BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING

PHẠM ĐOÀN THANH THUỶ
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ
RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG
NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
CHI NHÁNH VĨNH LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP Hồ Chí Minh, năm 2015


BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING

PHẠM ĐOÀN THANH THUỶ
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ
RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG
NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
CHI NHÁNH VĨNH LONG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 6034.0201
Người hướng dẫn khoa học:
TS. NGUYỄN VĨNH HÙNG

TP Hồ Chí Minh, 2015



Các anh/chị, các bạn đồng nghiệp đang công tác tại Ngân hàng Nông nghiệp và
Phát triển Nông thôn Chi nhánh Vĩnh Long và gia đình đã hỗ trợ và tạo mọi điều kiện
cho tôi trong suốt quá trình học tập. Các anh/chị và các bạn đồng nghiệp của
NHN 0 &PTNT chi nhánh Vĩnh Long đã hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu
R

R

sơ bộ và khảo sát dữ liệu sơ cấp trên địa bàn của tỉnh Vĩnh Long.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn các bạn học viên lớp Cao học Tài chính –
Ngân hàng khóa 1 Tây Nam Bộ đã cùng tôi chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm trong
quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã hết sức cố gắng để hoàn thiện luận văn,
trao đổi và tiếp thu những kiến thức đóng góp của Quý Thầy, Cô và bạn bè, tham khảo
nhiều tài liệu, xong không tránh khỏi có những sai sót. Rất mong nhận được những
thông tin góp ý của Quý Thầy, Cô và bạn đọc.
Xin chân thành cảm ơn!
TP HCM, ngày

tháng năm 2015

Người thực hiện luận văn

Phạm Đoàn Thanh Thủy
ii


MỤC LỤC
∗∗


MẠI ................................................................................................................................. 7
1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng............................................................................... 7
1.2.2. Phân loại rủi ro tín dụng ................................................................................ 7
1.2.3. Các chỉ tiêu phân tích đánh giá rủi ro tín dụng ........................................... 8
1.2.3.1. Tỷ lệ nợ quá hạn ...................................................................................... 8
1.2.3.2. Hệ số thu nợ ............................................................................................. 9
1.2.3.3. Vòng quay vốn tín dụng ......................................................................... 9
1.2.3.4. Hệ số rủi ro tín dụng ............................................................................... 9
1.2.3.5. Tỉ lệ dự phòng rủi ro tín dụng................................................................ 10
1.2.3.6. Khả năng bù đắp rủi ro tín dụng ............................................................ 10
1.2.3.7. Hệ số khả năng mất vốn ........................................................................ 10
1.2.3.8. Tỷ lệ nợ xấu ........................................................................................... 10
1.2.3.9. Tỉ lệ khách hàng có nợ xấu .................................................................... 11
1.2.4. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng ......................................................... 11
1.2.4.1. Nguyên nhân khách quan từ môi trường bên ngoài .............................. 11
1.2.4.2. Nguyên nhân từ phía người vay ............................................................ 12
1.2.4.3. Nguyên nhân do ngân hàng ................................................................... 12
1.2.4.4. Nguyên nhân từ các đảm bảo tín dụng .................................................. 13
1.3. QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG ........................................................................ 13
1.3.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng .............................................................. 13
1.3.2. Mục tiêu của quản trị rủi ro tín dụng ......................................................... 13
iv


1.3.3. Các nguyên tắc trong trong quản trị rủi ro tín dụng................................. 14
1.3.4. Nhận diện rủi ro tín dụng ............................................................................. 14
1.3.5. Hậu quả của rủi ro rín dụng ........................................................................ 15
1.3.6. Đo lường rủi ro tín dụng ............................................................................... 16
1.3.6.1. Mô hình định tính về rủi ro tín dụng ..................................................... 16
1.3.6.2. Các mô hình lượng hóa rủi ro tín dụng ................................................. 18

1.6.2. Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) ............................................... 35
1.7. BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHNO&
PTNT CHI NHÁNH VĨNH LONG ............................................................................ 36

CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
TẠI NHNo & PTNT CHI NHÁNH VĨNH LONG
2.1. TỔNG QUAN VỀ NHNo & PTNT VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH LONG39
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ............................................................. 39
2.1.2. Tổ chức bộ máy quản lý và chức năng nhiệm vụ của từng phòng ban tại
NHNo&PTNT Chi nhánh Vĩnh Long ........................................................................ 40
2.1.2.1. Tổ chức bộ máy quản lý ........................................................................ 40
2.1.2.2. Chức năng, nhiệm vụ của từng phòng ban ............................................ 42
2.2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NHNo & PTNT CHI
NHÁNH VĨNH LONG ................................................................................................ 44
2.2.1. Tình hình sử dụng vốn .................................................................................. 44
2.2.2. Tình hình tổng dư nợ .................................................................................... 46
2.2.3. Tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu .............................................................................. 52
2.2.4. Phân loại các khoản nợ và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng ................. 53
vi


