BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
LÊ THỊ MINH NHÂM
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ VÀ ĐỀ XUẤT LOẠI HÌNH
SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN HƯNG HÀ - TỈNH THÁI BÌNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
HÀ NỘI, NĂM 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
LÊ THỊ MINH NHÂM
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ VÀ ĐỀ XUẤT LOẠI HÌNH
SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN HƯNG HÀ - TỈNH THÁI BÌNH
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
MÃ SỐ:
60.85.01.03
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. NGUYỄN XUÂN THÀNH
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Bình, UBND
huyện, Phòng Tài nguyên và Môi trờng, Phòng Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn huyện Hng Hà và gia đình, bạn bè, đồng
nghiệp đã nhiệt tình ủng hộ, giúp đỡ tôi trong cả quá trình học tập
cũng nh thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Tác giả luận văn
Lê Thị Minh Nhâm
Hc vin Nụng nghip Vit Nam Lun vn Thc s Khoa hc Nụng nghip
Page ii
MỤC LỤC
Lời cam đoan....................................................................................................... i
Lời cảm ơn ......................................................................................................... ii
Danh mục các chữ viết tắt.................................................................................. vi
Danh mục các bảng .......................................................................................... vii
Danh mục các hình .......................................................................................... viii
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1.1.
Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................ 1
1.2.
Mục tiêu nghiên cứu.............................................................................. 3
1.3.
Tình hình nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
trên thế giới và Việt Nam .................................................................... 26
1.3.1.
Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của một số nước
trên thế giới ......................................................................................... 26
1.3.2.
Tình hình nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
ở Việt Nam ......................................................................................... 28
1.3.3.
Vấn đề nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở tỉnh Thái
Bình .................................................................................................... 30
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................................... 31
2.1.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................... 31
2.2.
Nội dung ............................................................................................. 31
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp......................... 32
2.3.3.
Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu sơ cấp .......................... 32
2.3.4.
Phương pháp thống kê, xử lý số liệu ................................................... 33
2.3.5.
Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ................... 33
2.3.6.
Phương pháp chuyên gia ..................................................................... 34
2.3.7.
Phương pháp so sánh........................................................................... 34
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .................................................. 35
3.1.
Điều kiện tự nhiên và thực trạng phát triển kinh tế - xã hội vùng
nghiên cứu .......................................................................................... 35
3.1.1.
Hiện trạng các loại hình và các kiểu sử dụng đất nông nghiệp ............. 61
3.3.1.
Phân vùng sản xuất nông nghiệp huyện Hưng Hà................................ 61
3.3.2.
Hiện trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Hưng Hà...... 62
3.3.3.
Mô tả các loại hình sử dụng đất ........................................................... 65
3.4.
Đánh giá hiệu quả loại hình sử dụng đất nông nghiệp.......................... 66
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page iv
3.4.1.
Đánh giá hiệu quả kinh tế .................................................................... 67
3.4.2.
Hiệu quả xã hội trong sử dụng đất nông nghiệp ................................... 77
3.6.2.
Định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hưng Hà ........................ 90
3.7.
Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
huyện Hưng Hà ................................................................................... 93
3.7.1.
Giải pháp về kinh tế ............................................................................ 93
3.7.2.
Các giải pháp về xã hội ....................................................................... 96
3.7.3.
Các giải pháp về môi trường ............................................................... 97
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ........................................................................ 98
1.
Kết luận .............................................................................................. 98
2.
