THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
U

M

B nh b ch c u c p(Acute Leukemia)nhõn dõn g i nụm na l b nh mỏu
tr ng l m t b nh t ng sinh cú tớnh ch t ỏc tớnh. Cỏc b ch c u non tiờn phỏt
ng, l n ỏt s t o mỏu b nh th

ng c a tu v thõm nhi m nhi u b ph n

OBO
OK S
.CO
M

x

trong c th . B nh BCC x y ra

tu

m i l a tu i, song ph bi n

tr em d

i5

tu i, tr trai m c b nh nhi u h n tr gỏi [5]. V i cỏc b nh nhi, õy khụng ph i l
c n b nh vụ ph

b nh nhõn t ng thờm 1 n m.

gúp ph n vo vi c i u tr b nh ngy cng hi u

qu chỳng tụi th c hi n ti ny: i u tra t l m c b nh BCC (mỏu tr ng)
cỏc b nh nhõn i u tr t i khoa A7 Vi n 103 t thỏng 1/ 2007 thỏng 1/
2008 v i m c tiờu:

ỏnh giỏ th c tr ng i u tr v hi u qu cú h

KIL

hi n v i u tr b nh trong nh ng n m t i.

ng phỏt



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
Ch

ng 1. T NG QUAN TI LI U

1.1. B NH B CH C U C P

KIL
OBO
OKS
.CO
M


9. Red Blood Cells: H ng c u

4. Lymphoid Line: D ng Lympho 10.Platelets: Ti u c u
5. Myeloid Line: D ng mono
6.B Cell: T bo Lympho B

11. T Cell: T bo lympho T



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
B nh BCC là m t b nh đ

c xác đ nh v m t gi i ph u b nh, b i s thâm

ng m các t bào blast ác tính đ u tiên

tu x

ng và sau đó th

ng

c máu

ngo i vi và các c quan t ch c khác. Nh v y các t bào blast ác tính xu t phát
ng và s sinh s n tích lu c a chúng làm gi m s sinh s n c a t bào

b nh th

là BCC. Do nh ng ti n b v
ngh gen ng

t b c trong công ngh sinh h c, đ c bi t là công

i ta đó cú nhi u hi u bi t m i đ c bi t v b nh BCC [8].

B nh BCC là 1 b nh m u c t nh kh ph bi n.
b nh BCC d ng tu kho ng 2,3 tr
có t t c 1280 tr
th ng kê c n

i đ u tiên g i

M - Chõu Âu t l

ng h p/100000 dân/n m. Riêng n m 1996

ng h p b nh BCC d ng tu m i sinh.

Vi t Nam ch a có

c, nh ng theo B ch Qu c Tuyên (1991) th đi u tra trong 5 t nh

mi n B c t l m c b nh t

ng đ i th p 1,76/100000 dân, chi m 21% trong các

b nh máu ph i đi u tr t i b nh vi n [8].


ng phỏp

nhu m hoỏ t bo ú phừn ra c c th sau:

KIL
OBO
OKS
.CO
M

BCC d ng lympho hi n nay cỳ hai phừn lo i: Theo h nh th i t bo v
theo mi n d ch t bo.Vi t Nam th

ng s d ng cỏch 1, th gi i s d ng cỏch 2.

Theo phừn lo i h nh th i: L1: C c t bo b ch c u non cú kớch th c ng u
L2: t bo to nh khụng u

L3:

Burkitt)

a s

l t bo l n cú khụng bo (th

BCC d ng tu : Cỳ 8 th :

- Mo : T bo tu ch a bi t hoỏ ho c bi t hoỏ r t ớt (kho ng 1 - 3% PO).
- M1 : t bo tu bi t ho




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
- M6 : BCC c p d ng h ng c u - b nh lý x y ra

t bào progenitor đ u

d ng h ng c u.
- M7 : BCC c p d ng m u ti u c u - b nh lý x y ra

t bào progenitor

T bào đ n
nhõn c a BC

KIL
OBO
OKS
.CO
M

đ u d ng ti u c u[8].