2.3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHNo &
PTNT CHI NHÁNH VĨNH LONG ............................................................................ 57
2.3.1. Các phương pháp quản trị rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT chi nhánh
Vĩnh Long ..................................................................................................................... 57
2.3.1.1. Quản trị rủi ro tín dụng dựa trên phân cấp thẩm quyền phê duyệt tín
dụng ............................................................................................................................... 57
2.3.1.2. Quản trị rủi ro tín dụng dựa trên chính sách tín dụng ........................... 58
2.3.1.3. Quản trị rủi ro tín dụng dựa trên quy trình cấp tín dụng ....................... 58

3.3.5. Thực hiện chính sách phòng ngừa và hạn chế RRTD. .............................. 86
3.3.6. Đánh giá hiệu quả các yếu tố thuộc về tính cách của khách hàng vay
trong phân tích tín dụng ............................................................................................. 87
3.3.7. Giải pháp nâng cao năng lực kiểm tra của bộ phận kiểm tra kiểm soát
nội bộ. ............................................................................................................................ 88
3.3.8. Nâng cao năng lực quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của Ban
lãnh đạo Agribank các cấp ......................................................................................... 88
3.3.9. Nâng cao năng lực làm việc của nhân viên tín dụng .................................. 89
3.3.10. Hoàn thiện kỹ thuật thu hồi các khoản nợ có vấn đề. ............................. 89

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN .............................................................................................................. 92
2. KIẾN NGHỊ ............................................................................................................. 93
2.1. Kiến nghị đối với Chính phủ ........................................................................... 93
2.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước ......................................................... 95
2.3. Kiến nghị đối với NHNo&PTNT Việt Nam ................................................... 96
2.4. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo ....................................... 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 98
viii


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Trang
Sơ đồ 1: Tổng quan nội dung luận văn ............................................................................ 4
Sơ đồ1.1: Phân loại rủi ro tín dụng .................................................................................. 6
Sơ đồ 1.2: Phân tích mô hình định tính về rủi ro tín dụng ............................................ 15
Sơ đồ2.1: Cơ cấu tổ chức bộ máy NHNo&PTNT Chi nhánh Vĩnh Long..................... 40

ix

Biểu đồ 2.7: Dự phòng rủi ro tín dụng của NHNo & PTNTCN Vĩnh Long .................. 55

xi


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
NHTM

Ngân hàng thương mại

NHNo & PTNT

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

NH TMCP

Ngân hàng Thương mại Cổ phần

RRTD

Rủi ro tín dụng

NH

Ngân hàng

NHNN

Ngân hàng nhà nước


Doanh nghiệp vừa và nhỏ

NNNT

Nông nghiệp nông thôn

TNHH

Trách nhiệm hữu hạn

DNTN

Doanh nghiệp tư nhân

TCTD

Tổ chức tín dụng

BĐS

Bất động sản

TSĐB

Tài sản đảm bảo

HĐQT

Hội đồng quản trị


RRTD của NHTM nói chung và tìm hiểu phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị
RRTD. Trên cơ sở nghiên cứu những lý luận cơ bản về RRTD và quản trị RRTD của
NHTM, tìm hiểu kinh nghiệm của một số NHTM trong nước và ở các nước trên thế
giới, đồng thời đánh giá thực trạng RRTD, năng lực quản trị RRTD, mô hình quản trị
rủi ro của NHN 0 &PTNT Chi nhánh Vĩnh Long để nhận thấy những mặt làm được,
R

R

những hạn chế trong công tác quản trị RRTD. Từ đó, tìm ra nguyên nhân dẫn tới
những hạn chế tồn tại trong hoạt động quản trị RRTD và đề xuất những giải pháp hoàn
thiện công tác quản trị RRTD tại NHN 0 &PTNT Chi nhánh Vĩnh Long, trong đó cụ thể
R

R

các giải pháp như: Hoàn thiện quy trình cấp tín dụng; Xây dựng chính sách tín dụng
hiệu quả; Chấm điểm và xếp hạng khách hàng, phân loại nợ đúng quy định, hoàn thiện
phương pháp xếp hạng tín dụng theo chuẩn Basel;…
Từ kết quả đánh giá phân tích thực trạng hoạt động tín dụng, những tồn tại
trong hoạt động tín dụng của NHN 0 &PTNT Chi nhánh Vĩnh Long kết hợp với nghiên
R

R

cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động quản trị RRTD, tác giả đã mạnh dạn đề xuất
một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị RRTD tại NHN 0 &PTNT Chi
R

