BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
________________________________

LƯƠNG THỊ BÍCH HẰNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
CÔNG NGHIỆP LONG AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Nghệ An, 2013
LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS. Nguyễn Thị Hường, người đã tận
tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và
hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.
Xin trân trọng cảm ơn quý thầy cô giảng viên Trường Đại học Vinh
trực tiếp giảng dạy chúng tôi trong suốt quá trình học học tập, nghiên cứu; xin
chân thành cảm ơn quý thầy cô công tác tại Khoa Đào tạo Sau Đại học
Trường Đại học Vinh và Ban Giám hiệu, quý thầy cô, anh chị Phòng Tổ chức
Cán bộ Trường Đại học Sài Gòn đã tạo điều kiện cho chúng tôi hoàn thành
khóa học trong thời gian qua.
Xin cảm ơn quý thầy cô, anh chị, bạn bè trường Đại học Kinh tế Công
nghiệp Long An đã nhiệt tình giúp đỡ, tham gia góp ý, nhận xét và cung cấp
số liệu chính xác, kịp thời để tôi thực hiện đề tài nghiên cứu này.

Tác giả


Biểu đồ 2.6: Mô tả cơ cấu độ tuổi của đội ngũ giảng viên trường Đại học Kinh
tế Công nghiệp Long An năm học 2008 - 2011


Biểu đồ 2.7: Mô tả tính hợp lý của chính sách thu hút nguồn nhân lực
Bảng 2.8: Tổng hợp kết quả khảo sát vể sự kết hợp các lực lượng giáo dục về
xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên trường Đại học Kinh tế Công
nghiệp Long An

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

QLGD
NCKH
CNH-HĐH
ĐVGV
KT-XH
NVSP
HĐQT

Quản lý giáo dục
Nghiên cứu khoa học
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Đội ngũ giảng viên
Kinh tế- xã hội
Nghiệp vụ sư phạm
Hội đồng quản trị


VLVH
TP.HCM

4
9. Cấu trúc của luận văn.....................................................................................
4
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu..................................................
6
1.1

Tổng quan vấn đề nghiên cứu.......................................................................

6
1.2 Một số khái niệm cơ bản..............................................................................
9
1.3 Công tác phát triển đội ngũ giảng viên Đại học, Cao đẳng..........................
18
1.4 Tiêu chuẩn về đội ngũ giảng viên hiện nay, những chủ trương chính sách
của Đảng, Nhà nước về phát triển đội ngũ giảng viên..........................................
28
1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giảng
viên......................................................................................................................
31


Kết luận chương 1...............................................................................................
32

MỞ ĐẦU

1.

Lý do chọn đề tài

lượng, bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ cơ cấu đặc biệt chú trọng nâng cao
bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm, nghề nghiệp và
trình độ chuyên môn của nhà giáo”.[4]
Giáo dục Đại học có vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc
dân Việt Nam, trong đó đội ngũ giảng viên trong nhà trường đóng vai trò
quyết định chất lượng đào tạo. Đội ngũ giảng viên ở trường Cao đẳng và Đại
học có nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng,
nhằm đào tạo thế hệ trẻ thành những người công dân vừa có đức lại vừa có
trình độ kỹ thuật tiên tiến để góp phần “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài” cho đất nước. Chính vì vậy mà việc phát triển đội ngũ giảng
viên ở trường Đại học, Cao đẳng là việc làm cần thiết hiện nay.
Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An có vai trò quan trọng
trong việc đào tạo nguồn nhân lực về kinh tế và kỹ thuật, thực hiện sự nghiệp
CNH- HĐH. “Nhà trường tiếp tục phát triển theo hướng đa dạng hóa các hình
thức và ngành nghề đào tạo trên cơ sở vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ trọng tâm
là đào tạo và bồi dưỡng cán bộ chuyên ngành kinh tế và kỹ thuật của tỉnh
Long An đủ về số lượng, đảm bảo chất lượng”.[17]
Trong những năm qua, được sự quan tâm của Bộ Giáo dục và Đào
trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An đã đạt được những thành tựu
đáng kể trong việc thực hiện sứ mệnh, nhiệm vụ được giao, khẳng định được


chức năng đào tạo. Tuy nhiên trước sự phát triển của giáo dục hiện nay thì đội
ngũ giảng viên của trường còn nhiều bất cập:
- Số lượng giảng viên của trường còn thiếu, chưa đáp ứng được sự
tăng trưởng về quy mô đào tạo của nhà trường.
- Trình độ giảng viên không đồng đều và nhìn chung còn thấp, khả
năng nghiên cứu khoa học, khả năng tự học, tự bồi dưỡng của đội ngũ giảng
viên mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng vẫn còn ở mức độ thấp.
- Cơ cấu đội ngũ giảng viên chưa đồng bộ, nhiều khoa, ban, bộ môn

