CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc
BÁO CÁO TÓM TẮT
SÁNG KIẾN, CẢI TIẾN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN
DANH HIỆU CHIẾN SĨ THI ĐUA CẤP CƠ SỞ NĂM 2015
Kính gởi: Hội đồng Thi đua - Khen thưởng PGD&ĐT Thanh Bình

I. SƠ LƯỢC BẢN THÂN
- Họ và tên: Hồ Toàn Thiện Năm sinh: 1981
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Đại học Ngữ văn
- Chức năng, nhiệm vụ được phân công: Giáo viên dạy lớp
- Đơn vị công tác: Trường THCS Bình Tấn- huyện Thanh Bình- tỉnh
Đồng Tháp.
II. NỘI DUNG
1.Nêu thực trạng tình hình của tập thể, cá nhân trước khi lập thành tích, có
sáng kiến, giải pháp, đề tài nghiên cứu :
Việc dạy và học văn ở bậc trung học phổ thông hiện nay vẫn còn những
điều đáng buồn làm không ít các thầy giáo, cô giáo có tâm huyết với nghề
phải suy nghĩ. Hiện tượng học sinh ít quan tâm đến môn văn, chất lượng học
tập môn văn còn thấp so với các môn học khác là khá phổ biến. Điều này thể
hiện rất rõ ở kết quả học tập, mà minh chứng rõ nhất đó là điểm thi hàng năm.
Sở dĩ còn tồn tại hiện tượng trên có lẽ do nhiều nguyên nhân khác nhau. Theo
tôi, trong đó nguyên nhân quyết định đó là động cơ học tập, tư tưởng tình
1
cảm, sự hứng thú, khả năng cảm thụ của học sinh đối với tác phẩm văn học.
Bởi trong nhận thức của mình, học sinh chưa thấy được chức năng to lớn,
những điều mà văn học đem lại cho con người mà các khoa học khác không
làm được. Để khắc phục những hiện tượng trên không phải dễ dàng, mà phải
là sự nỗ lực từ nhiều phía, từ nhiều yếu tố. Trong đó việc bồi dưỡng tâm hồn,
tình cảm cho học sinh là một yêu cầu cấp thiết.
2.Tên sáng kiến và lĩnh vực áp dụng:

đời sống, sự tinh tế của nghệ thuật ngôn từ, văn học còn bồi dưỡng tình cảm,
khơi dậy những rung động mãnh liệt trong tâm hồn người đọc. Theo tôi, giờ học
văn có hiệu quả là giờ học phải thực sự thu hút các em tích cực tham gia vào
hoạt động chiếm lĩnh tác phẩm. Bằng vốn sống, khả năng tư duy của mình dưới
sự định hướng của thầy giáo, cô giáo, học sinh có thể khám phá những tầng ý
nghĩa khác nhau của tác phẩm. Đằng sau mỗi bài học, học sinh tiếp nhận được
một dung lượng kiến thức nhất định và cần thiết, sau đó rút ra những bài học,
kinh nghiệm sống cho bản thân mình.
Tuy nhiên trong thực tế dạy học hiện nay, có rất nhiều học sinh không thực
sự say mê với môn Văn.Vì sao lại như vậy, để trả lời cho câu hỏi này, tôi đã
chọn đề tài: “Bồi dưỡng niềm say mê môn Ngữ văn cho học sinh thông qua câu
lạc bộ văn học và câu lạc bộ bạn yêu sách”.
Hơn nữa, chất lượng dạy học Văn của huyện Thanh Bình nói chung của đơn
vị trường THCS Bình Tấn nói riêng, thời gian gần đây có biểu hiện thụt lùi, điều
đó được thể hiện qua kết quả của một số kì thi quan trọng như kì thi chọn học
3
sinh giỏi cấp tỉnh, cuộc thi Văn hay chữ tốt, thi viết thư quốc tế UPU, thi tuyển
sinh vào lớp 10 đều đạt kết quả không cao.
Với đề tài này, tôi hy vọng sẽ làm thay đổi nhận thức của xã hội, giáo viên và
nhất là học sinh đối với môn Văn. Và có thể áp dụng rộng rãi cho giáo viên
giảng dạy môn Văn trong toàn huyện.
3.Mô tả nội dung, bản chất của sáng kiến
Nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học môn văn, trước hết cần
phải bồi dưỡng, cung cấp cho học sinh những kiến thức liên quan đến môn học
cũng như những kiến thức xã hội khác.
Với tư cách là một chủ thể tiếp nhận, đứng trước một tác phẩm văn học,
mỗi học sinh luôn được đặt ở một tầm đón nhận nhất định. Tầm đón nhận đó lại
được hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau như: vốn sống bản thân, môi trường
văn hóa, trình độ học vấn, giới tính, sở thích… từ đó hình thành nên ở học sinh
từ thế giới quan đến nhân sinh quan, từ khuynh hướng tình cảm đến hứng thú

