiện chính sách. Một chính sách
thường được thực thi trên một địa bàn rộng lớn và nhiều tổ chức tham gia do
đó phải có sự phối hợp, phân công hợp lý để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Mặt
khác các hoạt động thực thi mục tiêu là hết sức đa dạng, phức tạp chúng đan
xen, thúc đẩy lẫn nhau, kìm hãm bởi vậy nên cần phối hợp giữa các cấp,
ngành để triển khai chính sách.
Nếu hoạt động này diễn ra theo tiến trình thực hiện chính sách một
cách chủ động khoa học sáng tạo thì sẽ có hiệu quả cao, và duy trì ổn định.
Bước 4: duy trình chính sách, đây là bước làm cho chính sách tồn tại

hiệu quả của chính sách.
Bước 7: đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm, khâu này được tiến hành
liên tục trong thời gian duy trì chính sách. Trong quá trình này ta có thể đánh
giá từng phần hay toàn bộ chính sách ở việc đánh giá này phải tiến hành đối
với cả các cơ quan nhà nước và đối tượng thực hiện chính sách.
Trong các bước trên thì bước tổ chức thực thi là quan trọng nhất vì đây
là bước đầu tiên làm cơ sở cho các bước tiếp theo, ở bước này đã dự kiến cả
việc triển khai thực hiện kế hoạch phân công thực hiện, kiểm tra... Hơn nữa tổ
chức thực thi là quá trình phức tạp do đó lập kế hoạch là việc làm cần thiết.
4. Yếu tố ảnh hưởng tới thực thi chính sách.
Trong quá trình thực thi chính sách sẽ có liên quan đến nhiều tổ chức,
cá nhân vì thế kết quả tổ chức thực thi chính sách cũng sẽ chịu ảnh hưởng của
nhiều yếu tố trong đó có yếu tố chủ quan và khách quan. Cụ thể:
- Yếu tố khách quan: là các yếu tố xuất hiện và tác động đến tổ chức
thực thi chính sách từ bên ngoài, độc lập với ý muốn của chủ thể quản lý, các
yếu tố này vận động theo quy luật khách quan nên ít tạo sự biến đổi do đó
cũng khó gây sự chú ý của các nhà quản lý nhưng lại tác động lớn đến quá
trình thực thi chính sách, đó là các yếu tố:
Vũ Mạnh Hùng

7

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
Tính chất của vấn đề chính sách là yếu tố gắn liền với mỗi chính sách
nó có tác động trực tiếp đến hoạch định và thực thi chính sách có nghĩa là nếu
vấn đề chính sách đơn giản liên quan đến ít đối tượng thì thực thi sẽ dễ dàng
và đơn giản hơn. Như vậy, tính chất của vấn đề có ảnh hưởng khách quan đến

8

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
không hiệu quả. Còn nếu các cán bộ, công chức có năng lực mà kết hợp với
các yếu tố khác thuận lợi sẽ mang lại một kết quả thực sự.
* Điều kiện vật chất cần cho quá trình thực thi chính sách là yếu tố
ngày càng có vị trí quan trọng để cùng yếu tố nhân sự và các yếu tố khác thực
thi thắng lợi chính sách công. Các điều kiện vật chất này là các trang thiết bị
nhà nước đầu tư cho quá trình quản lý và khi thực thi chính sách thì họ dùng
để tuyên truyền, phổ biến các chính sách.
* Sự đồng tình ủng hộ của nhân dân là nhân tố có vai trò đặc biệt quan
trọng quyết định sự thành bại của 1 chính sách. Các chính sách là những vấn
đề lớn lao, do đó cần có sự đóng góp sức người, sức của trong suốt quá trình
thực thi.
* Vậy trong 2 yếu tố ảnh hưởng đến quá trình thực thi chính sách thì
yếu tố chủ quan là quan trọng hơn cả vì nó quyết định sự thành bại của chính
sách, vì trong yếu tố này nó có các nhân tố quan trọng như nhân sự, và sự ủng
hộ của người dân là 2 nhân tố cần cho việc thực thi chính sách công
5. Mô hình tổ chức thực thi chính sách.
Có 3 mô hình tổ chức thực thi chính sách đó là:
Mô hình động: mô hình này tồn tại trên cơ sở xét đoán trạng thái tồn tại
của các yếu tố cấu thành hệ thống sau những quá trình vận động theo quy luật
được gọi là mô hình động. Theo cách tiếp cận này các nhà nghiên cứu chỉ cần
dựa vào kết quả vận động theo quy luật của các quá trình kinh tế xã hội một cách
khách quan là có thể tạo dựng và thực thi một mô hình chính sách thích hợp.
Mô hình động mang nặng tính nguyên lý vì thế nó sẽ vận hành có hiệu
quả trong điều kiện môi trường lý tưởng, nhưng trên thực tế thì không tồn tại