R

công tác quản trị rủi ro tín dụng của NHNo & PTNT chi nhánh tỉnh Vĩnh Long ? Đây
là một vấn đề đang được ban lãnh đạo đặc biệt quan tâm. Trải qua quá trình công tác
tín dụng tại chi nhánh, em đã chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín
dụng tại NHNo & PTNT Chi nhánh Vĩnh Long ” làm đề tài nghiên cứu.
2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài về quản trị rủi ro trên được một số tác giả nghiên cứu trước đây:
1


- Phạm Linh (2005) “Nâng cao chất lượng của hệ thống quản lý rủi ro tín dụng
tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”. Đề tài dựa trên thực trạng hoạt động tín
dụng và quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng tương mại đưa ra đề xuất nhằm xây
dựng một hệ thống quản lý tín dụng an toàn.
- Nguyễn Thị Ánh Thuỷ (2009)“Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng
tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương CN TP HCM trong quá trình hội nhập quốc tế”.
Đề tài đã đưa ra các nhóm giải pháp để nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng
trong quá trình hội nhập quốc tế.
- Nguyễn Hồng Luận (2010) “Nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại
NH TMCP Nam Việt”. Đề tài đánh giá rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng của ngân hàng là
hai đại lượng đồng biến với nhau trong một phạm vi nhất định (lợi nhuận kỳ vọng
càng cao, thì rủi ro tiềm ẩn càng lớn). Tác giả đã sử dụng hai chỉ tiêu để đánh giá hiệu
quả của quản trị rủi ro tín dụng là nợ quá hạn và kết quả phân loại nợ.
Nhìn chung, đã có rất nhiều luận văn đã nghiên cứu về đề tài quản trị rủi ro tín
dụng với những nội dung cơ bản tương đối đầy đủ và có những giải pháp thiết thực
trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng. Tuy nhiên nội dung còn mang
tính định tính theo hướng chủ quan và nhận định của tác giả khi thực hiện đề tài.
Do đó đề tài của tác giả, bên cạnh những nghiên cứu nội dung cơ bản về rủi ro
tín dụng và phân tích đánh giá hoạt động tín dụng cũng như công tác quản trị rủi ro tín
dụng tại NHNo & PTNT Chi nhánh Vĩnh Long, sau đó đề ra các giải pháp thích hợp.
Đề tài nghiên cứu trên cơ sở kế thừa kết quả của các nghiên cứu trước đây và vận dụng

số liệu phỏng vấn từ nhóm các nhà quản trị, cán bộ nghiệp vụ liên quan đến công tác
tín dụng tại NHNo & PTNTChi nhánh Vĩnh Long.

3


5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong quá trình thực hiện nghiên cứu có sử dụng phương pháp khảo sát, thống
kê, tổng hợp, phân tích, so sánh và đánh giá những yếu tố tác động đến công tác quản
trị RRTD tại NHNo & PTNT Chi nhánh Vĩnh Long.
6. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Hầu hết những báo cáo nghiên cứu khoa học trước đây chỉ đơn thuần dựa trên
nền tảng thực trạng hoạt động tín dụng tại NH để đưa ra giải pháp nhằm hạn chế rủi ro,
riêng tác giả không tập trung xây dựng giải pháp mang tính vĩ mô mà chú trọng đến
những giải pháp cụ thể, mang tính khả thi cao phù hợp với thực tế hoạt động của NH.
Với mục tiêu của đề tài là hoàn thiện công tác quản trị RRTD qua việc nghiên
cứu định tính, từ đó đề xuất giải pháp mang tính thiết thực sẽ giúp cho lãnh đạo của
NHNo & PTNT Chi nhánh Vĩnh Long, NHNN, cơ quan, ban ngành của tỉnh Vĩnh
Long, nhận diện được những yếu tố ảnh hưởng công tác quản trị RRTD, đánh giá mức
độ ảnh hưởng của từng yếu tố ảnh hưởng đến quản trị RRTD.
Qua đó Ban lãnh đạo tiếp tục có những chiến lược quản trị hiệu quả hơn như
hoàn thiện chính sách tín dụng, quy trình cấp tín dụng, đầu tư hơn nữa vào công nghệ,
con người, đa dạng hóa các danh mục đầu tư,... nhằm hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu
quả kinh doanh, tăng thị phần vào những lĩnh vực đầu tư mang lại lợi nhuận cao hơn,
nâng cao vị thế kinh doanh trở thành ngân hàng hiện đại, hoàn thành tốt sứ mệnh của
một NHTM hàng đầu Việt Nam trong hệ thống các ngân hàng thương mại hiện nay.
7. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Sơ đồ 1: Tổng quan nội dung luận văn
Chương 1:
TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RRTD

- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị RRTD tại NHNo &
PTNTChi nhánh Vĩnh Long. Định hướng phát triển đến 2025; Giải pháp hoàn thiện
công tác quản trị rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Chi nhánh Vĩnh Long.