Kiến nghị ............................................................................................ 99
Giá trị gia tăng
GTSX
Giá trị sản xuất
LĐ
Lao động
LUT
Loại hình sử dụng đất
NN
Nông nghiệp
NN&PTNT
Nông .00ghiệp và phát triển nông thôn
NTTS
Nuôi trồng thủy sản
THCS
Trumg học cơ sở
Bảng tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng đất
32
2
Bảng tiêu chí đánh giá hiệu quả về mặt về môi trường
33
3
Các loại đất chính huyện Hưng Hà
38
4
5
Giá trị sản xuất và cơ cấu các phân ngành của khối ngành sản
xuất nông nghiệp qua các năm huyện Hưng Hà
Giá trị sản xuất và cơ cấu sản xuất nông nghiệp qua các năm
huyện Hưng Hà
42
42
6
Loại hình sử dụng đất chính của huyện Hưng Hà
61
12
Loại hình sử dụng đất chính tiểu vùng 1
62
13
Loại hình sử dụng đất chính tiểu vùng 2
63
15
Hiệu quả kinh tế của các cây trồng chính tiểu vùng 1
67
16
Hiệu quả kinh tế các cây trồng chính tiểu vùng 2
68
17
Phân cấp hiệu quả các LUT trong huyện
76
23
Số công lao động trung bình của các LUT
79
24
Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất NN
81
25
Hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất
83
26
Mức độ thích hợp của cây trồng hiện tại với đất
Đề xuất diện tích các loại hình sử dụng đất của huyện Hưng Hà
đến năm 2020
86
Lượng mưa trung bình tháng của huyện Hưng Hà
36
4
Cơ cấu các ngành kinh tế huyện Hưng Hà năm 2013
41
5
Cơ cấu, diện tích đất tự nhiên huyện Hưng Hà năm 2013
55
6
Hiệu quả kinh tế các LUT cây trồng chính tiểu vùng 1
70
7
Hiệu quả kinh tế các LUT cây trồng chính tiểu vùng 2
73
8
Trong nền kinh tế thị trường như hiện nay, nền sản xuất nông nghiệp tự
cấp, tự túc và sản xuất hàng hoá nhỏ không còn phù hợp nữa. Do đó mục tiêu
nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp nhằm tạo ra giá trị lớn về kinh tế,
tăng thu nhập và tạo việc làm cho người dân đồng thời bảo vệ môi trường sinh
thái là một vấn đề đặt ra cho các địa phương trong cả nước.
Xã hội ngày càng phát triển, trình độ khoa học kỹ thuật ngày càng cao,
con người tìm ra nhiều phương thức sử dụng đất có hiệu quả hơn. Tuy nhiên, do
có sự khác nhau về chất lượng, mỗi loại đất bao gồm những yếu tố thuận lợi và
hạn chế cho việc khai thác sử dụng (chất lượng đất thể hiện ở yếu tố tự nhiên vốn
có của đất như địa hình, thành phần cơ giới, hàm lượng các chất dinh dưỡng, độ
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 1
chua, độ mặn…), nên phương thức sử dụng đất cũng khác nhau ở mỗi vùng, mỗi
khu vực, mỗi điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể.
Khai thác tiềm năng đất đai sao cho đạt hiệu quả cao nhất là việc làm hết
sức quan trọng và cần thiết, đảm bảo cho sự phát triển của sản xuất nông nghiệp
cũng như của sự phát triển chung của nền kinh tế đất nước. Cần phải có các công
trình nghiên cứu khoa học, đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng đất nông
nghiệp, nhằm phát hiện ra các yếu tố tích cực và hạn chế, từ đó làm cơ sở để định
hướng phát triển sản xuất nông nghiệp, thiết lập các giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Hưng Hà là một huyện nông nghiệp, nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Thái
Bình, cách Thành phố Thái Bình 30 km và Thủ đô Hà Nội 75 km. Theo số liệu
thống kê năm 2013, huyện có tổng diện tích đất tự nhiên là 21.028,68 ha với 33
xã và 2 thị trấn, trong đó đất nông nghiệp 15.096,48 ha, chiếm 71,79% diện tích
tự nhiên.
huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục trong
tương lai.
- Đề xuất các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện phải
phù hợp và có tính khả thi cao.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 3
Chương 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Một số vấn đề về lý luận liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp
1.1.1. Hiệu quả sử dụng
Trong quá trình nghiên cứu về hiệu quả, do xuất phát từ những góc độ
nghiên cứu khác nhau, nên có nhiều quan điểm và cách nhìn nhận khác nhau về
hiệu quả.
Theo Trung tâm từ điển ngôn ngữ, hiệu quả chính là kết quả cũng như yêu
cầu của việc làm đem lại (NXB Khoa học - Xã hội, 1992).
Theo khái niệm trên thì hiệu quả sử dụng đất phải là kết quả của quá trình
sử dụng đất. Kết quả ở đây được hiểu là kết quả hữu ích, là một đại lượng vật
chất tạo ra do mục đích của con người, được hiểu bằng những chỉ tiêu do tính
chất mâu thuẫn giữa nguồn tài nguyên hữu hạn với nhu cầu tăng lên của con
người mà ta phải xem xét kết quả đó được tạo ra như thế nào, chi phí bỏ ra là bao
nhiêu, có đưa lại kết quả hữu ích hay không. Chính vì thế, khi đánh giá kết quả
hoạt động sản xuất không chỉ dừng lại ở việc đánh giá kết quả mà còn phải đánh
giá chất lượng công tác hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra sản phẩm đó.
