Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Trường đại học sư phạm hà nội 2
Khoa Sinh KTNN
*****************

TRƯƠNG THị HạNH

BảO TồN Và PHáT HUY GIá TRị
VĂN HóA - LịCH Sử CủA Lễ HộI
LồNG TồNG (XUốNG ĐồNG) CủA
NGƯờI TàY, Xã LAM SƠN, HUYệN
NA Rì, TỉNH BắC KạN
Khoá luận tốt nghiệp đại học
Chuyên ngành: Sinh thái học
Người hướng dẫn khoa học
TS. Hoàng Nguyễn Bình

Hà Nội - 2011
Trương Thị Hạnh

1

K33A Sinh KTNN


Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

2

K33A Sinh KTNN


Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

ngi. Bc Kn nm trờn tuyn quc l 3 i t H Ni lờn Cao Bng. õy l
trc quc l quan trng vựng ụng Bc. ng thi nm gia cỏc tnh cú tim
nng kinh t ln. L mt tnh min nỳi cú trờn 80% l ng bo dõn tc thiu
s trong ú dõn tc Ty chim 54,3% m nn sn xut nụng nghip chim vai
trũ ch o. Chớnh vỡ vy l hi Lng Tng mang sc thỏi vn húa m bn
sc dõn tc. Trong mt nm cú 12 thỏng thỡ ngi Ty Bc Kn hu nh
thỏng no cng cú ngy "n tt nhng thỏng cú ngy n chi gn nh vi ý
ngha ca hi thỡ ch cú thỏng giờng. õy l l hi c trng ca dõn tc Ty.
Qua l hi nhm giỏo dc th h tr lũng bit n t tiờn, nh ci ngun,
coi trng sn xut nụng nghip. c bit l trng lỳa nc. Thụng qua l hi
phn ỏnh c giỏ tr hin thc, th hin c nhu cu khụng th thiu trong
i sng tinh thn. Tha món c nhu cu tõm linh, coi trng nụng nghip,
khuyn khớch nụng nghip.
Ngy nay, cựng vi s phỏt trin ca xó hi v xu th ton cu húa ó
sn sinh ra cỏc giỏ tr hin i, to cho s phỏt trin ca nn vn húa, mt
khỏc nú cng l thỏch thc i vi bn sc vn húa ca mi dõn tc, trong ú
dõn tc Ty vi l hi Lng Tng. Do cụng tỏc bo tn cha c chỳ trng
cho nờn quỏ trỡnh din ra l hi trong nhng nm gn õy khụng cũn gi c
nhng sc thỏi giỏ tr xa. Vỡ vy l hi Lng Tng cú nguy c mt dn
nhng giỏ tr xa. S mai mt ú lm nh hng n s a dng, thng nht
v c ỏo ca nn vn húa cỏc dõn tc Vit Nam.

Lam Sn, huyn Na Rỡ, tnh Bc Kn m cũn m rng ra c im chung ca
l hi Lng Tng ca ngi Ty trong c nc. T ú, tỡm ra cỏc phn cn
bo tn phỏt huy v loi b cỏc h tc. Mt khỏc l hi Lng Tng khụng ch
din ra min nỳi m cũn c din ra ng bng. Nh vy cn nghiờn cu
so sỏnh s ging v khỏc nhau ca tng vựng min.
4. Tớnh cp thit ca ti
Vit Nam l mt nc cú nn nụng nghip rt phỏt trin trong ú ngi
Ty tham gia sn xut nụng nghip chim v trớ quan trng. Chớnh vỡ vy tụi
chn ti ny nhm lm sỏng t ý ngha v giỏ tr tinh thn ca mt l hi
coi trng nụng nghip, khuyn khớch nụng nghip. Ngoi ra vic gi gỡn bn
sc dõn tc, khc sõu dõn tc, giỏo dc lũng yờu nc, c kt cng ng cựng
vi nhng giỏ tr tinh thn c ngi dõn ang tr nờn cp thit.
5. í ngha ca ti
Ngy nay trong thi i thụng tin khoa hc cụng ngh. c bit l cụng
cuc i mi cụng nghip húa, hin i húa t nc, s gia tng sinh hot