văn hóa của các quốc gia, dân tộc trong các thời kỳ khác nhau.
Một động cơ nữa giúp cho học sinh đến với văn học và có hứng thú trong giờ
học văn đó là muốn được bồi dưỡng thêm về tư tưởng, đạo đức, lý tưởng…Trước
ngưỡng cửa cuộc đời, đa số học sinh vẫn băn khoăn muốn tìm cho mình một lẽ
sống, một thái độ nhân sinh, để mà kiên định suốt cả cuộc đời. Cũng có lúc gặp
những biến cố trong đời sống gia đình, xã hội, có những dằn xé nội tâm như muốn
tìm sự giãi bày, một lối thoát…lúc đó tác phẩm văn học trở thành người bạn thân
5
thiết, ở đó sẽ đưa ra lời giải đáp quý giá bắt nguồn từ triết lý nhân sinh làm xoa dịu
đi những tâm tư trĩu nặng trong lòng.
Ngoài tầm đón và động cơ tiếp nhận, để tác phẩm văn học thực sự đến với
học sinh, giờ học văn có hiệu quả còn là yếu tố tâm thế nữa. Hàng ngày, hàng
giờ con người luôn ở trong những tâm trạng khác nhau, lúc vui, lúc buồn, khi
hào hứng, khi lo âu… Do đó tâm thế tiếp nhận rất phức tạp.
Đối với dạy và học văn thì trạng thái hân hoan là quan trọng nhất. Một giờ
học mà học sinh tiếp nhận một cách chủ động thì chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả
cao. Tất nhiên phải có sự chuẩn bị từ nhiều phía. Về phía giáo viên phải chuẩn bị
nội dung bài giảng, phương pháp lên lớp, những tình huống có vấn đề; về phía
học sinh phải có bước chuẩn bị bài trước khi đến lớp, phải đọc trước và hiểu
được nội dung cơ bản của tác phẩm.
Qua thực tế giảng dạy bộ môn Văn học ở trường THCS chúng tôi nhận
thấy có một thực trạng là phần lớn học sinh không thích học môn văn. Nguyên
nhân có nhiều, song trước hết có lẽ vì học văn và dạy văn là một công việc khó.
Người dạy cũng như người học trước hết phải có niềm say mê, yêu thích văn
chương, có tâm hồn nhạy cảm, giàu cảm xúc, thêm vào đó là một vốn tri thức
phong phú, vốn tiếng Việt dồi dào
Đó là những yêu cầu khắt khe, mang tính đặc thù của bộ môn văn học. Mặt
khác, xu hướng nghề nghiệp hiện nay khá rộng mở đối với các ngành khoa học
tự nhiên, tính thực dụng trong học tập cũng là một nguyên nhân khiến học sinh
ngày càng thờ ơ với bộ môn Văn học. Đặc biệt, hình thức truyền thụ truyền

