BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN NGỌC NAM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN THỌ XUÂN,
TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


-2-

NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN NGỌC NAM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN THỌ XUÂN,
TỈNH THANH HÓA

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05


Nghệ An, tháng 10 năm 2013
Tác giả
Trần Ngọc Nam


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU...........................................................................................................10
1. Lý do chọn đề tài ..........................................................................................10
2. Mục đích nghiên cứu .....................................................................................11
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu...............................................................11
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................12
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu .................................................................12
6. Các phương pháp nghiên cứu........................................................................12
7. Đóng góp mới của luận văn...........................................................................13
8. Cấu trúc luận văn ..........................................................................................13
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG...........14
1.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề ........................................................14
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài.................................................................16
1.3. Một số vấn đề về hoạt động của Tổ chuyên môn ở trường THPT..............24
1.4. Một số vấn đề về quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở trường THPT.30
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở
trường THPT......................................................................................................37
Kết luận chương 1..............................................................................................39
Chương 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH
THANH HÓA....................................................................................................40

CBQL
CBGV
CM
CSVC
GD
GV
GD - ĐT
HT
HS
KT - XH
NCKH
PHT
PPDH
QLGD
SGK
TCM
THCS
THPT
TPCM
TTCM
%

Viết đầy đủ
Ban giám hiệu
Cán bộ quản lý
Cán bộ giáo viên
Chuyên môn
Cơ sở vật chất
Giáo dục
Giáo viên

ở các trường THPT huyện Thọ Xuân.................................................................53
Bảng 2.10. Thực trạng quản lý việc soạn bài, chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên
...........................................................................................................................54
Bảng 2.11. Thực trạng các biện pháp Hiệu trưởng quản lý giờ lên lớp
của giáo viên......................................................................................................55
Bảng 2.12. Biện pháp quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh57
Bảng 2.13. Nhận thức của Hiệu trưởng về các nội dung quản lý
việc bồi dưỡng giáo viên....................................................................................58
Bảng 2.14. Đánh giá của Hiệu trưởng và GV về bồi dưỡng giáo viên..............60
Bảng 2.15. Bảng thống kê sáng kiến kinh nghiệm cấp ngành
của các trường THPT huyện Thọ Xuân trong 5 năm qua..................................62
Bảng 2.16. Thống kê giải học sinh giỏi cấp tỉnh của các trường THPT
huyện Thọ Xuân trong 5 năm qua......................................................................63
Bảng 2.17. Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch chuyên môn
...........................................................................................................................65
Bảng 2.18. Đánh giá về các biện pháp quản lý để nâng cao chất lượng
hoạt động Tổ chuyên môn..................................................................................66
Bảng 3.1. Kết quả thăm dò tính cần thiết của các biện pháp đề xuất................96
Bảng 3.2. Kết quả thăm dò tính khả thi của các biện pháp đề xuất...................98


- 10 MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay với sự phát triển của khoa học và công nghệ, kinh tế thế giới
phát triển theo xu hướng toàn cầu hóa, tất cả các quốc gia đều nhận thức rõ vai
trò của GD - ĐT đối với sự phát triển KT - XH của quốc gia, dân tộc mình. Đó
là những thách thức lớn, đồng thời cũng là thời cơ của mỗi quốc gia, có khả
năng tụt hậu hoặc vươn lên hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế
giới. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam đã
khẳng định “Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách

dục đồng bộ...
Vì vậy việc nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động TCM của Hiệu
trưởng các trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa nhằm nâng cao
chất lượng hoạt động TCM, góp phần tích cực vào nâng cao chất lượng giáo
dục của nhà trường THPT là vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Xuất phát từ những lý do nêu trên tôi mạnh dạn chọn nghiên cứu đề tài:
“Một số biện pháp quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở các trường
Trung học phổ thông huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa” với mong muốn
đóng góp một phần nhỏ bé công sức của mình vào việc nâng cao chất lượng
giáo dục của các trường THPT trên địa bàn.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của
Tổ chuyên môn tại các trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, từ đó
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của Nhà trường.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở trường THPT.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở các trường THPT
huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.


- 12 4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được một số biện pháp quản lý có tính khoa
học và khả thi thì có thể nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổ chuyên môn ở các
trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở
trường THPT.

