SỞ GD- ĐT VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT ĐỒNG ĐẬU

ĐỀ THI KSCL LẦN I KHỐI 10 NĂM HỌC 2015- 2016
MÔN: NGỮ VĂN

Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)
I. PHẦN ĐỌC- HIỂU
Câu 1 (2 điểm):
Đọc bài ca dao sau và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới
Thương thay thân phận con tằm
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay con kiến li ti
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thương thay con quốc giữa trời
Dầu kêu ra máu có người nào nghe.
1. Bài ca dao có những hình ảnh gì? Hình ảnh đó được khắc họa như thế nào và có
những đặc điểm gì chung?
2. Tác giả dân gian đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng của việc sử dụng
phép tu từ đó.
3. Chủ đề của bài ca dao là gì?
4. Anh / chị hãy đặt nhan đề cho bài ca dao trên.
II. PHẦN TỰ LUẬN
Câu 2 (3 điểm):
Nhạc sĩ thiên tài người Đức Beethoven nói:
“Trong cuộc sống, không có gì cao quý và tốt đẹp hơn là đem lại hạnh phúc cho
người khác”.
Anh / chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến trên.
Câu 3 (5 điểm):

+ Tác giả dân gian đã sử dụng thành công phép điệp ngữ và ẩn dụ
+ Điệp ngữ: Lặp lại cấu trúc than thân “Thương thay”.
+ Ẩn dụ: Dùng hình ảnh những con vật nhỏ bé, yếu ớt nhưng chăm chỉ, siêng năng để
nói về những người dân lao động thấp cổ, bé họng.
+ Tác dụng: Nhấn mạnh vào nỗi bất hạnh, phải chịu nhiều áp bức, bất công, bị bóc lột
một cách tàn nhẫn của người lao động nghèo trong xã hội cũ.
Ý 3 (0,5 điểm)
+ Chủ đề của bài ca dao: Nỗi thống khổ, thân phận của người nông dân trong xã hội cũ
Ý 4 (0,5 điểm)
+ Nhan đề: Có thể đặt theo nhiều cách khác nhau nhưng phải ngắn gọn và thể hiện chủ
đề văn bản. Gợi ý: Ca dao than thân, khúc hát than thân…
Câu 2 (3 điểm)


1/ Yêu cầu nội dung: Học sinh có thể trình bày khác nhau song cần giới thiệu được câu
nói của Beethoven, hiểu quan niệm sống cao quý mà nhạc sĩ nêu lên, khẳng định ca
ngợi quan niệm sống hướng về cống hiến, vị tha; phê phán quan niệm sống ích kỉ,
hưởng thụ cá nhân…
Giải thích: (0,5 điểm)
- Hạnh phúc: Cuộc sống tốt đẹp; niềm vui, sự thỏa mãn về mặt tinh thần, tình cảm của
con người…
- Câu nói thể hiện quan niệm sống đẹp, vị tha…
Bình luận: (2,0 điểm)
- Trong cuộc sống, ai cũng tìm kiếm hạnh phúc nhưng quan niệm về hạnh phúc của
mỗi người khác nhau. Có người coi sự thỏa mãn vật chất, tình cảm của riêng mình là
hạnh phúc. Nhưng cũng có không ít người quan niệm hạnh phúc là cống hiến, là trao
tặng. Đối với họ, cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi con người biết hi sinh cho hạnh phúc
nhân loại. Beethoven quan niệm như thế.
- Những người biết sống vì người khác, đem lại hạnh phúc cho người khác, là những
người có tấm lòng nhân hậu; có cuộc sống đầy ý nghĩa cao cả, đáng trân trọng… Nêu

ngôn từ miêu tả khoa trương, các biện pháp nghệ thuật: So sánh, phóng đại...
- Khác nhau: 2,0 điểm
Anh hùng Đăm Săn trong đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây”- Trích “Sử thi
Đăm Săn” (1,0 điểm)
a. Vẻ đẹp ngoại hình:
. Vẻ đẹp chân thật, đơn giản, gắn với kích thước của núi rừng, sông suối, chim muông:
Hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa,
ngực quấn chéo một tấm mền chiến, tai đeo nụ, đôi mắt long lanh, bắp chân to bằng
cây xà ngang, bắp đùi to bằng ống bễ…
b. Vẻ đẹp phẩm chất, sức mạnh, tài năng, trí tuệ, đức hạnh
. Sức khoẻ, sức mạnh phi thường, hùng cường ngay khi còn ở trong bụng mẹ: Hơi
thở ầm ầm tựa sấm, nằm sấp thì gãy rầm sàn, nằm ngửa thì gãy xà dọc, đánh đâu
đập tan đó.
. Tài năng: Múa khiên đẹp, nhanh và mạnh. Chàng có thể đánh thắng tất cả các tù
trưởng khác.
. Đức hạnh: Yêu vợ, yêu cuộc sống tự do, khát khao đem lại sự bình yên và giàu có cho
buôn làng.
Anh hùng Uy- lít- xơ trong đoạn trích “Uy- lít- xơ trở về”- Trích “Sử thi Ô- đi- xê”
(1,0 điểm)
a. Vẻ đẹp ngoại hình:


. Vẻ đẹp siêu phàm, kì vĩ : “Trông người đẹp như một vị thần”.
b. Vẻ đẹp phẩm chất, sức mạnh, tài năng, trí tuệ, đức hạnh
. Dũng cảm, gan dạ, phi thường: Không thỏa hiệp với bất cứ trở ngại nào trên đường để
trở về quê hương
. Tài năng: Bắn tên xuyên qua mười hai cái vòng rìu, giết chết bọn cầu hôn cùng những
gia nhân phản bội.
. Trí tuệ, mưu trí: “Sánh ngang với thần linh”, ứng xử tinh tế, biết nhẫn nại và kiên trì
chấp nhận thử thách của vợ.