học cho học sinh; phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, kiểm
tra lại chất lượng dạy học trong giờ chính khoá. Hoạt động ngoại khoá Văn học,
vì thế, vừa là hoạt động giáo dục, vừa là hoạt động thẩm mỹ, "góp phần tạo ra lối
sống văn hoá và khả năng hưởng thụ văn hoá nghệ thuật cho học sinh. Qua hoạt
động ngoại khoá Văn học, học sinh được phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức,
thể dục và mĩ dục" (Phan Trọng luận, Phương pháp dạy văn, Nxb Đại học Quốc
gia 1996, Tr. 381).
Hoạt động ngoại khoá Văn học càng cần thiết và bổ ích khi được áp dụng
vào quá trình dạy học phần Văn học dân gian ở THCS vì những lí do sau:
Thứ nhất: Ngoại khoá Văn học dân gian góp phần làm sáng tỏ những đặc
trưng cơ bản của Văn học dân gian (tính tập thể, tính truyền miệng, tính dị bản,
gắn với sinh hoạt xã hội. . . ) - điều mà giáo viên và học sinh rất khó thực hiện
trong giờ chính khoá do hạn chế về điều kiện và thời gian giảng dạy.
Ví dụ: Để làm rõ đặc điểm gắn với sinh hoạt xã hội của Văn học dân gian,
người dạy phải lý giải về hoàn cảnh nảy sinh và môi trường diễn xướng của nó;
Làm sáng tỏ tính dị bản thì cần phải so sánh nhiều văn bản khác nhau Những
thao tác này khó có thể thực hiện được trong giờ chính khoá.
Thứ hai: Ngoại khoá văn học dân gian cho phép chúng ta khai thác tác
phẩm Văn học dân gian ở nhiều góc độ, thoả mãn nhu cầu làm "sống lại" tác
phẩm Văn học dân gian trong môi trường diễn xướng, thông qua các hình thức
trình diễn bằng lời - nhạc - vũ, làm sáng lên những vẻ đẹp độc đáo của Văn học
dân gian .
8
Thứ ba: Ngoại khoá Văn học dân gian cho phép người dạy khắc phục
được những bất cập trong chương trình giữa thời gian cho phép và khối lượng
kiến thức cần phải truyền đạt; có thể mở rộng và đào sâu những nội dung quan
trọng, bổ sung những vấn đề chưa được đặt ra trong chương trình chính khoá
Thứ tư: Ngoại khoá Văn học dân gian còn tăng cường tính thời sự, tính xã
hội cho nội dung bài học. Qua hoạt động ngoại khoá Văn học dân gian, học sinh
có thể hiểu sâu hơn về những giá trị văn hoá dân gian của quê hương, đất nước.

- Phân công trang trí, chuẩn bị loa máy, trang phục cho phù hợp với yêu cầu của
câu lạc bộ Văn học dân gian .
- Định thời gian tổ chức CLB, gửi giấy mời.
b. Phần thực hiện chương trình: (Trong thời gian 90 phút)
+Lời khai mạc: (5 phút)
- Giới thiệu chương trình CLB.
- Mục đích, ý nghĩa, quá trình chuẩn bị cho CLB.
+ Báo cáo của học sinh: ( 15 phút)
10
- Học sinh trình bày những hiểu biết về giá trị nội dung, nghệ thuật của
truyện cổ dân gian Việt Nam.
+ Phần minh hoạ: (60 phút)
- Kể chuyện dân gian (chú ý tạo không gian kể chuyện ).
- Các lớp (hoặc nhóm học sinh) thể hiện các hoạt cảnh chuyển thể từ
truyện cổ dân gian .
+ Tổng kết:(Trong thời gian 10 phút)
- BTC đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm, trao quà cho các báo cáo viên
và các tiết mục xuất sắc.
3. 2. Ngoại khoá về thơ ca dân gian
a. Phần chuẩn bị:
- Sau khi học sinh học xong bài khái quát Văn học dân gian và phần ca dao -
dân ca, tổ chuyên môn phân công giáo viên ra và hướng dẫn học sinh viết một số
đề tài tìm hiểu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của ca dao cổ nói
chung và bình một số bài ca dao đặc sắc (có thể ngoài chương trình).
- Giáo viên chọn 1 - 2 bài viết có chất lượng để đọc trong CLB.
- Tổ Văn phối hợp với Đội TNTP trường và Ban văn nghệ trường tổ chức cuộc
thi giọng hát hay của học sinh toàn trường, trong đó ưu tiên các tiết mục hát dân
ca của học sinh để chọn hạt nhân văn nghệ.
11
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tập hát một số làn điệu dân ca tiêu biểu trên cả