Nhiệm vụ nghiên cứu:


5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên trường Đại học.
5.2 Nghiên cứu thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên trường Đại học
Kinh tế Công nghiệp Long An.
5.3 Đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường Đại
học Kinh tế Công nghiệp Long An.
6. Phạm vi nghiên cứu:
Vì thời gian có hạn nên tác giả chỉ tập trung nghiên cứu các phải pháp
phát triển đội ngũ giảng viên trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An
cho giai đoạn hiện nay.
7.

Phương pháp nghiên cứu:
7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các các tài liệu, các văn bản pháp lí có liên quan đến vấn đề

nghiên cứu để làm luận cứ khoa học cho các giải pháp.
7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động.
7.3 Phương pháp thống kê toán học
Nhằm xử lý số liệu thu được.
8.

Đóng góp của luận văn:
8.1 Đóng góp về mặt lý luận: Góp phần hệ thống và cụ thể hóa một số


Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục của khối XHCN trong những công
trình nghiên cứu của mình đã cho rằng “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà
trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công
tác hoạt động của đội ngũ giáo viên”.

[ 7, Tr 45]

Vasilij Aleksandrovich Sukhomlinskij (1918 - 1970), nhà sư phạm Xô
Viết, viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Giáo dục Liên Xô cho rằng: “Một trong
những giải pháp hữu hiệu nhất để phát triển đội ngũ giáo viên là phải bồi
dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính sáng tạo trong lao động của họ
và tạo khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm, phải biết lựa chọn
giáo viên bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dưỡng họ trở thành những giáo
viên tốt theo tiêu chuẩn nhất định, bằng những biện pháp khác nhau”.

[15, Tr 54]
Một số giải pháp để nâng cao chất lượng mà tác giả quan tâm là tổ chức
hội thảo chuyên môn, qua đó giáo viên có điều kiện trao đổi những kinh
nghiệm về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao trình độ của mình.
Ở tất cả các nước trên thế giới, từ nước chậm phát triển, đang phát triển
đến nước phát triển bất luận là nước giàu hay nước nghèo, đội ngũ giảng viên
có vai trò quan trọng quyết định đến việc nâng cao dân trí, phát triển nguồn
nhân lực, bồi dưỡng nhân tài và qua đó nâng cao vị thế và trình độ phát triển
của mỗi quốc gia. Ví dụ như một quốc gia ở đông nam á là Singapore,
Singapore là nước có nền kinh tế phát triển mà nguyên nhân là họ có một nền
giáo dục phát triển đứng ở top đầu của thế giới ở đó họ chú trọng phát triển
nguồn nhân lực có trình độ cao; Hàn Quốc, chính sách và chiến lược phát
triển giáo dục trong giai đoạn mới của Hàn Quốc đã hoạch định dựa theo yêu


viên trường Đại học Hải Phòng đến năm 2010 (Luận văn thạc sĩ QLGD Đại
học Sư phạm Hà Nội).
- Nguyễn Đình Dũng (2005), Một số biện pháp xây dựng đội ngũ giáo viên
trường Cao đẳng Thống kê (Luận văn thạc sĩ Đại học Sư phạm Hà Nội).
- Dương Đức Sáu (2005), Các biện pháp quản lý đội ngũ giảng viên
trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ Đại học Sư phạm
Hà Nội).
- Hoàng Văn Thực (2007), Một số biện pháp xây dựng đội ngũ giảng
viên trường CĐSP Hoà Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay.
- Nguyễn Hùng (2008), Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Đắc Lăk.
- Phan Văn Thạch (2008), Quy hoạch và phát triển đội ngũ giảng viên
trường Cao đẳng Công nghiệp Cẩm phả đến năm 2015.
- Đặng Văn Doanh (2008), Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên
trường Cao đẳng KT- KT thuộc Đại học Thái Nguyên.
- Nguyễn Văn Quyết (2010), Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng
viên trường ĐHCN-TPHCM cơ sở Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay.
Tuy nhiên chưa có một đề tài nào nghiên cứu một cách đầy đủ các giải
pháp phát triển đội ngũ giảng viên của trường Đại học Kinh tế Công nghiệp
Long An, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Giảng viên và đội ngũ giảng viên.
Trước khi hiểu rõ khái niệm giảng viên và đội ngũ giảng viên ta cần đưa
ra khái niệm: Nhà giáo.
1.2.1.1. Giảng viên


