LỜI MỞ ĐẦU
Để đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển, con người phải lao động để
tạo ra của cải vật chất. Nhưng cùng với thời gian con người bị già đi, sức
khỏe, sức lao động bị giảm sút, khó có thể tự đáp ứng nhu cầu cuộc sống. Khi
đó hoặc người lao động sử dụng số tiền tự tích cóp được trong quá trình lao
động hoặc sống nhờ vào con cháu. Nhưng những nguồn thu nhập này thường
không thường xuyên và phụ thuộc vào điều kiện của từng người.
Xuất phát từ nhu cầu thiết thực đó, từ khi ra đời cho đến nay chế độ
hưu trí luôn là một trong những chế độ quan trọng không thể thiếu trong hệ
thống an sinh xã hội quốc gia. Chế độ này đảm bảo quyền lợi cho người lao
động, giúp họ tự bảo vệ mình trước khi hết tuổi lao động, tự lo cho bản thân
một cách hợp lý nhất nhờ vào việc đã cống hiến sức lao động của mình tạo ra
của cải vật chất cho xã hội trước đó. Đây là chế dộ mang tính xã hội hóa cao
được thực hiện một cách thường xuyên, đều đặn trong khoảng thời gian dài và
nhận được sự quan tâm của toàn xã hội.
BHXH Việt Nam là cơ quan sự nghiệp thuộc Chính phủ được thành lập
để đảm nhiệm vai trò tổ chức thực hiện Chính sách BHXH trong cả nước. Trong
hệ thống BHXH, BHXH cấp huyện là cấp cơ sở trực tiếp thực hiện tiếp nhận hồ
sơ và chi trả chế độ hưu trí cho người lao đông. BHXH huyện Thọ Xuân, tỉnh
Thanh Hóa từ khi được thành lập đã luôn là lá cờ đầu của tỉnh Thanh Hóa trong
việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Là cấp thực hiện chế độ hưu trí cho người
lao động trên địa bàn huyện, trong thời gian vừa qua BHXH huyện Thọ Xuân
đã thực hiện chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH cho nhiều người với số lượng
tiền lớn, đảm bảo đầy đủ, kịp thời và an toàn. Tuy nhiên, BHXH huyện cũng
không tránh khỏi những khó khăn vướng mắc như: Việc quản lý chi trả cho đối
tượng hưởng lương hưu hàng tháng chưa chặt chẽ, thủ tục nhận lương hưu tại
nơi cư trú chưa thuận tiện, chưa có đủ biện pháp đảm bảo an toàn trong việc cấp
phát tiền cho đại diện chi trả, việc tổ chức chi trả chế độ còn sử dụng quá nhiều
biểu mẫu tốn thời gian và công sức, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong
quản lý chi trả BHXH chưa được khai thác đầy đủ…
1

hưu trí là hình thức đảm bảo thu nhập cho người lao động khi hết tuổi lao động
với những nội dung cụ thể được quy định trong Luật BHXH năm 2006 như đối
tượng hưởng, mức hưởng, điều kiện hưởng, thời gian hưởng...
1.2. Sự cần thiết khách quan và vai trò của chế độ hưu trí.
1.2.1. Sự cần thiết khách quan.
Con người muốn tồn tại và phát triển trước hết phải ăn, mặc, ở... Để
thỏa mãn nhu cầu tối thiểu này, con người phải lao động làm ra những sản
phẩm cần thiết. Của cải xã hội càng nhiều, mức độ thoả mãn nhu cầu càng
cao, có nghĩa là việc thoả mãn nhu cầu phụ thuộc vào khả năng lao động của
con người. Trong thực tế cuộc sống “sinh- lão- bệnh- tử” là quy luật bất biến.
Khi rơi vào các trường hợp đó, các nhu cầu thiết yếu của con người không vì
3
thế mà mất đi. Trái lại, có cái còn tăng lên, thậm chí còn xuất hiện thêm nhu
cầu mới. Bởi vậy, muốn tồn tại, con người và xã hội loài người phải tìm ra và
thực tế đã tìm ra nhiều cách giải quyết khác nhau.
Để khắc phục những rủi ro, bất hạnh giảm bớt khó khăn cho bản thân
và gia đình thì ngoài việc tự mình khắc phục, người lao động phải được sự bảo
trợ của cộng đồng và xã hội. Sự tương trợ dần dần được mở rộng và phát triển
dưới nhiều hình thức khác nhau. Những yếu tố đoàn kết, hướng thiện đó đã tác
động tích cực đến Nhà nước dù thuộc các chế độ xã hội khác nhau. Trong quá
trình phát triển xã hội, đặc biệt là từ sau cuộc cách mạng công nghiệp, hệ
thống BHXH đã có những cơ sở để hình thành và phát triển. Quá trình công
nghiệp hoá làm cho đội ngũ người làm công ăn lương tăng lên, cuộc sống của
họ phụ thuộc chủ yếu vào thu nhập do lao động làm thuê đem lại. Sự hẫng hụt
về tiền lương trong nhiều trường hợp trong đó quan trọng nhất là nỗi lo khi về
già không có thu nhập để sinh sống hoặc phải dựa dẫm vào con cháu đã trở
thành mối đe doạ đối với cuộc sống bình thường của những người không có
nguồn thu nhập nào khác ngoài tiền lương. Sự bắt buộc phải đối mặt với
những nhu cầu thiết yếu hàng ngày đã buộc những người làm công ăn lương
tìm cách khắc phục bằng những hành động tương thân, tương ái (lập các quỹ

