1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH


PHAN THỊ HỒNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP VIỆT KHOA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Mã số: 60.14.05
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Người hướng dẫn khoa học: PGSTS.Thái Văn Thành

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2013


2


3

LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và quý Thầy Cô Phòng Đào
tạo sau đại học, Khoa Giáo dục (Trường Đại học Vinh), Phòng Tổ chức –
Cán bộ (Trường Đại học Sài Gòn) đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn tôi
trong quá trình học tập và nghiên cứu.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu..................................................................................7
6. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................8
7. Những đóng góp của đề tài..........................................................................8
8. Cấu trúc của luận văn.................................................................................. 8
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC MÔNTƯTƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP.......10
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề........................................................................10
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài...........................................................11
1.2.1.Quản lý, quản lý giáo dục.......................................................................11
1.2.2.Hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học.......................................15
1.2.3. Giải pháp, giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh ở trường trung cấp.....................................................................18
1.3. Một số vấn đề lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh ở trường trung cấp.....................................................................18
1.3.1.Ý nghĩa của quản lý hoạt động dạy học..................................................18
1.3.2. Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh.........19
1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh................................................................................................... 31
Kết luận chương 1......................................................................................... 33
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN TT.HCM Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP VIỆT KHOA THÀNH PHỐ HỒ
CHÍ MINH.......................................................................................................34
2.1. Khái quát về trường trung cấp Việt Khoa Thành phố Hồ Chí Minh..........34
2.2. Thực Trạng giáo dục chính trị tư tưởng và kết quả học tập môn
TTHCM ở trường trung cấp Việt Khoa...........................................................37
2.3.Thực trạng QL hoạt động dạy học môn TTHCM ở trường trung cấp
Việt Khoa Thành phố Hồ Chí Minh................................................................42
2.3.1. Quản lý thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung..............................42
2.3.2. Quản lý kế hoạch dạy học môn TTHCM...............................................45
2.3.3. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên.....................................................47

3.2.8. Mối quan hệ của các giải pháp được đề xuất.........................................81
3.3. Thăm dò tính cần thiết và khả thi của giải pháp được đề xuất...................82
3.3.1. Mục đích thăm dò.................................................................................82
3.3.2. Nội dung thăm dò.................................................................................. 82
3.3.3. Đối tượng thăm dò................................................................................83
3.3.4. Kết quả thăm dò.................................................................................... 83
Kết luận chương 3.........................................................................................85
1.KẾT LUẬN................................................................................................ 87
2.KIẾN NGHỊ............................................................................................... 89
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo..............................................................89
2.2. Đối với lãnh đạo nhà trường.....................................................................89
2.3. Đối với đội ngũ CBQL trường trung cấp Việt Khoa..................................90
2.4. Đối với đội ngũ giảng viên giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh..........90


6

KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

CBQL..............................Cán bộ quản lý
TCVK .............................Trung cấp Việt Khoa
CBGV..............................Cán bộ giáo viên
GV .................................Giáo viên
GDCTTT.........................Giáo dục chính trị tư tưởng
HĐDH.............................Hoạt động dạy học
HS .................................Học sinh
HSSV..............................Học sinh, sinh viên
NCKH.............................Nghiên cứu khoa học
PPDH..............................Phương pháp dạy học
QTDH..............................Quá trình dạy học

được những thành tựu đáng kể về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa nhưng
chúng ta còn khó khăn trên nhiều mặt. Thực tiễn đó vừa là cơ hội mới vừa là
thách thức mới đối với sự phát triển của đất nước thì việc học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh càng trở nên hết sức quan trọng. Học tập và
làm theo tấm gương đạo đức của Người là biện pháp quan trọng để mọi cán


