SKKN: "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học sinh học ở trường THCS"
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lời nói đầu
Hiện nay lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT) đang trong giai đoạn phát
triển mạnh mẽ như vũ bão, nó đã và đang dần dần trở thành một phần vô cùng quan
trọng và không thể thiếu trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống, Trong lĩnh vực
giáo dục, CNTT lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, nó hỗ trợ vô cùng đắc
lực và hiệu quả cao cho công việc giảng dạy, quản lí trường học, thi cử, tài chính…
Bộ môn Sinh học nói chung và Sinh học THCS là một bộ môn khoa học thực
nghiệm, nghiên cứu về thế giới sinh vật vô cùng đa dạng và phong phú về phân loại
hình thái giải phẫu, cấu tạo và môi trường sống. Nên bên cạnh những loài động
thực vật có thể tìm thấy ở địa phương có thể làm thí nghiệm được còn có rất nhiều
đối tượng nghiên cứu mà địa phương không có, hoc sinh phải thông qua tranh ảnh
và các đoạn phim để tìm hiểu rõ ràng hơn. Tuy nhiên cũng rất nhiều trường hợp,
nhiều đơn vị kiến thức không thể làm thí nghiệm trược tiếp được mà phải thông
qua các thí nghiệm mô phỏng bằng hình ảnh tĩnh hoặc động. Điều này CNTT có
thể giúp chúng ta giải quyết khó khăn trên.
- Chương trình Sinh học 9 - THCS nghiên cứu về những quá trình phức tạp
diễn ra ở cấp độ phân tử hay cấp độ tế bào mà bằng mắt thường ta không thể quan
sát được. Nên khi học về những kiến thức này học sinh thường mơ hồ và không thể
hiểu bài một cách rõ ràng, chắc chắn được. Rất dễ dẫn đến sự nhàm chán và gây
cảm giác ngại học ở học sinh.
- Qua một số năm công tác, học hỏi và rút kinh nghiệm tôi đã cố gắng khắc
phục tình trạng trên để tìm lại hứng thú học tập cho học sinh và đem lại hiệu quả
cao hơn trong quá trình dạy học Sinh học 9. Những kinh nghiệm đó của tôi được
thể hiện qua đề tài "Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
Sinh hoc - THCS".
Trong phạm vi SKKN này, tôi xin nêu lên việc ứng dụng phần mềm Violet
vào dạy học Sinh học ở trường THCS
Rất mong được hội đồng khoa học và các đồng chí, đồng nghiệp góp ý và
giúp đỡ tôi để tôi hoàn thiện hơn trong sự nghiệp dạy học, đem lại hiệu quả dạy

trên máy.
- Các bài giảng phần lớn là giáo viên tải trên mạng về, có chỉnh sửa đôi chút
chứ không tự sáng tạo ra, chưa biến thành công tri thức nhân loại thành của mình
nên chất lượng chưa cao, chưa phù hợp với đối tượng học sinh cụ thể.Và tình hình
tự nhiên địa phương.
- Giáo viên trường THCS Nga Thắng mới chỉ sử dụng đến Microsoft Office
PowerPoint, chưa để ý sử dụng phần mềm Violet
2. Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên.
Đối tượng dạy và nghiên cứu của tôi năm nay là học sinh lớp 9. Trong năm
học 2010 - 2011 này trường chỉ có 1 lớp 9 nên tôi không thể chia làm 2 trường hợp
đối chứng và thực nghiệm trực tiếp được. Do vậy tôi xin lấy kết quả thi học kì 1
năm học 2009 - 2010 làm đối chứng.
Năm học 2009 - 2010 trường THCS Nga Thắng có 2 lớp 9 với tổng số học
sinh là 91 em. Kết quả bài kiểm tra 1 tiết kì 1 và bài kiểm tra học kì 1 như sau

Giáo viên: Vũ Đức Tiền - Trường THCS Nga Thắng - Nga Sơn

4


SKKN: "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học sinh học ở trường THCS"
Giỏi

Khá

Trung bình

Yếu

Kém


SL

%

SL

%

19

20,9

39

42,9

24

26,4

6

6,5

15

16,4

33

1. Tìm hiểu và ứng dụng phần mềm violet trong dạy học sinh học
Trong dạy học bằng CNTT hiện nay ở trường THCS Nga Thắng nói riêng và
một số trường trong huyện Nga Sơn mà tôi đã có dịp hỏi thăm, tìm hiểu thì phổ
biến là dạy học bằng hình thức trình chiếu PowerPoint. Bản thân tôi cũng đã nhiều
năm sử dụng, tôi thấy có một số hạn chế như: viết bằng tiếng Anh nên nhiều người
khó sử dụng; phần mềm này không dành riêng cho giáo dục mà dùng cho nhiều
lĩnh vực khác nhau nên không sát với ngành giáo dục lắm; là một bài trình chiếu
liên tục, nên học sinh không thể làm bài trực tiếp được.....
Giáo viên: Vũ Đức Tiền - Trường THCS Nga Thắng - Nga Sơn

