BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO
TRƯỜNG ðẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
………….
……………
NGUYỄN VĂN HƯNG
ðÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG TỒN DƯ MỘT SỐ CHỈ TIÊU
KIM LOẠI NẶNG VÀ HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT
TRONG ðẤT TRÊN ðỊA BÀN HUYỆN THUẬN THÀNH,
TỈNH BẮC NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
HÀ NỘI, 2013
1
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO
TRƯỜNG ðẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
………….
……………
NGUYỄN VĂN HƯNG
ðÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG TỒN DƯ MỘT SỐ CHỈ TIÊU
KIM LOẠI NẶNG VÀ HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT
ii
LỜI CẢM ƠN
Tong thời gian thực hiện và hoàn thành Luận văn tôt nghiệp, ngoài sự lỗ lực
của bản thân tôi ñã nhận ñược sự ñộng viên, giúp ñỡ tận tình của nhiều cá nhân và
tập thể Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Bắc Ninh, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh
Bắc Ninh, Viện ðào tạo Sau ðại học, Khoa Tài nguyên và Môi trường, Viện Thổ
nhưỡng Nông hóa, UBND huyện Thuận Thành, phòng Tài nguyên và Môi trường
huyện Thuận Thành. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc và chân thành ñến Thầy
giáo TS, Cao Kỳ Sơn ñã hết mực nhiệt tình giúp ñỡ, hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong
suốt quá trình thực hiện Luận văn tốt nghiệp.
Nhân dịp này, tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn xâu xắc ñến gia ñình và bạn
bè và người thân của tôi ñã luận ủng hộ, ñộng viên và giúp ñỡ tôi trong suất quá
trình học tập và hoàn thiện Luận văn tốt nghiệp.
Hà Nội, ngày … tháng 10 năm 2013
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Văn Hưng
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
iii
MỤC LỤC
Lời cam ñoan
ii
1.1.1
Khái niệm về môi trường ñất
3
1.1.2
Các nguồn gây ô nhiễm
3
1.2
Tổng quan về hóa chất bảo vệ thực vật và ñộc học của một số nhóm thuốc
7
1.2.1
Tổng quan về hóa chất bảo vệ thực vật
7
1.2.2
Tổng quan về ñộc học của một số nhóm hóa chất BVTV
8
2.3.1
Phương pháp thu thập tài liệu
18
2.3.2
Phương pháp kế thừa
18
2.3.3
Phương pháp ñiều tra và lấy mẫu
18
2.3.4
Phương pháp phân tích mẫu
26
2.3.5
Thống kê, xử lý số liệu
28
34
3.1.4
Thực trạng phát triển các ngành kinh tế
36
3.2
ðiều tra tình hình hoạt ñộng của các KCN, CCN, làng nghề và trình hình
sản xuất nông nghiệp trên ñịa bàn huyện Thuận Thành
41
3.2.1
Tình hình hoạt ñộng của các KCN, CCN, làng nghề
41
3.2.2
Kết quả ñiều tra về sử dụng phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật
trong hoạt ñộng của sản xuất ngông nghiệp
44
3.3
76
2
ðề nghị
76
TÀI LIỆU THAM KHẢO
78
PHỤ LỤC
80
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
5
DANH MỤC BẢNG
STT
1.1
Tên bảng
Trang
Danh mục các làng nghề hoạt ñộng tại huyện Thuận Thành
39
3.4
Mức ñầu tư phân bón và năng suất của một số loại cây trồng chính.
45
3.5
Lượng phân bón theo cơ cấu cây trồng trên 1 ha.
48
3.6
Các loại thuốc BVTV phát hiện tồn dư trong ñất Thuận Thành
63
3.7
Thực trạng tồn dư hoạt chất nhóm lân hữu cơ trong ñất canh tác huyện
Thuận Thành
64
3.13
Mức ñộ tồn dư hoạt chất Propargite trong mẫu ñất ñược phát hiện trên
ñịa bàn huyện Thuận Thành.