H nh 2.H nh th i đ t bi n c a b ch c u c p d ng t y

BCC th ch a bi t hố :

ây có th là BCC t bào g c (pluripotential



KIL
OBO
OKS
.CO
M

1.2.1. Y u t di truy n

1.2.1.1. Y u t gia đ nh:

Cú r t nhi u th ng b o v t nh tr ng m c b nh BCC
trong m t gia đ nh. Kh n ng m c b nh t ng g p 3 l n

c c thành vi n

nh ng đ a con có

nh ng b m m c b nh BCC. Trong hai tr sinh đôi cùng tr ng, n u m t tr m c
b nh th kh n ng m c b nh c a tr th hai là 25%, th
liên ti p trong cùng m t n m và th
b nh BCC
th

ng tr em d

i 2 tu i,

ng cùng m t lo i b nh BCC. Kh n ng m c



H nh 3:C p song sinh m c b nh bcc ch a t bo g c ti n bc
chuy n cho nhau trong t cung m .

1.2.2. Y u t mụi tr

ng

S ti p xỳc v i tia x ion hoỏ v m t s ch t hoỏ h c c ng liờn quan n
s phỏt tri n c a b nh BCC [2].

T l m c b nh BCC trong nhỳm nh ng n n nhừn s ng sỳt sau v n bom
h t nhừn t i Hirosima v Nagazaki n m 1945 cao g p 20 l n so v i nhúm i
ch ng. Th i gian ti m tng t lỳc x y ra v n bom n khi xu t hi n b nh l t
5 n 21 n m m nh i m l kho ng n m th 6 - 7. Nguy c phỏt tri n b nh
liờn quan ch t ch v i tu i c a ng
10 v >50) v c

i b nh lỳc v n x y ra (cao nh t

ng ti p xỳc. Ti p xỳc v i c

ng

i

Hi n nay, t l m c b nh BCC liờn quan n i u tr hoỏ ch t chi m 10 15% t ng s b nh nhõn BCC. B nh BCC th phỏt liờn quan n i u tr hoỏ
ch t th

ng i sau m t t nh tr ng r i lo n sinh tu v cỳ nh ng bi u hi n lừm

sng kh c v i BCC nguy n ph t [2].

Cho n nay th c c nh huy t h c tr n th gi i ch a t m ra

cm t

b ng ch ng no xỏc nh n m i liờn quan tr c ti p gi a b nh BCC v viruts. M t
s cụng tr nh nghi n c u th c nghi m ú cỳ th gừy ra b nh BCC tr n ng v t
b ng virut RNA thu c nhúm retrovirus (sao chộp ng

c). Tuy nhiờn hi n nay

c ng ú cỳ nh ng b ng ch ng x c nh n m i li n quan gi n ti p gi a BCC v
virut gi a HTLV1 (human T cell BCC virus 1)l m t virut BCC nh n t c nhừn
t c ng tr c ti p vo t bo tu v b nh BCC lympho t bo T, gi a vir t
Epstein - Barr v LXMc th L3.
1.3. C

CH GY B NH

C ch gõy b nh c a b nh BCC hi n nay v n ch a

c xỏc nh r .

a

Cỏc proto onogen l cỏc gen ti n ung th . Th c ra õy chớnh l cỏc
ng c a c th cú vai tr quan tr ng trong vi c ki m so t s t ng

KIL
OBO
OKS
.CO
M

gen b nh th

sinh v bi t hoỏ tr

ng thnh c a cỏc t bo nh ng khi c u trỳc c a chỳng b

thay i do t bi n, do k t h p gen th ch ng s tr thnh onogen t o ra cỏc
onco potein tỏc ng lờn b mỏy phõn bo lm t bo phỏt tri n ỏc tớnh.
Cỏc anti oncogen (cỏc gen ch ng ung th ) cỳ vai tr

c ch s ph t

tri n c a kh i u, s t bi n lm cỏc h t cỏc gen ny v m t kh n ng ng n ch n
s t ng sinh ỏc tớnh [8].