8

bộ Đảng viên, HSSV... Khắc phục tình trạng suy thoái "có tính nghiêm trọng"
về đạo đức, lối sống, giữ vững niềm tin của nhân dân về sự lãnh đạo của
Đảng.
Trong giai đoạn hiện nay, mặc dù môn học tư tưởng Hồ Chí Minh trong
các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nói chung và Trường TCVK nói riêng
đóng vai trò quan trọng song nó vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Bản thân
HSSV chưa ý thức được tầm quan trọng của bộ môn và ngay bản thân GV
cũng chưa ý thức được hết trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong việc
khẳng định đúng vị trí của môn học. Việc dạy và học còn dừng lại ở mức nắm
bắt được một số nội dung cơ bản để thi, còn khả năng vận dụng, ứng dụng ít
và chưa làm chuyển hóa kiến thức thành phương pháp luận. Một số HS quan
niệm học môn này là nhằm trả nợ đạt yêu cầu để được tiếp tục học những
môn khác chứ không phải để trang bị lí luận khoa học và lý tưởng cho bản
thân mình.Vì vậy, việc xác định lại vai trò của môn tư tưởng Hồ Chí Minh
trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp là rất cần thiết và quan trọng.
Điều này đòi hỏi các nhà quản lý giáo dục phải xem xét một cách nghiêm túc
thực trạng dạy và học tư tưởng Hồ Chí Minh trong hệ thống giáo dục, từ đó
hoạch định những chiến lược dạy và học tư tưởng Hồ Chí Minh vừa khả thi
vừa đáp ứng được những yêu cầu phát triển tương lai của đất nước.
Để đạt được mục tiêu giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh cho HSSV thì
công tác quản lý hoạt động dạy học môn học ở các trường đại học, cao đẳng,

Hồ Chí Minh ở trường Trung cấp Việt Khoa Thành phố Hồ Chí Minh.


10

6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm:
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp chuyên gia.
- Phương pháp quan sát.
6.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học để xử lí số liệu.
7. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
7.1.Về mặt lý luận.
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động dạy học nói
chung và môn TTHCM nói riêng ở các trường trung cấp, cao đẳng, đại học.
7.2.Về mặt thực tiễn.
- Làm rõ thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn TTHCM ở trường
Trung cấp Việt Khoa Thành Phố Hồ Chí Minh.
- Đề xuất được các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý HĐDH
môn TTHCM ở trường Trung cấp Việt Khoa Thành phố Hồ Chí Minh.
8. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn
được viết thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận của quản lý hoạt động dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí
Minh ở trường trung cấp.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh


11

- Một số giải pháp QL nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng
Anh ở trường Cao Đẳng nghề Thanh Hóa của tác giả Lê Thị Hằng.


13

- Các giải pháp nâng cao chất lượng QL hoạt động dạy học môn Giáo
dục quốc phòng, an ninh ở Trung tâm GDQP Thanh Hoá, trường đại học
Hồng Đức của tác giả Nguyễn Ngọc Quy.
Các luận văn này có ý nghĩa lớn cả về mặt lý luận và thực tiễn trong việc
xây dựng đội ngũ CBQL đối với việc QL môn học, đề xuất các giải pháp QL
hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học của HSSV, đáp ứng với yêu
cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục đào tạo.
Mặc dù, có nhiều công trình nghiên cứu về đề tài QL hoạt động giảng
dạy, nhưng vấn đề QL hoạt động giảng dạy môn học TTHCM ở Trường Trung
cấp Việt Khoa Thành phố Hồ Chí Minh thì chưa có tác giả nào nghiên cứu.
Các giải pháp QL hoạt động dạy học ở các môn học khác thường không phù
hợp với môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh và với thực trạng ở Trường Trung
cấp Việt Khoa Thành phố Hồ Chí Minh.
1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1.2.1. Quản lý; quản lý giáo dục
..Khi xã hội loài người xuất hiện, một loạt các quan hệ: quan hệ giữa con
người với con người, con người với thiên nhiên, con người với xã hội và con
người với chính bản thân mình cũng xuất hiện theo. Điều này làm nảy sinh
nhu cầu QL. Trải qua tiến trình lịch sử phát triển từ xã hội lạc hậu đến xã hội
văn minh trình độ sản xuất tổ chức, điều hành xã hội cũng phát triển theo, đó
là tất yếu lịch sử.
Ngày nay, người ta thừa nhận rằng QL trở thành một nhân tố của sự phát
triển xã hội, trở thành một hoạt động phổ biến, diễn ra trong mọi lĩnh vực, ở
mọi cấp độ và liên quan đến mọi người.