1.2.2.1. Vai trò của chế độ hưu trí
- Đối với Nhà nước
Với việc đảm bảo đời sống vật chất và tinh thần cho người nghỉ hưu
sẽ góp phần đảm bảo ổn định xã hội, đảm bảo thực hiện thắng lợi các chính
sách xã hội khác của quốc gia. Mặt khác tạo ra động lực mới để khuyến khích
người lao động chăm chỉ, yên tâm hơn trong lao động sản xuất để nâng cao
năng suất và chất lượng sản phẩm. Thực tế cho thấy ở các nước thực hiện tốt
chính sách chế độ đối với người nghỉ hưu đã tạo ra một cơ sở xã hội bền vững.
Ngược lại ở những nước chưa thực hiện tốt chính sách đối với người nghỉ hưu,
xã hội mất ổn định, người lao động luôn phải đối mặt với những khó khăn khi
phải nghỉ việc do hết tuổi lao động mà không có những đảm bảo cho cuộc
sống phía trước. Điều này dẫn đến nguy cơ mất ổn định về chính trị và ảnh
hưởng nghiêm trọng đến khả năng phát triển của nền kinh tế
Theo nguyên tắc đóng- hưởng, người lao động và người sử dụng lao
động hàng tháng đóng một tỷ lệ % trên tiền lương, tiền công tháng và trên
5
tổng quỹ lương vào quỹ BHXH. Tuy nhiên so không phải mọi người cùng
nghỉ hưu một lúc nên luôn tồn tại một lượng tiền nhàn rỗi, lượng tiền này
được dùng để đầu tư theo lĩnh vực được Pháp luật quy định để đảm bảo an
toàn và tăng trưởng quỹ. Đây là lượng vốn đáng kể đầu tư trở lại nền kinh tế,
góp phần phát triển kinh tế, tạo việc làm không chỉ trong ngành bảo hiểm mà
trong tất cả các lĩnh vực khác, góp phần nâng cao cơ sở vật chất. Từ đó, tệ nạn
xã hội được hạn chế, an sinh xã hội được đảm bảo.
- Đối với người lao động
Người nghỉ hưu là một nhóm xã hội đặc thù. Xét về mặt tuổi đời thì
phần lớn trong số họ là những người cao tuổi, bị giảm hoặc hết khả năng lao
động. Xét về mặt xã hội, người nghỉ hưu là những người có nhiều đóng góp cho
sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Một bộ phận người nghỉ hưu là quân
nhân, những thương binh, những lão thành cách mạng. Đó là những người có
công với đất nước. Trong quá trình lao động, người lao động có sự đảm bảo

hưởng trợ cấp hưu trí trong khoảng thời gian tính từ lúc người lao động
nghỉ hưu đến lúc chết. Quá trình hưởng này dài ngắn bao nhiêu tùy thuộc
vào tuổi thọ của từng người.
- Trong chế độ hưu trí có sự tách bạch tương đối giữa đóng và
hưởng. Trong suốt quá trình lao động, số tiền người lao động đóng góp vào
quỹ Bảo hiểm hưu trí dùng để chi trả hưu bổng cho thế hệ trước. Như vậy có
sự kế thừa liên tiếp giữa các thế hệ lao động trong việc hình thành quỹ Bảo
hiểm hưu trí.
- Chế độ hưu trí phụ thuộc chặt chẽ vào quan hệ sử dụng lao động.
Người lao động và người sử dụng lao động có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
người sử dụng lao động muốn ổn định và phát triển kinh doanh thì ngoài việc
chăm lo đến đời sống người lao động mà mình đang sử dụng phải tạo điều
kiện cho họ làm việc đảm bảo cuộc sống cho đến khi hết tuổi lao động bằng
việc đóng BHXH cho người lao động. Đây cũng là chế độ BHXH duy nhất tại
Việt Nam hiện nay có sự tham gia đóng góp của cả người lao động và người
sử dụng lao động.
- Chế độ hưu trí là chế độ quan trọng nhất trong hệ thống các chế
độ BHXH của mỗi quốc gia, bởi đây là một chế độ có số người hưởng trợ cấp
nhiều nhất do hầu hết người lao động tham gia BHXH đều phải có lúc già yếu,
7
khó có thể tiếp tục lao động. Chế độ hưu trí với vai trò chủ đạo trong cả hệ
thống BHXH từ khi ra đời cho đến nay luôn nhận được sự quan tâm của Đảng,
Nhà nước và các ban ngành liên quan bằng cách thiết lập và không ngừng
hoàn thiện chế độ cho phù hợp với tình hình thực tế.
- Quỹ Bảo hiểm hưu trí chiếm tỷ trọng lớn trong quỹ BHXH. Đây
cũng là quỹ thành phần chủ yếu trong nguồn vốn nhàn rỗi để đầu tư sinh lời
nhằm ổn định và tăng trưởng quỹ, đảm bảo cân đói thu chi và có dư quỹ để
phát triển nền kinh tế quốc dân tạo việc làm cho người lao động, góp phần giải
quyết vấn đề thất nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
1.3. Một số quy định của Pháp luật hiện hành về chế độ hưu trí.