1.4. TRI U CH NG LM SNG C A B NH BCC
B nh th

ng b t u b ng tri u ch ng s t v da xanh do thi u mỏu t ng

d n, lỳc u thi u mỏu nh , sau thi u mỏu n ng i h i ph i truy n m u

ng, do s t ng sinh c a cỏc t bo BC v s xõm nhi m c a

cỏc t bo BC vo cỏc c quan. Th

ng th c ba d ng t bo m u u b gi m

sinh th hi n b ng cỏc h i ch ng lõm sng : thi u mỏu (d ng h ng c u) , xu t
huy t (d ng ti u c u) v nhi m tr ng (d ng b ch c u). S xõm nhi m c a cỏc t
bo BC vo cỏc c quan gõy nờn cỏc tri u ch ng: ph i l i, gan to, lỏch to,
h ch to, nh ng t n th

ng da, nh ng d u hi u th n kinh khu trỳ nh li t m t,

s p mi m t, nh ng d u hi u c a t ng ỏp l c n i s nh au u, nụn , tờ u



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
chi... Trong BCC d ng tu , c c h i ch ng do s gi m sinh c c d ng t bào t o
m u th

ng tr m tr ng h n và hay g p h n các tri u ch ng th hi n s thâm
c l i [2]

KIL
OBO
OKS
.CO
M


ch y u là t ng non, l n át các d ng t bào b nh th

ng

h ng c u, gi m d ng b ch c u, gi m d ng m u ti u c u
tu là x t nghi m b t bu c đ ch n đốn b nh BCC.

tu , nh gi m d ng

tu . X t nghi m m u



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
C ng c n nỳi r th thu t ch c tu x

ng khụng gõy tai bi n, n u m

b o k thu t. Mỏu tu lm m t s xột nghi m v mi n d ch, di truy n, r t c n
cho ch n oỏn, phõn lo i b nh chớnh xỏc [3].

KIL
OBO
OKS
.CO
M

X t nghi m BCC b ng m u ngo i vi :
Mỏu ngo i vi :
b nh th

ng h p, cỏ bi t cú tr

ng h p s l

cv
ng
ng

b ch c u lờn trờn 500G/l v trờn 90% b nh nhõn cú b ch c u non trong cụng
th c b ch c u; s l

ng ti u c u < 25G/l g p trong 30% cỏc tr

ng h p [2].

Tu : Trong r t nhi u b nh mỏu nh b nh BCC r t c n lm tu
bi t r t nh h nh c quan t o mỏu v tu x

ng l n i s n sinh ra h ng c u,

b ch c u, ti u c u v cỳ bi t r nh v y th i u tr m i cú k t qu , mu n
lm tu th ph i ch c tu .

Gai ch u sau trờn l v trớ thớch h p nh t l y tu lm xột nghi m. Tuy
nhiờn trong cỏc tr
x

ng h p nh b nh nhõn tr

c ú ú i u tr tia x vựng

ng t

ng t bo

ng, cú tr

ng



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
h p khụng t bo tu m. Cỏc d ng t bo t o m u b nh th

ng trong

tu b thay th b i nh ng t bo BCC Cỏc t bo non ỏc tớnh ny ph i chi m m t
t l > = 30% c c t bo cỳ nhừn trong tu th ch ng ta m i cỳ th x c nh

KIL
OBO
OKS
.CO
M

ch n oỏn BCC [11].

