DỰ ÁN
CỘNG ĐỒNG CÙNG THAM GIA QUẢN LÝ CHẤT THẢI NÔNG
NGHIỆP GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
TÀI LIỆU TẬP HUẤN
SẢN XUẤT PHÂN VI SINH
TỪ PHẾ THẢI NÔNG NGHIỆP QUY MÔ HỘ GIA ĐÌNH
ĐIỆN BIÊN-10/2007
TRUNG TÂM PHÁT TRIỂN
CỘNG ĐỒNG ĐIỆN BIÊN
QUỸ MÔI TRƯỜNG SIDA
1
MỤC LỤC
Trang
PHẦN I:
M C L CỤ Ụ .............................................................................................................2
PH N IẦ ...................................................................................................................3
PHÂN BÓN TRONG S N XU T NÔNG NGHI PẢ Ấ Ệ ................................................3
I. VAI TRÒ C A PHÂN BÓN TRONG S N XU T NÔNG NGHI PỦ Ả Ấ Ệ ....................3
1. Phân bón v n ng su t cây tr ngà ă ấ ồ ....................................................................3
2. Phân bón v ch t s n ph m nông nghi pà ấ ả ẩ ệ .......................................................3
II. CÁC LO I PHÂN BÓNẠ .......................................................................................3
1. Phân hóa h cọ .....................................................................................................3
2. Phân h u cữ ơ......................................................................................................3
3. H th ng dinh d ng cây tr ng t ng h pệ ố ưỡ ồ ổ ợ ......................................................4
PH N IIẦ .................................................................................................................5
CÁC NH LU T S D NG PHÂN BÓN TRONG NÔNG NGHI PĐỊ Ậ Ử Ụ Ệ ....................5
I. LU T TR L IẬ Ả Ạ ..................................................................................................5
II. LU T Y U T H N CHẬ Ế Ố Ạ Ế................................................................................5
III. LU T B I THU KHÔNG H N T L THU N V, I L NG PHÂN BÓNẬ Ộ Ẳ Ỉ Ệ Ậ Ớ ƯỢ ...5
IV. LU T U TIÊN CH T L NG S N PH MẬ Ư Ấ ƯỢ Ả Ẩ ...............................................6
V. LU T S A CH A CÁC S M T CÂN B NG TRONG TẬ Ữ Ữ Ự Ấ Ằ ĐẤ .......................6

2. Phân bón và chất sản phẩm nông nghiệp
Cây trồng hút chất dinh dưỡng trong đất và từ phân bón để tạo nên sản
phẩm của mình, sau khi kết hợp với sản phẩm của quá trình quang hợp, cho
nên sản phẩm thu hoạch phản ánh tình hình đất đai, và việc cung cấp thức ăn
cho cây.
Bón phân cân đối và vừa phải thì việc bón phân có thể làm tăng năng
suất và chất lượng sản phẩm. Thiếu chất dinh dưỡng, bón phân không cân đối
hoạc bón quá nhu cầu của cây đều làm giảng chất lượng nông sản. Giữa các bộ
phận của cây thì phân bón làm thay đổi thành phần của lá dễ hơn là thay đổi
thành phần hóa học của hạt.
Thức ăn không cân đối, chất lượng kém, thiếu vitamin, thiếu nguyên tố
vi lượng khiến người và động vật dù ăn nhiều vẫn không tăng trọng được và
vẫn mắc các bệnh suy dinh dưỡng, thiếu máu....
II. CÁC LOẠI PHÂN BÓN
1. Phân hóa học
Là những hợp chất khoáng, chủ yếu dưới dạng muối, chứa các nguyên
tố dinh dưỡng của thực vật, bón vào đất cho cây trồng, sử dụng đồng thời các
loại phân khác để nâng cao độ phì của đất.
Phân hóa học gồm: Phân đạm, phân lân, kali, phân vi lượng và phân
phức hợp
Phân hóa hoạc có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và
chất lượng của nông sản. Việc sử dụng phân hóa học trong nền nông nghiệp
hiện nay là rất cần thiết. Tuy nhiên, việc sử dụng phân hóa học cần đúng liều
lượng tránh lãng phí và gây ô nhiễm môi trường.
2. Phân hữu cơ
Phân hữu cơ là các loại chất hữu cơ khi vùi vào đất sau khi phân giải có
khả năng cung cấp chất dinh dưỡng cho cây và cải tạo đất.
3
* Tác dụng
- Cung cấp chất dinh dưỡng cho đất dể nuôi cây, chú yếu là đạm, lân,

PHẦN II
CÁC ĐỊNH LUẬT SỬ DỤNG PHÂN BÓN TRONG NÔNG NGHIỆP
I. LUẬT TRẢ LẠI
Để cho đất khỏi bị kiệt quệ, cần trả lại cho đất tất cả những yếu tố phân
bón cây trồng lấy đi theo sản phẩm thu hoạch.
Song định luật này chưa đầy đủ. Đất được xem là một vật chết, là giá đỡ
của cây trồng. Trong đất có một quá trình chuyển hóa lý, hóa, sinh phong phú
và phức tạp, nên nếu chỉ đơn thuần trả lịa các khoáng bị cây trồng lấy đi là
chưa đủ, mà còn phải chú ý tới quá trình phân hủy mùn trong đất sau canh tác.
Ngoài việc duy trì chất khoáng còn phải duy trì hàm lượng mùn cho đất. Nếu
các quá trình sinh, lý, hóa sinh không được cải thiện qua việc duy trì mùn cho
đất một cách hợp lý thì dù có trả lại đầy đủ khoáng cho cây trồng thì cũng có
sử dụng một cách hiệu quả. Mùn trong đất có tác dụng rõ đến hệ số sử dụng
phân bón của cây trồng.
Định luật cần được mở rộng: Ngoài việc trả lại những yếu tố do cây
trồng lấy đi còn phải trả lại chất dinh dưỡng bị rửa trôi nữa. Không những trả
lại các chất dễ tiêu do cây trồng lấy theo sản phẩm thu hoạch và bị rửa trôi
(kéo theo nước mưa, gió) mà còn phải trả lại các chất dễ tiêu mất di do bón
phân nữa. Việc bón một nguyên tố này có thể làm cho nguyên tố khác bị rửa
trôi, bị cố định lại, cây trồng không đồng hóa được (có thể là quá trình hấp
phụ hóa học), hay ngăn cản việc hút một nguyên tố khác...
II. LUẬT YẾU TỐ HẠN CHẾ
Năng suất cây trồng tỉ lệ với nguyên tố phân bón có tỉ lệ thấp nhất so
với yêu cầu của cây trồng.
Theo định luật này, thì yếu tố tối thiếu cứ luân phiên nhau xuất hiện.
Trong thực tế, để tăng năng suất, người trồng tỉa tiếp tục bón thêm phân, song
năng suất không mãi mãi tăng theo tỷ lệ thuận với lượng phân bón vào, quá
một thời hạn nhất định năng suất lại giảm xuống
Định luật này có thể được mở rộng thành: Đất thiếu hay thừa một
nguyên tố dinh dưỡng dễ tiêu (nào đó) so với yêu cầu của cây cũng đều làm