Trường THCS Phú Bài

Sáng kiến cải tiến kĩ thuật

Phòng GD-ĐT Thị xã Hương Thủy
Trường THCS Phú Bài

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Hương Thủy, ngày 19 tháng 5 năm 2011

SÁNG KIẾN CẢI TIẾN KĨ THUẬT
Đề nghị công nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở
ĐỀ TÀI:

ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
(BỘ MÔN NGỮ VĂN THCS)
I. Sơ lược lí lịch:
- Họ và tên: Phan Xuân
- Bí danh: Không ; Giới tính: Nam
- Ngày tháng năm sinh: 22 / 8 / 1956
- Quê quán: Thủy Châu, Hương Thủy, Thừa Thiên Huế
- Nơi thường trú: Phường Phú Bài, thị xã Hương Thủy, tỉnh T.T. Huế.
- Đơn vị công tác: Trường THCS Phú Bài
- Chức vụ hiện nay: Tổ trưởng chuyên môn Tổ Văn Mĩ Nhạc
- Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm Ngữ văn

II. Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị:

+ Ý thức học tập, rèn luyện của một bộ phận học sinh chưa cao, có những
biểu hiện tiêu cực về hành vi đạo đức làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả
dạy và học của thầy và trò.
+ Đối với bộ môn Ngữ văn, việc rèn luyên các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết
còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả học tập của học sinh. Trong đó đáng chú ý
là phương pháp học tập của học sinh. Nhiều HS tình trạng học tủ, học vẹt, làm
theo văn mẫu vẫn còn nhiều, ảnh hưởng đến khả năng tư duy, sáng tạo của các
em.

III. Mục đích yêu cầu của sáng kiến cải tiến kĩ thuật:
1. Cơ sở lí luận:
"Kiểm tra","đánh giá" theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng để nhận định đúng
năng lực học tập của từng đối tượng học sinh là một khâu quan trọng không thể
thiếu được trong quá trình dạy học nói chung và dạy học môn Ngữ văn THCS
nói riêng. Trước yêu cầu của việc đổi mới chương trình sách giáo khoa và đổi
mới phương pháp dạy học Ngữ Văn hiện nay thì đổi mới hình thức kiểm tra,
đánh giá là một vấn đề rất cần thiết nhằm loại bỏ kiểu học tủ, học vẹt, học theo
văn mẫu của HS vẫn thường diễn ra từ trước.
Mục đích của kiểm tra, đánh giá là xác định được tình hình tiếp thu kiến thức,
việc rèn luyện các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết và khả năng tư duy: phân tích,
tổng hợp, nhận định, hệ thống hóa, khái quát hóa, …của HS. Qua kiểm tra, đánh
giá, học sinh tự nhận biết được khả năng học tập của mình và giáo viên thấy được
trình độ nhận thức, mức độ kĩ năng của HS để có những điều chỉnh phù hợp trong
quá trình dạy-học.
Kiểm tra và đánh giá là hai công việc có nội dung và tính chất khác nhau
nhưng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Kiểm tra để đánh giá, đánh giá để có
những điều chỉnh thích hợp. Thông thường là kiểm tra rồi mới đánh giá, nhưng
cũng có trường hợp có tiến hành kiểm tra nhưng không đánh giá mà chỉ nắm tình
hình học tập của học sinh (như khảo sát chất lượng đầu năm, …)
2. Cơ sở thực tiễn:

2.2 Đối với học sinh:
+ Một bộ phận học sinh ý thức học tập còn thấp, còn học theo kiểu đối phó.
Việc học sinh sử dụng tài liệu, quay cóp, trao đổi nội dung bài làm trong kiểm
tra, thi cử đang có chiều hướng gia tăng và hình thức ngày càng tinh vi hơn.
+ Đối với phần Tập làm văn, học sinh thường làm theo khuôn mẫu, sao chép
các bài văn mẫu, chưa có sự sáng tạo trong những bài viết của mình.
Trên cơ sở thực tiễn của việc dạy học bộ môn Ngữ văn nói chung và tiếp thu
phương pháp dạy học đổi mới trong đó có đổi mới việc kiểm tra, đánh giá, tổ Văn
Mĩ Nhạc trường THCS Phú Bài đã thực hiện được một số hoạt động nhằm nâng
cao chất lượng kiểm tra, đánh giá học sinh qua các tiết kiểm tra.