Xột nghi m BCC b ng sinh thi t tu : Ph
hnh trong cỏc tr

ng phỏp ny th


ng phỏp sau:

1. Nhu m glycogen cỏc ph

ng phỏp nhu m hay

c dựng l ph

ng

phỏp Gomori dựngb c. Ph n ng ny PAS (periodic acid schiff). Trong ph

ng

phỏp ny cỏc BC h t b t mu tr nguyờn tu bo khụng th y r rng c c h t
trung t nh u d

ng tớnh v u mang mucopoly trong mỏu ngo i vi, 13% BC

a nhõn trung tớnh trong ph n ng d

ng tớnh 9% v a, d

ng tớnh m nh 8%,

glycogen c ng th y trong lympho v monocyt, ti u c u, h ng c u v t
cho ph n ng õm tớnh trong tr
2. Ph



ng tớnh,

ng tớnh nh , xu t

KIL
OBO
OKS
.CO
M

hi n m t s h t r t nh , t bo d ng lympho. D ng h ng c u, ti u c u nguy n
mono ti u c u, nguy n mono u cho ph n ng õm tớnh. Ng
i cu ph n ng oxydase v peroxydase th

i ta th y s thay

ng song song v i s cú m t lipid

trong cỏc t bo mỏu. Khụng dựng ph n ng ny phõn bi t gi a nguyờn
lympho v nguyờn tu bo
tớnh

Mi n d ch t bo:

c v nguy n tu bo tr th

õy l ph

ng cho ph n ng õm


ng tớnh v i CD2, CD3, CD5, CD7, CD4, CD8, CD10, TdT (

terminal eoxynucleotidyl transferase ). CD10
c a d ng lympho.

c g i l khỏng nguyờn chung

ụi khi chỳng ta cỳ th g p nh ng t bo BCC d ng tu

mang nh ng kh ng nguy n c a d ng lympho nh CD2 ho c CD19.
Xột nghi m BCC b ng ph

ng phỏp di truy n t bo: Nh ng b t th

ng

nhi m s c th l r t hay g p trong b nh BCC : chuy n o n NSTgi a 15 v 17,
gi a NST 8 v 21, 9 v 22, o o n NST 16, m t m t NST s 7... Nh ng b t
th

ng ny cú m t s giỏ tr nh t nh trong chu n oỏn. Tuy nhiờn, cho n

nay v n ch a xỏc nh

c nh ng b t th

ch n oỏn phõn lo i BCC. Hi n nay, ph

ng c hi u cú th giỳp ớch trong

ng phỏp di truy n c ng



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
B ng 1: Cỏc bi n i di truy n
B nh BCC

BCC c p.

R i lo n

NST

KIL
OBO
OKS
.CO
M

BCC d ng t y
- BCC t nh

Chuy n o n

9q34 v 22q11

Chuy n o n

8q22 v 21q22

lõu di cho ng

ng b nh cú h

ng duy tr i u tr

i b nh.

M c ớch c a i u tr BCC l t o ra v duy tr t nh tr ng lui b nh hon
ton (LBHT). Theo nh ngh a c a Vi n Ung th Qu c gia M , lui b nh hon
ton cú cỏc tiờu chu n sau : s l

ng b ch c u trung tớnh > 1,5G/L, s l

c u > 100 G/l, tu cú m t t bo g n b nh th

ng ti u

ng v t l b ch c u non trong



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
tu < 5% đ ng th i các d ng t bào trong tu ph t tri n và tr
cách b nh th

ng thành m t

ng.


c coi nh m t bi n pháp h tr

cho vi c s d ng các phác đ đi u tr li u cao ph i h p v i tia x . Ghép tu có
th là ghép tu đ ng lo i, ghép tu t thân ho c ghép t bào g c c a máu ngo i
vi. Bi n ch ng gây t vong c a ghép tu đ ng lo i là ghép ch ng ch , nhi m
trùng, viêm t c t nh m ch nh t là t nh m ch tr n gan [6].