71
3.14
Lượng tồn dư các hoạt chất Propargite trong các mẫu phát hiện
72
3.15
Thực trạng tồn dư hoạt chất nhóm thuốc mới trong ñất canh tác huyện
3.16
Thuận Thành
73
Lượng tồn dư các hoạt chất nhóm thuốc mới trong các mẫu phát hiện
73
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
Hàm lượng Cd trong ñất tầng mặt ở 100 ñiểm nghiên cứu
55
3.5
Hàm lượng As trong ñất tầng mặt ở 100 ñiểm nghiên cứu
57
3.6
Hàm lượng Zn trong ñất tầng mặt ở 100 ñiểm nghiên cứu
58
3.7
Hàm lượng Hg trong ñất tầng mặt ở 100 ñiểm nghiên cứu
59
3.8
Hàm lượng Mn trong ñất tầng mặt ở 100 ñiểm nghiên cứu
61
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
yếu ñáp ứng cho nhu cầu của thành phố Hà Nội. ðồng nghĩa với quá trình phát triển
mạnh về nông nghiệp ñó dẫn ñến môi trường ñất cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng
1
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
do quá trình bón hóa học và sử dụng thuốc BVTV gây nên.
Thuận thành là một huyện tiêu biểu của Bắc Ninh ñang phát triển công
nghiệp với tốc ñộ tương ñối cao và phát triển về nông nghiệp cũng rất mạnh. Xuất
phát từ những vấn ñề trên, với mong muốn giảm thiểu ô nhiễm môi trường, ñề tài:
“ðánh giá hiện trạng tồn dư một số chỉ tiêu kim loại nặng và hóa chất bảo vệ
thực vật trong ñất trên ñịa bàn huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh” ñược tiến
hành nghiên cứu là rất cần thiết.
2. Mục dích và yêu cầu nghiên cứu của ñề tài
2.1. Mục ñích
ðánh giá hiện trạng tồn dư một số chỉ tiêu kim loại nặng và hóa chất bảo vệ
thực vật trong ñất tại một số khu công nghiệp và một số cơ cấu cây trồng trên ñịa
bàn một số xã của huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
2.2. Yêu cầu
- ðánh giá hiện trạng tồn dư một số chỉ tiêu kim loại nặng và hóa chất bảo vệ
thực vật trong ñất tại một số khu công nghiệp và một số cơ cấu cây trồng trên ñịa
bàn một số xã của huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
- ðánh giá hiện trạng tồn dư một số chỉ tiêu kim loại nặng và hóa chất bảo vệ
thực vật trong ñất dưới tác ñộng của một số KCN, CCN.
- ðánh giá hiện trạng tồn dư một số chỉ tiêu kim loại nặng và hóa chất bảo vệ
thực vật trong ñất dưới tác ñộng của một số các làng nghề.
- ðánh giá hiện trạng tồn dư một số chỉ tiêu kim loại nặng và hóa chất bảo vệ
thực vật trong ñất dưới tác ñộng của một số cơ cấu cây trồng trên ñịa bàn một số xã.
Lượng chất thải rắn phát sinh hàng ngày trên ñịa bàn huyện Thuận Thành có
xu hướng gia tăng mỗi ngày, cả huyện phát sinh khoảng 25 tấn/ngày. Trung bình
3
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
mỗi năm chất thải rắn sinh hoạt tăng 10 %, chất thải rắn công nghiệp tăng 12 %,
chất thải y tế tăng 6 %. Lượng chất thải rắn công nghiệp và y tế tuy phát sinh không
lớn nhưng lại là nguồn chất thải chứa nhiều nguy cơ gây tác hại cho sức khỏe con
người và môi trường xung quanh, nếu không ñược xử lý ñảm bảo an toàn.