nhau để phát huy mặt mạnh của mô hình và hạn chế yếu điểm của nó.
Để có một mô hình hỗn hợp, người ta phụ thuộc vào nhiều điều kiện cụ thẻ
căn cứ vào tình hình thực tế thì các chủ thể quản lý nghiên cứu lựa chọn mô hình
phù hợp ở Việt Nam thì có thể sử dụng cả 3 mô hình trên nhưng người ta thiên về
sử dụng mô hình kết hợp để có thể thực hiện tốt nhất chính sách đã đề ra.
6. Phương pháp tổ chức thực thi chính sách.
Trong thực tế người ta thường sử dụng các phương pháp phân tích như sau:
Phương pháp phân tích hệ thống: là một phương pháp mà sử dụng tập
hợp các phân tử có liên quan tác động qua lại với nhau một cách có quy luật,
tạo thành một thể thống nhất để có thể thực hiện một số chức năng, nhiệm vụ
nhất định.
Ở phương pháp phân tích hệ thống này thì đầu vào bao gồm nhiều yếu
tố như vật chất, thông tin lao động, tài chính… các yếu tố này được xử lý và
tạo ra đầu ra là kết quả của chính sách.
Khi sử dụng phương pháp phân tích hệ thống cần chú ý tới việc các
phần tử trong hệ thống liên kết và tương tác với nhau theo hệ nhân quả, khi
thêm hoặc bớt một phần tử hay một số phần tử thì đều tạo ra sự thay đổi của

Vũ Mạnh Hùng

10

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
hệ thống. Trong hệ thống các phần tử có thể khác nhau khi hợp thành một thể
thống nhất thì nó cũng có những tính năng vượt trội.
Phương pháp phân tích quyết định và phương pháp sử dụng cũng quyết
định mẫu có nghĩa là mô hình hoá quá trình ra quyết định thành một sơ đồ

11

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
Trình bày đồ thị
Kết thúc đồ thị
Bảng biểu: đây là một kỹ thuật phân tích số cơ bản và quan trọng vì
cùng một lúc có thể thiết lập nhiều kiểu bảng biểu khác nhau cho cùng một
thông tin thử nghiệm để đạt được kết quả tốt nhất.
Các bước xây dựng bảng biểu cũng giống như cấu trúc xây dựng biểu đồ
Trong thực tế thì việc sử dụng các phương pháp phân tích này mang lại
hiệu quả cao, và tuỳ vào từng chính phủ khác nhau mà sử dụng các loại
phương pháp khác nhau căn cứ vào mục tiêu của chính sách, nhưng cũng có
các chính sách mà đòi hỏi chúng ta phải sử dụng đồng bộ các phương pháp để
phân tích thì mới tạo ra kết quả phân tích, ví dụ như chính sách “kiên cố hoá
kênh mương”. Trong ngành nông nghiệp của nước ta có thể áp dụng cả 4
phương pháp phân tích để đưa ra một chính sách tốt nhất.
II. THỰC TIỄN THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG Ở VIỆT NAM.
1. Chính sách công và việc tổ chức thực thi
Ở nước ta, chính sách được hiến định tại Điều 26 Hiến pháp 1992,
sửa đổi năm 2001: "Nhà nước thống nhất quản lý nền kinh tế quốc dân
bằng pháp luật, kế hoạch, chính sách...". Như vậy, chính sách công là một
trong những công cụ cơ bản được Nhà nước sử dụng để thực hiện chức
năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước. Song hiện nay đang tồn tại cụm từ
"chính sách của Đảng và Nhà nước". Thực tế, ở nước ta, Đảng lãnh đạo
Nhà nước và xã hội thông qua việc vạch ra các cương lĩnh, chiến lược, các
định hướng chính sách - Đó chính là những căn cứ chỉ đạo để nhà nước ban
hành các chính sách công. Các chính sách công là do Nhà nước ban hành.

học có thể vạch ra một chiến lược trình Chính phủ. Chính sách không đơn
thuần chỉ là một văn bản hành chính của Nhà nước.
Qua nghiên cứu và vận dụng chính sách công ở Việt Nam, có thể thấy:
- Đây là vấn đề là khá mới ở nước ta, vì trước đây vẫn có quan niệm về tài
sản công, sử dụng nguồn lực công, nhưng theo quan niệm, theo nhận thức công
hữu, sở hữu công cộng, của chung đất nước, của toàn dân. Do nhận thức chưa
đúng đắn, chưa đầy đủ về chính sách công theo quan niệm mới, hiện đại nên trên
thực tế việc tổ chức thực thi chính sách quản lý còn nhiều yếu kém, lãng phí. Vì
vậy, cần phải làm rõ nội hàm chính sách công, cả từ khái niệm, các phạm trù, nội
dung, các đặc điểm, các yếu tố tác động, chi phối chính sách công.
- Nghiên cứu về chính sách công ở Việt Nam cần đặt trong bối cảnh
đang trong quá trình chuyển đổi, vừa xóa bỏ cái cũ, vừa tiếp thu cái mới, tính
đan xen giữa cơ hội và thách thức trong xu thế toàn cầu hóa như một tất yếu,
có thành, có bại, do đó phải có niềm tin, có định hướng cơ bản về vấn đề
nghiên cứu. Đồng thời, cần phải có cách tiếp cận hệ thống, cơ bản, tổ chức
nghiên cứu, đào tạo, thu hút chuyên gia về chính sách công, hợp tác quốc tế
với các trung tâm, các viện nghiên cứu ở các nước về lĩnh vực chính sách
công, nhất là với các nước phát triển.