1.6. TH C TR NG I U TR B NH B CH C U C P

VI T NAM VÀ

TRÊN TH GI I

Vi t Nam nh ng n m qua đó cú nh ng ti n b v chu n đốn phát hi n
s m b nh BCC song, đi u tr c n g p nhi u khú kh n k t qu đi u tr c n h n
ch ch 8 – 10% s tr b b nh vào vi n Nhi Trung
đ y đ [7].

ng có đi u ki n m t cách

Hi n nay cách đi u tr có b n c a b nh BCC là đi u tr b ng hóa ch t và
ghép t y song c n đ
nh t ph i đ

c đi u tr

c theo d i và ph t hi n k p th i nh ng bi n ch ng. T t
b nh vi n đ n khi n đ nh hồn tồn. G n đây đó cú

m t s nghi n c u ph t hi n h

c tr kh i, c n t i Vi t Nam t i b nh vi n Ung b

tr

u TP H

Chí Minh ch kho ng 30% - 40% ung th tr em giai đo n khu trú có kh n ng
tr kh i v h n ch v khoa h c k thu t c ng nh b nh không đ

c phát hi n

và đi u tr k p th i.

M và chõu Âu t l m c b nh BCC d ng t y kho ng 1000 dõn/n m
riêng n m 1996 có 1280 tr

ng h p m c b nh BCC d ng t y m i sinh.

Anh BCC c ng chi m 1/3 s ca m c b nh ung th

tr em và c

p đi

sinh m ng c a nhi u tr em h n b t k m t lo i b nh nào. Hàng n m kho ng
20% tr em d

i 15 tu i m c c n b nh này đó ch t. C c nghi n c u c ng ch ra

r ng c c nguy c m c b nh

NG PHÁP NGHIÊN C U

NG NGHIÊN C U

KIL
OBO
OKS
.CO
M

64 b nh nhân đ n khám và đi u tr t i Khoa A7 B nh Vi n 103 n m 2007
(01 – 2007 đ n 01 – 2008).

đây chúng tơi ch đ a ra nh ng b nh nhân đó đ
đ nh b nh BCC. B ng ph

c chu n đốn xác

ng pháp d a vào c n lâm sàng (làm t y đ + xét

nghi m máu ngo i vi).
2.2 . PH

NG PHÁP NGHIÊN C U :