Trương Thị Hạnh

4

K33A Sinh KTNN


Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

vn húa l hi l vn c quan tõm bc xỳc trong nhiu ngnh, cp khỏc
nhau. Do ú nghiờn cu l hi s gúp phn cung cp nhng c s khoa hc
gúp phn giỳp ngnh vn húa thụng tin v chớnh quyn qun lớ bo tn, khai

ngy tt cú l t thn( thn lỳa, thn t, thn nụng c) l m ng cy nm
mi. Ri n vic a nhng mún n bng thúc go c bit l go np vo
mõm c cỳng thn linh, t tiờn trong dp l cng khụng ngoi mc ớch cu
mong cho cõy lỳa, cho mựa mng.
Theo Hỏn Vit t in ca o Duy Anh H in l l cỳng Thn
Nụng nhng ngy u nm mi bt u cụng vic nh nụng. Dõn gian
thng gi l l Xung ng hoc Ra ng. Mi dõn tc u cú tờn gi
riờng ú l l Tch in ca ngi Kinh, Rúng poc ca ngi Giỏy,
v cũn cú ngi Mng, ngi Thỏi. Tt c u gm hai phn l phn l v
phn hi.
Lờ i Hnh tờn hỳy l Lờ Hon (941-1006) l v vua õu tiờn ca nh
Tin Lờ tr vỡ 980-1005. õy l v vua rõt chm lo n nn sn xut nụng
nghip. S c cú ghi rừ: inh Hi,( Thiờn Phỳc) nm ú th 8 (987), (Tng
Ung Huy nm th 4). Vua ln u cy rung tch in nỳi i c mt h
nh vng. Li cy nỳi Bn Hi, c mt h nh bc, nhõn ú t tờn l
rung Kim Ngõn. [1].
Sau ú n thi Lý Trn cỏc l hi ny c t chc long trng hn v
l mt trong nhng l hi chớnh c t chc vo mựa xuõn.

Trương Thị Hạnh

6

K33A Sinh KTNN


Kho¸ luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2



K33A – Sinh KTNN


Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

H Nam sau mt thi gian giỏn on t nm 2009 phong tc tt p
ny ó c phc dng li. n nm 2010 ln u tiờn ch tch nc Nguyn
Minh Trit mc ỏo nụng dõn cm cy thc hin nghi l i Sn huyn Duy
Tiờn tnh H Nam. iu ny chng t ng v Nh nc ta luụn quan tõm
n nn nụng nghip nc nh. Luụn chỳ trng n tam nụng: nụng nghip,
nụng dõn, nụng thụn. Tuyờn truyn giỏo dc tng lp nhõn dõn lũng bit n
cỏc tin nhõn, tớch cc sn xut nụng nghip. Vỡ th phỏt huy truyn thng lao
ng, phỏt trin kinh t trờn t quờ hng.
Tri qua bao thng trm bin c ca lch s. t nc ta lõm vo hon
cnh thuc a do thc dõn Phỏp cai tr v xy ra cuc khỏng chin chng
quc M. Nhõn dõn ta phi ng lờn ginh c lp t do cho nc nh. Do ú
cỏc hot ng l hi dng nh phi dng li. Cho n khi t nc hũa bỡnh
thng nht nc nh. L hi Xung ng c phc dng li theo nghi l
truyn thng v cho n nay ó tr thnh mt nột sinh hot vn húa khụng th
thiu khi mựa xuõn n. ú l i vi l hi Xung ng Vit Nam núi
riờng.
i vi cỏc nc ụng Nam ni cú nn sn xut nụng nghip chim
t l ln trong nn kinh t thỡ l hi mang m bn sc dõn tc. Trung Quc
cú l Tch in. Thỏi Lan cú cp trõu thn, trõu trng riờng i cy. Trong
phn l cho mt chu nc v ru v xem trõu ung nc hay ung ru
trc oỏn xem nm ú nh th no. iu ny chng t nn nụng nghip
rt c coi trng thụng qua l hi nhm mc ớch khuyn khớch sn xut