Ngày nay, nhiều nhà khoa học cho rằng xác định đúng khái niệm, bản chất
hiệu quả sử dụng đất phải xuất phát từ luận điểm triết học của Mác và những
nhận thức lý luận của lý thuyết hệ thống, tức là phải tiết kiệm thời gian, tài
như một hiệu số giữa kết quả và chi phí, tuy nhiên trong thực tế đã có trường hợp
không thực hiện được phép trừ hoặc không có ý nghĩa”. Do vậy, nói một cách
linh hoạt hơn nên hiểu hiệu quả là một kết quả tốt phù hợp mong muốn và hiệu
quả có nghĩa là không lãng phí (Phan Sĩ Mẫn và Nguyễn Việt Anh, 2001).
Nếu xét trên phương diện so sánh thì hiệu quả kinh tế là mối tương quan
so sánh giữa lượng kết quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra trong hoạt động sản
xuất kinh doanh. Kết quả đạt được là phần giá trị thu được của hoạt động đầu tư,
chi phí bỏ ra là phần giá trị của các nguồn lực đầu vào.
Từ những vấn đề trên có thể kết luận rằng: bản chất của phạm trù kinh tế
sử dụng đất là với một diện tích đất đai nhất định sản xuất ra khối lượng của cải
vật chất nhiều nhất, với một lượng đầu tư chi phí về vật chất và lao động thấp
nhất, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về vật chất của xã hội.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 5
Hiệu quả kinh tế là khâu trung tâm của tất cả các loại hiệu quả và nó có vai
trò quyết định đối với các loại hiệu quả khác. Hiệu quả kinh tế là loại hiệu quả có
khả năng lượng hóa, được tính toán tương đối chính xác thông qua các chỉ tiêu.
1.1.1.2. Hiệu quả xã hội
Hiệu quả xã hội là mối tương quan so sánh giữa kết quả xét về mặt xã hội
và tổng chi phí bỏ ra. Theo Nguyễn Duy Tính (1995), hiệu quả về mặt xã hội của
sử dụng đất nông nghiệp được xác định bằng khả năng tạo việc làm trên một đơn
vị diện tích đất nông nghiệp.
Theo quan điểm trên cho thấy, hiệu quả xã hội là phạm trù có liên quan
mật thiết với hiệu quả kinh tế và thể hiện mục tiêu hoạt động kinh tế của con
người. Chúng là tiền đề của nhau và là một phạm trù thống nhất, phản ánh mối
quan hệ giữa kết quả sản xuất và các lợi ích xã hội mang lại. Việc lượng hóa các
1.1.2.1. Khái quát chung về đất nông nghiệp
Dựa vào mục đích sử dụng, Luật đất đai năm 2013 phân loại đất đai thành
3 nhóm chính: Nhóm đất nông nghiệp, nhóm đất phi nông nghiệp và nhóm đất
chưa sử dụng.
Đất nông nghiệp là đất được xác định chủ yếu sử dụng vào sản xuất nông
nghiệp như đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, đất rừng sản xuất,
rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối hoặc
nghiên cứu thí nghiệm nông nghiệp. Đất nông nghiệp đóng vai trò vô cùng quan
trọng trong sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Đất nông nghiệp tham gia vào
quá trình sản xuất và làm ra sản phẩm cần thiết nuôi sống xã hội (Phạm Duy
Đoán, 2004).
Nhận thức đúng các đặc trưng riêng của đất sẽ giúp nhà quản lý và người
sử dụng đất có các định hướng sử dụng tốt hơn đối với đất nông nghiệp, khai thác
có hiệu quả các tiềm năng tự nhiên của đất, đồng thời không ngừng cải tạo, bảo
vệ đất và môi trường sinh thái.
Nhưng trong thực tế, theo báo cáo của W.B World Development Report,
(1995), hàng năm mức sản xuất so với yêu cầu sử dụng lương thực của thế giới
vẫn thiếu hụt từ 150 - 200 triệu tấn, trong khi đó vẫn có từ 6 - 7 triệu ha đất nông
nghiệp bị bỏ hoang. Trong 1.200 triệu ha đất bị thoái hóa có tới 544 triệu ha đất
canh tác bị mất khả năng sản xuất do sử dụng không hợp lý.