để tính lương hưu, trợ cấp 1 lần được xác định như sau:
Đối với người lao động có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế
độ lao động tiền lương do Nhà nước quy định thì mức tiền lương tiền công
để tính lương hưu được tính bằng mức bình quân tiền lương tháng đóng
BHXH của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu nếu bắt đầu tham gia BHXH
trước tháng 1 năm 1995, bằng mức bình quân tiền lương tháng đóng
BHXH của 6 năm cuối trước khi nghỉ hưu nếu bắt đầu tham gia BHXH
trong khoảng thời gian từ tháng 1 năm 1995 đến tháng 12 năm 2000, bằng
mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 8 năm cuối trước khi
nghỉ hưu nếu bắt đầu tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ tháng 1
năm 2001 đến tháng 12 năm 2006, bằng mức bình quân tiền lương tháng
đóng BXHH của 10 năm cuối trước khi nghỉ hưu nếu bắt đầu tham gia
BHXH trong khoảng thời gian từ tháng 1 năm 2007 trở đi.
Đối với người lao động có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ
tiền lương do người sử dụng lao động quyết định thì mức bình quân tiền
lương, tiền công để tính lương hưu là mức bình quân tiền lương tiền công
tháng đóng BHXH của toàn bộ thời gian
9
Đối với người lao động vừa có thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền
lương do Nhà nước quy định vừa có thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền
lương do người sử dụng lao động quyết định thì mức bình quân tiền lương,
tiền công để tính lương hưu là mức bình quân tiền công tháng đóng BHXH
chung của các thời gian.
Tiền lương, tiền công đã đóng BHXH theo chế độ tiền lương do Nhà
nước quy định được điều chỉnh theo mức lương tối thiểu chung tại thời
điểm hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH. Tiền lương, tiền công đã đóng
BHXH theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định được
điều chỉnh tăng tại thời điểm hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH trên cơ sở
chỉ số giá sinh hoạt của từng thời kỳ theo quy định của Chính phủ.
- Trường hợp lương hưu thấp hơn mức lương tối thiểu chung thì được

1.3.4. Bảo lưu thời gian đóng BHXH
Người lao động khi nghỉ việc hưởng lương hưu hoặc chưa hưởng
BHXH một lần được bảo lưu thời gian đóng BHXH để làm cơ sở cộng nối
với thời gian đóng BHXH sau này (nếu có) hoặc hưởng chế độ BHXH khi
có điều kiện
11
Chương 2: Thực trạng thực hiện chế độ hưu trí tại Bảo hiểm xã
hội huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa
2.1. Vài nét khái quát về BHXH Huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa
Thọ Xuân là một vùng bán sơn địa của tỉnh Thanh Hóa, có địa bàn rộng và
địa hình tương đối phức tạp, diện tích tự nhiên 29.670 ha trong đó diện tích đất
nông nghiệp 16.200 ha, cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, dân số hơn 2,3
vạn người. Toàn huyện có 41 xã, thị trấn trong đó 3 thị trấn trực thuộc huyện, 5
xã miền núi, có 92 cơ quan doanh nghiệp đóng trên địa bàn huyện với 1.600 lao
động tham gia BHXH, trong đó 5 doanh nghiệp do tỉnh và trung ương quản lý.
Nằm trong hệ thống tổ chức của BHXH Việt Nam, BHXH huyện Thọ
Xuân được thành lập vào ngày 15 tháng 6 năm 1995 theo quyết định số
138/QĐ/TC-CB của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam và chính thức đi vào hoạt
động ngày 01/9/1995. Là đơn vị trực thuộc BHXH tỉnh, BHXH huyện có chức
năng giúp BHXH tỉnh thực hiện các chế độ, chính sách BHXH và quản lý quỹ
BHXH trên địa bàn huyện Thọ Xuân. Cụ thể đó là các nhiệm vụ sau:
- Hướng dẫn người sử dụng lao động lập danh sách lao động đóng
BHXH, đôn đốc theo dõi việc đóng BHXH của người sử dụng lao động và
người lao động trên địa bàn huyện
- Tiếp nhận kinh phí, danh sách và tổ chức chi trả trực tiếp hoặc
thông qua mạng lưới đại diện chi trả cho các đối tượng hưởng BHXH do
BHXH tỉnh chuyển đến. Theo dõi việc thay đổi địa chỉ, danh sách đối tượng
tăng giảm trong quá trình chi trả.
- Tổ chức cấp sổ, ghi sổ BHXH, đối chiếu chốt sổ đối với người lao
động thuộc các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn huyện.

