BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM THỊ NGỌC THUY

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN BÌNH THẠNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, tháng 08 năm 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM THỊ NGỌC THUY

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN BÌNH THẠNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60.14.05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS NGUYỄN THỊ HƯỜNG


CB, GV
CBQL
CĐ
CNH - HĐH
ĐH
GD&ĐT
GV
HĐND
HS
HT
KT-XH
NXB
SGK
TCM
TH
THCS
THPT
TP Hồ Chí Minh
TTCM
UBND

CHỮ ĐẦY ĐU
Ban giám hiệu
Cán bộ, giáo viên
Cán bộ quản lí
Cao đẳng
Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá
Đại học
Giáo dục và Đào tạo
Giáo viên

3
4
4
4


9. Cấu trúc luận văn
Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA ĐỀ TÀI
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Tổ trưởng chuyên môn.
1.2.2. Chất lượng và chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn.
1.2.3. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn.
1.3. Một số vấn đề lý luận về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THCS
1.3.1. Trường Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân ( Vị trí,
mục tiêu, nhiệm vụ của trường Trung học cơ sở)
1.3.2. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của tổ trưởng chuyên môn
trường Trung học cơ sở.
1.3.3. Yêu cầu về cơ cấu đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THCS
1.3.4. Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn
trường Trung học cơ sở.
1.4. Một số vấn đề về nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM trường THCS
1.4.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng
chuyên môn trường Trung học cơ sở.
1.4.2. Nội dung công tác nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên
môn trường Trung học cơ sở.
1.4.2.1. Công tác phân công phân nhiệm tổ trưởng chuyên môn trường
Trung học cơ sở
1.4.2.2. Công tác bồi dưỡng đào tạo đội ngũ tổ trưởng chuyên môn
trường Trung học cơ sở.

29
30


2.1. Khái quát chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, giáo dục (giáo
dục nói chung và giáo dục Trung học cơ sở) quận Bình Thạnh, thành phố
Hồ Chí Minh.
2.2. Thực trạng chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THCS
quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh
2.3. Thực trạng công tác nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên
môn trường THCS quận Bình Thạnh, TP.Hồ Chí Minh
2.4. Đánh giá chung về thực trạng
Kết luận chương 2
Chương 3 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ TTCM TRƯỜNG THCS Q.BT, TP.HCM
3.1. Một số nguyên tắc xây dựng giải pháp
3.1.1. Nguyên tắc mục tiêu.
3.1.2. Nguyên tắc hệ thống.
3.1.3. Nguyên tắc thực tiễn.
3.1.4. Nguyên tắc khả thi, hiệu quả
3.2. Các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM trường THCS
3.2.1. Đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ tổ trưởng chuyên

31

49
68
75
77


KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phiếu điều tra

98
103
105
106
109


DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG
Bảng 2.1
Bảng 2.2
Bảng 2.3
Bảng 2.4
Bảng 2.5
Bảng 2.6
Bảng 2.7
Bảng 2.8
Bảng 2.9
Bảng 2.10
Bảng 2.11
Bảng 2. 12
Bảng 2. 13
Bảng 2.14
Bảng 2.15
Bảng 2.16

Quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh.
Kết quả khảo sát tính khả thi của một số giải pháp nâng cao chất
lượng đội ngũ TTCM trường THCS ở quận Bình Thạnh.
DANH MỤC SƠ ĐỒ


Sơ đồ 1
Sơ đồ 2

Vị trí trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân
Các giải pháp nâng cao chất lượng TTCM trường THCS quận
Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh.


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục và đào tạo, đổi mới việc nâng cao
chất lượng đội ngũ CBQL trường học, trong đó có đội ngũ Tổ trưởng chuyên
môn là một trong các khâu quan trọng nhất mà hiện nay giáo dục, nhất là giáo
dục phổ thông đang cần, bởi đây là lực lượng trực tiếp thực hiện các mục tiêu
quản lý giáo dục, là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục. Đội ngũ này phải
có đủ phẩm chất chính trị, năng lực và trình độ chuyên môn tốt. Tuy nhiên,
việc tổ chức và điều hành hoạt động của các TCM tại các trường hiện nay vẫn
chưa thật sự hiệu quả, bởi còn những tồn tại cơ bản sau:
- Mang nặng tính hành chính, chưa thật sự đi sâu vào chuyên môn
nghiệp vụ, chưa chủ động xây dựng những chuyên đề mang tính thực tế, khả
thi để áp dụng vào công tác giảng dạy, thông qua đó quản lý về chuyên môn,
chủ yếu thực hiện do phân công từ Phòng GD&ĐT và Ban giám hiệu;
- Nhiều trường chưa đặt sự quan tâm, đầu tư đúng mức cho việc phát