5


SKKN: "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học sinh học ở trường THCS"
Phần mềm Violet là một sản phẩm của công ty Bạch Kim viết riêng cho việc
dạy học nên tôi thấy có nhiều ưu thế rõ rệt, rất nhiều tiện ích phù hợp với việc dạy
học như các dạng bài kiểm tra mẫu, vẽ hình, thiết kế thí nghiệm, đọc được nhiều
định dạng file hình ảnh và phim.... Phần mềm này lại được viết bằng tiếng Việt nên
đẽ dàng tìm hiểu và ứng dụng cho mọi người
Bản thân tôi đã nhiều lần sử dụng phần mềm này trong dạy học và thấy có
nhiều ưu thế đặc biệt là đối với môn Sinh học. Sau đây tôi xin giới thiệu một vài
vấn đề tôi đã làm.
2. Các ứng dụng của phần mềm Violet.
2.1. Chèn ảnh và phim vào bài giảng
Tính năng này thì giống với PowerPoint ta có thể thực hiện các thao tác như
sau.
- Từ màn hình chính của Violet ta vào nút "thêm đề mục"

thêm đề mục


SKKN: "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học sinh học ở trường THCS"
Tiếp theo chọn "đồng ý", ta có thể điều chỉnh kích thước của hình hoặc phim
sau đó chọn "đồng ý" và ta được như sau

Một điều rất hữu ích là việc chèn các file ảnh, phim flash với một kho tư liệu
vô cùng phong phú
2.2. Sử dụng các mẫu bài tập
Các bài tập là những thành phần không thể thiếu trong các bài giảng, giúp
học sinh tổng kết và ghi nhớ được kiến thức, đồng thời tạo môi trường học mà chơi,
chơi mà học, làm cho học sinh thêm hứng thú đối với bài giảng.
Để tạo một bài tập, ta nhấn nút "Công cụ" ở cửa sổ soạn thảo trang màn hình,
rồi chọn một trong các loại bài tập được hiện ra trong menu ("Bài tập trắc nghiệm",
"Bài tập ô chữ", "Bài tập kéo thả chữ"). Sau đó, cửa sổ nhập liệu cho loại bài tập
được chọn sẽ hiện ra. Phần dưới đây sẽ mô tả chi tiết về việc nhập liệu cho các bài
tập thông qua một số ví dụ tương ứng.
2.2.1. Tạo bài tập trắc nghiệm
Violet cho phép tạo được 4 kiểu bài tập trắc nghiệm:


Một đáp án đúng: chỉ cho phép chọn 1 đáp án



Nhiều đáp án đúng: cho phép chọn nhiều đáp án một lúc



Đúng/Sai: với mỗi phương án sẽ phải trả lời là đúng hay sai





SKKN: "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học sinh học ở trường THCS"
Cây sắn có ...

Rễ củ

Cây trầu không có ...

Rễ móc

Cây bụt mọc có ...

Giác mút

Cây tầm gửi có ...

Rễ thở
Rễ chùm

Ta thực hiện các bước làm như bài tập trên, song phải chọn kiểu bài tập là
“Ghép đôi”, và chú ý khi soạn thảo phải luôn đưa ra kết quả đúng đằng sau mỗi
phương án. Sau đó, Violet sẽ trộn ngẫu nhiên các kết quả để người làm bài tập sắp
xếp lại.
Nhấn nút đồng ý ta được bài tập hiển thị lên màn hình như sau:

Khi làm bài tập loại này, học sinh phải dùng chuột kéo giá trị ở cột phải đặt
vào cột trả lời, rồi nhấn vào nút kết quả để nhận được câu trả lời là đúng hay sai.
HS có thể làm từng câu một rồi xem kết quả ngay, hoặc có thể làm hết các câu rồi
mới xem kết quả đều được.