Việc xử lý rác thải ở huyện Thuận Thành chủ yếu là chôn lấp hoặc ñổ trực
tiếp ra các bãi rác lộ thiên gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Từ năm 2010,
ñược sự quan tâm của UBND tỉnh ñã ñầu tư cho cả huyện Thuận Thành 99 ñiểm tập
kết rác thải sinh hoạt ( cả tỉnh 601 ñiểm tập kết rác thải sinh hoạt), rác thải sinh hoạt
tại các thôn ñược vận chuyển về các ñiểm tập kết và ñịnh kỳ sẽ có se chuyên dụng
ñến vận chuyển về khu xử lý chung của cả tỉnh. Ngoài ra ý thức của một số hộ dân
còn chưa cao nên vẫn ñổ trực tiêp ra các khu vực công cộng và lộ thiên (ao, ngòi,
ven ñường …).
Khói bụi từ các hoạt ñộng sản xuất kinh doanh ngưng tụ cũng là nguyên nhân
của ô nhiễm ñất. Ví dụ, các vùng ñất gần các nhà máy sản xuất hóa chất phopho,
flo, luyện kim,… dễ bị ô nhiễm vì khói bụi, hàm lượng flo chứa trong khoáng chất
photpho sử dụng ở các nhà máy phân hóa học thường là 2 - 4 %, nếu khí thải không
ñược xử lý thích ñáng, có thể làm cho một vùng hàng ngàn km2 ñất xung quanh bị ô
nhiễm flo nặng. Ở gần các xưởng luyện kim, vì trong khí thải có chứa lượng lớn các
chất chì, cadimi, crom, ñồng,… nên vùng ñất xung quanh sẽ bị ô nhiễm bởi những
chất này. ðất ở 2 bên ñường, thường có hàm lượng chì tương ñối cao là sản phẩm
của khí thải ñộng cơ.
1.1.2.2. Sử dụng phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật
ðây là 2 loại chất quan trọng trong nông nghiệp, nếu sử dụng thích hợp sẽ có
2 - 26
3 - 25
2 - 1.200
0,1 - 24,0
2,2 - 120
Cd
2 - 1.500
0,3 - 0,8
0,1 - 170
0,04 - 0,1
0,05 - 8,5
Cr
20 - 40.600
5,2 - 55
66 - 245
0,1 - 55
0,09 - 0,2
0,01 - 1,2
0,05
0,3 - 2,9
Ni
16 - 5.300
7,8 - 30
7 - 38
10 - 20
7 - 34
Pb
50 - 3.000
6,6 - 15
7 - 225
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
HgCl2 và các hợp chất hữu cơ có chứa Hg, CuSO4, Na3ASO4 (gặp ở thuốc diệt côn
trùng và một số ñộng vật không xương), ñặc ñiểm có thời gian phân hủy chậm 6
tháng ñến 2 năm, nó có thể tạo nên một dư lượng ñáng kể trong ñất và bị lôi cuốn
vào chu trình ñất, nước, cây trồng, vật nuôi và con người, gây nên hiện tượng mất
cân bằng ñối với vi sinh vật và sinh học trong ñất.
Các loại thuốc trừ sâu ñều có tính ñộc cao. Trong quá trình dùng thuốc,
một lượng thuốc nào ñó có thể ñi vào trong thân cây, quả hoặc bám chặt trên lá,
quả. Người và ñộng vật ăn phải các loại nông sản này có thể bị ngộ ñộc nhẹ hoặc
có thể gây tử vong. Do sự hiểu biết hạn chế, một số nông dân không tuân thủ ñầy
ñủ các quy ñịnh về sử dụng, bảo quản thuốc BVTV, có người cất thuốc vào chạn,
vào tủ quần áo, ñã gây nên những trường hợp ngộ ñộc, thậm chí chết do ăn nhầm
phải thuốc.
Hiện nay, khối lượng thuốc bảo vệ thực vật thương phẩm sử dụng không
ngừng tăng lên, hiện dao ñộng trong khoảng 35.000 - 42.000 tấn (Số liệu của Viện
Bảo vệ Thực vật, năm 2008). Một thống kê khác của Bộ Y tế cho biết, từ năm 1999
ñến tháng 8/2004, trên toàn quốc ñã xảy ra 1.245 vụ ngộ ñộc thực phẩm với số bệnh
nhân 28.014 người, trong ñó có 333 trường hợp tử vong. Một trong những nguyên
nhân cơ bản là ngộ ñộc hóa chất, chiếm từ 11 - 25 %.