cấu bộ môn, một bộ phận giáo viên chuyên môn còn yếu; Một bộ phận CBQL
chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục, đang gặp phải sức ép từ nhiều
phía về chất lượng giáo dục trong đó phải kể đến chất lượng đội ngũ TTCM
chưa đáp ứng với yêu cầu đòi hỏi của xã hội, đặc biệt là ở cấp học Trung học
cơ sở. Khảo sát, đánh giá thực trạng, dự báo đúng tình hình đội ngũ TTCM sẽ
xác lập được các biện pháp hợp lý, khả thi, cần thiết để thúc đẩy thực hiện đạt
mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM cấp THCS quận Bình Thạnh,
TP. Hồ Chí Minh.
Xuất phát từ những cơ sở trên thì việc nghiên cứu xây dựng đội ngũ
TTCM các trường THCS nói chung và xây dựng đội ngũ TTCM các trường
THCS ở quận Bình Thạnh nói riêng có một ý nghia quan trọng và cần thiết,
bởi yếu tố quan trọng góp phần quan trọng cho thành công của giáo dục và


3
đào tạo là đội ngũ TTCM. Vì vậy tôi chọn đề tài "Một số giải pháp nâng cao
chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường Trung học cơ sở quận
Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh" góp phần nâng cao chất lượng và
phát triển giáo dục đáp ứng với yêu cầu đòi hỏi của xã hội đối với giáo dục
đào tạo trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục đích nghiên cứu:
Từ nghiên cứu lý luận và thực tiễn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng
cao chất lượng đội ngũ TTCM trường THCS quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí
Minh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu:
Công tác nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường
Trung học cơ sở.
3.2. Đối tượng nghiên cứu:
Các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM trường THCS quận

8. Đóng góp của luận văn.
- Luận văn góp phần làm sáng tỏ một số khái niệm về đội ngũ tổ trưởng
chuyên môn bậc THCS quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh với những
yêu cầu phẩm chất năng lực của của đội ngũ này.
- Chỉ ra được thực trạng của đội ngũ TTCM các trường THCS quận Bình
Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.
- Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng TTCM trường THCS
quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.
- Giúp cho TTCM làm việc khoa học hơn; năng động, sáng tạo trong công
tác; phân công trách nhiệm rõ ràng, ý thức trách nhiệm trong công tác.
- Công tác điều hành được nâng lên, cơ chế phối hợp trong công tác đạt
hiệu quả hơn.


5
9. Cấu trúc luận văn.
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, các phụ
lục, đề tài có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM
trường THCS
Chương 2: Thực trạng công tác nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM ở
các trường THCS quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh.
Chương 3: Các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên
môn trường Trung học cơ sở quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh trong
giai đoạn hiện nay.


6
CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA VẤN ĐỀ

của nhà giáo, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục
trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”. Nhiệm
vụ là “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng để tiếp tục xây dựng và nâng cao
chất lượng đội ngũ nhà giáo, CBQLGD. Đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao
nhận thức của toàn xã hội về vai trò, trách nhiệm của nhà giáo và nhiệm vụ
xây dựng đội ngũ nhà giáo, CBQLGD có chất lượng cao, giỏi về chuyên môn,
nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức, tận tụy với nghề nghiệp, làm trụ cột thực
hiện các mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”.
Để đạt được mục tiêu Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 2020, cần thực hiện tốt 8 giải pháp, trong đó giải pháp Đổi mới quản lý giáo
dục là giải pháp đột phá và giải pháp Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục là giải pháp then chốt, cụ thể : “…Củng cố, hoàn thiện hệ
thống đào tạo giáo viên, đổi mới căn bản và toàn diện nội dung và phương
pháp đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý giáo dục đủ sức thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau
năm 2015”[15]
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận cũng như các giải pháp
phát triển giáo dục của nhiều nhà khoa học, cán bộ quản lý trong và ngoài
ngành giáo dục và các giáo viên quan tâm nghiên cứu:
Trong quyển “Giáo dục Việt Nam những thập niên đầu thế ky XXI
Chiến lược phát triển” của tác giả Đặng Bá Lâm đã có những phân tích khá
sâu sắc về giải pháp quản lý giáo dục [28]. Hoặc như hai tác giả Vũ Ngọc Hải
và Trần Khánh Đức trong cuốn “Hệ thống giáo dục hiện đại trong những
năm đầu thế kỷ XXI” đã trình bày quan điểm, mục tiêu và biện pháp phát triển