Theo kết quả nghiên cứu của Chương trình môi trường Liên hiệp quốc và
Trung tâm Thông tin Đất quốc tế, trong 13.340 triệu ha đất của lục địa đã có
2.000 triệu ha bị thoái hóa, tập trung nhiều ở Châu Á và Châu Phi với 1.240 triệu
ha chiếm 62%, trong đó đất thoái hóa nặng là 1.100 triệu ha, đất thoái hóa trung
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 7
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 8
trường và thể hiện những dự báo thông minh và sắc sảo (Đường Hồng Dật và cs.,
1994). Trên cơ sở nghiên cứu các quy luật tự nhiên của sinh vật lựa chọn các tác
động kỹ thuật, lựa chọn chủng loại và cách sử dụng các vật chất đầu vào nhằm
đạt các mục tiêu sử dụng đất đề ra. Theo Frank Ellis và Douglass C.North, ở các
nước phát triển, khi có tác động tích cực của kỹ thuật, giống mới, thủy lợi, phân
bón tới hiệu quả thì cũng đặt ra yêu cầu mới đối với tổ chức sử dụng đất. Có
nghĩa là ứng dụng công nghiệp sản xuất tiến bộ là một đảm bảo vật chất cho kinh
tế nông nghiệp tăng trưởng nhanh. Cho đến giữa thế kỷ XXI, trong nông nghiệp
nước ta, quy trình kỹ thuật có thể góp phần đến 30% của năng suất kinh tế (Lê
Hội, 1996). Như vậy, nhóm các biện pháp kỹ thuật đặc biệt có ý nghĩa quan trọng
trong quá trình khai thác đất đai theo chiều sâu và nâng cao hiệu quả sử dụng đất
nông nghiệp.
c. Nhóm các yếu tố kinh tế tổ chức
Nhóm yếu tố này bao gồm:
- Công tác quy hoạch và bố trí sản xuất
Thực hiện phân vùng sinh thái nông nghiệp dựa vào điều kiện tự nhiên, dựa
trên cơ sở phân tích, dự báo và đánh giá nhu cầu của thị trường, gắn với quy hoạch
phát triển công nghiệp chế biến, kết cấu hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và các
thể chế luật pháp về bảo vệ tài nguyên, môi trường (Phan Sĩ Mẫn và Nguyễn Việt
Anh, 2001). Đó là cơ sở để phát triển hệ thống cây trồng vật nuôi và khai thác đất
một cách đầy đủ, hợp lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để sản xuất thâm canh
theo hướng tập trung hóa, chuyên môn hóa, hiện đại hóa nhằm nâng cao hiệu quả
sử dụng đất nông nghiệp.
- Hình thức tổ chức sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức khai
giá giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trước tiên phải được xác định bằng kết
quả thu được trên một đơn vị diện tích cụ thể là 1 ha, tính trên 1 đồng chi phí, 1
lao động đầu tư (Nguyễn Đình Hợi, 1993).
- Trên đất nông nghiệp có thể bố trí các cây trồng, các hệ thống luân canh,
do đó cần phải đánh giá hiệu quả của từng cây trồng, từng hệ thống luân canh
trên mỗi vùng đất (Chu Văn Cấp, 2001).
- Thâm canh là một biện pháp sử dụng đất nông nghiệp theo chiều sâu, tác
động đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trước mắt và lâu dài. Vì thế cần phải
nghiên cứu hiệu quả của việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu, nghiên cứu ảnh
hưởng của việc tăng đầu tư thâm canh đến quá trình sử dụng đất (Nguyễn Văn
Bộ, 2000).
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 10
- Phát triển nông nghiệp chỉ có thể thích hợp được khi con người biết cách
làm cho môi trường không bị phá hủy gây tác hại đến đời sống xã hội. Đồng thời,
cần tạo ra môi trường thiên nhiên và xã hội thuận lợi cho sự phát triến nông
nghiệp ở giai đoạn hiện tại và mở ra những điều kiện phát triển trong tương lai.
Do đó, cần đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp đến môi trường xung
quanh, phải đánh giá khả năng thích hợp của các loại hình sử dụng đất nông
nghiệp đối với đất đai, việc sử dụng hóa chất trong nông nghiệp có để lại tồn dư
hay không.
- Lịch sử nông nghiệp là một quãng đường dài thể hiện sự phát triển mối
quan hệ giữa con người với thiên nhiên. Hoạt động sản xuất nông nghiệp mang
tính xã hội sâu sắc. Nói đến nông nghiệp không thể không nói đến nông dân, đến
các quan hệ sản xuất trong nông thôn. Vì vậy, khi đánh giá hiệu quả sử dụng đất
nông nghiệp cần quan tâm đến những tác động của sản xuất nông nghiệp đến các
hiệu quả cao (Bùi Văn Ten, 2000).