Theo số liệu của Chi cục bảo vệ thực vật Bắc Ninh cung cấp, tính trung bình
cho một năm ngành nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh sử dụng hết 120 - 160 tấn hóa chất bảo
vệ thực vật trên 120.000 ha ñất canh tác trong ñó thuốc trừ sâu chiếm 68,33 - 82,20 %;
thuốc trừ bệnh chiếm 12,6 - 15,5 %; thuốc trừ cỏ chiếm 3,3 - 11,9 %. Tại các vùng
thâm canh rau như: Hòa ðình, Vũ Ninh, Khả Lễ,... lượng hóa chất bảo vệ thực vật và
phân hóa học còn sử dụng cao gấp 3 - 5 lần các vùng trồng lúa. Các loại thuốc trừ sâu
ñược nông dân dùng phổ biến là Padan, basulin, hirisantox,... Các loại thuốc trừ cỏ,
thuốc diệt chuột và các thuốc khác hiện ñược sử dụng với số lượng ngày càng tăng.
Các nhóm thuốc chính thuộc nhóm clo hữu cơ không còn xuất hiện trên thị trường,
các gốc hóa học chính như Clo hữu cơ, Lân hữu cơ, Carbamate, Cúc tổng hợp
(Pyrethroid), thuốc thảo mộc, thuốc vi sinh, thuốc ñiều hòa sinh trưởng côn trùng và
nhóm khác; thuốc trừ bệnh gồm nhóm thuốc vô cơ (ñồng, lưu huỳnh, thủy ngân) và
nhóm thuốc hữu cơ (có nhiều gốc hóa học như Lân hữu cơ, Carbamate,
Dithiocarbamate, Triazole, thuốc sinh học); thuốc trừ cỏ gồm nhóm thuốc vô cơ
(Sulfat ñồng, Natri Clorat) và nhóm thuốc hữu cơ (có nhiều gốc hóa học như
Acetamic, Lân hữu cơ, Phenoxy, Phenylure, Triazin); thuốc trừ chuột gồm nhóm vô
cơ (Thạch tín, Phốt phua kẽm), nhóm hữu cơ (chủ yếu các chất chống ñông máu như
7
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
Wafarin, Brodifacoum) và nhóm vi sinh (chủ yếu vi khuẩn Sanmonella); thuốc ñiều
hòa sinh trưởng thực vật (gồm các nhóm chủ yếu là Auxin, Gibberellin, Cytokinin,
Ethrel và các chất ức chế sinh trưởng),...
1.2.2 Tổng quan về ñộc học của một số nhóm hóa chất BVTV
1.2.2.1. Nhóm lân hữu cơ
Nhóm lân hữu cơ cũng có tác dụng mạnh ñối với côn trùng và thực vật có
hại. Hóa chất bảo vệ thực vật lân hữu cơ thường ñược dùng với nồng ñộ thấp, thời
gian tồn tại trên cây trồng ngắn và ñược phân hủy rồi ñào thải nhanh khỏi cây trồng.
Khi phân hủy, nó thường tạo ra các sản phẩm ít ñộc hoặc không ñộc. ðối với người
và gia súc ít có khả nǎng tích lũy. Thường ñược ñào thải nhanh sau 1 - 2 tuần. ðáng
chú ý là hóa chất bảo vệ thực vật lân hữu cơ có tính chuyển hóa nhanh trong cơ thể
ñộng vật có xương sống nên nó thường gây tác dụng ñộc lên hệ thần kinh, làm tê
liệt men axetyl cholinesteraza và gây ngộ ñộc cấp tính.
