BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
------------oOo------------

ĐỖ THỊ THU HỒNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP
THỰC PHẨM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
------------oOo------------

ĐỖ THỊ THU HỒNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP
THỰC PHẨM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU......................................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài......................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu..............................................................................4
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .....................................................4
4. Giả thuyết khoa học................................................................................4
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu..........................................................5
6. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................5
7. Những đóng góp mới của luận văn.......................................................5
8. Cấu trúc của luận văn............................................................................6
Chương 1 ....................................................................................................7
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG
VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC.......................................................................7
1.1.Lịch sử nghiên cứu vấn đề...................................................................7
1.1.1. Những nghiên cứu ở ngoài nước....................................................7
1.1.2. Những nghiên cứu trong nước........................................................8
1.2.Một số khái niệm cơ bản của đề tài...................................................10
1.2.1.Giảng viên và đội ngũ giảng viên..................................................10
1.2.2.Phát triển và phát triển đội ngũ giảng viên....................................12
1.2.3.Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ...................14
1.3.Những yêu cầu đối với giảng viên trường đại học ..........................15
1.3.1.Vị trí, vai trò của người giảng viên trường đại học.......................15
1.3.2.Nhiệm vụ của giảng viên trường đại học.......................................17
1.3.3.Những yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên trường đại học...........17
1.4.Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ giảng viên...............................27
1.5.Nội dung phát triển đội ngũ giảng viên............................................28


1.5.1.Lập kế hoạch phát triển đội ngũ giảng viên...................................28

2.2.3.Thực trạng về chất lượng đội ngũ giảng viên................................50
2.2.4.Đánh giá chung về ĐNGV của trường ĐH CNTP TP.HCM.........58
2.3.Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học
Công nghiệp thực phẩm TP. Hồ Chí Minh ...........................................60
2.3.1.Thực trạng công tác lập kế hoạch phát triển đội ngũ giảng viên...60
2.3.2.Thực trạng công tác tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giảng viên.......60
2.3.3.Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên.........62
2.3.4.Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá ĐNGV.............................64
2.3.5.Thực trạng công tác thi đua, khen thưởng đội ngũ giảng viên......65
2.3.6.Thực trạng công tác chế độ, chính sách cho đội ngũ giảng viên...66
2.4.Đánh giá chung về thực trạng............................................................67
2.4.1.Thành công....................................................................................67
2.4.2.Hạn chế..........................................................................................68
2.4.3.Nguyên nhân .................................................................................69
Kết luận chương 2....................................................................................71
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP. HỒ CHÍ
MINH.........................................................................................................72
3.1.Định hướng phát triển đội ngũ giảng viên trường ĐH CNTP
TP.HCM....................................................................................................72
3.2.Nguyên tắc đề xuất giải pháp.............................................................72
3.2.1.Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu................................................73
3.2.2.Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học...............................................73
3.2.3.Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả................................................73
3.2.4.Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi...................................................73


3.3.Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học công
nghiệp thực phẩm TP. Hồ Chí Minh......................................................74
3.3.1.Giải pháp nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý và đội

CNTT

: Công nghệ thông tin

ĐH

: Đại học

GD-ĐT

: Giáo dục – đào tạo

GS

: Giáo sư

GV

: Giảng viên

HSSV

: Học sinh-sinh viên

NCKH

: Nghiên cứu khoa học

NXB


TT

: Trung tâm


DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ


1

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Về mặt lý luận
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ trên thế giới đang trên đà phát
triển với những bước tiến nhảy vọt và đã trở thành động lực cơ bản cho sự
phát triển kinh tế - xã hội. Việc toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang tạo ra
nhiều cơ hội cũng như thách thức đối với nền kinh tế của đất nước. Bước vào
thế kỷ XXI, thế kỷ mà trí tuệ con người giữ vai trò có tính quyết định sự phát
triển kinh tế tri thức, công nghệ cao, thì việc nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực cung cấp cho xã hội là đòi hỏi tất yếu đối với các trường cao đẳng, đại
học.
Từ đó đã đặt ra những yêu cầu mới, vị trí mới cho giáo dục. Đào tạo
nguồn nhân lực như thế nào để vừa thích ứng với nhu cầu kinh tế thị trường
vừa đáp ứng nhu cầu phát triển của khoa học – công nghệ, đây không chỉ là
đòi hỏi bức xúc mà còn mang tính chiến lược của giáo dục nước ta trong quá
trình hội nhập.
Văn kiện Đại hội X khẳng định: “Giáo dục và đào tạo cùng với khoa
học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy

Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển đội ngũ giảng viên trường đại
học Công nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Vấn đề phát triển đội ngũ nhân sự trường đại học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ở trường đại học Công
nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được một số giải pháp có cơ sở khoa học, có
tính khả thi thì có thể phát triển được đội ngũ giảng viên trường đại học Công


5

nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng được yêu cầu đổi mới
giáo dục đại học hiện nay.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên
trường đại học;
- Nghiên cứu thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học
Công nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh;
- Đề xuất và thăm dò tính cần thiết, tính khả thi của một số giải pháp
phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học Công nghiệp thực phẩm thành
phố Hồ Chí Minh.
5.2. Phạm vi nghiên cứu
- Thời gian khảo sát: 3 năm từ 2009 đến 2012.
- Thời gian áp dụng các giải pháp: Giai đoạn 2012 -2015


học Công nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3. Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường đại
học Công nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh.


7

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG
VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu ở ngoài nước
Sự phát triển bền vững của một quốc gia phụ thuộc vào rất nhiều yếu
tố. Một yếu tố quan trọng nhất đó là yếu tố con người. Một quốc gia phát
triển luôn coi trọng sự nghiệp giáo dục. Lịch sử đã cho thấy, điều kiện quyết
định để nâng cao chất lượng giáo dục là chất lượng của đội ngũ giảng viên.
Chính vì vậy, công tác phát triển ĐNGV luôn là vấn đề được quan tâm hàng
đầu trong các trường đại học không chỉ ở Việt Nam mà ở cả những nước có
nền giáo dục phát triển như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc…Về vấn đề này chúng ta có
thể bắt gặp trong nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế
giới như Motoko Akiba và Gerald LeTendre (Improving Teacher Quality
-2009), Mary M. Kennedy cùng nhiều tác giả (Teacher Assessment and the
Quest for Teacher Quality – 2010).
Trong cuốn sách “Preparing Teachers for a Changing World” (2007)
(Đào tạo đội ngũ nhà giáo trước một thế giới đang thay đổi) - Linda DarlingHammond - Giáo sư Giáo dục thuộc quỹ Charles E. Ducommun ở Đại học
Stanford đã đúc kết những thành quả từ công trình nghiên cứu bởi Ủy ban
đào tạo giáo viên thuộc Viện Hàn lâm quốc gia Hoa Kỳ. Tập sách phác thảo
các khái niệm và chiến lược chủ yếu là những điều phải làm rõ trong quá trình
đào tạo các giáo viên, các chính sách cần thiết để tất cả những giáo viên có
thể tiếp cận với những kiến thức thiết yếu của người thầy, tập sách cũng đúc

để hoạch định chiến lược phát triển giáo dục nhưng cho đến nay, vấn đề giáo


9

viên chưa một lần được giải quyết căn cơ, thấu đáo, khiến cho tất cả những
mong muốn đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục ở nhà trường đều
không thực hiện được đến nơi đến chốn. Chính vì thế các nhà nghiên cứu vẫn
luôn mày mò tìm kiếm một hướng đi đúng đắn cho việc phát triển ĐNGV. Đề
tài “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng ĐNGV ĐH giai đoạn 20102015” của Ths Lê Thị Phương Nam và Hoàng Văn Lợi đã đưa ra một số giải
pháp nhằm xây dựng và phát triển ĐNGV ĐH giai đoạn 2010-2015.
Tác giả Nguyễn Anh Tuấn với vấn đề “Phát huy vai trò của đội ngũ nhà
giáo để đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục Việt Nam” đã đưa ra những
giải pháp để đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam và tập trung chủ
yếu vào đội ngũ nhà giáo. [41]
Tác giả Nguyễn Văn Đệ trong đề tài nghiên cứu: “Phát triển ĐNGV các
trường đại học vùng Đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục đại học” đã đưa ra những bài học kinh nghiệm về phát triển ĐNGV ở một
số nước trên thế giới. Tác giả đánh giá thực trạng và đưa ra được bức tranh
tổng thể về giáo dục đại học và ĐNGV của các trường ĐH ở vùng
ĐBSCL, từ đó đưa ra hệ thống giải pháp phát triển ĐNGV, đặc biệt có nhóm
giải pháp liên kết ĐNGV giữa các trường ĐH ở vùng Đồng bằng sông Cửu
Long để tạo thành mạng lưới. [19]
Vì tầm quan trọng của công tác phát triển ĐNGV trong trường đại học,
nhiều luận văn thạc sĩ đã tập trung nghiên cứu vấn đề này như: Nguyễn Kỷ
Trung với đề tài “Một số giải pháp phát triển ĐNGV trường ĐHSP TP HCM”
[38], Nguyễn Ngọc Hòa với đề tài “Một số giải pháp phát triển ĐNGV trường
Y khoa Phạm Ngọc Thạch”.
Bên cạnh đó còn có các cuộc hội thảo bàn về việc xây dựng và phát
triển đội ngũ nhà giáo như hội thảo khoa học “Nhà giáo và cán bộ quản lý