đáp ứng yêu cầu đổi mới QLGD trong các trường THPT ở huyện Thọ Xuân,
tỉnh Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay.
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho CBQL
các trường THPT trong công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên môn.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu; kết luận; kiến nghị; tài liệu tham khảo và phụ lục
luận văn được trình bày gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở các
trường THPT.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở các
trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở
các trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa


- 14 Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá,
xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý
giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then
chốt” và “Giáo dục và Đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn
nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây
dựng nền văn hóa và con người Việt Nam”. Chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội 2011 - 2020 đã định hướng: “Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực, nhất là nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược”.
Như vậy, mục đích của giáo dục ngày nay không đơn thuần là truyền
thụ cho học sinh những tri thức mà loài người đã tích lũy được qua nhiều thế

đào tạo Sau đại học của trường Đại học Vinh đã có nhiều luận văn thạc sỹ
nghiên cứu về quản lý hoạt động chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học
trong nhà trường, đó là:
- Một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy
học ở trường THPT huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá của tác giả Hà Trọng Tân,
năm 2008.
- Một số giải pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt
động tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hoá
của tác giả Lê Văn Bắc, năm 2009.
- Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn ở
các trường THPT công lập tỉnh Thanh Hoá của tác giả Nguyễn Thiên Lãng,
năm 2009.


- 16 - Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ
chuyên môn ở các trường THPT huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá của tác giả
Lê Duy Anh, năm 2010.
Trên đây là một số đề tài nghiên cứu có tính chất chuyên sâu, gắn với
những vấn đề công tác quản lý hoạt động CM nảy sinh trong các nhà trường ở
từng địa phương. Các nghiên cứu này đã giải quyết được một số vướng mắc
trong công tác quản lý trường học nói chung và quản lý hoạt động CM nói
riêng. Tuy nhiên, những biện pháp mà các tác giả đưa ra không phải lúc nào
cũng phù hợp và giúp giải quyết được triệt để những bất cập trong công tác
quản lý của các nhà trường ở các địa phương khác. Hiện nay chưa có công
trình nào nghiên cứu, tổng kết rút kinh nghiệm đi sâu đến việc quản lý hoạt
động của TCM ở các trường THPT tại huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý
Quản lý xuất hiện, phát triển cùng với sự xuất hiện, phát triển của xã hội
loài người. Ngày nay, quản lý đã trở thành một khoa học, một nghệ thuật, một

hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu
chung. Bản chất của quản lý là một loại lao động để điều khiển lao động xã hội
ngày càng phát triển, các loại hình lao động phong phú, phức tạp thì hoạt động
quản lý càng có vai trò quan trọng.
Chức năng quản lý
Theo lý luận quản lý hiện đại thì quản lý có 4 chức năng sau đây:
+ Chức năng kế hoạch: Là chức năng đầu tiên quan trọng nhất của quá
trình quản lý. Kế hoạch được hiểu là việc xác định và thực hiên hệ thống mục
tiêu, chỉ tiêu bằng các biện pháp cụ thể trong những điều kiện xác định.
+ Chức năng tổ chức: Là sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp
những nguồn lực (nhân lực, vật lực và tài lực) của hệ thống thành một hệ toàn
vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau để đạt được mục tiêu của hệ
thống một cách tối ưu nhất, hiệu quả nhất.


- 18 Đây là một chức năng quan trọng, đảm bảo tạo thành sức mạnh của tổ chức
để thực hiện thành công kế hoạch. Như Lê nin nói: “Tổ chức là nhân tố sinh ra hệ
thống toàn vẹn, biến một tập hợp các thành tố rời rạc thành một thể thống nhất”.
+ Chức năng chỉ đạo: có tính chất tác nghiệp, điều chỉnh, điều hành hoạt
động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã định để biến mục tiêu dự
kiến thành kết quả hiện thực. Trong quá trình chỉ đạo phải thường xuyên bám
sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống đúng tiến trình, đúng kế
hoạch đã định. Đồng thời phát hiện ra những sai sót để kịp thời sửa chữa, điều
chỉnh không làm thay đổi mục tiêu, hướng vận hành của hệ thống nhằm giữ
vững mục tiêu chiến lược mà kế hoạch đã đề ra.
+ Chức năng kiểm tra, đánh giá: Thu thập những thông tin ngược từ đối
tượng quản lý trong quá trình vận hành của hệ thống để đánh giá mục tiêu dự
kiến ban đầu và toàn bộ kế hoạch đã đạt đến mức độ nào? Trong quá trình kiểm
tra kịp thời phát hiện những sai sót trong quá trình hoạt động để kịp thời điều
chỉnh, sửa chữa mục tiêu, đồng thời tìm ra nguyên nhân thành công, thất bại

thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành GD. Đối với cấp vi mô: QLGD được hiểu
là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ
thống, hợp qui luật) của chủ thể Quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên,
tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà
trường” [17, tr36, 37, 38].
Dựa vào phạm vi QL, người ta chia QLGD ra 2 loại:
- Quản lý hệ thống giáo dục: QLGD được diễn ra ở tầm vĩ mô, trong
phạm vi toàn quốc, trên địa bàn lãnh thổ địa phương (tỉnh, thành phố).
- Quản lý nhà trường: QLGD ở tầm vi mô, trong phạm vi một đơn vị,
một cơ sở giáo dục.
Nói chung, quản lý giáo dục được hiểu là sự tác động của chủ thể quản lý
đến khách thể quản lý trong lĩnh vực giáo dục. Nói một cách rõ ràng hơn, đầy
đủ hơn, QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui
luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo


- 20 dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí,
đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành,
phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu
phát triển xã hội.
1.2.3. Tổ chuyên môn
Theo quy định của Điều lệ trường trung học, Giáo viên trong một trường
THPT được tổ chức thành các tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn học.
a) Cơ cấu tổ chức
- Về số lượng: Mỗi tổ chuyên môn có ít nhất 5 thành viên trở lên. Nếu
không đủ 05 giáo viên cùng bộ môn, Hiệu trưởng thành lập tổ chuyên môn
ghép gồm những giáo viên bộ môn có chuyên môn được đào tạo gần nhau
(thường chia ra tổ như: tổ Toán - Tin, tổ Lý - Công nghệ, tổ Hoá - Sinh, tổ Ngữ
văn, tổ Sử - Địa - Giáo dục công dân…). Mỗi tổ chuyên môn có 01 tổ trưởng,
01 hoặc 02 tổ phó do Hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ.

dạy học hàng năm của giáo viên, nhân viên và hoạt động nghiên cứu khoa học,
sáng tạo kỹ thuật của học; hướng dẫn học sinh làm quen với nghiên cứu khoa học;
- Hỗ trợ giáo viên, học sinh tham gia nghiên cứu khoa học, tổng kết, áp
dụng sáng kiến - kinh nghiệm, tự làm thiết bị dạy học, sáng tạo kỹ thuật;
- Xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán của tổ, nhóm chuyên môn làm
nòng cốt cho các hoạt động chuyên môn của nhà trường;
- Tổ chức việc bồi dưỡng phát triển năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của
các thành viên trong tổ;
- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên;
1.2.4. Hoạt động của Tổ chuyên môn
Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT bao gồm:
- Xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, kế hoạch dạy học bộ môn; Xem
xét kế hoạch báo giảng của từng GV trong tổ.
- Tổ chức dạy học trên phân môn chính của tổ mà các thành viên đã được
đào tạo. Hoạt động dạy học của tổ chuyên môn phải bám sát nội dung chương
trình kế hoạch dạy học theo quy định của Bộ GD, Sở GD và Nhà trường.
- Bồi dưỡng đội ngũ GV trong tổ.


- 22 - Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo, kèm cặp học sinh yếu kém về môn
học mà tổ phụ trách.
- Tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học bộ môn, chất lượng dạy học
của đội ngũ GV.
Để đánh giá kết quả hoạt động của TCM, chúng ta có thể tiến hành đánh
giá việc quản lý tổ của tổ trưởng chuyên môn, kế hoạch tổ, kế hoạch cá nhân,
biên bản sinh hoạt tổ, các sáng kiến kinh nghiệm; kiểm tra công tác bồi dưỡng
chuyên môn nghiệp vụ của tổ, thực hiện các chuyên đề, hội giảng, hội thi; kiểm
tra việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học, vào quản lý.
1.2.5. Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
- Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là những tác động có tổ chức, có định