IV. Những giải pháp chính trong sáng kiến cải tiến kĩ thuật:
A. Nhận thức: Mỗi một CB-GV phải xác định đúng mục đích, yêu cầu và
quy trình của kiểm tra, đánh giá theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng để thực hiện.
1. Kiểm tra:
Kiểm tra là cách thức hoạt động của giáo viên nhằm thu thập thông tin về
biểu hiện kiến thức, kĩ năng, thái độ của HS trong học tập nhằm cung cấp dữ kiện
làm cơ sở cho việc đánh giá. Đây là giai đoạn kết thúc của quá trình giảng dạy,
học tập một chương, một phần, một quá trình dạy- học của thầy và trò. Kiểm tra
là một chức năng cơ bản, quan trọng trong quá trình dạy học nhằm những mục
đích sau:
a) Đánh giá: Việc kiểm tra giúp giáo viên đánh giá được kết quả học tập của
HS, HS cũng xác định được mức độ đạt được của mình so với yêu cầu chung.
b) Phát hiện: Việc kiểm tra giúp giáo viên và học sinh phát hiện những mặt
đạt được và chưa đạt được của mình trong quá trình dạy học so với yêu cầu
chung của môn học.
c) Điều chỉnh: Việc kiểm tra giúp giáo viên và học sinh tìm được những điều
chỉnh cần thiết trong quá trình dạy- học, loại trừ những lệch lạc, tháo gỡ những
Tổ Văn Mĩ Nhạc


quan trọng là phát hiện được những tồn tại, thiếu sót để tìm ra nguyên nhân, biện
pháp khắc phục và tự điều chỉnh phương pháp giảng dạy, kiểm tra - đánh giá cho
phù hợp.
c) Đối với nhà trường:
Đối chiếu kết quả kiểm tra, đánh giá của từng bộ môn với mục tiêu đã đề ra,
đặc biệt là những tồn tại, thiếu sót để tìm ra nguyên nhân và có kế hoạch chỉ đạo
sát hợp.
Nói tóm lại, kiểm tra, đánh giá là một khâu quan trọng không thể thiếu trong
qua trình dạy học. Để quá trình dạy học đạt kết quả tối ưu thì người dạy và người
học phải xác định đúng đắn mục tiêu cũng như yêu cầu của kiểm tra, đánh giá và
xem đây như là một mắt xích không thể thiếu trong quá trình đổi mới phương
pháp dạy-học.
B. Quá trình thực hiện việc kiểm tra, đánh giá tại cơ sở: (Tổ Văn-MĩNhạc trường THCS Phú Bài)
Trong phương hướng hoạt động của tổ chuyên môn năm học 2010 - 2011, tổ
đã quán triệt cho giáo viên tinh thần đổi mới phương pháp giảng dạy trong đó có
đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá. Ở học kì I, tổ đã tổ chức cho GV học
tập, nghiên cứu Chuẩn kiến thức, kĩ năng và triển khai chuyên đề Đổi mới
phương pháp kiểm tra đánh giá theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT để áp dụng
trong dạy và học, ở học kì II, giáo viên tiếp tục học tập, triển khai thực hiện
Tổ Văn Mĩ Nhạc

4

Phan Xuân


Trường THCS Phú Bài

Sáng kiến cải tiến kĩ thuật


+ Câu hỏi hiểu biết (cấp độ thông hiểu): Tại sao Nam Cao lại để cho nhân vật
Lão Hạc của mình chết và phải chịu một cái chết đau đớn như vậy?
+ Câu hỏi vận dụng (cấp độ vận dụng thấp): Qua kiến thức đã học về thành
phần biệt lập, em hãy đặt câu có chứa thành phần tình thái.
+ Câu hỏi đánh giá tổng hợp (cấp độ vận dụng cao): Qua tác phẩm Lão Hạc
của Nam Cao và trích đoạn Tức nước vỡ bờ của Ngô Tất Tố, em có cảm nhận gì
về số phận của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám?
3. Đổi mới cách thức đánh giá:
Kiểm tra định kì kết hợp với kiểm tra đột xuất.
+ Kiểm tra định kì bao gồm kiểm tra đầu năm học, kiểm tra một tiết theo phân
phối chương trình và kiểm tra học kì. Trong loại này, giáo viên chú ý phạm vi
Tổ Văn Mĩ Nhạc

5

Phan Xuân


Trường THCS Phú Bài

Sáng kiến cải tiến kĩ thuật

nội dung kiến thức, và hình thức ra đề. Cần thực hiện đúng, đủ quy trình kiểm tra
đánh giá. Mỗi lần kiểm tra chú ý những thiếu sót, tồn tại cơ bản để khắc phục
trong những lần kiểm tra tiếp theo.
+ Kiểm tra đột xuất bao gồm kiểm tra miệng, kiểm tra 15 phút.
- Khi kiểm tra miệng giáo viên có thể kiểm tra đầu tiết học và trong quá trình
học. Câu hỏi kiểm tra kiến thức bài học cũ cũng cần chú ý đến cấp độ: câu hỏi
nhận biết, thông hiểu đối với HS yếu-trung bình và câu hỏi vận dụng, phân tích,
tổng hợp dành cho HS khá giỏi. Việc kiểm tra miệng kiến thức bài học cũ vào

chế được tính chủ quan của người chấm.
* Nhược điểm: Đề ra thường là quá dễ hoặc quá khó, thời gian làm bài khá nhiều
và thường là chỉ có 1-2 đề nên tình trạng HS xem bài nhau là phổ biến, có trường
Tổ Văn Mĩ Nhạc