sng sụi ng khỏc thng. L hi ỏp ng c nhu cu ny: ú l gii
phúng xung cm b kỡm hóm trong i sng n iu, m bo cõn bng v
mt tõm lý v to kh nng tỏi sỏng to ca con ngi. Vỡ vy sau mt nm
lm vic vt v mựa xuõn l thi im vui chi sinh hot vn húa. Hỡnh nh
con trõu, cõy lỳa ó i vo ca dao, tc ng:
Ai i bng bỏt cm y
Do thm mt ht ng cay muụn phn
Th hin c vt v khú nhc ca ngi nụng dõn. Hoc cú th l
hỡnh nh ngi nụng dõn l bn vi trõu:
Trõu i ta bo trõu ny
Trõu ra ngoi ng trõu cy vi ta
Cy cy gi nghip nụng gia
Ta õy trõu y ai m qun cụng

Trương Thị Hạnh

9

K33A Sinh KTNN


Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Bao gi cõy lỳa cũn bụng
Thỡ cũn ngn c ngoi ng trõu n .
T nhng cõu tc ng trờn chng t rng ngun gc ca l hi phi
xut phỏt t nn sn xut nụng nghip i a s cỏc tnh phớa Bc ni cú
ng bo Ty sinh sng u din ra l hi Lng Tng. Tuy nhiờn dự õu thỡ



Kho¸ luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trong đó nền kinh tế chính là sản xuất
nông nghiệp mà trồng lúa nước chiếm số lượng lớn nhất.
Xã Lam Sơn thuộc huyện Na Rì là một xã vùng cao có bốn dân tộc sinh
sống là Tày, Nùng, Kinh, Dao. Trong đó dân tộc Tày chiếm số lượng lớn
nhất. Xã gồm mười thôn nằm rải rác bên các sườn đồi và con đường liên
huyện. Vì vậy lễ hội mang đậm đà bản sắc địa phương.
Lễ hội Lồng Tồng có từ ngày xưa, chưa có tài liệu nào nghiên cứu nói
chính xác thời điểm đầu tiên xuất hiện lễ hội. Nhưng cho đến khi đất nước ta
chịu ách thống trị của thực dân Pháp và xảy ra cuộc chiến tranh kháng chiến
chống Mỹ thì lễ hội không hoạt động trong một khoảng thời gian dài. Cho đến
năm 1999 thực hiện nghị quyết Trung Ương V lễ hội Lồng Tồng được duy trì
và tổ chức vào một ngày nhất định trong tháng giêng. Trải qua một thời gian
dài ngừng tổ chức trong những năm diễn ra lễ hội đều nhận được sự ủng hộ
nhiệt tình của đông đảo bà con nhân dân và khách thập phương. Cho đến năm
2003 vụ Văn hóa dân tộc thiểu số - sở Văn hóa thông tin và thể thao tỉnh Bắc
Kạn kết hợp với xã Lam Sơn tổ chức nhằm phục dựng lại các nghi lễ truyền
thống và các trò chơi dân gian đã bị mai một do một số nguyên nhân khách
quan và chủ quan mang lại. Và cho đến nay lễ hội được tổ chức hàng năm vào
ngày mùng 7 tháng giêng âm lịch tại bản Pjoo. Cùng với sự phát triển của đất
nước qua thời gian và biến cố của lịch sử lễ hội vẫn tồn tại và phát triển. Điều
này chứng tỏ sức ảnh hưởng rất lớn mà lễ hội đem lại.
1.4. Các giá trị văn hóa – lịch sử cần bảo tồn hoặc cần lược bỏ là nội dung
nghiên cứu đề ra.
Khi đời sống kinh tế, xã hội, dân trí của người dân ngày càng phát triển