BHXH
Bộ phận giải
quyết CĐCS
Bộ phận BHYTBộ phận chi
BHXH,BHYT
Bộ phận hành
chính văn thư
BHXH do ngân sách Nhà nước đảm bảo thường xảy ra tình trạng nguồn ngân
sách bị thiếu, chậm nên đối tượng không được nhận trợ cấp định kỳ vào đầu
tháng. Để khắc phục khó khăn trên, BHXH Việt Nam đã ứng từ nguồn Quỹ
BHXH để cấp cho BHXH các tỉnh, thành phố để kịp thời chi cho các đối
tượng hưởng các chế độ do NSNN đảm bảo. Nhờ đó, BHXH cấp cơ sở có thể
thực hiện chi trả đều đặn vào đầu tháng cho các đối tượng hưởng lương hưu,
đảm bảo tốt quyền lợi cho các đối tượng.
- Công nghệ thông tin được đưa vào ứng dụng: đặc thù của BHXH
cần lưu trữ khối lượng thông tin lớn, phức tạp và lâu dài, phạm vi quản lý
rộng, bao quát nhiều ngành nghề, do đó ứng dụng công nghệ thông tin trong
BHXH…là yêu cầu bức thiết đã được BHXH Việt Nam quan tâm chỉ đạo.
Năm 2008, chương trình xét duyệt lương hưu và trợ cấp BHXH mang tên
BHXH_NET được đưa vào hoạt động tại BHXH huyện, giúp cán bộ nhân
viên xét duyệt chính xác, nhanh chóng hồ sơ hưởng lương hưu của người lao
động, thực hiện thống nhất việc xét duyệt hồ sơ và quản lý đối tượng hưởng
BHXH bằng công nghệ thông tin trong toàn hệ thống nhằm đáp ứng yêu cầu
nhiệm vụ ngày càng cao của toàn ngành. Bên cạnh đó, BHXH huyện Thọ
Xuân là một trong 3 huyện ở tỉnh Thanh Hóa đang thực hiện thí điểm in thẻ
BHYT trực tiếp tại huyện đối với cả 3 trường hợp in mới, in sai, mất thẻ…
Đây là bước tiến quan trọng trong việc thực hiện chính sách BHXH, đảm bảo
quyền lợi cho người lao động nói chung và người hưởng lương hưu nói riêng
khi khám, chữa bệnh.
- Về đội ngũ cán bộ, nhân viên: Cán bộ, nhân viên trong cơ quan ngoài

căn cứ quan trọng nhất khi xét duyệt hồ sơ bởi dù sổ BHXH đã được ghi đầy
đủ, chính xác, đã được chốt sổ tại BHXH huyện thì BHXH tỉnh vẫn yêu cầu
người lao động có đầy đủ hồ sơ gốc kèm theo. Một số trường hợp người lao
động bị mất, hư hỏng hồ sơ rất mất thời gian và công sức trong việc khôi phục
hoặc xin xác nhận của đơn vị sử dụng lao động cũ. Điều này là không cần
thiết, trừ trường hợp sổ BHXH ghi không rõ ràng mới yêu cầu có hồ sơ gốc
để giảm hồ sơ, thủ tục cho người lao động. Quy định này mặc dù có thể đảm
bảo tính pháp lý, chặt chẽ song gây không ít khó khăn cho người lao động, đặc
biệt là đối tượng bộ đội chuyển ngành, thanh niên xung phong, đối tượng đã
thay đổi nhiều đơn vị trong quá trình công tác…
- Về trách nhiệm của người sử dụng lao động: Khi ghi sổ BHXH
cho người lao động các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn huyện chưa
quan tâm đúng mức, không ghi bổ sung khi có bất kỳ thay đổi về tiền lương,
15

Trích đoạn Đối với BHXH Việt Nam Đối với ngân hàng Nhà nước

---