Website: Email : Tel (: 0918.775.368

A – PHẦN MỞ ĐẦU.
Đất đai - nguồn tài nguyên quý giá, là mối quan tâm đặc biệt của mọi
người dân, mọi tổ chức, mọi chính quyền, mọi quốc gia. Bởi không những đất
chứa trong nó vô vàn sản vật quí giá ( quặng sắt, mỏ than, mỏ vàng…) mà còn
hàm chứa một giá trị sử dụng to lớn, lâu dài, và không thể thay thế được. Đất đai
dùng để làm nơi ở, nơi canh tác…Và do đó, xoay quanh nó là rất nhiều vấn đề
gây tranh cãi, nổi cộm lên: vấn đề giá cả ruộng đất, quyền sở hữu đất đai, và các
mối lợi thu từ việc sở hữu ruộng đất đặc biệt là địa tô.
Địa tô đã xuất hiện từ khi có quyền tư hữu về ruộng đất và là hình thức bóc
lột chủ yếu trong xã hội phong kiến. Trong xã hội phong kiến, địa tô ban đầu là
tô lao dịch, sau đó là tô hiện vật và khi kinh tế hàng hoá phát triển thì xuất hiện
tô tiền – là khoản tiền mà người thuê đất phải trả cho người chủ đất để được
quyền sử dụng ruộng đất trong một khoảng thời gian nhất định.
Trong chủ nghĩa tư bản, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa xuất hiện tuy
muộn hơn trong thương nghiệp và công nghiệp nhưng thực tế cho thấy nó đã
không ngừng phát triển và ngày càng chiếm vị trí thống trị trong lĩnh vực nông
nghiệp. Quan hệ đất đai dưới chủ nghĩa tư bản bao gồm ba thành phần cơ bản:
người sở hữu ruộng đất, nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp, người công nhân
lao động. Trong đó, người thực sự canh tác ruộng đất là những người lao động
làm thuê, nhà tư bản thuê đất của địa chủ để kinh doanh, coi nông nghiệp là một
lĩnh vực đầu tư kinh doanh. Số tiền mà nhà tư bản phải trả cho địa chủ - kẻ sở
hữu ruộng đất theo hợp đồng - để được sử dụng ruộng đất trong một thời gian
nhất định là địa tô tư bản chủ nghĩa.
Lý luận về địa tô của C.MAC không chỉ vạch ra bản chất của quan hệ sản
xuất tư bản chủ nghĩa trong nông nghiệp mà còn là cơ sở khoa học để nhà nước
xã hội chủ nghĩa xây dựng luật đất đai và các chính sách giá cả cho nông sản,
thuế nông nghiệp và các ngành khác liên quan đến đất đai, làm cho việc sử
dụng đất có hiệu quả hơn.
Nhận thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu về địa tô, nên bài này em

nhưng địa tô tư bản chủ nghĩa hoàn toàn khác với địa tô phong kiến.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nếu địa tô phong kiến biểu hiện quan hệ giữa hai giai cấp, trong đó địa chủ
bóc lột nông dân, thì địa tô tư bản chủ nghĩa biểu hiện quan hệ giữa “ ba giai cấp
cấu thành cái bộ xương sống của xã hội cận đại – người côngnhân làm thuê, nhà
tư bản công nghiệp và địa chủ”.
Nếu địa tô phong kiến dựa trên sự cưỡng bức siêu kinh tế của địa chủ đối
với nông dân, thì địa tô tư bản chủ nghĩa dụă trên cơ sở quan hệ kinh tế giữa địa
chủ với tư bản và giữa tư bản với lao động làm thuê.
Nếu địa tô phong kiến bao gồm toàn bộ lao động hay sản phẩm thặng dư
của nông dân, địa tô phong kiến là hình thái tồn tại hay biểu hiện duy nhất của
sản phẩm thặng dư, thì địa tô tư bản chủnghĩa chỉ là mộtphần của giá trị thặng
dư do công nhân nông nghiệp tạo ra, vì một phần của giá trị thặng dư đã phải
chuyển thành lợi nhuận cho nhà tư bản ( người đầu tư vào nông nghiệp cũng
phải thu đựơc lợi nhuận bình quân như mọi lĩnh vực đầu tư khác).
Địa tô TBCN là bộ phận lợi nhuận siêu ngạch do công nhân làm thuê trong
nông nghiệp tạo ra (tức bộ phận giá trị thặng dư sau khi trừ đi lợi nhuận bình
quân của tư bản đầu tư vào nông nghiệp) và do nhà tư bản thuê đất nộp lại cho
người sở hữu ruộng đất.
2.2 Các hình thức của địa tô tư bản chủ nghĩa.
Trong tổng số địa tô hay tổng số tiền mà nhà tư bản phải nộp cho địa chủ
gồm cac bộ phận khác nhau, thuộc các hình thức địa tô khác nhau:
2.2.1 - Địa tô chênh lệch.
Khi phân tích về địa tô, trước hết phải giả thiết rằng, nông sản cũng được
đem bán theo giá cả sản xuất như mọi hàng hoá khác, nghĩa là phải đảm bảo cho
nhà tư bản thu hồi được chi phí sản xuất và thu được lợi nhuận bình quân.
Trong nông nghiệp cũng như trong công nghiệp đều có lợi nhuận siêu
ngạch do sự chênh lệch giữa giá cả sản xuất chung của thị trường và giá cả sản
xuất cá biệt của một số doanh nghiệp. Nhưng trong công nghiệp, do cạnh tranh,