Kho¸ luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, THỜI GIAN
NGHIÊN CỨU, ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
2.1. Phương pháp nghiên cứu.
Điều tra trực tiếp tại nơi nghiên cứu: quan sát và tổng kết từ thực tiễn
nơi diễn ra lễ hội.
Phân tích, so sánh, tổng hợp để nghiên cứu đặc điểm lễ hội. Các nguồn
tư liệu, số liệu về thực trạng lễ hội Lồng Tồng hiện nay không chỉ diễn ra ở
Bắc Kạn nói riêng mà ở người Tày của nước ta nói chung. Sau đó xử lí số liệu
thu được.
Phỏng vấn sâu: tiến hành phỏng vấn ban tổ chức lễ hội, phỏng vấn các
vị cao tuổi ở địa phương và khách dự hội và phỏng vấn người dân tham gia lễ
hội.
2.2. Thời gian nghiên cứu.
Lễ hội Lồng Tồng ở xã Lam Sơn huyện Na Rì tỉnh Bắc Kạn. Được tổ
chức vào ngày mùng 7 tháng giêng âm lịch hàng năm.
Thời gian nghiên cứu từ tháng II - 2010 đến tháng IV - 2011.
2.3. Địa điểm nghiên cứu.
Nơi diễn ra lễ hội là những thửa ruộng bậc thang của bản Pjoo xã Lam
Sơn, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn.

Tr­¬ng ThÞ H¹nh

13

K33A – Sinh KTNN

loại nếp nương, người dân Na Rì đã chế biến được 8-10 món bánh trên mâm
cỗ, từ bánh dày, bánh chưng, xôi mật, xôi ngũ sắc ... Đến các loại bánh phỏng
nhào mật đủ cả vuông, tròn, sao năm cánh. v.v. Rồi chuối, dứa, và các loại

Tr­¬ng ThÞ H¹nh

14

K33A – Sinh KTNN


Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

hoa rng, mựa no thc y, mõm c u xuõn ca ngy hi xung ng cng
l mõm c c sn vt ca 12 thỏng vi c mong v mt s no l t
thn Nụng, thn Ma, thn Giú, thn Th a. Cỏc mõm l c t vo cỏc
bn trờn nhng tha rung bng phng nht. Dự tri ma hay tri nng thỡ l
cỳng vn din ra. Mõm l cỳng gm tht trõu, ru, bỏnh chng, trng g luc
nhum , xụi ng sc, bỏnh dy, cm trng v chộn nc chố. Mi thụn s
cú mt mõm c vi hu ht cỏc sn vt ca a phng.
Nghi thc t chc l cỳng cỏc v thn. H l nhng hin tng thiờn
nhiờn nh ma, giú, nng, h l nhng dũng sui, ngn nỳi, hũn ỏ, cõy rng,
l nhng con vt hay bt k cỏi gỡ ú nh hng n cuc sng hng ngy ca
nhng ngi dõn cht phỏt. õy khụng phi l s mờ tớn d oan i vi
nhng ngi dõn khi h cha cú trỡnh khoa hc nht nh. mt gúc
no ú chớnh l s sng hũa mỡnh vi thiờn nhiờn, tụn trng thiờn nhiờn v
bin mỡnh thnh b phn ca thiờn nhiờn ch khụng hon ton ỏp t chinh
phc, phỏ hoi thiờn nhiờn mt cỏch vụ ti v. ng bo Ty quan nim: cú

u tiờn ngi cỳng l trng h hoc thy cỳng cú uy tớn trong lng
xó ng ra cỳng khn t n tri t thn linh phự h cho dõn bn. Vn cỳng
dựng t thn thỏnh l nhng li thiờng liờng nht sõu kớn nht ca cng
ng. Nú ch c th hin trang trng vo dp l thn linh khi lng t chc
hi.
Ngi ch cỳng i din dõn lng cỳng thn, ngoi nhng hnh ng
cỳng thỡ li cũn l phng tin truyn ti mong mun, nhng suy t ca cng
ng ti thn thỏnh mong thn thỏnh cm thụng giỳp dõn lng trong sn
xut bng s chõn thnh nht v chõn tht nht trc thn linh m dõn lng
t y mi nim tin tng.
Ni dung ca vn cỳng thng k niờn hiu tc ngy thỏng nm dõn
lng m hi cỳng thn. Ch t tờn gỡ kớnh dõng l vt( k tờn cỏc l vt) dõng
lờn thn Nụng, thn Ma, thn Th a, Nhõn ngy m hi cu xin cỏc v
thn linh nhn l vt ca dõn lng v phự h cho dõn lng mnh khe an
khang thnh vng mựa mng bi thu, dõn lng ni tip nhau phng s
ngi, bi ngi l v thn anh minh trong sỏng hựng dng ton ti, Núi chung
l ca ngi cụng c v thn c dõn lng th phng. Sau ú vy nc xung
quanh ng ý ban ma sau cựng l gieo qu xin õm dng. Sau nghi l cỳng
thn l n l cy rung. Ngi c chn cm cy phi l ngi cú uy tớn
trong dũng h, cú cụng vi lng, l mt ngi lao ng sn xut gii v cú
sc khe. Con trõu c chn i cy phi p, thun thc vic cy ba v lm

Trương Thị Hạnh

16

K33A Sinh KTNN


Kho¸ luËn tèt nghiÖp


Tr­¬ng ThÞ H¹nh

17

K33A – Sinh KTNN


Kho¸ luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

Sau khi khấn thần linh xong là đến lễ mang trâu đi cày, lễ này tái hiện
lại phong tục xưa kia. Nhắc nhở truyền thống của một nước lấy nền sản xuất
nông nghiệp làm trọng. “Con trâu là đầu cơ nghiệp” chứng tỏ được vai trò to
lớn của con trâu đối với nền sản xuất nông nghiệp. Ngày nay khoa học kĩ
thuật phát triển người nông dân đã biết sử dụng các thành tựu của nền công
nghiệp hiện đại với những chiếc máy cày, máy gặt, máy cấy nhưng vai trò của
con trâu vẫn còn. Người được vinh dự cầm cày là một người có uy tín trong
làng sản xuất giỏi và có công đóng góp cho sự phát triển của làng xã. Những
con trâu được chọn đi cày khỏe mạnh con trâu được chọn xuống đồng trong
ngày khai hội cũng được tết nơ hồng, nơ đỏ vào đuôi, vào sừng, những chiếc
cày, chiếc bừa gắn tua rua, cắm cờ đỏ khiến mảnh ruộng cạnh khu lễ hội cũng
rực lên một sắc mới. Thửa ruộng được chọn phải bằng phẳng và đẹp về thẩm
mĩ.
3.1.3. Đánh giá
Lễ hội Lồng Tồng xưa và nay đều nhằm mục đích tỏ lòng thành kính
với thần Nông và các bậc tiền nhân. Trong phần lễ đều có các nghi thức sau:
Đó là rước cỗ, cúng thần, thắp hương cầu lộc và trâu cày ruộng đầu năm mới.
Nhưng sắc thái của ngày xưa khác với sắc thái của ngày hôm nay. Trong phần

ca ngi Ty. Ph bin hn c l cỏch gi tờn ln theo ngha hp, tc l b
phn hỏt giao duyờn i ỏp ca ngi Ty.
Hỏt ln ca ngi Ty 3 loi: "ln ci", "ln slng" v "ln
Nng hai". Nu nh "ln ci" v "ln Nng hai" cú a bn chớnh phớa
Tõy Vit Bc. Theo nhng ti liu su tm c, s b cú th chia "ln
slng thnh" 3 phn: "Ln i ng", "ln s" v "ln chỳc mng".
Trong ú phn "ln chỳc mng" khụng phi l hỏt giao duyờn, ch l li cm
t ca ngi ln i vi gia ch nờn nú cú tớnh cht gn kt khỏ lng lo vi
cuc ln. Phn ln s vi mt thi gian khỏ ln dnh cho vic ln v cỏc
truyn c dõn gian ca ngi Ty v cỏc tớch truyn cú ngun gc t Trung
Quc th hin chiu sõu ca cuc "ln slng" khi tỡnh cm ca ngi hỏt
ó ht sc sõu nng. Tung cũn l trũ chi c trng nht ca hi. Cỏch lm
qu cũn nh sau: trỏi cũn to bng qu cam, khõu bng vi, bờn trong nhi
bụng hay vi vn, bờn ngoi bc vi mm cú tua ng sc trụng sc s v rt
p. Ct cũn lm bng cõy tre cao khong 10 một v c buc lờn ng
trũn ng tõm. Cỏch lm vũng mt tri nh sau: ly tre vút v un cong vũng
trũn. Sau ú dỏn giy , xanh, vng. Ct mt tri bng giy , mt trng