b. Phần thực hiện chương trình CLB:( 70 - 80 phút)
+ Lời khai mạc(5 phút)
- Giới thiệu chương trình CLB.
- Mục đích, ý nghĩa, quá trình chuẩn bị CLB.
+ Báo cáo của học sinh:( 10 phút)
13
Trình bày khái quát về giá trị nội dung và nghệ thuật của sân khấu dân
gian đặc biệt đi sâu tìm hiểu nguồn gốc, quá trình phát triển, những nét đặc trưng
của sân khấu chèo.
+ Phần minh hoạ: (60 phút)
Học sinh thể hiện một số trích đoạn sân khấu dân gian tiêu biểu:(40phút)
- Thầy bói xem voi
- Quan Âm Thị Kính
+ Đánh giá, rút kinh nghiệm và trao giải. . . (10-15 phút)
Trong nỗ lực tìm kiếm và đổi mới PPDH nhằm nâng cao chất lượng giảng
dạy và góp phần khắc phục tình trạng học sinh thiếu hứng thú học văn, tổ chức
các hoạt động ngoại khoá Văn học là một xu hướng khả dĩ đáp ứng tốt những
yêu cầu đổi mới PPDH theo hướng lấy người học làm trung tâm.
Hoạt động ngoại khoá văn học, đặc biệt phần Văn học dân gian không chỉ
góp phần nâng cao khả năng tư duy độc lập, tăng cường khả năng sáng tạo trong
học tập, kích thích lòng ham muốn tìm tòi, khám phá những kiến thức mới của
người học mà còn góp phần hoàn thiện khả năng chuyên môn và kỹ năng sư
phạm của người thầy trong quá trình chuẩn bị và "đồng hành" với người học
khám phá kiến thức mới.
Với những điều trình bày trên đây, để góp phần cải thiện thực trạng ngại
học văn của học sinh hiện nay, thiết nghĩ hoạt động ngoại khoá Văn học trong
trường phổ thông là một hoạt động chuyên môn bổ ích, lý thú và có tính khả thi.
Hoạt động ngoại khoá Văn học vì thế cần được Bộ giáo dục đưa vào phân phối
14
chương trình và đặc biệt hoạt động này cần được xem là một hoạt động nằm

sinh. Từ đó học sinh sẽ có thể nói lưu loát, diễn đạt ý một cách rõ ràng, mạch lạc
hơn.
Chẳng hạn: Học sinh hay viết sai chính tả, viết những câu không đúng ngữ
pháp, không đủ chủ ngữ vị ngữ hay dùng câu không phù hợp với ý mình muốn
diễn đat khiến người đối diện không hiểu… Đọc sách, đọc càng nhiều sách thì
học sinh sẽ học được cách tác giả viết câu, diễn giải, chuyển ý khéo léo, đưa vấn
đề một cách lôgic. Quá trình đọc lâu dài kèm theo sự tập trung, tinh ý sẽ giúp
học sinh hình thành được kỹ năng ngôn ngữ. Bên cạnh đó học sinh sẽ tự tin giao
tiếp với vốn kiến thức tuyệt vời mà các em tích lũy được qua sách vở.
Tăng cường khả năng tư duy, phân tích, sáng tạo: Đọc sách đồng nghĩa với
việc học sinh đang khám phá những kiến thức, những điều mới mẻ, thú vị. Học
sinh phải suy nghĩ cùng tác giả, phải tưởng tượng, liên tưởng đến những gì đang
diễn ra, tự đặt mình vào trong hoàn cảnh của câu chuyện để học hỏi, trải nghiệm.
Ví dụ, học sinh đọc sách về lịch sử tiến hóa và phát triển của loài người thì bằng
ngôn ngữ phong phú của tác giả bạn sẽ hình dung ra trước mắt mình là khung
cảnh của thời tiền sử với mảnh đất hoang sơ, con người sống thành bầy đàn trong
những hang động, săn bắn hái lượm để sống… Và, khi đọc học sinh sẽ tự đặt ra
câu hỏi như tại sao lại thế này, tại sao lại thế kia, chúng giống nhau gì, khác nhau
gì… Chính điều này giúp hình thành cho học sinh tư duy tốt, khả năng nhìn nhận
vấn đề logic và toàn diện. Không những thế việc đọc sách còn giúp học sinh học
16
được cách phân tích vấn đề của tác giả và áp dụng vào cuộc sống của mình. Khi
có nền tảng tốt về tư duy, về nhìn nhận phân tích vấn đề, học sinh sẽ có những
sáng tạo bất ngờ, thú vị trong những tình huống khó khăn. Đây chính là lợi ích
tuyệt vời bậc nhất mà sách đem lại cho con người.
Cải thiện khả năng tập trung: Trong thời buổi công nghệ phát triển chóng mặt
như hiện nay thì việc học và làm việc trên máy tính là sự lựa chọn hàng đầu của
nhiều người. Đây là việc tốt để cập nhật thông tin, tiếp cận công nghệ nhưng nó
ảnh hưởng rất nhiều đến sự tập trung, hiệu quả làm việc .Các em đã từng bao giờ
lên mạng để học nhưng lại lan man sang facebook, đọc tin tức… và nhận ra thời

