TRƯỜNG........................

TIỂU LUÂN
Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành
chính

1


Lời nói đầu
Trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay, tiến tới xây dựng Nhà nước
pháp quyền XHCN - Nhà nước của dân, do dân và vì dân- trước điều hành trên cơ
sở Hiến pháp và Pháp luật, đang đặt ra những yêu cầu về hoàn thiện bộ máy Nhà
nước, xây dựng một nền hành chính hiệu quả, trong sạch. Thực tế quá trình chuyển
đổi nền kinh tế sang cơ chế thị trường dưới sự quản lý của Nhà nước, thì nền hành
chính Nhà nước đang bộc lộ nhiều yếu kém, trì trệ, bộ máy Nhà nước cồng kềnh,
kém hiệu lực, đặc biệt là thủ tục hành chính rườm rà, gây khó khăn cho quá trình
phát triển. Hệ thống quản lý về cơ chế, chính sách, pháp luật thiếu đồng bộ, không
chỉ gây phiền hà cho nhân dân mà còn tạo môi trường cho tệ tham nhũng, sách
nhiễu, hối lộ phát triển. Điều đó dẫn đến phát sinh khiếu nại, tố cáo của công dân.
Như vậy, cùng với sự phát triển toàn diện của đất nước về các lĩnh vực kinh tế, xã
hội, chính trị... thì tình hình phát sinh khiếu nại, tố cáo trong phạm vi toàn quốc
ngày càng gia tăng, làm ảnh hưởng đến sự phát triển và ổn định của xã hội, của đất
nước.
Đối vởi huyện Hưng nguyên, tinh Nghệ An nói riêng, thì tình hình khiếu nại,
tố cáo nói chung và khiếu nại nói riêng trong thời gian qua cũng có nhiều diễn biến
phức tạp. Mặc dù được sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng của chính quyền địa
phương trong việc tăng cường công tác giải quyết các khiếu nại, tố cáo, nhưng do
nhiều nguyên nhân khác nhau nên tình hình khiếu nại, tố cáo nay vẫn có chiều
hướng tăng về số vụ việc và tính chất vụ việc ngày càng phức tạp hơn.
Đe củng cố các kiến thức đã học trong thời gian qua, đồng thời đưa ra các

định kỷ luật cán bộ công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là
trái pháp luật, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. (Theo khoản 1,
Điều 2 - Luật khiếu nại, tố cáo).
Từ khái niệm này cho ta thấy:
- Chủ thể khiếu nại bao gồm: Công dân, cơ quan, tổ chức và cán bộ công
chức.
- Đối tượng khiếu nại là: Quyết định hành chính và hành vi hành chính.
+ Quyết định hành chính là quyết định của cơ quan hành chính Nhà nước
hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước được áp dụng
một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể trong hoạt
động quản lý Nhà nước.


+ Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính Nhà nước hoặc của
người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước khi thực hiện nhiệm vụ
công vụ theo quy định của pháp luật.
- Phạm vi bảo vệ là: Quyền và lợi ích họfp pháp của người khiếu nại.
Thực tế, bất kỳ một hành vi vi phạm pháp luật nào cũng có thể dẫn đến
khiếu nại, nhưng ở đây, chúng ta nghiên cứu khái niệm khiếu nại ở nghĩa hẹp, có
nội hàm được quy định trong Luật khiếu nại, tố cáo.
2. Nguyên nhân phát sinh khiếu nại.
Nguyên nhân phát sinh khiếu nại có nhiều vấn đề như: Cơ chế chính sách
của Nhà nước bất cập, không phù hợp với thực tế; tình hình chính trị, kinh tế xã
hội tác động và tạo điều kiện dễ dàng để thực hiện khiếu nại; người khiếu nại
không nắm vững các quy định của pháp luật, chính sách của Nhà nước; cán bộ
công chức, người thi hành công vụ yếu kém về năng lực trình độ, tha hoá về đạo
đức phẩm chất v.v.. .đều dẫn đến phát sinh khiếu nại.
Trong quá trình thực hiện chức năng quản lý, các cơ quan hành chính nhà
nước tác động đến đối tượng quản lý thông qua quyết định hành chính, hành vi
hành chính, nên khi quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật là

