Tiểu luận: hoạt động địa chất của biển
I – Mở đầu:
Bạn đã từng một lần đi đến tận nơi ngắm nhìn và chạm tay vào từng
khối nhũ đá mát lạnh ở động Phong Nha- Kẻ Bàng chưa? Đó là một cảm
giác rất tuyệt! Và đã bao giờ bạn thắc mắc vì sao lại có những hang động
đẹp như vậy? Đó là kiến trúc điêu khắc tuyệt đẹp của thiên nhiên đấy! Bạn
có biết? Biển và đại dương chiếm 70,8% diện tích bề mặt trái đất (361 triệu
km
2
). Thể ích nước biển và đại dương khoảng 1.370.323.000 km
3
. Sự kì diệu
của thiên nhiên đã đem lại cho con người những lợi ích to lớn như sản lượng
hải sản, muối… và điều hòa khí hậu trên trái đất. Rõ ràng những lợi ích đó
con người hoàn toàn biết song lại ít người hiểu được quá trình hoạt động địa
chất của biển. Bài thảo luận này sẽ giúp các bạn làm rõ thêm về biển.
Biển nói chung là một vùng nước mặn rộng lớn nối liền với các đại
dương, hoặc là các hồ lớn chứa nước mặn mà không có đường thông ra đại
dương một cách tự nhiên như biển Caspi,biển chết.
Về mặt địa chất, đại dương là nơi mà lớp vỏ đại dương được nước che
phủ.Lớp vỏ đại dương dày trung bình khoảng 4,5km, bao gồm một lớp trầm
tích mỏng che phủ trên lớp bazan núi lửa mỏng đã đông cứng. lớp bazan này
che phủ lớp peridotit thuôc mặt ngoài của lớp phủ trái đất tại những nơi
không có châu lục nào.
Địa hình đáy đại dương cực kỳ phức tạp,có nhiều núi cao ngầm dưới
nước, những vùng đồng bằng khá bằng phẳng, có nhiều hố sụt lún và các đứt
gãy sâu.
Hình 1: Sơ đồ đáy đại dương
Thềm lục địa tiếp giáp với lục địa, sâu không quá 200m, thềm lục địa
chiếm 7,6% diện tích đáy đại dương, bề rộng luôn thay đổi.
Sườn lục địa tiếp giáp với thềm lục địa, sâu từ 200m – 2500m, chiếm


Sóng là tác nhân quan trọng trong quá trình xâm thực của biển và đại
dương. Là một trong những yếu tố hình thành các dạng địa hình bờ biển.
Tốc độ phá hủy của sóng phụ thuộc vào cường độ của sóng, độ dốc của bờ
biển và đáy biển, các đặc điểm về thế nằm, độ cứng, kiến trúc và cấu tạo
của đất đá ở bờ biển.

Sóng vỗ bờ gây nên sự phá hủy vật lý cực mạnh, rõ nhất ở các núi đá
vách đứng.

Núi đá vách đứng ở vịnh hạ long
Sóng càng lớn, sức phá hủy càng mạnh, áp suất của sóng đập vào bờ có
khi hàng chục tấn/m
2
.các mảnh vụn đá do nước đem theo đập vào bờ gây
phá hủy mạnh các lớp đá ven bờ.
Theo thời gian, sóng đập vào vách đá, khoét thành các ổ lõm, đến một lúc
nào đó toàn bộ khối đất đá ở trên sẽ đổ xuống và vỡ vụn ra. Như vậy sự phá
hủy của sóng làm bờ biển lùi dần vào lục địa, quá trình này phụ thuộc vào
bản chất của đá ven bờ, đá mềm diễn ra nhanh và ngược lại.
.Hiện tượng hàm ếch là hiện tượng theo thời gian sóng đập vào vách đá
khoét thành các ổ lõm Quá trình hòa tan đá vôi vào nước biển được tăng
cường nhờ hoạt động của sóng và thủy triều đã tạo nên các hàm ếch biển.
Trong những điều kiện thuận lợi, hàm ếch được khoét sâu thành hang nhỏ,
thậm chí xuyên qua các khối núi đá vôi thành hang luồn nối với các hồ nước,
hoặc vụng nước biển. Đặc trưng của các hang hàm ếch biển là có một mái
trần nằm ngang, khá phẳng, cắt ngang qua khối đá vôi. Hang Tiền ở Kiên Giang

các muối hoà tan: 2,73% NaCl ; 0,32% MgCl
2
; 0,22% MgSO
4
; 0,13%
CaSO
4
; 0,02% KHCO
3
và một lượng nhỏ CO
2
và O
2
hoà tan, pH » 8,0. Do
vậy, nước biển của các đại dương mang tính xâm thực mạnh
Những trận mưa lớn ở vùng gần xích đạo pha loãng độ mặn còn
3,45%, ngược lại trong những vùng cận nhiệt đới khô nơi lượng bốc hơi cao
và lượng mưa thấp độ mặn có thể lên tới 3,6%. Trong nước biển có chứa
lượng lớn kim loại như Ca, Mg…
Bảng 1.Thành phần hóa của nước biển Việt nam và trên thế giới
Chỉ tiêu Đơn vị Vùng biển
Hòn gai
Vùng biển
Hải phòng
Biển Bắc
Mỹ
Biển
Bantíc
pH - 7,8 - 8,4 7,5 - 8,3 7,5 8,0
Cl

+ CO
2
+ H
2
O = Ca(HCO
3
)
2
Đó là nguyên nhân vì sao mà các núi đá vôi trên biển sau thời gian do
sóng vỗ, các phản ứng hóa học xảy ra dưới tác dụng của áp suất, nhiệt độ…
phía dưới núi đá bị thót lại, nhỏ đi, hay tạo nên các hang động, nhũ đá rất
đẹp.

Hang động ở vịnh Hạ Long Hang động Bonito, Brazil
. 1.1.3 -Yếu tố sinh học: