A. Đặt vấn đề.
Giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước là một chế định có cội nguồn
sâu xa từ các hình thức xây dựng Nhà nước, bởi lẽ quyền lực nhà nước và
lạm dụng quyền lực nhà nước là cặp bài trùng đã được phát hiện ngay từ
thời kì cổ đại khi mà con người mới bắt đầu có ý tưởng sơ khai về việc xây
dựng nhà nước. Giám sát của cơ quan dân cử xét đến cùng cũng là sự vận
hành của các thiết chế trong bộ máy nhà nước theo đúng quyền hạn nhiệm
vụ được quy định trong hiến pháp và các đạo luật. Hiểu đúng về các đạo luật
này là rất cần thiết đối với việc đảm bảo pháp chế. Trong quản lí hành chính
nhà nước bởi vậy em xin chọn đề bài: “Phân tích vai trò hoạt động giám sát
của cơ quan quyền lực nhà nước đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản
lí hành chính nhà nước.” để tìm hiểu cho bài tập lớn học kì của mình.
B. Giải quyết vấn đề.
I. Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa và đảm bảo pháp
chế trong quản lí hành chính nhà nước.
1.Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Pháp chế xã hội chủ nghĩa là một chế độ đặc biệt của đời sống chính trị
- xã hội, trong đó tất cả các cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế, tổ chức
xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, nhân viên nhà nước và mọi công dân đều
phải tôn trọng và thực hiện hiến pháp và pháp luật một cách nghiêm chỉnh
triệt để chính xác. Mọi hoạt động xâm phạm lợi ích của tập thể của nhân dân
đều bị xử lí theo pháp luật.
Vì vậy, đảm bảo cho pháp chế được củng cố, tăng cường và hoàn thiện
là yêu cầu khách quan của quá trình xây dựng nhà nước của dân, do dân và
vì dân và cũng là yêu cầu của quá trình hoàn thiện con người và các quyền
của họ trong xã hội đặc biệt là trong quá trình quản lí hành chính nhà nước.
Sở dĩ như vậy vì pháp chế cũng lấy pháp luật là cơ sở. Pháp luật luôn là
phương tiện và là cơ sở để xây dựng Nhà nước, xây dựng con người – chủ
thể quản lí nhà nước và quản lí xã hội.
1
Nội dung của pháp chế rất phong phú, trong đó nội dung cơ bản nhất là

trọng trong tổ chức của bộ máy nhà nước, trong hoạt động của mỗi chủ thể,
công dân. Kể từ Đại hội VI của Đảng đến nay, các nghị quyết của Đảng
thường xuyên, liên tục đề cập đến vấn đề này. Hiến pháp với tư cách là đạo
2
luật cao nhất của nhà nước đã thể chế hóa quan điểm nêu trên của Đảng,
càng chứng tỏ pháp chế xã hội chủ nghĩa rất cần thiết, không thể thiếu trong
đời sống xã hội nước ta.
Tóm lại, đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước có nghĩa
là bằng những cơ chế và hoạt động pháp lí làm cho pháp luật được thực hiện
một cách có hiệu quả trong thực tế và hoạt động của bộ máy nhà nước mà
trước hết là hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước phải thực sự vì dân
và tinh thần ý thức tự lực, tự cường của nhân dân, đem lại những tiện ích và
thủ tục thực hiện dễ hiểu, dễ làm và việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của
công dân theo một trật tự nhất định.
II. Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước.
Giám sát tức là theo dõi, xem xét, kiểm tra và nhận định về một việc
làm nào đó đúng hay sai với những điều đã quy định. Giám sát luôn gắn với
một chủ thể nhất định. Giám sát luôn gắn với đối tượng cụ thể (giám sát ai,
giám sát cái gì). Nó thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể tiến hành giám sát và
đối tượng chịu sự giám sát. Giám sát hình thành trên cơ sở những quy định
cụ thể. Chính vì vậy, giám sát là hoạt động có mục đích của một hay nhiều
chủ thể nhất định – là một nội dung của hoạt động quản lí nhà nước và cũng
là một hình thức kiềm chế, đối trọng trong công việc thực thi quyền lực nhà
nước hiện nay. Thực hiện tốt công tác giám sát là đòi hỏi cấp thiết của nhà
nước pháp quyền ở nước ta. Với nước ta giám sát được dùng chỉ quyền của
nhân dân lao động thông qua hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước.
Theo quy định của Hiến pháp và pháp luật hiện hành ở nước ta thì giám
sát là một trong những chức năng quan trọng của cơ quan dân cử. Điều 2
Luật hoạt động giám sát của Quốc hội đã quy định: “Giám sát là việc Quốc
hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, Uỷ ban của Quốc hội,

thường xuyên thông qua Ủy ban thường vụ Quốc hội, các Ủy ban của Quốc
hội, các hội đồng của Quốc hội, cũng như các đại biểu của Quốc hội.
Theo đó, đối tượng giám sát của Quốc hội chỉ có thể là các cơ quan và
cá nhân do Quốc hội thành lập, bầu hoặc phê chuẩn như Chủ tịch nước, Ủy
ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát
nhân dân tối cao, những người đứng đầu của các cơ quan này và các thành
viên của Chính phủ. Chẳng hạn, khi tiếp nhận được đủ thông tin về việc
Chính phủ thực hiện một chính sách mới không đảm bảo được lợi ích của
người dân theo các chỉ dẫn của luật thì đại biểu Quốc hội phải chất vấn
Chính phủ. Bên cạnh đó nội dung của quyền giám sát của Quốc hội bao hàm
hoạt động theo dõi và kiểm tra tính hợp hiến và hợp pháp đối với các nội
dung các văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan nhà nước chịu sự giám
4
sát trực tiếp của Quốc hội ban hành (của Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ
Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối
cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao) cũng như tính hợp hiến,
hợp pháp đối với hoạt động tổ chức và thực hiện pháp luật trong thực tiễn
của các cơ quan nhà nước đó.
Tuỳ từng chủ thể thực hiện quyền giám sát của Quốc hội mà có đối
tượng, hình thức và nội dung giám sát cụ thể, theo như Điều 4 Luật hoạt
động giám sát của Quốc hội thì:
Quốc hội (tại kỳ họp Quốc hội): Trong việc thực hiện quyền giám sát
đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước, Quốc hội thực hiện quyền này
tập trung trước hết đối với hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước.
Quốc hội thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của các cơ quan nhà
nước tức là thực hiện quyền lực nhà nước về mặt tổ chức đối với bộ máy
hành chính nhà nước. Quốc hội xem xét các báo cáo công tác của Chủ tịch
nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Chánh án Toà án nhân dân
tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; có thể bãi bỏ các văn
bản của Chủ tịch nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án