15

hoạch chủ thể QL đến tập thể những người lao động (khách thể QL) nhằm
thực hiện những mục tiêu dự kiến”[18, tr. 35 ].
- Theo Trần Hữu Cát, Đoàn Minh Duệ: “QL là hoạt động thiết yếu nảy
sinh của con người hoạt động tập thể nhằm thực hiện các mục tiêu chung của
tổ chức”[8, tr. 41].
- Theo tác giả Trần Quốc Bảo và nhóm tác giả :QL là một quá trình gây
ảnh hưởng của chủ thể QL đến khách thể nhằm đạt được mục tiêu chung.
Tóm lại, bàn về khái niệm QL, các tác giả đều thống nhất chung là: QL
là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách
thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ
thống để đạt mục tiêu đề ra trong điều kiện biến động của môi trường.
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
Các thành tựu nghiên cứu giáo dục đã thừa nhận QLGD là nhân tố then
chốt đảm bảo sự thành công của sự nghiệp phát triển giáo dục, vì thông qua
QLGD mà các mục tiêu đào tạo, các chủ trương chính sách giáo dục quốc gia,
nâng cao hiệu quả đầu tư cho giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục... mới
được triển khai và thực hiện có hiệu quả.
Cũng như khái niệm QL, QLGD cũng có nhiều cách hiểu khác nhau:
- Theo học giả M.I.Kônđacôp: “QLGD là tập hợp những biện pháp tổ
chức, cán bộ, kế hoạch hóa, tài chính, cung tiêu,… nhằm đảm bảo vận hành
bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, để tiếp tục phát triển và
mở rộng hệ thống cả mặt số lượng lẫn chất lượng” [11, tr 212].
- Theo PGS. TS. Trần Kiểm: QLGD thực chất là những tác động của chủ
thể QL vào quá trình giáo dục nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân
cách HS theo mục tiêu đào tạo của nhà trường. Theo Phạm Minh Hạc: QL nhà




Thông tin
quản lý

Chỉ đạo

Tổ chức


17

1.2.2. Hoạt động dạy học; quản lý hoạt động dạy học
1.2.2.1 Hoạt động dạy học
Mỗi người đều là thành viên của xã hội và có một vai trò nhất định trong
cộng đồng. Những kỹ năng cần thiết để thực hiện một nhiệm vụ, hoặc một vai
trò không phải ngẫu nhiên mà có, nó đòi hỏi phải được dạy và tiếp thu thông
qua việc học.
Nhiều tác giả cho rằng: “Dạy học là toàn bộ các thao tác có mục đích
nhằm chuyển các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các giá trị văn hóa mà nhân
loại đã đạt được hoặc cộng đồng đã đạt được vào bên trong một con người”.
Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm, với một nội dung khoa
học, được thực hiện theo một phương pháp sư phạm đặc biệt, do nhà trường
tổ chức, thầy giáo thực hiện nhằm giúp HS nắm vững hệ thống kiến thức khoa
học và hình thành hệ thống kỹ năng hoạt động,nâng cao trình độ học vấn, phát
triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách.
Phân tích khái niệm dạy học ta thấy dạy học là hoạt động phối hợp của
hai chủ thể đó là GV và HS. Dạy và học được thực hiện đồng thời cùng với
một nội dung và hướng tới cùng mục đích, nếu tách hai hoạt động này sẽ phá
vỡ quá trình dạy học. Hoạt động dạy và hoạt động học luôn gắn bó hữu cơ,
không rời nhau, thống nhất biện chứng với nhau, tạo thành một hoạt động

học.
Ngay từ đầu năm học, CBQL phải theo dõi việc thực hiện chương trình dạy
của GV thông qua các loại hồ sơ: lịch báo giảng hàng tuần của GV, sổ đầu bài của
các lớp, lịch kiểm tra hàng tháng, lịch thi cuối kỳ, sổ dự giờ thăm lớp...