nghiệm và viết; đã được các em hưởng ứng khá đông (80 em). Câu hỏi được
chuyển cho cá em vào đầu năm học đã giúp các em có sự chuẩn bị và tìm hiểu
nên kết quả rất tốt.Hàng tháng, ban chủ nhiệm và thư viện đều tổ chức cho các
em đi sinh hoạt dã ngoại. Tháng 3–2015, các em được đến thăm khu di tích Xẻo
Quýt, lăng cụ Phó bảng, bảo tàng Đồng Tháp, qua đó hiểu biết về lịch sử đấu
tranh hào hùng của dân tộc cũng như của nhân dân Đồng Tháp.
Cuối năm 2014, chúng tôi tổ chức đợt hoạt động với chủ đề “Dân ta phải
biết sử ta”, khai mạc ngày 20/11 với 100 đầu sách mới được giới thiệu lần lượt.
Các em được hướng dẫn đọc sách theo từng chủ đề.
18
Công tác tổng kết được chúng tôi tổ chức vào cuối tháng 12 và đầu tháng
1 để đánh giá thành quả và phát thưởng cho những em tham gia tích cực các hoạt
động của câu lạc bộ và đọc nhiều sách. Việc tổng kết như vậy có tác dụng
khuyến khích và thúc đẩy các em say mê đọc sách và hăng hái tham gia mọi hoạt
động của câu lạc bộ cũng như nâng cao được kết quả học tập môn Văn cũng như
các môn học khác.
4.Khả năng và phạm vi áp dụng của sáng kiến
Đề tài này được nghiên cứu và thực hiện trong năm học 2013- 2014, trên đối
tượng là học sinh trường THCS Bình Tấn, mục đích nhằm bồi dưỡng tâm hồn,
tình cảm cũng như thể nghiệm một số giải pháp kéo học sinh gần với văn học,
đồng thời cũng bồi dưỡng tình yêu của học sinh đối với môn Văn.
Sáng kiến có khả năng và phạm vi áp dụng rộng rãi trong giáo viên.
5.Nêu những lợi ích và hiệu quả mang lại khi nhân rộng sáng kiến
Trong năm học 2013- 2014, tôi đã áp dụng các giải pháp trên khối 9, thu được
kết quả như sau:
Bảng số liệu:
Kết quả Trước tham gia Sau tham gia
Số lượng % Số lượng %
Giỏi
Khá

một lộ trình cụ thể, trước tiên là hãy cùng với học sinh khám phá cái hay, cái đẹp
của tác phẩm văn học thông qua hình thức sinh hoạt của câu lạc bộ văn học cũng
như câu lạc bộ bạn yêu sách. Tiếp đến là giúp học sinh tạo lập văn bản, khuyến
khích học sinh viết văn bằng cảm xúc chân thành và bằng chính khả năng thực
sự của các em từ việc các em tham gia câu lạc bộ văn học và câu lạc bộ bạn yêu
sách. Có làm được như thế thì học sinh mới có hứng thú với việc học Văn và yêu
thích bộ môn Văn.
- Nhà trường cần quan tâm hơn đến hoạt động ngoại khóa Văn học.
- BGH có hình thức khen thưởng cho những học sinh tham gia tích cực các câu
lạc bộ trong nhà trường để kịp thời khuyến khích, động viên.
- Các trường học trong huyện cần sớm đưa hoạt động ngoại khóa Văn học vào
hoạt động thường xuyên, hội đồng bộ môn Văn cần thống nhất và triển khai hoạt
động này trong toàn huyện và đưa vào hoạt động của hội đồng bộ môn.
- Tổ chức giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa các câu lạc bộ Văn học trong
huyện để các câu lạc bộ hoạt động đúng hướng và hiệu quả hơn.
Trên đây là những sáng kiến, cải tiến, giải pháp mới, kỹ thuật mới (gọi tắt là
sáng kiến) các đề án của bản thân tôi trong năm 2014.
Kính đề nghị Hội đồng xét duyệt sáng kiến xem xét, công nhận đề tài sáng
kiến cấp huyện.
20 Bình Tấn, ngày 20 tháng 3 năm 2015
Thủ trưởng đơn vị Người báo cáo
Hồ Toàn Thiện
21