Hoạt chất thuộc nhóm lân hữu cơ phát hiện trong ñất huyện Thuận Thành có
Chlorpyrifos và Fenitrothion.
Chlorpyrifos (C9H11Cl3NO3PS) là thuốc trừ sâu phổ rộng, có tác ñộng tiếp
xúc, vị ñộc và xông hơi. Trừ sâu hại miệng nhai và chích hút trên vườn cây, sâu
của chlorpyrifos trong ñất là 11 - 141 ngày ở các loại ñất khác nhau về kết cấu từ
cát ñến thịt pha sét và sét, pH ñất từ 5,4 - 7,4. Chlorpyrifos ít tồn dư trong các loại
ñất kiềm. Thời gian bán phân hủy của chlorpyrifos khoảng 15 ngày trong ñất giàu
mùn và 58 ngày trong ñất sét ở ñiều kiện kỵ khí. Chlorpyrifos hấp phụ trong ñất
phụ thuộc vào quá trình thủy phân và mật ñộ vi sinh vật. Chlorpyrifos bám hút
mạnh mẽ với các hạt ñất và không dễ dàng hòa tan trong nước và ít có khả năng bị
rửa trôi làm ô nhiễm nước ngầm.
Fenitrothion (C9H12NO5PS) có dạng nhũ dầu, màu vàng nâu, mùi hôi; Hoạt
chất này ñược sử dụng ñể phòng trừ nhiều loại sâu miệng nhai và chích hút như: sâu
ñục thân, sâu ñục quả, sâu ăn lá, rệp muội, bọ xít, bọ trĩ, rệp sáp, cào cào, .. hại lúa,
ñậu ñỗ, rau, cây ăn quả, cây công nghiệp, cây lâm nghiệp, ngoài ra còn dùng vào
bảo vệ kho tàng, diệt các loại côn trùng bảo vệ cho người, gia súc, các môi giới
truyền bệnh như ruồi, muỗi, kiến, gián, …
Thuốc trừ sâu kỹ thuật chứa Fenitrothion ở dạng lỏng, màu vàng nhạt, tỉ
trọng 1,328, không tan trong nước, tan trong nhiều dung môi hữu cơ như
dichloromethane, propanol, toluene, hexane. Thủy phân trong môi trường kiềm.
Hoạt chất này thuộc nhóm ñộc II. LD50 qua miệng là 250mg/kg. LD50 qua da
2500mg/kg. ñộc trung bình với cá (LD50=1,7-3,8ppm), ñộc với ong. Trong môi
9
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
trường; Fenitrothion bị phân hủy nhanh, không ñể lại dư lượng trong ñất, nước lâu
dài. Trong cây trồng Fenitrothion cũng nhanh chóng bị phân hủy. Dư lượng tối ña
với rau, quả, chè ñen 0,5, khoai tây 0,05, bột mì 1,0mg/kg. thời gian cách ly 7 ngày
với cà chua, lúa mì, 14 ngày với cam, chanh, bưởi, táo, 21 ngày ñối với lúa, nho, rau
ăn lá, ñậu, hành, trà.
1.2.2.2 Nhóm Chlor hữu cơ
Do có hiệu lực trừ sâu lớn chưa từng có so với các thuốc trừ sâu vô cơ và thảo
lên rất nhiều; ñến một lượng nào ñó nó biểu hiện các triệu chứng ngộ ñộc hiểm
nghèo như: ung thư, quái thai,...
- Khi sử dụng một loại thuốc Chlor hữu cơ ở tại một ñịa phương trong nhiều
năm dễ gây ra hiện tượng côn trùng kháng thuốc.
Do những ñặc ñiểm trên, ngày nay các loại thuốc trừ sâu gốc Chlor hữu cơ
ñã bị cấm hoặc hạn chế sử dụng.