Căn cứ Hiến pháp năm 1992 và phạm vi hoạt động chủ yếu của con người.
Các quyền và nghĩa vụ của công dân được chia thành ba nhóm chính sau:
a. Các quyền và nghĩa vụ cơ bản trong lĩnh vực văn hoá - kỉnh tể - xã hội:
Đó là các quyền và nghĩa vụ cơ bản về lao động; bảo vệ sức khoẻ; bảo đảm
vật chất, bảo hiểm xã hội, tự do kinh doanh; học tập, nghiên cứu khoa học và phát
minh sáng chế...
b. Các quyền và nghĩa vụ cơ bản trong lĩnh vực Nhà nước, chính trị, xã
hội:
Đó là các quyền và nghĩa vụ trong các lĩnh vực như tham gia quản lý Nhà
nước, quản lý xã hội, bầu cử, ứng cử; khiếu nại, bảo vệ Tổ quốc, tự do ngôn luận,
báo chí, tự do hội họp...
c. Các quyền và nghĩa vụ cơ bản trong lĩnh vực đời sống riêng:
Đó là các quyền bất khả xâm phạm về thân thể, về chỗ ở, quyền tự do đi lại
và tự do cư trú; quyền bình đẳng trước PL và bình đẳng nam nữ; quyền tự do tín


ngưỡng...
Điều 74 Hiến pháp năm 1992 quy định: “Công dân có quyền khiếu nại, tố
cáo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ
quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc bất
cứ cá nhân nào.
Việc khiếu nại, tố cáo phải được cơ quan Nhà nước xem xét giải quyết trong
thời hạn pháp luật quy định.
Mọi hành vi xâm phạm đến lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của
tập thể và công dân phải được kịp thời xử lý nghiêm minh, người bị thiệt hại có
quyền được bồi thường về vật chất và phục hồi về danh dự..
2. Quyền khiếu nại là hình thức dân chủ trực tiếp để nhân dân tham gia
quản lý Nhà nước, quản lý xã hội.
Trong nền dân chủ XHCN, công dân thực sự tham gia vào việc quản lý Nhà
nước, quản lý xã hội thông qua hai hình thức dân chủ đó là dân chủ trực tiếp hay

tiếp theo đối với khiếu nại mà mình đã giải quyết nhưng người khiếu nại tiếp tục
khiếu nại.
* Người bị khiếu nại có nghĩa vụ sau:
+ Tiếp nhận, giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi
hành chính bị khiếu nại; thông báo bằng văn bản về việc thụ lý để giải quyết, gửi
quyết định giải quyết cho người khiếu nại và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật
về việc giải quyết của mình; trong trường hợp khiếu nại do cơ quan, tổ chức, cá
nhân có trách nhiệm chuyển đến thì phải thông báo việc giải quyết hoặc kết quả
giải quyết cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đó theo quy định của Luật khiếu nại, tố
cáo.


+ Giải trình về quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại, cung
cấp các thông tin, tài liệu có liên quan khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền
yêu cầu.
+ Chấp hành nghiêm chinh quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực
pháp luật.
+ Bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả do quyết định hành chính, hành vi
hành chính trái pháp luật của mình gây ra theo quy định của pháp luật.
III. thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính.

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại là các quyền và trách nhiệm chung, ùng
các quyền hạn cụ thể trong giải quyết khiếu nại được pháp luật quy định.
1. Đổi vói thủ trưởng cơ quan Nhà nước.
Theo quy định của Luật khiếu nại, tố cáo thì thủ trưởng các cơ quan, tổ chức
là người có thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết khiếu nại. Từ quy định này, cho
thấy những nguyên tắc xác định thẩm quyền và trình tự thẩm quyền giải quyết
khiếu nại như sau:
+ Khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của thủ
trưởng cơ quan nào thì thủ trưởng cơ quan đó có trách nhiệm giải quyết.

IV. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính.

Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính là thứ tự công việc phải làm
để giải quyết vụ việc khiếu nại. Khi xem xét trình tự, thủ tục giải
quyết khiếu nại hành chính, càn phân biệt với trình tự thẩm quyền giải quyết khiếu
nại. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính gồm các bước sau:
1. Tiếp công dân và xử lý đom, thu khiếu nại.
a. Tiếp công dân:
Tiếp công dân là bước đầu giải quyết khiếu nại, là khâu quan trọng đầu tiên