19

Theo dõi GV thực hiện thời khóa biểu, xây dựng các biểu mẫu báo cáo hàng
tuần, hàng tháng thực hiên theo đúng tiến độ chương trình theo đúng chương trình
do Bộ giáo dục đào tạo quy định.
b2) QL công tác chuẩn bị giờ lên lớp của GV: hướng dẫn GV lập kế hoạch
soạn bài, phổ biến những yêu cầu của việc chuẩn bị bài giảng. Tổ chức bồi dưỡng
GV về ĐMPPDH và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
Có kế hoạch mua sắm đồ dùng dạy học, tài liệu tham khảo, các phương tiện
phục vụ giảng dạy cho GV. Thường xuyên kiểm tra công tác chuẩn bị bài của GV.
b3) QL giờ dạy trên lớp của GV: thông qua kế hoạch dự giờ thăm lớp CBQL
nắm bắt được thông tin giảng dạy của GV và phản hồi của HS trong học tập. Vì
vậy để QL giờ dạy của GV trên lớp đạt hiệu quả, CBQL tổ chức công tác dự giờ và
phân tích giờ dạy của GV cùng với các lực lượng chuyên môn khác với nhiều hình
thức khác nhau: tổ chức dự giờ rút kinh nghiệm, tổ chức thao giảng, tổ chức các
hội thi GV dạy giỏi nhằm QL được chất lượng dạy học trên lớp của GV:
b4) QL việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS thông qua việc ra đề
thi, coi thi, chấm thi nghiêm túc. Đây là công việc đòi hỏi chính xác và nghiêm
túc, cần quy định trách nhiệm rõ ràng.
c) Quản lý hoạt động học của học sinh
Vấn đề QL hoạt động học của HS đặt ra cho CBQL không chỉ trên bình diện
khoa học giáo dục mà nó còn là một đòi hỏi có ý nghĩa về tinh thần trách nhiệm
của nhà QLGD đối với sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ. Thể hiện qua một số công
việc sau:

nó được quy định bởi đặc thù lao động sư phạm của người GV. Vì vậy, nó
cũng quy định tính đặc thù của công tác quản lý nhà trường nói chung và


21

quản lý hoạt động dạy học nói riêng.
Vì vậy, người quản lý phải nhận thức đúng vị trí quan trọng và tính đặc
thù của hoạt động dạy học để có những biện pháp quản lý khoa học, sáng tạo
nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường.
Công tác quản lý hoạt động dạy và hoạt động học giữ vị trí quan trọng
trong công tác quản lý của nhà trường. Mục tiêu quản lý chất lượng đào tạo là
nền tảng, là cơ sở để nhà quản lý xác định các mục tiêu quản lý khác trong hệ
thống mục tiêu quản lý của nhà trường, nên quản lý hoạt động dạy và hoạt
động học là nhiệm vụ trọng tâm của người quản lý. Nó có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng của hoạt động dạy học, người quản lý phải dành nhiều thời gian và
công sức cho công tác quản lý hoạt động dạy học nhằm ngày càng nâng cao
chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.
1.3.2 .Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở
các trường trung cấp
1.3.2.1. Quản lý thực hiện mục tiêu, chương trình dạy học môn TTHCM:
a/.Mục tiêu môn học TTHCM
Mục tiêu môn TTHCM dùng cho HSSV đại học, cao đẳng, trung cấp
nhằm:
Giúp cho HSSV nắm được nội dung cơ bản môn học TTHCM là sự vận
dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và điều kiện cụ thể của
Việt Nam, được thể hiện trong đường lối, quan điểm, chỉ thị, nghị quyết của
Đảng và Pháp luật của Nhà nước, từ đó củng cố lòng tin vào con đường đi lên
CNXH ở nước ta, nâng cao lòng tự hào dân tộc về Đảng, về Bác và có ý thức
trách nhiệm cống hiến, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên cương vị