S d ng ph

ng pháp mơ t c t ngang : H i c u trên h s b nh án và s

li u l u tr th ng kê c a khoa A7 B nh Vi n 103


vào vi n

nghi p

a ch

20 12/01/2007

HS

Hồng húa – Thanh Húa

24 25/01/2007

CN

Sóc S n – Hà N i

24 30/01/2007

CN

Ân Thi - H ng n

30 01/02/2007

LR

Tiên L


THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
7 Nguy n Th Tuy t

15 26/02/2007

HS

Thanh Mi n – H i D

14 28/02/2007

HS

S ng C ng – Th i Nguy n

9 Hà V n Hùng

13 31/02/2007

HS

Ph B nh – Th i Nguy n

10 D

ng Th Hi n

40 06/03/2007


Ti n H i – Th i b nh

35 20/06/2007

CN

Tp Vinh – Ngh An

16 Hà H i Y n

16 20/06/2007

HS

Thanh Oai – Hà Tõy

17 Nguy n Gia Thi u

35 28/06/2007

CN

18 L Ng c Anh

10 31/06/2007

HS

19 Tr n Th B


L ng Giang – B c Giang

ng H ng Phong

13

14

Nguy n Th
H

Nguy n Thu
H

22 D

23

ng

ng V n Hà

15

21

KIL
OBO
OKS
.CO

CN

25 Nguy n B o Ng c

8

HS

ng- H Tõy

ụng Anh H N i
Cty Gang Th p Th i

KIL
OBO
OKS
.CO
M

26 H Th Hu

29/06/2007

V n Ch

35 30/06/2007

CN

27 V V n Sỏng


HS

Thanh Xuừn H N i

32 H Thanh B y

35 01/08/2007

LR

M Ho H ng Yờn

40 12/08/2008

LR

Ti n H i Th i b nh

17 12/08/2007

HS

Tr ng Kh nh Cao B ng

39 21/08/2007

CN

Nh m y S Thanh Tr


Súc S n H N i

33

ng V n Tu n

Nguy n V n
Qu nh

34 H T ng Lừm
35

uV n Khỏnh

36 Nguy n Th Thu n

37

40

Nguy n Thanh
Th y

ng H i Anh

Nguy n

Ph Lý H Nam
Nh mỏy thu c lỏ Th ng

M

41

43 C m ThanhVõn

45 27/09/2007

LR

Xa La – Hà ông

44 L u Th Thu Hà

45 30/09/2007

LR

Thanh Oai – Hà Tõy

45 Nguy n H i Anh

50 02/10/2007

LR

Hi p H a – B c Giang

46 Nguy n Anh Th


ng Th o

37 03/10/2007

CN

Tam

51 Nguy n Th Ng t

40 15/10/2007

LR

52 Ng Qu c Huy

15 19/10/2007

HS

53 Tr n V n N m

39 20/10/2007

CN

48

50



Cty May 10

45 30/11/2007

LR

H i H u – Th i B nh

57 Tr n Th Võn

45 01/12/2007

LR

Hi p H a – B c Giang

58 Nguy n H ng

47 16/12/2007

LR

Qu nh L u – Ngh An

56 Lê V n T

ng




39 12/01/2008

LR

Tõn Y n – B c Giang

63 Nguy n Th H ng

33

64

ào

i p – Ninh B nh

KIL
OBO
OKS
.CO
M

c Huy

59

ào Th Lan

14/01//200

3.1. T

ng 3. K T QU NGHI N C U V TH O LU N

HI N THEO PH

NG PHP Mễ T

Cú r t nhi u ph
ph

C PHT

C T NGANG.

ng phỏp cú th ỏp d ng nh ng chỳng tụi s d ng

ng phỏp mụ t c t ngang v nghi n c u d a tr n c s b nh ỏn, trong

ú sú li u v tờn b nh nhõn, tu i, ngh nghi p, ngy vo vi n, tri u ch ng
lõm sng v cỏc s li u

c tr nh b y thnh b ng v bi u theo t l

ph n tr m nh m ỏnh giỏ t l m c b nh BCC giỳp b nh vi n cú nh ng
ph

ng phỏp chu n oỏn v ph

ng phỏp i u tr b nh BCC c p t t h n.


35,94

41

64.06

64

100



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

35.94%

KIL
OBO
OKS
.CO
M

lâm sàng + tủy đồ
xét nghiệm máu ngoại
vi + tủy đồ

64.06%

H nh 4. T l % b nh nhõn m c b nh BCC


th b nh no n n c n x t nghi m

ng phỏp xột nghi m t y l ph

nh chu n oỏn quy t nh h

ng phỏp quy t

ng i u tr b nh BCC v th n n x t nghi m

t y chi m t l cao chi m 64,06%.

Theo b ng trờn cho th y vi c chu n oỏn b nh BCC c n ph i d a vo lõm
sng v c n lõm sng, chu n oỏn xỏc nh b nh c n ph i d a vo t y ,
tớnh ch t lõm sng ch cú giỏ tr nh h
3.2. S
LM SNG

NG

ng chu n oỏn.

I M C B NH BCC D A VO TRI U CH NG



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
xỏc nh m t b nh no ú u ph i d a vo cỏc tri u ch ng lõm sng
ban u c a b nh nhõn th m i ti n hnh chu n oỏn v ti n hnh cỏc h


nguy n nhừn

b nh BCC

theo%

M1

39,06

2

Thi u m u

19

M2

29,69

3

L ch to

8

M3

12,5

100

7.81%
10.94%

39.06%

12.5%

29.69%

Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân
Thiếu máu
Lách to
Xuất huyết dưới da
Hạch to, đau mởi khớp xương