Lịch sử Câu lạc bộ người yêu sách
Nguyễn Huy Tưởng
CLB này nằm ở đường số 8, phường 11, quận Gò Vấp, TP HCM. Đây
cũng là thư viện tư nhân phục vụ miễn phí của gia đình anh Phạm Thế
Cường, là cán bộ quân đội nghỉ hưu. CLB có mấy chục hội viên, trong
đó có một số người là nhà văn, nhà giáo, nhà nghiên cứu, như: nhà văn
Nguyễn Khoa Đăng, TS Lê Vinh Quốc (nguyên Phó Hiệu trưởng
Trường ĐH Sư phạm TP HCM), nhà nghiên cứu Lê Sơn…
Trong thời buổi nhiều người không thích đọc sách, văn hóa đọc có phần
đi xuống, thì việc ra đời và hoạt động của câu lạc bộ (CLB) Người yêu
sách Nguyễn Huy Tưởng đã góp phần nhen lên tình yêu với văn hóa đọc
và tình yêu với sách.
CLB Người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng cho biết, ra đời vào ngày
9/10/2011 với mục đích là tạo một không gian sinh hoạt văn hóa cho
những người thích đọc sách, cùng nhau trao đổi, chia sẻ về những cuốn
sách hay, có giá trị của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng cũng như về các tác
giả, tác phẩm khác có tác động đến văn hoá đọc; tổ chức gặp gỡ, giao
lưu với các tác giả, các nhà phê bình nhằm tôn vinh, thúc đẩy thói quen
đọc sách trong cộng đồng.
Bên cạnh các buổi sinh hoạt được tổ chức hàng tháng, CLB sẽ cho ra
định kỳ bản tin nội bộ Người yêu sách. CLB được sự đồng ý của gia
đình nhà văn Nguyễn Huy Tưởng khi mang tên của cố nhà văn. Tôn chỉ
của CLB là tự nguyện, dân chủ, bình đẳng, tôn trọng… CLB có điều lệ,
có website riêng tên miền là clbnguoiyeusach.com.
Qua 4 năm hoạt động, CLB này đã tổ chức giới thiệu nhiều tác giả nhà
văn và tác phẩm của họ nhân dịp ngày sinh và ngày mất của họ. Các nhà
văn được giới thiệu có thể là trong nước hoặc nước ngoài. Mỗi tháng
CLB sinh hoạt vào ngày Chủ nhật đầu tháng và có một buổi trò chuyện
Có cả cuốn Chiến bại có lời giới thiệu ký tên C.B mà tôi đoán không biết
có phải của Bác Hồ viết hay không. Hai bao còn lại toàn sách khoa học
thường thức và truyện thiếu nhi.
Mười lăm tuổi đã có chừng ấy sách! Còn nhỏ thế, anh lấy đâu ra tiền
mua sách, có phải từ tiền nhịn quà sáng như trẻ con thường làm không?
Nhịn quà chỉ là một cách, tôi còn kiếm ra tiền bằng cách mùa hè về quê
khâu nón. Quê tôi là làng làm nón nổi tiếng ở Nam Định. Tôi cườm nón
(khâu cái viền ngoài) rất nhanh. Ai khâu đẹp nhất được 1,3 đồng, trong
khi loại phế phẩm chỉ tám hào rưỡi.
Tôi ở nhóm nhất nhì, một ngày khâu tới năm, sáu cái, vậy là có tiền mua
sách. Nay thì số sách trong nhà đã nở nồi ra tới hơn hai vạn cuốn.
Với rất nhiều gia đình, khốn khổ nhất là nhà không có chỗ để sách.
Nhiều chuyện cự cãi nổ ra, sách của con, của bố mẹ…, mỗi lần dọn nhà
là khổ. Anh giải quyết chuyện này thế nào?
Đã yêu thì phải có phòng cho sách. Từ khi sửa sang ngôi nhà, tôi có điều
kiện tổ chức phòng sách, phòng cho người đọc như một thư viện nhỏ.
Có phải giàu thì mới chơi sách, vì thú chơi này không chỉ tốn tiền mà
còn tốn cả thời gian đọc nữa. Những ai phải mệt nhọc mưu sinh thì
chẳng còn đâu tâm trí với sách…
Tôi đâu có giàu, chỉ nhiều đam mê. Không đam mê thì chẳng thể thành
công được trong lĩnh vực gì cả. Không đam mê không chơi được sách.