trong quá trình giải quyết khiếu nại, giải pháp không nhỏ vào việc nâng cao chất
lượng, hiệu quả của công tác giải quyết khiếu nại.
- Tiếp công dân là công tác mang ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc, thể hiện
quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là “dân là gốc”, nhân dân trực tiếp tham gia
quản lý Nhà nước, xã hội theo nguyên tắc dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra.
Theo quy định tại Điều 74 - Luật khiếu nại, tố cáo như sau:
Thủ trưởng các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm trực tiếp tiếp công dân và
tổ chức việc tiếp công dân đến trình bày khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên
quan đến khiếu nại, tố cáo, bố trí cán bộ có phẩm chất tốt, có kiến thức và am hiểu
chính sách, pháp luật, có ý thức trách nhiệm làm công tác tiếp công dân.
Nội dung của công tác tổ chức và quản lý nơi tiếp công dân của cơ quan, tổ
chức bao gồm:
- Thứ nhất: Bố trí nơi tiếp công dân ở địa điểm thuận lợi, bảo đảm các điều
kiện vật chất cần thiết và bảo đảm an toàn khi tiếp công dân.
- Thứ hai: Bố trí cán bộ có phẩm chất tốt, có kiến thức và am hiểu chính
sách, pháp luật, có ý thức trách nhiệm trong công tác tiếp dân.
-Thứ ba: Thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và chấn chỉnh kịp thời việc tiếp
công dân của cơ quan, tổ chức.
Trong quá trình tổ chức tiếp công dân cần chú ý sau:

- Đơn thuộc thẩm quyền giải quyết cấp dưới nhưng quá thời hạn quy định
mà chưa giải quyết thì thủ trưởng cơ quan Nhà nước cấp trên yêu cầu cấp dưới giải
quyết, đồng thời có trách nhiệm chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc giải quyết của cấp
dưới và áp dụng biện pháp theo thẩm quyền để xử lý đối với người thiếu trách


nhiệm hoặc cố tình trì hoãn việc giải quyết khiếu nại đó.
- Đơn khiếu nại không thuộc thẩm quyền giải quyết, đơn khiếu nại về vụ
việc đã có quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng thì cơ quan nhận được đơn
không có trách nhiệm thụ lý, nhưng có văn bản chỉ dẫn, trả lời người khiếu nại.
Việc chỉ dẫn, trả lời chỉ thực hiện một lần đối với một vụ khiếu nại.
2. Chuẩn bị giải quyết khiếu nại.
Bước chuẩn bị giải quyết bắt đầu từ khâu nghiên cứu sơ bộ vụ việc đến khi
đưa ra kế hoạch, yêu cầu công việc cần xem xét, giải quyết cụ thể. Mục đích của
khâu này là chuẩn bị hồ sơ, tài liệu, nhân lực, các căn cứ pháp lý để giải quyết.
Trong bước chuẩn bị giải quyết khiếu nại gồm có các nội dung sau đây:
2.1. Nghiên cứu sơbộ vụ việc:
Đây là khâu quan trọng trong bước chuẩn bị, chủ yếu khâu này làm rõ và
củng cố nội dung chủ yếu vụ việc về họ tên, địa chỉ, tư cách người khiếuop ẤỊ OJ

nau BA rêu n9Ịip[
ụonSu oip m?q UBA Sueq ỊjOỊ eiỊ ỊIỊỊ ẤỊ nip uảpỊ naip ụp SuoipỊ Ịẻu nanp[ nau ‘ỊBỊ oônS^ Ịaiq rêu nanpt
ỊiOnSu oip oeq SuoiỊỊ inS BA ‘OỒỊA ủA ẤỊ nip quip Ị9Ấnb reiỊđ uaẤnb uieiỊỊ 03 irenb 03 ‘Ịẻu tianpỊ XLop
UỂIỊU npỊ ru 95[ Ấeẵu 01 Suoa áuoiỊ ỊIỊỊ quip Ấnb uảpỊ naip OTSO ụp rêu nấnpỊ OỒỊA nau ‘rêu nanp[ OỐỊA
ÙA OBA no UB3 'OỐỊA ‘ŨA ỏq OS nno uaiqẵu ỊBỊ UBOIỊ Bp npỊ nes oaiỊỊ dap nmpỊ BỊ ẤBQ
2
ẻ ẻ

3 Xây dựng kế hoạch giải quyết vụ, việc:


3ẻ2. Báo cáo thẩm fra, xác minh.
Kết thúc bước thu thập thông tin, xác định chứng cứ đã làm rõ các vấn đề
cần thẩm tra phải có báo cáo. Nội dung báo cáo thẩm tra, xác minh đề cập những
vấn đề đã thẩm tra, xác minh theo yêu cầu văn bản thụ lý; quá trình thẩm tra, xác
minh như thế nào; kết quả thẩm tra, xác minh đúng sai, nhận định đề xuất, hướng
giải quyết, tháo gỡ; các tài liệu cơ bản đã được sử dụng kèm theo.
4. Ra quyết định và công bổ quyết định.
4ế7ế Tổng hợp báo cáo, chuẩn bị tài liệu.
Đây là khâu tổng họfp toàn bộ phần công việc đã làm của cán bộ thụ lý giải
quyết. Báo cáo tổng hợp chỉ rõ công việc thẩm tra, xác minh để đi đến kết luận,
kiến nghị phục vụ cho việc đưa ra quyết định giải quyết khiếu nại.
4ế2ế Dự kiến và hoàn chỉnh phương án giải quyết
Phương án giải quyết được dự kiến và hoàn chinh sau khi đã có báo cáo tổng
hợp cuối cùng. Đe bảo đảm việc giải quyết khách quan, thoả đáng thì phương án