Trương Thị Hạnh

19

K33A Sinh KTNN


Kho¸ luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

bằng giấy vàng dán vào giữa vòng sau đó cắt con âm dương dán vào mặt


K33A – Sinh KTNN


Khoá luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

búng. Hỏt then l mt th loi ca nhc tớn ngng ca ngi Ty. Mang
trng ca, mang mu sc tớn ngng thut li cuc hnh trỡnh lờn thiờn gii
cu xin Ngc hong gii quyt mt vn gỡ ú cho gia ch. Nhc c v li
hỏt, õm nhc l yu t xuyờn sut cuc hỏt then. Hỏt then cú nhiu bi bn,
ln iu. Ngi Ty, ngi Nựng khụng k tui tỏc, gii tớnh, nhng ngi
mờ tớn cng nh khụng mờ tớn rt thớch nghe hỏt then. Mt vi dõn tc khỏc
nh ngi Mụng, Vit trong vựng cng tip nhn th loi hỏt ny trong i
sng tinh thn ca mỡnh.
Li hỏt theo hỡnh thc din xng tng hp ca nhc n tớnh, mỳa, din
vi nhiu tỡnh hung khỏc nhau. m nhim chc nng ca mt din viờn
tng hp. H va hỏt, t m, va mỳa v din th hin ni dung cõu hỏt,
ụi khi cũn biu din c nhng trũ nhai chộn, dng trng, dng gm.
Trũ chi y gy din ra nh sau: dựng vụi k mt vũng trũn, cn mt
on tre thng vút nhn hai u c buc chic khn gia. õy l trũ
chi ph bin nht th hin sc mnh nỳi rng.
Cú mt chi tit khỏc vi phn hi ca ngy xa l ngy nay trong hi
khụng cũn din ra ỏnh bc. Nguyờn nhõn l do thc hin ỳng n ch
trng ca ng v Chớnh ph nghiờm cm ỏnh bc di mi hỡnh thc v
trũ chi ỏnh c ngi khụng cũn hin din trong phn hi ca ngy nay.
3.2.3. ỏnh giỏ
L hi Lng Tng ca xa v nay u th hin c vai trũ ca phn
hi. ú l vui chi gii trớ mang m vn húa Ty.

cần thiết.
Về phần lễ: Gồm có lễ rước cỗ, cúng thần, thắp hương cầu lộc và thực
hiện nghi lễ cày đầu năm mới cần được bảo tồn và phát huy bởi những
nguyên nhân sau:
Từ bao đời nay cây lúa nước giữ vai trò quan trọng đối với người dân
Việt Nam đặc biệt là người Tày bởi nghề nghiệp chính là nông nghiệp. Cây
lúa đã đi vào tiềm thức của nhân dân với cánh đồng bát ngát, bông lúa vàng.
Mặt khác trải qua các thời kỳ dựng nước và giữ nước coi nông nghiệp là tiềm
lực kinh tế hàng đầu của quốc gia. Ngày nay cùng với sự đi lên của đất nước
nông nghiệp không còn đứng vị trí hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh
tế quốc gia mà còn có phát triển công nghiệp dịch vụ. Nhưng với một đất
nước đi lên từ nông nghiệp thì hình ảnh người nông dân làm bạn với con trâu
trên những thửa ruộng không bao giờ bị mất đi. Mặt khác trong những năm
gần đây nước ta luôn đứng vị trí cao về xuất khẩu gạo. Vì vậy khuyến khích