12

giáo dục đại học và cao đẳng được tổ chức thành một lực lượng có cùng
chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đặt ra.
ĐNGV là một tập hợp có tổ chức, làm việc có kế hoạch và gắn bó với
nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ quy định của
pháp luật và thể chế của xã hội. Đội ngũ giảng viên là lực lượng nòng cốt
trong các trường cao đẳng, đại học.
Trong khuôn khổ đề tài này, ĐNGV của trường đại học Công nghiệp
thực phẩm TP.HCM sẽ chỉ được xác định là những giảng viên cơ hữu thuộc
trường, không tính đến nhóm giảng viên thỉnh giảng. Việc xác định phạm vi
nghiên cứu này sẽ giúp chọn đúng nhóm đối tượng chính chịu ảnh hưởng bởi
công tác đào tạo, phát triển trong trường.
1.2.2. Phát triển và phát triển đội ngũ giảng viên
1.2.2.1. Phát triển
Thuật ngữ phát triển được từ điển tiếng Việt phổ thông định nghĩa là
biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao,
đơn giản đến phức tạp [44]. Khi nói đến phát triển là nói đến sự thay đổi theo
chiều hướng tích cực về nhiều mặt.
Theo tác giả Nguyễn Văn Đạm, phát triển là sự “lớn lên về mặt kích
thước, độ rộng (số lượng) hay về mặt giá trị, tầm quan trọng (chất lượng)”
[14].
Nói về phát triển, giáo sư – Viện sĩ Phạm Minh Hạc đã định nghĩa: “Ở
cấp độ chung nhất, phát triển được hiểu là sự thay đổi hay biến đổi tiến bộ, là
một phương thức của vận động, hay là quá trình diễn ra có nguyên nhân, dưới
những hình thức khác nhau như tăng trưởng, tiến hóa, phân hóa, chuyển đổi,
mở rộng và cuối cùng tạo ra sự biến đổi về chất”. [22]



14

1.2.3. Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên
1.2.3.1. Giải pháp
Theo từ điển tiếng Việt phổ thông Giải pháp là phương pháp giải quyết
một vấn đề cụ thể nào đó [44]. Nói đến giải pháp là nói đến cách thức tác
động nhằm thay đổi, chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng
thái,...để đạt được mục đích nhất định. Giải pháp tốt có tính khả thi sẽ giúp
con người giải quyết nhanh chóng và có hiệu quả những vấn đề đặt ra. Những
giải pháp đưa ra phải dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn tin cậy.
1.2.3.2. Giải pháp phát triển ĐNGV
Giải pháp phát triển ĐNGV là hệ thống các cách thức tổ chức, điều
khiển hoạt động phát triển ĐNGV. Đó là các hoạt động cụ thể được chủ thể
quản lý sử dụng để tác động đến các thành tố cấu trúc của ĐNGV nhằm giải
quyết những vấn đề tồn tại và đưa ĐNGV phát triển theo hướng đủ về số
lượng, đồng bộ về cơ cấu, đạt chuẩn và trên chuẩn chất lượng đáp ứng mục
tiêu ngày càng cao của nhà trường.
Giải pháp phát triển ĐNGV: Là phương pháp tốt nhất làm biến đổi đội
ngũ giáo viên cả về số lượng và chất lượng để đáp ứng yêu cầu của giáo dục
trong một giai đoạn nhất định. Giải pháp bao gồm hệ thống các biện pháp
nhằm thực hiện mục tiêu đã đề ra.
Tóm lại, giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên là hệ thống các cách
thức tổ chức, điều khiển hoạt động phát triển ĐNGV nhằm thực hiện mục tiêu
phát triển đội ngũ nhà giáo về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Muốn đạt được
một mục tiêu nhất định về công tác phát triển ĐNGV, nhà trường cần phải có
những giải pháp đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường.
Giải pháp được xây dựng dựa trên cơ sở phát huy những yếu tố có ảnh
hưởng tích cực đến sự phát triển đội ngũ, đồng thời hạn chế sự ảnh hưởng của