giải quyết cần được tham khảo các bên hữu quan, các đoàn thể, đối chất (nếu cần),
thảo luận, phản biện trong tổ công tác...
4ế3ế Ra quyết định và công bố quyết đình, giải quyết khiếu nại.
* Quyết định giải quyết là khâu kết thúc xem xét giải quyết khiếu nại theo
thẩm quyền quyết định giải quyết có thể trình bày theo dạng:
Trình bày tóm tắt báo cáo xác minh trong quyết định như một căn cứ ra
quyết định hoặc không đưa phần nội dung đã thẩm tra, xác minh vào quyết định.
Quyết định giải quyết phải bảo đảm được những yêu cầu về mặt nội dung và hình
thức theo quy định.
- về hình thức: Phải thể hiện đầy đủ các yếu tố của một quyết định hành
chính được ban hành theo thẩm quyền.
- về nội dung: thể hiện sự dứt khoát của cơ quan có thẩm quyền giải quyết
vụ việc khiếu nại. Quyết định giải quyết gồm các vấn đề cơ bản sau:
+ Nội dung khiếu nại.

.
_1 A _____I *

phân 11

khiếu nại, giải quyết khiếu nại tại huyện Hưng Nguyên, tình Nghệ An
I. vài nét về đặc điểm địa lý, kinh tế - xã hội.

Huyện Hưng Nguyên, tinh Nghệ An là một huyện đồng bằng chiêm trũng,
nằm ở phía Tây thành phố Vinh, có diện tích tự nhiên 16.300 ha, dân số trên 12
vạn người, có 22 xã và 01 thị trấn. Trong đó 15 xã có đồng bào theo đạo thiên
chúa, đồng bào thiên chúa giáo chiếm tỷ lệ 25% dân số toàn huyện
Là huyện có truyền thống cách mạng, là nôi của phong trào Xô Viết Nghệ
Tĩnh 30 - 31 có nhiều danh nhân và lãnh tụ cách mạng như Nguyễn Trường Tộ,
Đinh Bất Tuỵ, cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong, Phạm Hồng Thái... nhân dân có
truyền thống cần cù lao động và hiếu học.


Là huyện độc canh cây lúa hàng năm thường bị úng lụt đe doạ, đời sống
nhân dân còn gặp nhiều khó khăn. Trong những gần đây được sự quan tâm của các
ngành, các cấp nên đã có nhiều chương trình đầu tư vào địa bàn, đặc biệt là khai
thác nội lực, sức dân để xây dựng hạ tầng. Đen nay hệ thống cơ sở vật chất hạ tầng
của huyện được như điện, đường, trường, trạm được nâng cấp khang trang hơn, đời
sống vật chất tinh thần của nhân dân được nâng lên một bước.
Cùng với sự đổi mới phát triển của đất nước, Đảng bộ, chính quyền và nhân
dân huyện Hưng Nguyên, tinh Nghệ An đang từng bước khắc phục khó khăn phát
huy nội lực, tranh thủ thời cơ để từng bước phát triển kinh tế xã hội.
II. thực trạng khiếu nại, giải quyết khiếu nại của huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An