8
giáo dục và hệ thống giáo dục, làm rõ thêm nhận thức về chiến lược phát triển
giáo dục, ngoài ra còn nhiều tài liệu khác đề cập đến vấn đề này [24]. Một số
công trình nghiên cứu về vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL giáo dục,
TTCM như:

học”. [7,8]
Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành của trường THCS, THPT. Các
tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộ
phận nghiệp vụ khác và các tổ chức đoàn thể trong thực hiện các nhiệm vụ của
tổ và các nhiệm vụ khác của chiến lược phát triển nhà trường để đưa nhà
trường đạt được các mục tiêu đã đề ra. [7,8]
1.2.1.2. Tổ trưởng chuyên môn
Tổ trưởng chuyên môn là người đứng đầu TCM, do Hiệu trưởng bổ
nhiệm, chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về phân phối nguồn lực của tổ,
hướng dẫn, điều hành việc thực hiện các nhiệm vụ của TCM theo qui định,
góp phần đưa nhà trường đạt đến các mục tiêu đã đề ra theo kế hoạch [7].
Tổ trưởng TCM là lực lượng nòng cốt của nhà trường, là cầu nối giữa
BGH và từng GV để thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục học sinh.
Họ là người trực tiếp quản lí việc dạy học, công tác chuyên môn của từng
giáo viên, thực hiện bình xét thi đua của các tổ viên và đề xuất ý kiến tham
mưu với lãnh đạo nhà trường để có các giải pháp nâng cao chất lượng chuyên
môn của tổ mình quản lý.
Họ cũng là người thay mặt Ban giám hiệu triển khai kế hoạch của nhà
trường, tuyên truyền các chủ trương, chính sách đến từng tổ viên.
1.2.2. Chất lượng và chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn
1.2.2.1. Chất lượng :
Theo quan điểm triết học, chất lượng được định nghia : “Chất lượng, phạm
trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì,


10
tính ổn định tương đối của sự vật, phân biệt hóa với các sự vật khác. Chất lượng
là đặc tính khách quan của sự vật. Chất lượng biểu hiện ra bên ngoài qua các
thuộc tính. Nó liên kết các thuộc tính của sự vật lại là một, gắn bó sự vật như
một tổng thể, bao quát toàn bộ sự vật và không thể tách khỏi sự vật. Sự thay đổi

lượng, phù hợp về cơ cấu và tạo ra những phẩm chất và năng lực chung cho
đội ngũ nhằm đáp ứng yêu cầu hoạt động theo chức năng và nhiệm vụ của tổ
chức.
Chất lượng đội ngũ TTCM trường THCS là tập hợp các đặc tính cơ bản
của đội ngũ cán bộ quản lý, đảm bảo cho đội ngũ này thực hiện tốt các chức
năng, nhiệm vụ, yêu cầu được giao.
Qua những khái niệm, cách tiếp cận và những quan điểm đánh giá chất
lượng nêu trên, có thể nhận diện chất lượng cán bộ ở hai mặt chủ yếu là phẩm
chất và năng lực của họ trong việc thực hiện các quy định về chức năng,
nhiệm vụ và quyền hạn của họ qua các biểu hiện chủ yếu dưới đây.
i) Phẩm chất :

Phẩm chất được thể hiện ở các mặt như phẩm chất tâm lý, phẩm chất trí
tuệ, phẩm chất ý chí và phẩm chất sức khoẻ thể chất và tâm trí :
- “Phẩm chất tâm lý là những đặc điểm thuộc tính tâm lý nói lên mặt đức
(theo nghia rộng) của một nhân cách” [37]. Nó bao hàm cả đặc điểm tích cực
lẫn tiêu cực theo hàm nghia đạo lý và có thể chia ra các cấp độ: xu hướng,
phẩm chất, ý chí, đạo đức, tư cách, hành vi và tác phong.
- “Phẩm chất trí tuệ là những đặc điểm đảm bảo cho hoạt động nhận thức
của một con người đạt kết quả tốt, bao gồm phẩm chất của tri giác (óc quan
sát), của trí nhớ (nhớ nhanh, chính xác, ...), của tưởng tượng, tư duy, ngôn
ngữ và chú ý” [37].