Giáo viên: Vũ Đức Tiền - Trường THCS Nga Thắng - Nga Sơn

11


SKKN: "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học sinh học ở trường THCS"
4. Một thành phần của tế bào có tác dụng bao bọc chất tế bào.
5. Chất keo lỏng có chứa nhân, không bào và các thành phần khác của tế bào.
Các câu trả lời hàng ngang lần lượt là:
1. Thực vật;

2. Nhân tế bào;

4. Màng sinh chất;

3. Không bào;

5. Tế bào chất

Chữ ở cột dọc là: TẾ BÀO
Ta lần lượt nhập năm câu hỏi và năm câu trả lời trong đề bài vào các hộp
nhập liệu. Hình sau thể hiện việc nhập liệu của hai câu hỏi hàng ngang đầu tiên.

Trong đó:
 "Từ trả lời" là đáp án đúng của câu hỏi
 "Từ trên ô chữ" là tập hợp các chữ cái sẽ được hiện lên ô chữ, thường là
giống từ trả lời, nhưng viết hoa và không có dấu cách. Nếu không nhập gì
vào đây thì Violet sẽ tự động sinh ra từ “Từ trả lời”. Vì vậy, nếu không có
gì đặc biệt, ta có thể bỏ qua phần này để nhập liệu cho nhanh.
 "Vị trí chữ" là vị trí của chữ cái trong "Từ trên ô chữ" mà sẽ thuộc vào ô

ống tai vào làm rung ........................... rồi truyền qua ........................... vào làm
rung cửa bầu và cuối cùng làm chuyển động ngoại dịch rồi nội dịch
trong ..........................., tác động lên cơ quan Coocty.
Ta thiết kế như sau:

Giáo viên: Vũ Đức Tiền - Trường THCS Nga Thắng - Nga Sơn

13


SKKN: "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học sinh học ở trường THCS"

Khi nhập liệu, ta sẽ gõ câu hỏi và toàn bộ nội dung văn bản (có cả các từ mà
sau này sẽ được ẩn đi) vào ô nhập liệu. Sau đó, chọn các từ ẩn này (bôi đen từ) rồi
nhấn nút "Chọn chữ". Hoặc đơn giản hơn, để chọn một từ ta gõ 2 cặp ký hiệu xổ
dọc cạnh nhau ở 2 đầu của từ đó: ||<từ được chọn>||.
Sau khi chọn từ bằng bất kỳ cách nào, trên ô nhập liệu từ đó sẽ có màu đỏ
nên rất dễ nhận ra. Nếu thôi không chọn từ đó nữa, ta chỉ việc xóa các cặp ký hiệu ||
đi là được.
Riêng đối với bài tập kéo thả chữ, ta có thể nhập thêm các phương án nhiễu
bằng cách nhấn nút “Tiếp tục”. Nếu không cần phương án nhiễu hoặc với các bài
tập điền khuyết và ẩn/hiện chữ thì ta có thể nhấn luôn nút “Đồng ý” để kết thúc quá
trình nhập liệu. Dưới đây là màn hình nhập phương án nhiễu cho loại bài tập kéo
thả chữ.

Giáo viên: Vũ Đức Tiền - Trường THCS Nga Thắng - Nga Sơn

14



nói riêng, ngành nói chung, nhưng không phải tiết nào, bài nào cũng áp dụng và áp
dụng hiệu quả được. có bài không nên sử dụng CNTT có khi lại đem lại hiệu quả
dạy học cao hơn là áp dụng. Trong chương trình Sinh 9 tôi đã áp dụng cho các bài
sau: Bài 9; 10; 11; 13; 16; 17; 19....... Tiến hành trong thời gian 4 - 9 tháng 10 năm
2010
- Tải các tư liệu ảnh và phim có liên quan và tập hợp chúng theo bài tại

2. Chuẩn bị bài giảng với sự hỗ trợ của CNTT và phần mềm violet
3. Chuẩn bị các bài kiểm tra khảo sát tình hình học tập của học sinh
C. KẾT LUẬN
1. Kết quả nghiên cứu
Với việc vận dụng như trên, tôi đã khảo sát chất lượng của học sinh lớp 9
năm học 2010 - 2011 qua bài kiểm tra 1 tiết học kì 1 và bài kiểm tra học kì 1 (đề
Sở) như sau:
Tổng số học sinh là 43 em, kết quả như sau:
Giỏi

Khá

Trung bình

Yếu

Kém

(điểm 9 - 10)

(điểm 7-

25

58,1

3

7,0

Kì 1

2

4,7

11

25,6

28

65,1

2

4,7

SL

%

Tôi xin chân thành cảm ơn!
Nga Thắng, tháng 4 năm 2011
Giáo viên

Vũ Đức Tiền

Giáo viên: Vũ Đức Tiền - Trường THCS Nga Thắng - Nga Sơn

17