thêm trên cùng một diện tích ruộng đất, tức là gắn liền với việc thâm canh trong
nông nghiệp.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Địa tô chênh lệch I và địa tô chênh lệch II đều là lợi nhuận siêu ngạch, hình
thành rủi ro hiệu quả đầu tư khác nhau của những tư bản khác nhau. Một đằng
do đầu tư trên những thửa ruộng có điều kiện khác nhau (quảng canh), một đằng
do hiệu quả những lần đầu tư khác nhau trên cùng một thửa ruộng (thâm canh),
còn giá cả có tác động điều tiết thị trường nông sản vẫn do giá cả sản xuất của tư
bản đầu tư có hiệu quả thấp nhất quyết định.
Nhưng sự chuyển hoá lợi nhuận siêu ngạch đó thành địa tô chênh lệch I và
địa tô chênh lệch II lại có sự khác nhau. Địa tô chênh lệch I được xác định trong
các hợp đồng thuê đất giữa nhà tư bản và địa chủ. Trong thời hạn hợp đồng, lợi
nhuận siêu ngạch do đầu tư thâm canh đem lại vẫn thuộc về nhà tư bản kinh
doanh ruộng đất. Chỉ khi hết thời hạn hợp đồng, địa chủ mới tìm cách nâng cao
giá cho thuê ruộng đất, tức biến lợi nhuận siêu ngạch do đầu tư thâm canh đem
lại thành địa tô chênh lệch II.
Đây chính là lý do làm cho địa chủ muốn rút ngắn thời hạn cho thuê đất,
còn nhà tư bản lại muốn keo dài thời hạn đó để hưởng toàn bộ kết quả đầu tư
vào ruộng đất.
2.2.2 - Địa tô tuyệt đối.
Khi nghiên cứu địa tô chênh lệch thì dường như đất canh tác xấu nhất
không phải nộp địa tô. Nhưng trên thực tế, đất canh tác xấu nhất cũng phải nộp
địa tô. Đó chính là địa tô tuyệt đối.
Địa tô tuyệt đối là một phần giá trị thặng dư mà địa chủ thu được dựa vào
sự độc quyền tư hữu ruộng đất. Đó là số dư của giá trị so với giá cả sản xuất xã
hội của nông phẩm.
Địa tô tuyệt đối cũng là khoản lợi nhuận siêu ngạch ngoài lợi nhuận bình
quân do cấu tạo hữu cơ của tư bản trong nông nghiệp thấp hơn trong công
nghiệp mà nhà tư bản thuê ruộng đất phải nộp cho địa chủ.

Địa tô luôn luôn gắn với độc quyền sở hữu ruộng đất, độc chiếm các điều
kiện tự nhiên thuận lợi, cản trở sự cạnh tranh của tư bản.. Nguồn gốc của địa tô
độc quyền này cũng là lợi nhuận siêu ngạch do giá cả độc quyến cao của sản
Website: Email : Tel (: 0918.775.368