* Tính ñộc:
ðộ ñộc thuốc ñối với ñộng vật máu nóng ñều từ trung bình ñến cao, trong ñó
các hợp chất nhóm DDT, BHC, nhóm Cyclodien có khả năng tích lũy trong cơ thể
người và ñộng vật (trừ thiodan). Các thuốc Chlor hữu cơ thường có tác dụng vị ñộc
và tiếp xúc lên côn trùng, một số còn có ñộc tính xông hơi. Các thuốc này thường
tác ñộng lên hệ thần kinh bằng cách ức chế mem cholinesteraza và tác ñộng lên một
số cơ quan khác làn rối loạn hoạt ñộng của cơ thể côn trùng dẫn ñến chết
Hoạt chất Permethrin (C21H20Cl2O3): Là một hoạt chất hóa học dùng trong
ngành bảo vệ thực vật, nó có tác dụng dùng ñể diệt côn trùng, rầy...tuy nhiên ñây là
chất hạn chế sử dụng theo tổ chức bảo vệ môi trường Hoa Ky (United
States Environmental Protection Agency - EPA). Permethrin ñược xem là một chất
ñộc thần kinh, làm rối loạn hệ thống thần kinh của côn trùng, tiếp xúc với hệ thống
ñể phá vỡ chức năng của tế bào thần kinh, và gây ra các co thắt cơ bắp,với liều
lượng lớn có thể gây tê liệt và chết.
Permethrin rất ñộc ñối với ong mật, cá và ñộng vật thuỷ sinh (các ñộng vật
máu lạnh). Nói chung, ñộng vật có vú ít nhạy cảm với permethrin so với côn
trùng bởi vì các tế bào của nó ít nhạy cảm với permethrin và phục hồi nhanh hơn.
Ngoài ra, do kích thước cơ thể lớn hơn và khả năng chống chịu lớn hơn,
Ngược lại, mèo có thể nhạy cảm với các sản phẩm ở nồng ñộ cao của permethrin, có
thể do tế bào không ñủ khả năng liên kết, gây cản trở sự trao ñổi chất của permethrin.
Nhiều nghiên cứu ở nước ngoài chỉ ra rằng, permethrin có ñộc tính ở nhóm II
và nhóm III (nhóm có ñộc tính thấp với người và ñộng vật). Nghiên cứu liều lượng
11
1.2.2.3. Nhóm Triazole
ðây là nhóm thuốc trừ nấm quan trọng, trừ ñược nhiều loại như: nấm phấn
trắng, rỉ sắt, than ñen, lỡ cổ rể, ñốm vằn,... thuốc ngăn trở sinh tổng hợp Ergosterol,
sự hình thành rễ bám hay giác hút. Thuốc làm tăng sức ñề kháng của cây ký chủ ñối
với ký sinh. Chất Probenazole khi phun lên cây lúa sẽ kích thích sự hoạt ñộng của
các men chống lại sự xâm nhập của sợi nấm gây bệnh ñạo ôn (các men Peroxidaze,
Lopoxidaze,...). Những chất này làm tăng khả năng miễn dịch của cây, có tác dụng
phòng chống bệnh một cách cơ bản.
+ Hoạt chất Hexaconazole (C14H17Cl2N3O), ñây là thuốc kỹ thuật ở dạng tinh
thể rắn, ñiểm nóng chảy 111 OC. Tan ít trong nước (18 mg/lít), tan trong nhiều dung
môi hữu cơ. ðộc tính thuộc nhóm ñộc IV; LD50 qua miệng 2.189 - 6.071 mg/kg,
LD50 qua da > 2.000 mg/kg. Ít ñộc với cá và ong.
Là hoạt chất trừ nấm nội hấp, phổ tác dụng rộng, phòng trừ ñược nhiều loại
bệnh như bệnh khô vằn, lem lép hạt lúa, bệnh ñốm lá, rỉ sắt hại ñậu, bệnh phấn
trắng hại rau, bầu bí, bệnh thán thư, rỉ sắt cà phê, bệnh phấn trắng, bệnh phồng lá
chè, bệnh sẹo táo, rỉ sắt cây hoa kiểng. ðặc trị bệnh ñốm vằn và lem lép hạt lúa,
12
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
giúp hạt vàng, sáng, chắc, làm tăng năng suất.