Điểm qua các khái niệm nêu trên ta có thể rút ra định nghĩa giảng viên
như sau: Giảng viên là nhà giáo tham gia giảng dạy và quản lý ở các cơ sở
giáo dục Đại học và Cao đẳng.

Bên cạnh phương pháp chung thì mỗi chuyên ngành (thậm chí từng môn học
hoặc cùng môn học nhưng khác đối tượng học) đều có những đặc thù riêng
biệt đòi hỏi phải có những phương pháp tiếp cận khác nhau. Hiện nay chúng
ta đang xem nhẹ khối kiến thức này, quan sát cho thấy nội dung và phương
pháp giảng dạy của bản thân nhóm môn học này cũng đều khá lạc hậu, không
được thường xuyên cập nhật và xa rời với thực tiễn giảng dạy nói chung và
giảng dạy trong từng chuyên ngành nhỏ nói riêng. Để thay đổi diện mạo và
chất lượng dạy và học hiện nay ở các cơ sở giáo dục Đại học, Cao đẳng, cần
đầu tư nhiều hơn để nâng cấp phương pháp và kỹ thuật giảng dạy của giảng
viên. 4. Kiến thức về môi trường giáo dục, hệ thống giáo dục, mục tiêu giáo
dục, giá trị giáo dục.
Đây có thể coi là khối kiến thức cơ bản nhất làm nền tảng cho các hoạt
động dạy và học. Chỉ khi mỗi giảng viên hiểu rõ được các sứ mệnh, giá trị cốt
lõi, và các mục tiêu chính của hệ thống giáo dục và môi trường giáo dục thì
việc giảng dạy mới đi đúng định hướng và có ý nghĩa xã hội. Sự quay lưng,
hay không nắm chắc những giá trị gốc của một nền giáo dục dẫn đến những
lệch lạc trong văn hóa giáo dục.
Giảng viên là nhà khoa học
Ở vai trò thứ hai này, giảng viên thực hiện vai trò nhà khoa học với chức
năng giải thích và dự báo các vấn đề của tự nhiên và xã hội mà loài người và
khoa học chưa có lời giải. Có hai xu hướng nghiên cứu chính: nghiên cứu cơ
bản và nghiên cứu ứng dụng. Thông thường nghiên cứu cơ bản được coi là
vai trò chính của các giảng viên. Còn nghiên cứu ứng dụng mang tính công


nghệ thường là kết quả của mối liên kết giữa các nhà khoa học và nhà ứng
dụng (các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội). Do vậy nghiên cứu ứng dụng
thường là các dự án tư vấn được đặt hàng bởi cộng đồng doanh nghiệp (và do
doanh nghiệp tài trợ).
Hiện nay, khi chưa có nhiều điều kiện đầu tư cho nghiên cứu cơ bản,


[ 9, Tr 328]

Các khái niệm đội ngũ dùng cho các thành phần trong xã hội như: đội
ngũ trí thức, đội ngũ công nhân, viên chức…. Đó là một khối đông người,
được tổ chức thành một lực lượng để cùng thực hiện một mục đích chung.
Tóm lại, đội ngũ là một nhóm người được tập hợp và tổ chức thành một
lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể có cùng nghề nghiệp
hoặc không cùng nghề nghiệp nhưng cùng có chung một mục đích nhất định.
Đội ngũ giảng viên
- Một số tác giả Việt Nam quan niệm rằng:
+ “Đội ngũ giảng viên nhà trường trong mối quan hệ với cấu trúc nhà
trường mối quan hệ của đội ngũ xét về cơ cấu và chức năng, hệ thống nhà
trường- mối quan hệ của cấu trúc với môi trường bên ngoài phát sinh từ một
tam giác hạt nhân với ba yếu tố cấu thành: người; cơ sở vật chất; tài chính”.
[6]
+ “Đội ngũ giảng viên trong ngành giáo dục là một tập thể người, tập
thể người đó bao gồm cán bộ quản lí, giảng viên và công nhân viên: nếu chỉ
đề cập đến đặc điểm của ngành thì đội ngũ đó chủ yếu là đội ngũ giảng viên
và đội ngũ cán bộ giáo dục”. [6]