Vũ Mạnh Hùng

13

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
2. Những hạn chế trong thực thi chính sách công hiện nay
- Có thể khẳng định rằng có được chính sách công đúng đắn mới chỉ là
“điều kiện cần” để đưa chính sách vào cuộc sống. Tổ chức thực thi là “điều


14

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
dung của chính sách và các giải pháp thực hiện, từ đó tạo ra sự đồng thuận
trong cả hệ thống chính trị, tạo nên sức mạnh tổng hợp tổ chức thực hiện có
hiệu quả chính sách.
- Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách đến các đối tượng liên
quan, các tầng lớp nhân dân; thực hiện công khai để mọi người biết, được
bàn, được làm và được kiểm tra chính sách, từ đó tạo dư luận xã hội và môi
trường thuận lợi cho việc thực hiện chính sách.
Tuỳ từng đối tượng mà tổ chức các hình thức tuyên truyền, phổ biến và
quán triệt phù hợp như: mở các lớp tập huấn tập trung để quán triệt, nghiên cứu
các nội dung chính sách, bàn các giải pháp và phân công thực hiện (hình thức
này phù hợp với các đối tượng tham gia trực tiếp vào quá trình tổ chức thực
hiện và kiểm tra thực hiện chính sách); tổ chức các lớp tuyên truyền chính sách
cho các cơ quan thông tin đại chúng, cán bộ tuyên truyền; gửi các tài liệu
hướng dẫn nghiên cứu chính sách cho các tổ chức, doanh nghiệp liên quan để
tự nghiên cứu và xây dựng chương trình tham gia thực hiện chính sách.
- Cụ thể hoá chính sách: sau khi chính sách mới ban hành, cần phải cụ
thể hoá bằng các chương trình hành động, chương trình mục tiêu, các kế
hoạch thực hiện; ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách, các
biểu mẫu báo cáo (nếu có); xây dựng các đề án, dự án phát triển kinh tế - xã
hội cụ thể (nếu có). Các thủ tục này tạo ra môi trường thực thi chính sách, quy
định những đòi hỏi và bước đi cần thiết trong việc thực hiện chính sách. Tuy
nhiên, khi ban hành các thủ tục hành chính cần phải nghiên cứu kỹ để tránh sự
rườm rà, phức tạp không cần thiết; đồng thời phải đảm bảo tính ổn định tương

tra, kiểm tra là phát hiện, phòng ngừa và xử lý vi phạm (nếu có); phát hiện sơ
hở trong cơ chế quản lý, trong chính sách và pháp luật để kiến nghị với cơ
quan thẩm quyền có biện pháp khắc phục. Đồng thời, thông qua đó để phát
huy nhân tố tích cực góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước,
bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan,
tổ chức liên quan.

KẾT LUẬN
Chính sách công là những quy định về ứng xử của Nhà nước với những
hiện tượng nảy sinh trong đời sống cộng đồng, được thể hiện dưới những hình
thức khác nhau một cách ổn định nhằm đạt được mục tiêu định hướng.
Việc tổ chức thực thi chính sách là quá trình biến các chính sách thành những
kết quả, trên thực tế là các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước,
nhằm hiện thực hóa những mục tiêu mà chính sách đã đề ra.
Nhiều người hiểu chính sách công một cách đơn giản là những chủ
trương, chế độ mà Nhà nước ban hành, điều đó đúng nhưng chưa đủ. Nếu
Vũ Mạnh Hùng

16

Cao học QLKT-KTT-K17


TiÓu luËn ChÝnh s¸ch c«ng
không có việc thực thi chính sách để đạt được những kết quả nhất định thì
những chủ trương, chế độ chỉ là những khẩu hiệu.
Công tác tổ chức thực thi chính sách nếu không được tiến hành tốt, dễ
dẫn đến sự thiếu tin tưởng, thậm chí sự chống đối của nhân dân đối với Nhà
nước. Điều này hoàn toàn bất lợi về mặt chính trị và xã hội, gây ra những khó
khăn cho Nhà nước trong công tác quản lý.

2. Một số thuật ngữ hành chính, Nxb Thế giới, 2000.
3. Giáo trình Hoạch định và phân tích chính sách công - Học viện Hành
chính, NXB khoa học kỹ thuật, Hà Nội 2010.
4. Tạp chí Kinh tế và dự báo: www.mpi.gov.vn
5. Sự cần thiết hoàn thiện quy trình hoạch định chính sách công của Việt
Nam thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế - ThS. Trịnh Thị Kiều Anh.

Vũ Mạnh Hùng

18

Cao học QLKT-KTT-K17