5


CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI
1.1. QUẢN TRỊ RỦI RO
1.1.1. Khái niệm quản trị rủi ro
Quản trị rủi ro theo nghĩa rộng hàm nghĩa rằng doanh nghiệp cần phát huy, sử
dụng năng lực của chính mình để phòng và chuẩn bị cho sự biến động của thị trường
hơn là sự chờ đợi sự biến động rồi mới tìm cách đối phó lại.
Quản trị rủi ro là xác định mức độ rủi ro mà một doanh nghiệp mong muốn,
nhận diện được mức độ rủi ro hiện nay của doanh nghiệp đang gánh chịu và sử dụng
các công cụ phát sinh hoặc các công cụ tài chính khác để điều chỉnh mức độ rủi ro
thực sự theo mức rủi ro mong muốn.
Mục tiêu của quản trị rủi ro là không ngăn cấm, mà là biết chấp nhận rủi ro,
phải ý thức được rủi ro với kiến thức đầy đủ và hiểu biết rõ ràng để có thể đo lường và
giúp giảm nhẹ. Quản trị rủi ro có nghĩa là tất cả các chi tiết rủi ro phải vận hành trong
phạm vi được chấp thuận, giới hạn và quản lý.
Chức năng chủ yếu của quản trị rủi ro là nhận diện, đo lường và quan trọng hơn
cả là giám sát rủi ro. Quản trị rủi ro là một hành động chủ động trong hiện tại để bảo
vệ trong tương lai.
1.1.2. Mục tiêu của quản trị rủi ro
1.1.2..1 Kiểm soát rủi ro
Mục tiêu đầu tiên và quan trọng nhất của quản trị rủi ro là phải kiểm soát được

Sơ đồ1.1: Phân loại rủi ro tín dụng

7


Theo sơ đồ trên, rủi ro tín dụng được chia thành hai loại là rủi ro giao dịch
(transaction risk) và rủi ro danh mục (Portfolio risk):
- Rủi ro giao dịch: Là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân
phátsinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá
khách hàng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận:
+ Rủi ro lựa chọn là rủi ro liên quan đến quá trình đánh giá phân tích tín dụng,
khi ngân hàng lựa chọn phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay.
+ Rủi ro bảo đảm phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như các điều khoản trong
hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và
mức cho vay trên trị giá của tài sản đảm bảo.
+ Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt
động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các
khoản cho vay có vấn đề.
- Rủi ro danh mục: Là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát
sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, được phân
chia thành hai loại:
Rủi ro nội tại (Intrinsic) và rủi ro tập trung (Concentration risk).
+ Rủi ro nội tại xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng có, mang tính riêng
biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc
điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn.
+ Rủi ro tập trung là trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối
với một số khách hàng, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một
ngành, lĩnh vực kinh tế; hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định; hoặc cùng một
loại hình cho vay có rủi ro cao.
1.2.3. Các chỉ tiêu phân tích đánh giá rủi ro tín dụng


Dư nợ bình quân

x100

Đây là chỉ tiêu phản ánh hiệu quả của đồng vốn tín dụng thông qua tính luân
chuyển của nó, đồng vốn được quay vòng càng nhanh thì càng hiệu quả và đem lại
nhiều lợi nhuận cho ngân hàng.
1.2.3.4. Hệ số rủi ro tín dụng (%)

Hệ số rủi ro tín dụng =

Nợ xấu
Tổng dư nợ

x100

Hệ số này đo lường chất lượng nghiệp vụ tín dụng của ngân hàng. Chỉ tiêu này
càng thấp thì chất lượng tín dụng của ngân hàng càng cao và ngược lại. Theo quy định
của NHNN trong Thông tư số 13/2010/TT-NHNN hệ số rủi ro đạt mức được 5% là
mức an toàn. Trong đó nợ xấu là những nhóm nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5 trong Thông tư
số 02/2013/TT-NHNN.

9


1.2.3.5. Tỉ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (%)
Tỉ lệ dự phòng rủi ro tín dụng =

Dự phòng rủi ro tín dụng được thiết lập

khả năng gặp rủi ro tín dụng của ngân hàng là rất lớn.
1.2.3.8. Tỷ lệ nợ xấu
Tỷ lệ nợ xấu =

Tỷ trọng nợ xấu
Tổng dư nợ cho vay

10

x 100

Trích đoạn Mô hình định tính về rủi ro tín dụng Chất lượng nguồn nhân lực Kinh nghiệm của Trung Quốc Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHNO &

---