+ Tiêu chuẩn đảm bảo hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, trong
cung cấp tư liệu sản xuất, xử lý chất thải có hiệu quả.
+ Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp có ảnh hưởng đến sự phát triển của
ngành nông nghiêp, hệ sinh thái nông nghiệp, người dân sống bằng nông nghiệp. Vì
vậy, đánh giá hiệu quả sử dụng đất bền vững hướng vào tiêu chuẩn chung như sau:
Bền vững về mặt kinh tế: hệ thống cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao, phát
triển ổn định, được thị trường chấp nhận. Do đó, phát triển sản xuất nông nghiệp là
thực hiện tập trung, chuyên canh với đa dạng hóa sản phẩm.
Bền vững về mặt xã hội: thu hút nguồn lao động trong nông nghiệp, tăng
thu nhập, tăng năng suất lao động, đảm bảo đời sống xã hội.
Bảo vệ môi trường: loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao phải bảo vệ độ
phì đất, ngăn ngừa sự thoái hóa đất, bảo vệ môi trường tự nhiên.
c. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
- Cơ sở để lựa chọn hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất
nông nghiệp:
+ Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
+ Nhu cầu của địa phương về phát triển hoặc thay đổi loại hình sử dụng
đất nông nghiệp.
+ Các khả năng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và các tiến bộ kỹ
thuật mới được đề xuất cho các thay đổi sử dụng đất đó.
- Nguyên tắc khi lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông
nghiệp:
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 12
+ Hệ thống chỉ tiêu phải có tính thống nhất, tính toàn diện và tính hệ
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 13
VA = GO - IC
Thường tính toán ở 3 góc độ hiệu quả:
VA/1ha đất nông nghiệp
VA/1đơn vị chi phí (1VNĐ, 1USD...)
VA/1 công lao động
+ Thu nhập hỗn hợp (MI): là thu nhập sau khi đã trừ các khoản chi phí
trung gian, thuế hoặc tiền thuế đất, khấu hao tài sản cố định, chi phí lao động
thuê ngoài:
MI = VA - T (thuế) - A (khấu hao) - L (chi phí lao động thuê ngoài)
Thường tính toán ở 3 góc độ hiệu quả:
MI/1ha đất nông nghiệp
MI/ 1đơn vị chi phí (1VNĐ, 1USD...)
MI/1 công lao động
* Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội:
Hiệu quả xã hội chính là mối tương quan so sánh giữa kết quả xã hội và
tổng chi phí bỏ ra. Cụ thể:
+ Mức độ thu hút lao động, giải quyết công ăn việc làm.
+ Đảm bảo an ninh lương thực và an toàn thực phẩm, gia tăng lợi ích cho
người nông dân, góp phần xóa đói giảm nghèo.
+ Khả năng phù hợp mục tiêu phát triển.
+ Mức độ phân hóa xã hội (Tăng khả năng phân hóa giàu nghèo trong xã
hội, khả năng đầu tư và nợ đọng vốn tại các ngân hàng).
* Các chỉ tiêu về hiệu quả môi trường:
Theo Đỗ Nguyên Hải (1999), chỉ tiêu đánh giá chất lượng của môi trường
trong quản lý sử dụng đất đai bền vững ở vùng nông nghiệp được tưới là:
suất cây trồng, qua đó đòi hỏi phải bổ sung một lượng chất dinh dưỡng cần thiết
qua hình thức sử dụng phân bón vô cơ.
Báo cáo của Viện Tài nguyên thế giới cho thấy gần 20% diện tích đất đai
Châu Á bị suy thoái do những hoạt động của con người. Hoạt động sản xuất nông
nghiệp là một nguyên nhân không nhỏ làm suy thoái đất thông qua quá trình
thâm canh tăng vụ đã phá huỷ cấu trúc đất, xói mòn và suy kiệt dinh dưỡng (Tôn
Thất Chiểu và cs., 1992).
Dự án điều tra, đánh giá tốc độ thoái hoá đất ở một số nước vùng nhiệt đới
Châu Á cho phát triển nông nghiệp bền vững trong chương trình môi trường của
Trung tâm Đông Tây và khối các trường Đại học Đông Nam Châu Á đã tập trung
nghiên cứu những thay đổi dinh dưỡng trong hệ sinh thái nông nghiệp. Kết quả
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 15
Copyright: Tài liệu đại học ©