12
- “Phẩm chất ý chí là mặt quan trọng trong nhân cách bao gồm những đặc
điểm nói lên một người có ý chí tốt: có chí hướng, có tính mục đích, quyết
đoán, đấu tranh bản thân cao, có tinh thần vượt khó” [37]. Phẩm chất ý chí giữ
vai trò quan trọng, nhiều khi quyết định đối với hoạt động của con người.
- Phẩm chất sức khoẻ thể chất và tâm trí của con người bao gồm các mặt

hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề. Tuy nhiên chúng khác nhau
ở chỗ, biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể,
trong khi đó phương pháp nhấn mạnh đến trình tự các bước có quan hệ với
nhau để tiến hành một công việc có mục đích.
Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái
niệm trên nhưng nó cũng có điểm riêng. Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này
là nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó
khăn nhất định. Trong một giải pháp có thể có nhiều biện pháp.
1.2.3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn
Giải pháp nâng cao chất lượng CBQL nói chung và TTCM nói riêng tại
trường THCS là những cách thức tác động hướng vào việc tạo ra những biến
đổi về chất lượng trong đội ngũ CBQL, TTCM trường THCS.
Như vậy giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM là các phương
pháp, cách thức nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM.
1.3. Một số vấn đề lý luận về đội ngũ TTCM trường THCS :
1.3.1. Trường Trung học cơ sở.
1.3.1.1. Vị trí của trường Trung học cơ sở
Trong khoản 2 Điều 4 của Luật Giáo dục về hệ thống giáo dục quốc
dân có ghi: “Giáo dục phổ thông có tiểu học, trung học cơ sở và trung học
phổ thông” [35].


14
Trong Điều 26 của Luật Giáo dục có ghi: “Giáo dục Tiểu học được
thực hiện trong 5 năm học, từ lớp 1 đến lớp 5, tuổi của học sinh vào lớp 1 là
6 tuổi. Giáo dục THCS được thực hiện trong bốn năm học, từ lớp 6 đến lớp 9,
học sinh vào lớp 6 phải hoàn thành chương trình tiểu học, có tuổi là 11 tuổi,
Giáo dục THPT được thực hiện trong 3 năm học, từ lớp 10 đến lớp 12. Học
sinh vào học lớp 10 phải có bằng tốt nghiệp THCS có độ tuổi là 15 tuổi" [35].
Cấp THCS là “Cầu nối giữa bậc TH và THPT” tiếp nhận những thành

...........
Năm 1

TN.THPT
THAM

12
11
10

THPT

GIA
LAO
ĐỘNG
XÃ

TN.THCS

HỘI

Giáo

THCS

9
8
7
6


Cụ thể, mục tiêu của giáo dục THCS là: “Giáo dục THCS nhằm giúp
học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có học
vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và
hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp, học nghề hoặc
đi vào cuộc sống lao động” [35].
Một lần nữa khẳng định: THCS là điểm tựa của giáo dục phổ thông, là cơ
sở của bậc trung học, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã
hội chủ nghia.
1.3.1.3. Nhiệm vụ của trường Trung học cơ sở
Điều 58 Luật Giáo dục và Điều 3 của Điều lệ Trường trung học cơ sở,
trường trung học phổ thông, trường trung học phổ thông có nhiều cấp năm
2011 nêu rõ Trường THCS có nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
- Tổ chức giảng dạy, học tập và thực hiện các hoạt động giáo dục theo
mục tiêu, chương trình, sách giáo khoa trung học cơ sở.
- Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên; tham gia vào quá trình điều động
của Phòng Giáo dục - Đào tạo đối với giáo viên, cán bộ, nhân viên.
- Thực hiện tuyển sinh lớp 6 đối với học sinh đã hoàn thành chương trình
tiểu học, các loại hồ sơ để quản lý học sinh. Xây dựng các biện pháp để quản
lý và vận động học sinh nghỉ học, bỏ học đến trường. Thực hiện công tác phổ


17
cập giáo dục trung học cơ sở trong độ tuổi 11 - 18 tuổi theo Chỉ thị 61/CTTW của Bộ Chính trị.
- Quản lý, sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính phù hợp
với tình hình thực tế ở đơn vị, sử dụng có hiệu quả các điều kiện cơ sở vật
chất hiện có.
- Xây dựng kế hoạch, giải pháp bổ sung, mua sắm trang thiết bị, cơ sở vật
chất, thiết bị dạy học hiện đại theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa, yêu cầu
ngày càng cao của xã hội.
- Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực