BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Lê Đình Hùng
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN TRONG VIỆC SOẠN GIÁO ÁN CỦA
GIÁO VIÊN MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh -2012
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Lê Đình Hùng
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN TRONG VIỆC SOẠN GIÁO ÁN CỦA
GIÁO VIÊN MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGÔ ĐÌNH QUA
1.3. Cơ sở lý luận của công tác quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản
lý ứng dụng CNTT trong việc soạn giáo án nói riêng. .............................. - 28 -
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN TRONG VIỆC SOẠN GIÁO ÁN CỦA
GIÁO VIÊN MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ............... - 48 2.1. Mô tả công cụ dùng để khảo sát thực trạng ........................................ - 48 2.1.1. Cơ sở lý luận dạy học ............................................................................ - 48 2.1.2. Cơ sở khoa học quản lý ........................................................................ - 49 -
2.2. Mẫu khảo sát: ...................................................................................... - 50 2.2.1. Chọn mẫu:............................................................................................. - 50 -
2.2.2. Tính đại diện của mẫu .......................................................................... - 50 -
2.3. Sơ lược tình hình giáo dục bậc THCS ở huyện Củ Chi , TP. Hồ Chí Minh
.................................................................................................................... - 51 2.4. Thực trạng công tác quản lý ứng dụng CNTT trong việc soạn giáo án của
giáo viên một số trường THCS huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh xét trên các
mặt, các mức độ ......................................................................................... - 54 2.5. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý ứng dụng
công nghệ thông tin trong việc soạn giáo án ở một số trường trung học cơ sở
huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh ..................................................... - 84 -
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................. - 96 1. Kết luận: ................................................................................................. - 96 2. Kiến nghị: ............................................................................................... - 98 -
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................... - 101 PHỤ LỤC ................................................................................. - 106 -
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ
GV
6
Học sinh
HS
7
Hiệu trưởng
HT
8
Nhà xuất bản
Nxb
9
Phó hiệu trưởng
PHT
10
Trung học cơ sở
viên chức ngành giáo dục và đào tạo huyện Củ Chi....
2
Trang
45
Bảng 2.2 Trình dộ chuyên môn của CBQL, GV bậc THCS
huyện Củ Chi................................................................ 47
3
Bảng 2.3 Kết quả đánh giá của CBQL, GV về tầm quan trọng
của việc ứng dụng CNTT vào việc soạn giáo án…….. 49
4
Bảng 2.4 Kết quả đánh giá của CBQL, GV về công tác xây
dựng kế hoạch quản lý ứng dụng CNTT trong việc
soạn giáo án của giáo viên ở các trường THCS ..........
5
52
Bảng 2.5 Kết quả đánh giá của CBQL, GV về công tác tổ chức,
chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý trang thiết bị
CNTT phục vụ cho việc soạn giáo án của giáo viên... 56
Bảng
Kết quả đánh giá của CBQL, GV về những thuận lợi
2.10
và khó khăn khi thực hiện các khâu trong quy trình
soạn giáo án có ứng dụng CNTT…………………….
11
Bảng
Kết quả đánh giá của CBQL, GV về những biểu hiện
2.11
của giáo viên và học sinh khi triển khai soạn và giảng
73
dạy với giáo án có ứng dụng CNTT…………………. 75
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, công nghệ thông tin đã thâm nhập vào nhiều
lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, công nghệ
thông tin đã hỗ trợ rất đắc lực cho công tác quản lý, hoạt động dạy của giáo
tất cả các trường, bước đầu đã có tác dụng tích cực, nhưng hiện nay còn rất
nhiều vấn đề bất cập. Để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục bậc trung
học cơ sở của Huyện, việc ứng dụng này cần được quản lý một cách tốt nhất.
Là người cán bộ quản lý trường học, tác giả mong muốn tìm hiểu một cách
đầy đủ công tác quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc soạn giáo
án giảng dạy của các trường THCS trong Huyện để rút kinh nghiệm thực hiện
tốt tại đơn vị mình, vì thế tôi chọn đề tài “Thực trạng quản lý ứng dụng công
nghệ thông tin trong việc soạn giáo án của giáo viên một số trường trung học
cơ sở huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh”.
2. Mục đích nghiên cứu
Xác định thực trạng công tác quản lý của hiệu trưởng về việc ứng
dụng công nghệ thông tin trong việc soạn giáo án của giáo viên một số trường
THCS của huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh; trên cơ sở đó đề xuất một
số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý này.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Công tác quản lý của hiệu trưởng về ứng dụng công nghệ thông tin trong
việc soạn giáo án của giáo viên một số trường THCS huyện Củ Chi, thành
phố Hồ Chí Minh.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý của hiệu trưởng về ứng dụng công nghệ thông tin trong
việc soạn giáo án của giáo viên một số trường THCS của huyện Củ Chi, thành
phố Hồ Chí Minh có thể có một số ưu điểm trên các mặt như: Xây dựng kế
hoạch ứng dụng CNTT để soạn giáo án, tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch
soạn giáo án có ứng dụng công nghệ thông tin ở hầu hết các môn học,....
Đồng thời có thể còn hạn chế ở các mặt: chưa thực hiện đầy dủ các nội dung
dụng CNTT trong việc soạn giáo án được xem xét trong giai đoạn hiện nay
của địa phương huyện Củ Chi, các văn bản hiện hành được vận dụng vào
hoàn cảnh cụ thể các trường THCS trong Huyện.
6.1.3. Quan điểm thực tiễn
Người nghiên cứu bám sát thực tế công tác quản lý ứng dụng CNTT
trong việc soạn giáo án của giáo viên một số trường THCS huyện Củ Chi,
thành phố Hồ Chí Minh để tìm ra những mâu thuẫn, tồn tại; từ đó đề xuất các
biện pháp quản lý phù hợp với thực tiễn.
6.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
6.2.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phân tích, tổng hợp lý thuyết: Phương pháp này được sử dụng nhằm
phân tích những lý luận về dạy học và quản lý nhằm xây dựng cơ sở lý luận
cho đề tài.
- Phân loại, hệ thống hóa lý luận: Phương pháp này được sử dụng trong
việc hệ thống hóa những vấn đề lý luận và những kết quả nghiên cứu các vấn
đề có liên quan đến đề tài của các tác giả đi trước.
6.2.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.2.1. Phương pháp điều tra
Sử dụng bảng hỏi để điều tra thực trạng công tác quản lý ứng ứng
CNTT trong việc soạn giáo án của các giáo viên một số trường THCS huyện
Củ Chi. Đối tượng điều tra là các cán bộ quản lý và giáo viên các trường
THCS.
6.2.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Đối tượng phỏng vấn: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên
môn và các giáo viên nhiều kinh nghiệm trong công tác quản lý và giảng dạy.
Nội dung phỏng vấn gồm các vấn đề:
- Nội dung phỏng vấn giáo viên:
+ Mức độ và kết quả ứng dụng CNTT trong việc soạn giáo án trong năm
động để khám phá tri thức cho mình. Một trong những yêu cầu của giáo dục
hiện nay là: “Nội dung và phương pháp dạy học phải giúp cho HS biết hành
động và tích cực tham gia vào các chương trình hành động của cộng đồng;
thực hiện thầy chủ đạo, trò chủ động” [8, tr.22]. Do vậy việc ứng dụng CNTT
vào giáo dục phải nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học để đạt hiệu
quả cao, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức.
Đảng Cộng sản Việt Nam đã đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp giáo
dục – đào tạo trong Nghị quyết Trung ương 2, khóa VIII là: “Đổi mới mạnh
mẽ phương pháp giáo dục – đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn
luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các
phương pháp và phương tiện tiên tiến vào quá trình dạy và học, đảm bảo điều
kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh, nhất là sinh viên đại
học” [14]. Chủ trương của Đảng đã định hướng ứng dụng CNTT trong công
tác giáo dục và phát triển các loại hình đào tạo thể hiện trong Chỉ thị số 58CT/TW ngày 17 tháng 10 năm 2000 của Bộ Chính trị: “Đẩy mạnh ứng dụng
CNTT trong công tác giáo dục và đào tạo ở các cấp học, bậc học, ngành học.
Phát triển các hình thức đào tạo từ xa phục vụ nhu cầu học của toàn xã hội”
[15].
Vai trò của việc ứng dụng CNTT đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác
định trong Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT như sau: “Ứng dụng và phát
triển CNTT trong giáo dục và đào tạo sẽ tạo một bước chuyển biến cơ bản
trong quá trình đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, học
tập và quản lý giáo dục” [1].
Do vậy, ứng dụng CNTT vào giáo dục là một xu thế tất yếu của nền
giáo dục nước ta hiện nay và trong tương lai lâu dài; vấn đề nghiên cứu ứng
dụng CNTT trong quản lý và trong dạy học là công việc rất cần thiết của các
nhà nghiên cứu giáo dục, các cấp quản lý giáo dục và tất cả giáo viên. Trong
thời gian qua việc triển khai ứng dụng CNTT vào dạy học ở tất cả các địa
phương trong cả nước ngày càng phát triển, việc nghiên cứu quản lý công tác
thể người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong suốt quá trình lao
động” [26, tr.4]. Có thể hiểu hoạt động quản lý là phân công, điều hành, phối
hợp hài hòa giữa các thành viên với công việc và nguồn lực trong cơ quan,
trong cộng đồng để hoàn thành một cách hiệu quả các nhiệm vụ đã được đưa
ra.
Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Hoạt
động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý
(người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức
nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [26,
tr.04]. Vậy quản lý là tổ chức, chỉ huy và điều khiển phù hợp với quy luật của
chủ thể quản lý nhằm thực hiện có hiệu quả những mục tiêu của đơn vị đã đề
ra.
Từ những điểm chung của những định nghĩa trên, có thể hiểu bản chất của
hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều khiển, chỉ huy) hợp
quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể và đối tượng quản lý trong một tổ
chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt được
mục tiêu đã đề ra.
Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra tác động, còn đối tượng quản lý tiếp
nhận trực tiếp các tác động của chủ thể quản lý và khách thể khác chịu tác
động gián tiếp từ chủ thể quản lý, tác động có thể liên tục nhiều lần. Chủ thể
có thể là một người, một nhóm người; còn đối tượng có thể là con người (một
người hoặc nhiều người), giới vô sinh hoặc giới sinh vật.
1.2.2. Quản lý giáo dục
Theo Từ điển Giáo dục học (2001), Nxb. Từ điển Bách khoa, thì: “Quản lý
giáo dục là thực hiện thực hiện việc quản lý trong lĩnh vực giáo dục. Ngày
nay lĩnh vực giáo dục mở rộng hơn nhiều so với trước, do chỗ mở rộng đối
tượng giáo dục từ thế hệ trẻ sang người lớn và toàn bộ xã hội. Tuy nhiên giáo
Theo các tác giả Nguyễn Thị Bích Hạnh và Trần Thị Hương, thì: “Hoạt
động dạy học là hệ thống những hành động của giáo viên và học sinh, dưới
sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác nắm vững hệ thống những cơ sở
khoa học, phát triển được năng lực nhận thức, năng lực hành động, hình thành
thế giới quan khoa học và phẩm chất nhân cách. Dạy học là hoạt động kép
bao gồm dạy (do thầy đảm nhận) và học (do trò đảm nhận) nhằm thực hiện
các nhiệm vụ dạy học”. [20, tr.11]
Theo quan điểm này, quá trình dạy học có tính hai mặt, dạy và học liên hệ
tác động lẫn nhau, không thể tách rời nhau. GV giữ vai trò lãnh đạo, tổ chức,
điều khiển hoạt động của học sinh. Học sinh giữ vai trò tự giác, tích cực, chủ
động, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động của bản thân.
Theo các tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt, thì: “Quá trình dạy học là
quá trình, trong đó, dưới tác dụng chủ đạo (tổ chức, điều khiển, lãnh đạo) của
thầy, học sinh tự giác, tích cực, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức,
nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học” [29, tr.125]. Hai tác giả này còn
cho rằng: “Ở đây chúng ta có một hệ thống thống nhất giữa dạy và học. Song
nếu xét hoạt động học như một hệ thống, chúng ta có thể coi học như là một
hệ thống con giữa học sinh và tài liệu học tập”. Theo quan điểm này, chúng ta
thấy rằng vai trò chủ động tích cực của người học có tầm quan trọng đặc biệt.
Vậy có thể hiểu hoạt động dạy học là sự phối hợp thống nhất của hoạt
động chủ đạo của thầy với sự lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực, sáng tạo của
trò nhằm phát triển nhân cách của trò, qua đó đạt được mục đích dạy học.
Các nhà giáo dục đã đúc kết các thành tố của hoạt động dạy học gồm
có:
- Giáo viên;
- Học sinh;
- Mục đích dạy học;
- Nội dung dạy học;
- Quản lý sinh hoạt chuyên môn thể hiện ở các mặt: Dự giờ, thao
giảng; trao đổi giữa các giáo viên; tập luyện kỹ năng nghiệp vụ; thảo
luận tổ nhóm, hội thảo khoa học; phối hợp giữa các thành viên, giữa
các bộ phận trong nhà trường. [27]
Tổng hợp ý kiến của hai tác giả trên, chúng tôi cho rằng quản lý hoạt
động dạy học thực chất là quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên là
chính, thông qua quản lý hoạt động dạy mà quản lý hoạt động học.
1.2.5. Kế hoạch dạy học của giáo viên
Để hoạt động dạy học đạt kết quả tốt, người giáo viên cần thực hiện
nghiêm túc việc chuẩn bị dạy học. Việc chuẩn bị lên lớp của giáo viên bao
gồm việc chuẩn bị dài hạn cho toàn năm học hoặc từng học kỳ và việc chuẩn
bị cho từng tiết lên lớp cụ thể.
1.2.5.1. Kế hoạch dạy học dài hạn
Theo Từ điển Giáo dục học (2001), Nxb. Từ điển Bách khoa, thì: “Kế
hoạch dạy học là văn bản quy định số lượng các môn học, cách phân bố
chúng theo năm học, số giờ dành cho mỗi môn học trong một tuần và cả năm”
[40, tr. 211].
Chuẩn bị kế hoạch dài hạn, giáo viên cần xây dựng kế hoạch dạy
học cho từng môn học của toàn năm học hay cho từng học kỳ.
Trong đó , cần nêu rõ các cột sau đây:
- Tuần (Từ ngày........................ đến ngày.......................)
- Tên đề mục;
- Mục đích của đề mục;
- Các hình thức tổ chức dạy học (lên lớp, làm thí nghiệm, thảo luận,
tham quan, ôn hay kiểm tra,...);
- Các tài liệu tham khảo;
- Các phương tiện dạy học.
Lớp:
Số thứ tự bài học:
Đề bài:
Mục đích: (về mặt: tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực lao động trí
tuệ, giáo dục)
Loại bài:
Phương pháp dạy học chủ yếu:
Các phương tiện dạy học: (ghi cụ thể)
Yếu tố vĩ mô
và thời gian
Hoạt động của
Hoạt động
thầy
của học sinh
Nội dung bài
quy định
Muốn soạn được giáo án tốt cần phải:
- Nghiên cứu kỹ sách giáo khoa và tài liệu tham khảo; có thể khai
thác những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo cơ bản để võ trang cho học
sinh, dự kiến những điều cần giảng, những điều để học sinh tự đọc;
Cán bộ quản lý giáo dục TP.HCM đã đúc kết hoạt động quản lý việc soạn
giáo án của giáo viên như sau:
1.2.6.1. Yêu cầu
Hiệu trưởng cần chỉ đạo các bộ phận (phó hiệu trưởng chuyên
môn, phó hiệu trưởng cơ sở vật chất, tổ trưởng chuyên môn,...) tạo
các điều kiện thuận lợi nhất cho giáo viên soạn bài và chuẩn bị giờ
lên lớp: Lập kế hoạch soạn bài từ đầu năm, hướng dẫn các quy định
các yêu cầu về soạn bài; cung cấp tài liệu, sách giáo khoa, trang
thiết bị phục vụ cho giờ dạy; tổ chức trao đổi trong tổ, nhóm về soạn
các phần khó, các tình huống có thể xảy ra về những nội dung cụ
thể.
Copyright: Tài liệu đại học ©