1. Tiếp công dân, xử lý đom thư khiếu nại.

T\•Ã

ĐVT
Số Tỷ

lệ

Số Tỷ

lệ Số

Tỷ

1 Tổng số kỳ tiếp công dân

Kỳ

2232

2232

2232

2 Số kỳ tổ chức tiếp công

Kỳ

1592 71

1711 76


6 Số ý kiến, khiếu nại đã ý kiến
2. Giải quyết khiếu nại.

324 95,5

270 98,9

360 94,5

Dưới sự chỉ đạo kịp thời của các cấp uỷ Đảng và chính quyền địa
phương trong việc giải quyết khiếu nại nên trong thời gian qua hầu hết các
vụ khiếu nại đã được các cấp có thẩm quyền giải quyết dứt điểm và đúng
quy tình thủ tục. Góp phần ổn định tình hình chính trị-xã hội ở địa phương,
thúc đẩy phát triển sản xuất.
Việc thi hành quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhìn chung được các cơ
quan, tổ chức, cá nhân liên quan nghiêm chinh chấp hành. Tuy nhiên, cũng có
trường hợp chưa được thực hiện nghiêm chỉnh, đầy đủ, điều này làm cho các vụ
việc khiếu nại kéo dài, gây tốn kém và lãng phí cho Nhà nước và công dân. Tiêu
biểu là các vụ việc khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật nhưng chưa thi hành nghiêm
chinh như quyết định giải quyết khiếu nại đất đai của bà: Trần Thị Nguyện ở xã
Hưng Thông, khiếu nại của bà Ngũ Thị Tình xã Hưng Đảo, khiếu nại của 21 số
dân xã Hưng Chính về đền bù giải phóng mặt bằng dự án nâng cấp đường 46 đến
nay chưa dứt điểm, gây bức xúc cho quần chúng nhân dân.

lệ


Kết quả giải quyết đơn thư khiếu nại như sau:



UBND

huyện,

các

100

22

91,6

60

95,2


1. Một sổ tồn tại yếu kém.
Bên cạnh những kết quả đã đạt được trong việc giải quyết khiếu nại ở huyện
Hưng Nguyên trong những năm qua, thì hiện nay quá trình giải quyết khiếu nại ở
huyện Hưng Nguyên còn có một số hạn chế, tồn tại sau đây:
aẻ Công tác tiếp dân là một khâu quan trọng trong việc giải quyết khiếu nại.
Tuy vậy, hiện nay việc bố trí nơi tiếp dân có nhiều khó khăn do điều kiện cơ sở vật
chất còn thiếu. Chủ yếu là bố trí sát với nơi làm việc của các phòng ban chuyên
môn. Do đó làm ảnh hưởng đến công việc tiếp công dân cũng như công việc hàng
ngày của các cơ quan đó, một số xã chưa quan tâm đúng mức, việc tiếp dân mang
tính hình thức, bố trí cán bộ tiếp dân không đủ năng lực, trình độ, không có tín
nhiệm với nhân dân... nên có lúc có nơi dân chưa tin tưởng vào chính quyền, tình
trạng khiếu nại vượt cấp xảy ra.

7m

a. Hiên nay luật khiếu nại, tố cáo quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại
từ Chủ tịch xã đến Tổng Thanh tra, quy định nhiều cấp giải quyết dẫn đến các cơ
quan hành chính (nhất là cơ sở) có tư tưởng ỷ lại; việc giải quyết khiếu nại thường
kéo dài, gây khó khăn cho cơ quan Nhà nước và người khiếu nại.
ốẻ Luật khiếu nại, tố cáo quy định khi thụ lý phải thông báo bằng văn bản
cho người khiếu nại, nhưng không quy định rõ là thông báo bằng quyết định hay
bằng hình thức văn bản nên nhiều cơ quan thường tuỳ tiện, có nơi thông báo bằng
công văn, thông báo.
cẻ Luật khiếu nại, tố cáo chưa quy định những chuẩn hoá tài liệu cần phải thu thập,
xác minh, các tài liệu chỉ cần làm rõ... dẫn đến mỗi cơ quan giải quyết thường theo
tư duy riêng, các cơ quan giải quyết lần sau ít khi kế thừa thành quá điều tra, xác
minh của cơ quan trước, nên gây lãng phí thời gian, kinh phí trong quá trình giải
quyết khiếu nại
.
phan ill kết luận và kiến nghị
_1 A_____• • •

Qua nghiên cứu các quy định khiếu nại và thực tiễn tình hình khiếu nại, giải
quyết tại huyện Hưng nguyên, tôi xin kiến nghị một số nội dung sau:
1. Cần phải thường xuyên tổ chức tốt việc tuyên truyền, phổ biến chính
sách, pháp luật đến mọi cơ quan tổ chức, công dân. Nâng cao ý thức chấp hành
pháp luật nói chung và pháp luật KN, TC nói riêng, nhằm nâng cao nhận thức hiếu
biết pháp luật của nhà dân trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình
trong quá trình khiếu nại.


2. Tổ chức thực hiện tốt quy chế dân chủ theo Nghi đinh 71/ NĐ-CP, Nghị
định 79/ NĐ-CP của Chính phủ và công tác hoà giải ở cơ sở nhằm giải quyết dứt

Người thực hiên hồ
văn hiệp