Tức là đội ngũ giảng viên là một tập thể người có cùng một mục đích đó
là chất lượng và hiệu quả giáo dục trên cơ sở một cơ sở vật chất trang thiết bị
phục vụ cho nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục của đội ngũ giảng viên đó.
Sau khi điểm lại các khái niệm trên, chúng ta thấy có thể đưa ra một định
nghĩa về đội ngũ giảng viên: Đội ngũ nhà giáo là một tập thể bao gồm những
giảng viên và cán bộ quản lí giáo dục, được tổ chức thành một lực lượng, có
chung nhiệm vụ thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đặt ra cho nhà trường
hoặc cơ sở giáo dục.

- Phát triển đội ngũ giảng viên không chỉ nhằm vào người giảng viên mà
còn bao hàm cả đội ngũ các nhà quản lý giáo dục. Các nhà quản lý giáo dục
cũng phải học cách chịu trách nhiệm về các hệ quả của những quyết định
chính sách mà họ đưa ra, trong đó có quyết định về sự phát triển của đội ngũ
giảng viên.
- Việc đầu tư phát triển đội ngũ giảng viên được hiểu là trách nhiệm của
Nhà nước đồng thời cũng là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Trong đó Nhà
nước làm vai trò chủ đạo.
Phát triển đội ngũ giảng viên cũng phải thực hiện các nội dung như: Kế
hoạch hoá đội ngũ giảng viên, tuyển dụng, định hướng, bồi dưỡng, bố trí sử
dụng đề bạt, thuyên chuyển...


Phát triển đội ngũ giảng viên là phát triển tập thể những con người
nhưng là tập thể những con người có học vấn, có nhân cách phát triển ở trình
độ cao. Vì thế trong phát triển đội ngũ giáo viên chúng ta cần chú ý một số
yêu cầu chính sau đây:
+ Phát triển đội ngũ giảng viên, trước hết phải giúp cho đội ngũ giảng
viên phát huy được vai trò chủ động, sáng tạo, khai thác ở mức cao nhất năng
lực, tiềm năng của đội ngũ, để họ có thể cống hiến được nhiều nhất cho việc
thực hiện mục tiêu giáo dục đề ra.
+ Phát triển đội ngũ phải nhằm hướng giảng viên vào phục vụ những lợi
ích của tổ chức, cộng đồng và xã hội, đồng thời phải đảm bảo thoả đáng lợi
ích vật chất và tinh thần cho giảng viên.
+ Phát triển đội ngũ giảng viên phải nhằm đáp ứng mục tiêu trước mắt
và mục tiêu phát triển lâu dài của tổ chức, đồng thời phải được thực hiện theo
một quy chế, quy định thống nhất trên cơ sở Pháp luật của Nhà nước.
+ Phát triển đội ngũ giảng viên phải đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về
cơ cấu, đạt chuẩn và trên chuẩn, đáp ứng nhu cầu vừa tăng quy mô vừa nâng cao
chất lượng và hiệu quả giáo dục, đáp ứng yêu cầu đặt ra của địa phương.

1.2.4. Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên
Theo từ điển Tiếng Việt, giải pháp là “phương pháp giải quyết một vấn
đề cụ thể nào đó”.[10]
Nói đến giải pháp là nói đến cách thức tác động nhằm thay đổi, chuyển
biến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái …nhằm đạt được mục đích
nhất định. Giải pháp thích hợp, tối ưu sẽ càng giúp con người giải quyết
nhanh chóng và có hiệu quả những vấn đề đặt ra. Tuy nhiên, để có được
những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn
đáng tin cậy.
Giải pháp nâng cao chất lượng giảng viên là những cách thức tác động
hướng vào việc tạo ra những biến đổi về chất lượng trong đội ngũ giảng viên.
Với mục tiêu và nhiệm vụ của nền giáo dục nước ta hiện nay là nâng cao
dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, phát triển giáo dục và đào tạo,
tạo ra động lực trực tiếp đến mọi mặt đời sống của xã hội, tạo nên nguồn nhân