6

Phan Xuân


Trường THCS Phú Bài

Sáng kiến cải tiến kĩ thuật

hợp HS đánh “hú họa” làm cho việc đánh giá HS qua kiểm tra không đúng thực
chất hoặc dẫn đến việc học sinh chây lười, ỷ lại.
Nguyên nhân:
- Giáo viên chưa hiểu, hoặc không quan tâm về việc xây dựng ma trận đề.
- Giáo viên chưa có điều kiện in sao nhiều mã đề cho HS.
- Tinh thần tự học của HS chưa cao, những em lười học hoặc còn yếu kém
thường trông chờ, ỷ lại những HS khá, giỏi.
* Hướng chỉ đạo triển khai, thực hiện:
+ Khi kiểm tra theo hình thức trắc nghiệm khách quan nhất thiết phải xây dựng
ma trận theo quy trình đã tiếp thu.
+ Phải có nhiều mã đề trong một lần kiểm tra. Mức độ khó và phạm vi nội dung
kiểm tra giữa các mã đề phải tương đương.
+ Chỉ tổ chức kiểm tra trắc nghiệm khách quan trong thời gian ngắn (từ 15 ph
trở xuống), chú ý số lượng câu hỏi tương xứng với thời gian làm bài. Nếu đề ra
có kết hợp với hình thức tự luận thì phải cho HS làm riêng phần trắc nghiệm, GV
thu bài xong mới cho HS làm phần tự luận.



Trường THCS Phú Bài

Sáng kiến cải tiến kĩ thuật

- Em đã lớn rồi (Văn tự sự lớp 6)
- Loài cây em yêu (Văn biểu cảm lớp 7)
- Quan điểm của em về việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai. Theo
em, nên lựa chọn nghề làm ra nhiều tiền hay nghề phù hợp với sở thích của bản
thân? (Văn nghị luận xã hội)
- Bài thơ “Con cò” của Chế Lan Viên có câu “Con dù lớn vẫn là con của
mẹ/ Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con”. Qua ý thơ trên và những vốn hiểu biết của
mình, em có suy nghĩ gì về tình mẫu tử? (Văn nghị luận xã hội lớp 9)
- Từ câu chuyện của nhân vật Rô-bin-xơn trong đoạn trích Rô-bin-xơn
ngoài đảo hoang (trích Rô-bin-xơ Cru-xô của Đe-ni-ơn Đi-Phô), em hãy viết bài
văn nói về nghị lực và tinh thần lạc quan của con người. (Văn nghị luận xã hội
lớp 9)
5. Đổi mới khâu chấm bài:
a) Xây dựng đáp án:
+ Đáp án cho đề đổi mới cần có tính chính xác cao, xây dựng chi tiết, cụ thể
hướng dẫn chấm và có sự thống nhất cho từng loại bài nhưng không áp đặt. Chỉ
nêu những ý cơ bản nhất, diễn đạt ngắn gọn, hàm súc, không thừa, không thiếu.
Đề trắc nghiệm cần chú ý phương án nhiễu, hạn chế câu trả lời “Tất cả đều
đúng/sai”
+ Cần tạo hướng mở cho người làm bài và cả người chấm.
b) Chấm, chữa bài:
+ Sắp xếp thời gian để chấm các bài kiểm tra cùng loại trong cùng một thời
điểm, tránh chấm “lắt nhắt” mỗi lần chỉ vài bài. Không nên có thành kiến đối với
những bài chữ viết chưa được tốt và chấm bài trong trạng thái tâm lí không ổn