Mà với những ai cần một sự phát triển trí tuệ thì sách chính là người
thầy tận tụy; với người mê sách như tôi thì sách còn là người tình thủy
chung. Chắc chắn tôi không bao giờ bỏ sách.
Anh thử vẽ ra chân dung mình - một “con nghiện”, “con mọt sách” thế
nào?
Tôi thích đọc sách trong tư thế nằm, nằm đọc nhưng không buồn ngủ,
nhất là nằm võng. Cho nên tôi không thích sách bìa cứng, vì muốn đọc
nó thì phải ngồi. Với tôi, đi ngủ khi chưa đọc sách là chưa hoàn thành
mọi việc.
Nhà tôi bố trí đèn bàn khắp nơi. Những phòng tôi hay lui tới, bắt buộc
phải có giá sách để tiện tay lúc nào cũng với tới sách. Phòng nào cũng có
tivi, tất cả tám cái.
Đi đâu trong cặp cũng phải có cả máy tính xách tay, máy tính bảng, sách
giải trí và sách trong thời gian tôi đang đọc theo chuyên đề sâu.
Ví dụ chuyên đề sâu hiện anh đang đọc là gì, có theo “đơn đặt hàng”
của nhiệm vụ công việc nào không?
Chỉ theo sở thích thôi. Chẳng hạn tôi phải đọc lại Ernest Hemingway
hoặc Nam Cao một cách toàn diện. Có thời kỳ đọc chuyên một tác giả
nào đó. Gọi là ghiền cũng đúng.
Tôi có anh bạn rất thân, là viện phó Viện Thiết kế của Bộ Quốc phòng,
cũng mê Hemingway và chúng tôi có thể nói chuyện không dứt về chủ
Q. Gò Vấp tổ chức.
Anh có thể tiết lộ bí quyết đã rèn luyện “lính” của mình thế nào không?
Cũng b��nh thường thôi, chủ yếu là nhờ các cháu rất thông minh và
có niềm say mê. Tôi thường tổ chức cho các cháu nghe và giao lưu nói
chuyện chuyên đề như về danh lam thắng cảnh, môi trường, biển đảo.
Các cháu còn tự viết đề tài, tôi duyệt góp ý cho các cháu tự trình bày,
biết dùng phần mềm powerpoint có cả hình ảnh, âm thanh thật tuyệt.
Chúng tôi mời các anh bên bộ đội biên phòng đến nói chuyện về biển
đảo, các cháu thích lắm.
Các nhà văn như Nguyễn Quang Thân, Dạ Ngân, Lê Phương Liên,
Nguyễn Văn Thịnh, Giáng Vân, con gái của nhà văn Lê Văn Trương đều
nhiệt tình đến trò chuyện với các thanh thiếu niên.
Cũng có khi bị nhà văn tên tuổi từ chối lời mời, biết chuyện các cháu
buồn và giận, cho là nhà văn ấy “chảnh”, muốn tẩy chay tác phẩm của
người ấy. Tôi phải an ủi các cháu rằng không phải vậy, mà vì họ có
nhiều lời mời quá, nên phải chọn lựa. Bác cháu mình không ai biết nên
người ta không nhận lời.
Nghe nói anh cũng thường “làm giỗ” các nhà văn?
Không chỉ ngày giỗ mà có khi chúng tôi còn kỷ niệm cả ngày sinh. Từ
cuối năm 2011, mỗi tháng chúng tôi tổ chức cho một nhà văn, như đã tổ
chức cho ngày sinh, ngày mất của Nam Cao, Hồ Biểu Chánh, Sơn Nam,
Phùng Quán.
tôi đều ghi chép và in trong bản tin của câu lạc bộ do nhiều người viết,
tôi là biên tập chính.
Sau nhiều năm mở thư viện, anh có nhận xét chung về việc đọc sách của
các độc giả đến thư viện của mình không?
Học sinh tiểu học tất nhiên là mê sách có hình đẹp, không cần để ý đến
chất lượng giấy tốt hay xấu. Có cháu hỏi tôi: “Bác ơi, nay có sách gì hay
không?”, tôi hỏi lại: “Theo cháu thế nào là hay?”. Trả lời: “Cứ bác thấy
hay là chúng cháu cũng thấy hay”.
Nhiều trẻ thích truyện kinh dị, có cháu lại chỉ mê sách khoa học, trinh
thám.