Hoạt chất Hexaconazole khá bền vững trong môi trường ñất, sau khi vào môi
trường ñất, hoạt chất này có thời gian tồn tại khoảng 122 ngày, thời gian bán phân
hủy của hợp chất này phụ thuộc vào môi trường ñất, cơ giới ñất. thời gian bán phân
hủy của hợp chất này trong ñất pha cát là khoảng 10 tháng, trong ñất sét pha thịt là
khoảng 5 tháng, nhìn chung thời gian bán phân hủy ở các loại ñất từ 49 - 200 ngày.
Ở ñiều kiện quang phân với pH ∼ 7 thì thời gian bán phân hủy của hợp chất này là
khoảng 10 ngày, nhưng ở ñiều kiện thủy phân với pH ∼ 7 và nhiệt ñộ 20 OC thì hợp
chất này rất bền vững.
thử nghiệm có tác dụng hiệu quả như các loại deltamethrin, lambdacyhalothrin,
cypermethrin và cyfluthrin. Hóa chất ñược sử dụng ở những nơi côn trùng ñã kháng
lại với các nhóm hóa chất diệt ñã nêu ở phần trên. Nhóm hóa chất pyrethroid tổng
hợp ñược xếp vào loại có mức nguy hiểm trung bình, trong ñiều kiện sử dụng bình
thường nó bảo ñảm an toàn cho người thực hiện biện pháp và người ở trong nhà
ñược can thiệp hóa chất ñể phòng chống côn trùng truyền bệnh.
+ Hoạt chất Deltamethrin (C22H19Br2NO3): Deltamethrin trừ ñược nhiều loại
côn trùng và nhện ñỏ hại rau màu, cây công nghiệp; nhiều loại sâu mọt hại nông
sản bảo quản và nhiều loại côn trùng y tế, trừ ñược ve, bét, chấy, rận hại vật
nuôi. Deltamethrin ñược chế biến thành dạng sữa 2,5% (Decis 2,5 EC); dạng bột
thấm nước, dạng hạt, dạng hỗn hợp với Heptenophos (25 g Deltamethrin + 400 g
Heptenophos/lít chế phẩm), hỗn hợp với DDVP ở tỷ lệ 16% DDVP + 2% Decis
có tác dụng tăng hiệu quả của thuốc. Thuốc Decis 2,5 EC chứa 25 g
Deltamethrin/lít chế phẩm, dùng 8-10 g a.i./ha trừ sâu tơ, sâu xanh, sâu khoang,
rệp, nhện ñỏ hại rau, pha nước ở nồng ñộ 0,025-0,03% chế phẩm phun trừ bọ xít
hại cây ăn trái, sâu vẽ bùa, nhện ñỏ hại cam quít, trừ ba ba hại rau muống, sâu
ñục quả họ ðậu, rệp bông hại mía. Deltamethrin dễ gây tính kháng ñối với côn
trùng chích hút như rầy nâu hại lúa.
Ở dạng bột, Deltamethrin không tan trong nước, tan nhiều trong dung môi
hữu cơ như acetone (500 g/l), benzene (450 g/l), dioxane (250 g/l); bền vững trong
môi trường acid hơn môi trường kiềm, tương ñối bền dưới tác ñộng của không khí,
nhưng dưới tác ñộng của ánh nắng mặt trời hoặc tia tử ngoại bị phân huỷ, không ăn
mòn kim loại.
ðộc tính: LD50 qua miệng: 128,5-5.000 mg/kg (tuỳ thuộc vào dung môi). LD50
qua da: >2.000 mg/kg. ADI: 0,01 mg/kg. MRL: chuối, nho, cam 0,05 mg/kg; rau, ngũ
cốc 0,1 mg/kg; khoai tây 0,2 mg/kg; trà ñen 10 mg/kg. PHI: rau ăn lá 14 ngày; cây làm
thuốc 28 ngày; rau nếu tưới thuốc 21-28 ngày. Thuốc ñộc ñối với ong mật.