lực quan trọng của quá trình phát triển đất nước. Trong giáo dục và đào tạo,
nguồn nhân lực đó chính là con người, là đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý
giáo dục. Đội ngũ giảng viên là người trực tiếp thực thi các mục tiêu chiến lược
phát triển giáo dục và đào tạo và quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo.
Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Thầy tốt thì ảnh hưởng tốt, thầy
xấu thì ảnh hưởng xấu. Không thể có trò giỏi khi thiếu thầy giỏi”.
Chúng ta cần phải thừa nhận rằng một nền giáo dục không thể phát triển
nếu như thiếu đội ngũ giảng viên có đầy đủ về số lượng lẫn chất lượng, đồng
bộ về cơ cấu, ... nhằm hướng vào yêu cầu của sự nghiệp CNH-HĐH đất nước
để bắt kịp các nước tiên tiến trong khu vực.
Khi tiếp thu nền văn hóa Trung quốc và nền văn minh phương Tây,
"thầy giáo" được nhân dân ta gọi để "chỉ người làm nghề dạy học nói chung",
"thầy giáo" còn được gọi bằng phiên âm Tiếng Việt là “Giáo sư” của thuật
ngữ "lão shĩ – lão sư”vốn có nguồn gốc từ danh từ “thầy giáo” của người

nhiều quan điểm về công tác xây dựng đào tạo đội ngũ nhà giáo. Theo Hồ Chí
Minh, vấn đề then chốt quyết định chất lượng giáo dục là xây dựng đội ngũ
những người thầy giáo. Người khẳng định trách nhiệm đó của toàn xã hội,
trước hết là của Đảng, Nhà nước với vai trò là người lãnh đạo và quản lý.
Đảng, Nhà nước phải "quan tâm hơn nữa đến sự nghiệp này, phải chăm sóc
nhà trường về mọi mặt" [9, tr.404], trong đó xây dựng đội ngũ nhà giáo là nội
dung trọng tâm. Trong thời kỳ kháng chiến kiến quốc Người yêu cầu cán bộ
làm công tác quản lý giáo dục "phải đào tạo cán bộ mới và giúp đỡ cán bộ cũ
theo tôn chỉ kháng chiến và kiến quốc" [9, Tr462]. Để có một hệ thống lý luận
về khoa học quản lý giáo dục, theo Hồ Chí Minh là "phải đi sâu vào việc điều
tra, nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm" [9, Tr501]. Để chủ động nắm bắt được
suy nghĩ của đội ngũ nhà giáo, phát huy ưu điểm, phát hiện và khắc phục
nhược điểm, thiếu sót trong quá trình quản lý. Đồng thời, phải trang bị cho


đội ngũ nhà giáo lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin vì trường học của chúng ta
là trường học xã hội chủ nghĩa, mỗi thầy cô giáo phải là người chiến sĩ cách
mạng trên mặt trận đó. Tạo ra cho nhà giáo những môi trường thuận lợi để
nâng cao năng lực giảng dạy cũng được thể hiện trong hệ thống tư tưởng Hồ
Chí Minh về xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo.
Mặt khác, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng sự nỗ lực phấn đấu của mỗi
nhà giáo là động lực chủ yếu để phát triển đội ngũ giáo viên cả về số lượng và
chất lượng. Hệ thống những quan điểm của Hồ Chí Minh, chúng ta có thể rút
ra một số yêu cầu đối với nhà giáo như sau: Nhà giáo phải phát huy tinh thần
học tập không ngừng. Người vẫn thường dẫn lai câu nói của Khổng Tử "Học
không biết chán, dạy không biết mỏi" và lời dạy của Lênin "Học, học nữa,
học mãi" để nhắc nhở các thầy, cô giáo "dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp
tục thi đua dạy tốt và học tốt….phải phấn đấu nâng cao chất lượng văn hóa
và chuyên môn…." [9, tr.403]. Bác khuyên cán bộ và giáo viên "chớ tự túc, tự
mãn, cho là giỏi rồi thì dừng lại, mà dừng lại là lùi bước, là lạc hậu, mình tự