Anh vừa là chủ thư viện, vừa là “mọt sách”, theo anh, vì sao sách của
các tác giả đoạt giải Nobel bày bán ở vỉa hè mà cũng không chạy? Hiện
nay, loại sách nào được ưa chuộng trên thị trường?
Sách của tác giả đoạt giải Nobel nằm vỉa hè, đó là chuyện thường tình.
Còn sách gì được ưa chuộng thì do chưa có một cuộc khảo sát khoa học
nào nên tôi không thể võ đoán được.
Thị hiếu của độc giả ngày nay cũng có nhiều loại, đa dạng đa tầng, nên
chỉ dựa vào những gì tôi thấy thì sách dạng “lá cải” vẫn bán chạy nhất,
thật đáng buồn. Có cả sách của Nhà xuất bản Đà Nẵng, Thanh Hóa bị in
lậu.
Truyện của Quỳnh Dao, tiếp đến là truyện tình cảm tuổi mới lớn, sách
truyện của Trung Quốc, truyện ma, kinh dị, phù thủy ăn theo Harry
phi là tác phẩm của các tác giả rất nổi tiếng. Thời kỳ 1956-1957 sách
không bao giờ quá 180 trang, tiểu thuyết cũng thường không quá 250
trang.
Vì đó là thời nghèo khó?
Không phải. Nếu dày quá, người ta sẽ tách ra. Cuốn Không gia
đình ngày xưa in thành ba, bốn tập, rất dễ đọc và hấp dẫn. Gặp cuốn
sách hay, vừa đọc vừa sợ nó hết. Thế mới thú!
Vậy sách trên mạng có giết chết sách in như người ta lo báo mạng sẽ
giết chết báo giấy?
Theo tôi thì chắc chắn là không. Đọc sách trên mạng rất mỏi mắt, nhất là
khi đang đọc đến đoạn hay.
Các tác giả của miền Nam đã lôi cuốn anh như thế nào?
Tôi yêu văn mang đậm chất Nam bộ của Hồ Biểu Chánh và Sơn Nam.
Tôi đã đọc gần hết các tác phẩm của hai ông. Cách suy nghĩ, diễn đạt rất
mộc mạc, gần gũi với cuộc sống hằng ngày.
Tôi cũng đọc các tác phẩm khảo cứu của Sơn Nam về đời sống Nam bộ,
về Đồng bằng sông Cửu Long, Bến Nghé… Với các tác giả nữ, tôi yêu
văn Dạ Ngân và Nguyễn Ngọc Tư.
Cách viết của Dạ Ngân là sự kết hợp vốn sống của một người Nam bộ,
người đã đi qua chiến tranh, đã theo chồng ra sống ở đất Bắc, vừa sâu
sắc vừa hồn nhiên. Chị luôn là người gan góc, không yếu đuối, mà luôn
vượt lên, không ủy mị.
Anh còn là thành viên của “Câu lạc bộ sách xưa và nay” ở TP. Hồ Chí
Minh có nhiều thành viên mê sách rất độc đáo?
Câu lạc bộ này thành lập từ năm 2006, có những người đam mê như linh
mục Nguyễn Hữu Triết, ông Hoàng Minh, dịch giả Nguyễn Anh Tuấn
thường hay giới thiệu sách ông sưu tầm được. Mục đích câu lạc bộ là tập
hợp những người yêu thích sách xưa, sách cổ, sau này mở rộng cả sách
nay.
Tôi là một thành viên sáng lập và yêu thích sách nay. Tôi cũng tham gia
các hoạt động của Câu lạc bộ bạn đọc Thư viện Phú Nhuận, thỉnh thoảng
đến đó đọc sách, mượn sách cho thư viện của tôi, tham gia tổ chức giới
thiệu sách và nhân vật cho thư viện.
Anh có nghe câu thơ xưa “Đọc sách mười năm nghèo kiết xác…”?
Thế thì người xưa cũng có câu “Để cho con một hòm vàng không bằng
để cho con một cuốn sách”. Tôi thấy, khi một người có đam mê đọc sách
thì những chuẩn mực sống sẽ đến với người ấy một cách tự nhiên.
Cung cấp kiến thức là lẽ đương nhiên, bên cạnh đó còn hình thành nên
con người trung thực, dễ cảm thông, chia sẻ. Nhiều người sẽ sống như
sách. Những người ham đọc sẽ rất đàng hoàng, đó là điều chắc chắn.