23

1.3.2.2. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên
a/. Quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên
Nghề dạy học là một trong những nghề cao quý. Được vinh dự làm nghề
dạy chữ - dạy người là hạnh phúc và là niềm tự hào của mỗi GV. Tuy nhiên,
dạy học như thế nào để đạt được mục đích: HS nhanh chóng tiếp nhận được
kiến thức, vận dụng được kiến thức ấy để có kỹ năng thực hành tốt, giờ học
nhẹ nhàng, hấp dẫn lôi cuốn được HS, đó là tiêu chí cần đạt được cho một giờ
dạy của mỗi người thầy. Chính về thế việc QL hoạt động dạy của GV là rất
cần thiết và diễn ra thông qua các bước sau:
- Tìm hiểu môn học: là khâu rất quan trọng, GV cần tìm hiểu chương
trình, nội dung, số tiết môn học, sự phân bố số tiết cho từng bài...
- Tìm hiểu HSSV: cần tìm hiểu về trình độ của HS, số lượng HS trong
từng lớp, dự kiến được khả năng tiếp xúc của HS đối với môn học để có thể
đưa ra phương pháp dạy học phù hợp hoặc có thể sử dụng phương pháp dạy
học cá biệt hóa HS.
- Chuẩn bị giáo án: soạn đúng, đủ yêu cầu các mục đề như: Ngày soạn,
ngày giảng, tên môn, tên bài. Soạn đúng theo phân phối chương trình của Bộ
quy định về nội dung đã được nâng cao và chắt lọc lại những bài học có bổ
sung phần giảm tải.
Giáo án phải được chuẩn bị chu đáo, từ hình thức đến nội dung, không
được sai sót về chuyên môn. Trong đó quan trọng nhất là nội dung, phương
pháp truyền thụ kiến thức tới HS như thế nào? Người thầy phải hình dung và
chủ động trong suốt giờ học. Với mỗi lớp, mỗi loại đối tượng HS thì có những
câu hỏi, phương pháp phù hợp. GV chú ý vận dụng phương pháp dạy học cá
biệt hóa, từ đó đưa ra những phương pháp dạy học phù hợp với trình độ của
HS. Bên cạnh việc chuẩn bị nội dung, phương pháp truyền thụ kiến thức,


25

tố cơ bản của quá trình dạy học, đó là mục đích, nội dung, phương pháp,
phương tiện và hình thức tổ chức dạy học.
Hoạt động dạy học môn TTHCM chủ yếu diễn ra bằng hình thức tổ chức
dạy học trên lớp. Giờ lên lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhất
trong quá trình dạy học để thực hiện mục tiêu môn học TTHCM. Trong giờ
dạy, ngoài việc thực hiện nội dung, phương pháp trong giáo án đã chuẩn bị,
nhiều khi GV cũng cần linh hoạt xử lí các tình huống sư phạm khác nhau ở
các lớp, các nhóm đối tượng khác nhau. Trước mỗi tình huống trả lời của HS
không có trong “kịch bản” GV phải hết sức bình tĩnh, chủ động, lắng nghe để
có thể là “trọng tài” phân giải đúng sai, chính xác để các em “tâm phục, khẩu
phục”.
Khi đánh giá giờ lên lớp của GV CBQL phải chỉ ra được những ưu điểm
cần phát huy và những hạn chế mà GV cần khắc phục. Đặc biệt đối với bộ
môn này, CBQL cần chỉ ra được những vấn đề mà GV phải liên hệ thực tiễn
giúp HS nắm kiến thức hiệu quả hơn. CBQL cần tạo tâm lý thoải mái cho GV
để trao đổi với họ những kinh nghiệm trong giảng dạy, tháo gỡ những khó
khăn, tạo điều kiện tốt nhất để GV phát huy hết năng lực chuyên môn.
GV là người quyết định hiệu quả của giờ lên lớp, CBQL phải chỉ đạo
thực hiện các nội dung sau quản lý tốt hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất
lượng giờ lên lớp của mỗi GV:
- Xây dựng tiêu chuẩn giờ lên lớp trên cơ sở hướng dẫn của Bộ GD&ĐT
và phù hợp với thực tế nhà trường.
- Xây dựng thời khóa biểu một cách khoa học để QL, theo dõi tiến độ
thực hiện chương trình cũng như QL giờ lên lớp.
- Dự giờ, thăm lớp định kỳ (theo kế hoạch) kết hợp với kiểm tra đột xuất.
Mục đích: Thúc đẩy hoạt động chuyên môn trong nhà trường, tạo ra phong