vào điểm cho các em. Từ năm học 2008-2009, tổ đã triển khai chuyên đề “Quy
trình dạy bài tập làm văn” trong đó có chú trọng đến tiết trả bài với những yêu
cầu về nội dung soạn bài cũng như dạy ở trên lớp, có triển khai dự giờ thăm lớp
để đúc rút kinh nghiệm. Một số điểm cần chú ý trong tiết trả bài:
+ Khâu chuẩn bị:
- Cần chuẩn bị bài soạn tiết trả bài một cách đầy đủ: mục tiêu cần đạt,
những ưu điểm chính, những lỗi cơ bản về từng mặt và hướng khắc phục sửa
chữa, những bài làm, những đoạn văn hay.
- Có thể phát bài cho học sinh trước tiết trả bài 1- 2 ngày để học sinh xem
trước.
+ Một số trình tự chính trong tiết trả bài:
- Chép đề, tìm hiểu và nêu yêu cầu của đề đối với bài TLV hoặc nêu yêu
cầu chính của mỗi câu hỏi và nôi dung chính cần đạt, theo hướng dẫn chấm (để
HS có thể tự đánh giá bài làm của mình)
- Nhận xét ưu khuyết điểm cơ bản trong bài làm của các em về nội dung và
hình thức.
- Phân tích và chữa lỗi.
- Xây dựng dàn bài mẫu (Nếu là bài tập làm văn),
- Đọc bài văn, đoạn văn hay hoặc giới thiệu những bài làm đạt điểm cao.
- Trả bài (nếu chưa trả trước)
- Giải đáp thắc mắc, động viên, nhắc nhở học sinh các bài làm sau.
* Chú ý: Điểm đổi mới trong giờ trả bài là công khai đáp án, biểu điểm cho
HS để các em tự đánh giá bài làm của mình và đánh giá ngược trở lại cách ra đề,
đáp án, biểu điểm của giáo viên (một việc làm mà giáo viên thường rất ngại).
Giáo viên cần khuyến khích và trân trọng những ý kiến đóng góp của học sinh,
nên trao đổi thẳng thắn, cởi mở và tuyệt đối không nên có thành kiến với các em.
7. Đổi mới khâu tổ chức, quản lí:
a) Chú ý công tác bồi dưỡng thường xuyên, bao gồm:
+ Tổ chức cho GV tham gia các lớp tập huấn và học tập, triển khai thực hiện
ở tổ các chuyên đề được học tập hoặc các SKKN của CB-GV có đề tài liên quan

- Trên cơ sở định hướng ra đề và cơ cấu đề đã thông nhất, mỗi giáo viên ra
đề cho lớp mình (2 đề) và nộp cho Ban giám hiệu hoặc Tổ trưởng trước 3 ngày.
Hàng tháng hoặc cuối mỗi học kì, tổ trưởng tập hợp và nhận xét đề ra của giáo
viên theo từng loại đề (Tiếng Việt, Văn học, Tập làm văn, …) để đúc rút kinh
nghiệm.
Việc kiểm tra hồ sơ, dự giờ thăm lớp đều có chú ý đến các tiết kiểm tra, tiết
trả bài của giáo viên.
- Đề kiểm tra học kì, kiểm tra một tiết trở lên được lưu lại để tham khảo,
đối chiếu khi cần thiết.
V. Những kết quả đạt được:
Trong hai năm học trở lai đây, bằng các biện pháp như đã nêu ở trên, về
phương diện kiểm tra, đánh giá, tổ chúng tôi đã rút ra được một số kết quả như
sau:
1. Bảo đảm được sự công bằng, khách quan hơn trong việc tổ chức kiểm
tra, đánh giá học sinh.
2. Việc tổ chức kiểm tra, đánh giá bước đầu đã đi vào quy trình, tạo nền nếp
tốt trong việc quản lí của tổ, của trường về vấn đề này.
3. Kịp thời chấn chỉnh được những sai sót trong quy trình ra đề, đặc biệt
trong đề ra của giáo viên.
4. Ý thức tự giác, thói quen xây dựng đề theo quy trình đã được hình thành,
góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy-học bộ môn Ngữ văn nói riêng và
các môn khác nói chung.
VI. Những tồn tại, thiếu sót cần khắc phục trong năm học tới:
1. Một vài giáo viên vẫn chưa quan tâm đến việc đổi mới PPDH trong đó có
kiểm tra, đánh giá.
2. Việc ra đề vẫn còn có những sai sót nhất định, chưa bám sát Chuẩn kiến
thức, kĩ năng; đề ra chưa hay, còn đơn điệu hoặc còn mang tính áp đặt.
3. Giáo viên chưa thật thành thạo và vẫn còn ngại trong việc xây dựng ma
trận đề nên chất lượng đề có trường hợp chưa cao.
Tổ Văn Mĩ Nhạc


Người viết

Phan Xuân

Kết quả thẩm định của Hội đồng xét sáng kiến kinh nghiệm
Phòng GD & ĐT Hương Thủy
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

Tổ Văn Mĩ Nhạc

11

Phan Xuân


Trường THCS Phú Bài

Sáng kiến cải tiến kĩ thuật

CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa và sách giáo viên Ngữ văn THCS hiện hành.
2. Chuẩn kiến thức Ngữ văn THCS (2 tập).