Tr­¬ng ThÞ H¹nh

22

K33A – Sinh KTNN


Kho¸ luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

nông nghiệp, đẩy mạnh việc thi đua lao động sản xuất thì trong ngày hội đầu
xuân mới tái dựng lại việc vua đi cày là nhằm mục đích như vậy. Lễ rước cỗ
được diễn ra đầu tiên. Đây là các sản vật dùng để cúng thần. Trước khi mở
hội thì phải làm lễ cúng thần mời thần về dự hội. Lễ cúng nhằm mục đích tỏ


Kho¸ luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

xưa. Thông qua các trò chơi không chỉ mang tính chất giao lưu gặp gỡ mà còn
thể hiện được tài năng của người chơi. Trong lễ hội Lồng Tồng sau khi thực
hiện các nghi lễ xong thì không thể thiếu được phần hội bởi đây là nhu cầu
của người dân tham gia lễ hội.
3.3.3 Loại bỏ các hủ tục của phần nghi lễ và lý do loại bỏ.
Lễ hội Lồng Tồng ngày nay miêu tả được hầu hết như phần lễ của lễ
hội Lồng Tồng ngày xưa. Do đó việc bảo tồn các nghi lễ truyền thống có vai
trò rất quan trọng. Tuy nhiên để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống nên
những cái cần lược bỏ thì phải lược bỏ nhưng về bản chất thì không được bỏ
bởi nếu bỏ hết thì không còn tính chất lễ hội.
Hủ tục được hiểu như sau: hủ là xấu, hỏng. Là những tập tục lạc hậu
như mê tín, dị đoan gây lãng phí, không phù hợp với cuộc sống hiện đại.
Chính vì thế cần phải loại bỏ mà thay vào đó là những giá trị tốt đẹp mà được
gìn giữ từ ngày xưa. Do vậy phần lễ cần phải loại bỏ tính chất mê tín bởi mục
đích của phần lễ là bày tỏ lòng thành kính với thần Nông và các bậc tiền nhân.
Đó là một nét văn hóa của người Tày. Tuy nhiên trong phần lễ thắp hương
cầu lộc cầu tài người dân không chỉ thắp hương mà còn đặt tiền vào bát
hương và cầu mong quá nhiều với hy vọng những ước muốn của mình sẽ trở
thành hiện thực.
3.3.4. Loại bỏ các hủ tục của phần hội và lý do loại bỏ.
Tham gia lễ hội nhằm mục đích vui chơi giải trí và giao lưu với các dân
tộc khác. Tuy nhiên trong lễ hội Lồng Tồng thì phần lễ là chính còn phần hội
chỉ mang tính chất bổ sung vào phần lễ. Do vậy trong phần hội cần phải bảo
tồn những trò chơi mang sắc thái dân tộc như: Múa lân, tung còn, hát then, hát
sli lượn giao duyên, kéo cóoc…Và cần phải loại bỏ các trò chơi mang tính

cụng tỏc dõn tc v c ca du khỏch xa gn. Mt khỏc Lng Tng l mt l
hi c ỏo ca dõn tc Ty. L hi lu tr, phỏt trin thnh mt khụng gian
vn húa phong phỳ v phn l v hi. Cựng vi s phỏt trin cỏc tc ngi
trong quỏ kh v hin ti thỡ l hi Lng Tng l nhu cu ca ngi dõn trong
mi dp tt n xuõn v.
L hi truyn thng xó Lam Sn, huyn Na Rỡ, tnh Bc Kn nhỡn
chung cú nhiu c im ging vi l hi Lng Tng ca ngi Ty nhng
a phng khỏc nhng nú cng m nột vn húa riờng ca tnh Bc Kn.
Thụng qua l hi truyn thng ca ngi Ty m ta cú th bit c phn no
v phong tc tp quỏn, vn húa vn ngh dõn gian, tụn giỏo, tớn ngng ca

Trương Thị Hạnh

25

K33A Sinh KTNN