của tổ chuyên môn, kế hoạch dạy học của giáo viên.
- Quản lý công tác cải tiến hoạt động dạy học của tổ chuyên môn và của
giáo viên.
b) Theo nội dung hoạt động của Tổ chuyên môn
Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng là:
- Quản lý việc xây dựng kế hoạch dạy học môn học và các hoạt động
giáo dục thông qua dạy học do tổ chuyên môn phụ trách.
- Quản lý việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học của giáo viên
- Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao chất lượng học sinh.
- Quản lý bồi dưỡng giáo viên và tổ chức sinh hoạt chuyên đề theo yêu
cầu của quá trình dạy học và các hoạt động giáo dục ngoài môn học.
- Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả dạy học của giáo viên.
Trong đề tài này chúng tôi sử dụng phối hợp các cách tiếp cận nói trên để
quản lý hoạt động của tổ chuyên môn.
1.2.6. Biện pháp quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn
a) Biện pháp
Biện pháp được hiểu là cách làm, cách giải quyết một công việc, một vấn
đề cụ thể. Trong hoạt động, biện pháp là yếu tố hợp thành phương pháp, phụ
thuộc vào phương pháp. Trong nhiều tình huống cụ thể, biện pháp là phương


- 24 pháp có thể chuyển hoá lẫn nhau. Lúc này biện pháp được sử dụng tương ứng
với khái niệm thủ thuật thực hiện phương pháp [29].
b) Biện pháp quản lý
Biện pháp quản lý là những cách thức cụ thể để thực hiện phương pháp
quản lý. Vì đối tượng quản lý phức tạp nên đòi hỏi các biện pháp quản lý phải
đa dạng, phong phú, linh hoạt phù hợp với đối tượng quản lý.
c) Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
Biện pháp quản lý hoạt động Tổ chuyên môn là cách vận dụng sáng tạo
chức năng quản lý của hiệu trưởng nhằm tác động đến các Tổ chuyên môn và

công tác hàng hoạt

chuyên môn; kế

chuyên môn; kế

tháng

hoạch chủ

hoạch chủ

Lịch sinh
tổ/nhóm
chuyên môn

nhiệm; kế hoạch nhiệm; kế hoạch

Giáo viên

công tác...

công tác...

Kế hoạch giảng

Kế hoạch giảng

Kế hoạch tự


Hoạt động dạy học của TCM phải bám sát nội dung chương trình kế
hoạch dạy học theo quy định của Bộ GD, Sở GD và Nhà trường.
Việc phân công giáo viên dạy học phải dựa trên các nguyên tắc và tiêu
chuẩn cụ thể về trình độ được đào tạo, năng lực, điều kiện riêng, định mức lao
động đối với giáo viên theo từng cấp học đã được quy định và điều kiện riêng
của mỗi giáo viên để đảm bảo phát huy tối đa năng lực của nhà giáo gắn với
yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học. Đồng thời phải chú ý phân công và bồi
dưỡng lực lượng phục vụ hoạt động dạy học (cán bộ phụ trách phòng học,
thiết bị, thí nghiệm, thư viện...) để đảm bảo hoạt động dạy học được diễn ra
thuận lợi.
1.3.3. Bồi dưỡng đội ngũ GV trong tổ
Ngay từ đầu năm học, BGH nhà trường thống nhất với các TCM, bàn
bạc lên kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng cho giáo viên theo chương trình bồi
dưỡng thường xuyên của Vụ Giáo dục thường xuyên Bộ GD - ĐT ban hành
hàng năm, tuỳ theo tình hình đội ngũ của nhà trường để bổ sung nội dung học
tập, đảm bảo thiết thực, hiệu quả. Gồm có:
1.3.3.1. Bồi dưỡng về soạn bài, giảng bài
- Chỉ đạo giáo viên nghiên cứu kỹ bài dạy trước khi lên lớp, khi soạn cần
phải bám sát mục tiêu, nội dung chương trình của Bộ, nắm chắc được yêu cầu
và đề ra phương pháp dạy học phù hợp. Giáo viên nào còn yếu về năng lực
soạn bài thì giao cho TCM tìm hiểu rõ về nguyên nhân, lý do để có biện pháp
bồi dưỡng cụ thể, phù hợp.
- Chỉ đạo PHT phụ trách chuyên môn duyệt bài hàng tuần, mỗi tuần có
thể tập trung kiểm tra đột xuất một nội dung. Tổng hợp báo cáo kết quả duyệt
bài về hiệu trưởng để có biện pháp tháo gỡ, bồi dưỡng giúp đỡ kịp thời đối với
các đồng chí giáo viên đó.