14
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
trị nhiều loại sâu và nhện kháng các thuốc gốc cũ như: rầy nâu, sâu cuốn lá, nhện gié gây
hại trên lúa, sâu xanh hại bắp cải, sâu ñục quả hại ñậu tương, cà chua, bọ cánh tơ, bọ xít
muỗi, rầy xanh, nhện dỏ hại chè, rệp sáp, sâu vẽ bùa hại vải, cà phê, ñiều, cam.
ðộc tính: ðối với ñộng vật có vú, ñộc cấp tính ñường miệng là:
LD50 cho chuột từ 76-89 mg / kg, ñộc cấp tính qua da và mắt LD50 cho thỏ >
2000 mg / kg. ðây là hoạt chất không phải là chất gây kích thích da, và không có khả
năng nhạy cảm cao.
1. 3. Tình hình nghiên cứu vể hàm lượng KLN trong ñất trên thế giới và ở Việt
Nam.
Trên Thế Giới:
Mỗi năm trên thế giới mất ñi khoảng 25 tỷ tấn ñất mặt do bị rửa trôi, xói
mòn. Khoảng 2 tỷ ha ñất canh tác và ñất trồng cỏ trên thế giới ñã và ñang bị thoái
hóa do sử dụng ñất thiếu khoa học hoặc không có quy hoạch. Ở nhiều nơi ñất bị xói
mòn, sa mạc hóa, phèn hóa, mặn hóa ñã không còn khả năng canh tác. Trước sức ép
về gia tăng dân số trên toàn cầu, ñể tăng sản lượng lương thực ñáp ứng yêu cầu ñó
người nông dân ñã lạm dụng phân bón hóa học, hóa chất BVTV ñể tăng năng suất
cây trồng là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm ñất và nước. Ngoài ra, sự
phát triển công nghiệp, mạng lưới giao thông và ñô thị hóa… ñã làm cho ñất, nước,
không khí nói riêng và môi trường nói chung của chúng ta bị ô nhiễm KLN. Theo
15
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
thống kê của các tổ chức môi trường thế giới, hàng năm các con sông của Châu á
ñưa ra biẻn khoảng 50% chất cặn lắng, có tới 70% trong ñó chảy vào Thái Bình
Dương không ñược xử lý. Hơn 40% ô nhiễm trong khu vực bắt nguồn từ công
nghiệp, nông nghiệp , sinh hoạt, ñô thị và GTVT. Tình hình ô nhiễm xảy ra hầu hết
ở các nước ñang phát triển. Hơn 90% chất thải, nước thải từ các nước này ñược trực
tiếp ñổ vào các con sông, cánh ñồng mà không qua xử lý.
Kết quả nghiên cứ của Phạm Quang Hà và cộng sự, 2000. Sau một thời gian
nghiên cứu về ñất nông nghiệp ở làng nghề ñúc nhôm Văn Môn và ñã có kết Luận
như sau: Hàm lượng KLN trong ñất nông nghiệp của làng nghề này là khá cao, hàm
hượng Cu dao ñộng từ 20 – 216,7 mg/kg, Pb là 20,1 – 143 mg/kg [5].
Kết quả nghiên cứu của Trần Công Tầu và cộng sự, 2000 [10] Sau thời gian
nghiên cứu và theo dõi hiện tượng nhiễm KLN cũng như sự thay ñổi hàm lượng của
chúng trong 16 ao hồ trên ñịa bàn Hà Nội so sánh với TCVN 5942 – 1995 loại A
ñối với nước mặt thì tất cả các ao hồ cảu Hà Nội ñều ñã bị ô nhiễm KLN. Tại
Quỳnh Lôi, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội có ñến 68 % giếng khoan nước ngầm có
hàm lượng As vượt quá tiêu chuẩn quy ñịnh của WHO (Trần ðình Hoan, 1999) [6]
17
Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp
Copyright: Tài liệu đại học ©