BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH


Trần Thị Hồng Phượng

XÂY DỰNG QUY TRÌNH QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
TẠI CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN TÂN UYÊN,
TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH


Trần Thị Hồng Phượng

XÂY DỰNG QUY TRÌNH QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
TẠI CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN TÂN UYÊN,
TỈNH BÌNH DƯƠNG
Chuyên ngành

: Quản lý giáo dục

Mã số

Trần Thị Hồng Phượng

3


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................................9
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO
VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ ...............................................................................................15
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ........................................................................................15
1.1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề trên thế giới........................................................................... 15
1.1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ở Việt Nam ............................................................................ 16
1.2. Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài .....................................................18
1.2.1. Khái niệm Quản lý ............................................................................................................. 18
1.2.2. Quản lý Giáo dục ............................................................................................................... 18
1.2.3. Quản lý nhà trường ........................................................................................................... 21
1.2.4. Khái niệm Bồi dưỡng......................................................................................................... 22
1.2.5. Bồi dưỡng giáo viên........................................................................................................... 23
1.2.6. Quản lý hoạt động Bồi dưỡng giáo viên.......................................................................... 24
1.3. Một số vấn đề lý luận về hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường THCS ..............25
1.3.1. Những yêu cầu đối với người giáo viên THCS trong giai đoạn hiện nay .................... 25
1.3.2. Vai trò của hoạt động bồi dưỡng giáo viên..................................................................... 27
1.3.3. Tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng giáo viên ..................................................... 28
1.3.4. Mục tiêu bồi dưỡng giáo viên ........................................................................................... 28
1.3.5. Nội dung bồi dưỡng giáo viên .......................................................................................... 29
1.3.6. Phương pháp bồi dưỡng giáo viên................................................................................... 30
1.3.7. Hình thức bồi dưỡng giáo viên ......................................................................................... 31
1.3.8. Những yêu cầu của hoạt động bồi dưỡng giáo viên ....................................................... 32
1.4. Các nội dung của công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS32
1.4.1. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên ......................................................................... 32

............................................................................................................................................49

5


2.4.1. Đánh giá thực trạng nhận thức của cán bộ giáo viên các trường THCS huyện Tân
Uyên về sự cần thiết đối với hoạt động bồi dưỡng.................................................................... 49
2.4.2. Đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên các trường THCS huyện Tân
Uyên ............................................................................................................................................... 51
2.5. Thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng GV tại các trường THCS huyện
Tân Uyên, tỉnh Bình Dương .............................................................................................64
2.5.1. Thực trạng quản lý công tác xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên ........................ 64
2.5.2. Thực trạng quản lý công tác tổ chức, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng GV ..................... 67
2.5.3. Thực trạng công tác quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng giáo viên 71
2.6. Kết quả khảo sát tính cần thiết và tính hợp lý của việc xây dựng quy trình quản lý
hoạt động bồi dưỡng giáo viên .........................................................................................74
2.6.1. Kết quả tính cần thiết và hợp lý Bước 1 của quy trình - Xác định nhu cầu bồi dưỡng
........................................................................................................................................................ 74
2.6.2. Kết quả tính cần thiết và hợp lý Bước 2 của quy trình - Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng
giáo viên ........................................................................................................................................ 77
2.6.3. Kết quả tính cần thiết và hợp lý Bước 3 của quy trình - Tổ chức, chỉ đạo hoạt động
bồi dưỡng giáo viên...................................................................................................................... 80
2.6.4. Kết quả tính cần thiết và hợp lý Bước 4 của quy trình - Kiểm tra, đánh giá hoạt động
bồi dưỡng giáo viên...................................................................................................................... 85
2.7. Những mặt tích cực và hạn chế trong hoạt động bồi dưỡng giáo viên và quản lý
hoạt động bồi dưỡng giáo viên .........................................................................................89
Kết luận Chương 2 ...............................................................................................................91
Chương 3. ..............................................................................................................................92
QUY TRÌNH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG
THCS HUYỆN TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG ........................................................92

Trung học cơ sở

QLGD

:

Quản lý giáo dục

QLTH

:

Quản lý trường học

CSVC

:

Cơ sở vật chất

BD

:

Bồi dưỡng

BDGV

:


Cán bộ quản lý

8


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Phát triển giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan
trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, là điều kiện phát huy nguồn lực con người.
Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lý là lực
lượng nồng cốt có vai trò quan trọng.
Chỉ thị 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung Ương Đảng về xây dựng
nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đã nêu: “Mục tiêu là xây
dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ
về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất,
lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo, thông qua việc quản lý, phát triển đúng định
hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực,
đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước”[10].
Hoạt động trung tâm của nhà trường là dạy và học, nhà giáo là lực lượng trực tiếp
thực hiện chương trình của cấp học nhằm phát triển toàn diện cho học sinh, chất lượng giáo
dục của nhà trường trực tiếp do đội ngũ giáo viên quyết định, do đó phát triển đội ngũ giáo
viên vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển nhà trường. Để nâng cao chất lượng giáo
dục cần phải quan tâm đến hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên. Do
đó thực hiện tốt hoạt động bồi dưỡng giáo viên là việc làm hết sức cần thiết.
Năm học 2011-2012, công tác giáo dục và đào tạo của huyện Tân Uyên có nhiều
bước chuyển biến tích cực do có điều kiện thuận lợi cơ bản. Ngành giáo dục đào tạo huyện
nhận được nhiều sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của các cấp lãnh đạo, hệ thống trường lớp
công lập tiếp tục ổn định và phát triển, cơ sở vật chất các trường tiếp tục được xây mới và
mở rộng thêm trong năm đáp ứng được yêu cầu phát triển giáo dục của huyện theo hướng

quan, đồng thời nâng cao chất lượng hiệu quả bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn và nghiên cứu đề tài “Xây dựng quy
trình quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại các trường THCS huyện Tân Uyên, tỉnh
Bình Dương”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên và
quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại các trường THCS huyện Tân Uyên, đề tài đề xuất
xây dựng quy trình quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao chất lượng bồi
dưỡng giáo viên tại các Trường THCS huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu

10


Hoạt động bồi dưỡng giáo viên và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại các
Trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quy trình quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại các Trường THCS huyện Tân
Uyên, tỉnh Bình Dương.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại các trường THCS huyện Tân
Uyên, tỉnh Bình Dương đã đạt được một số kết quả tích cực trong việc xây dựng kế hoạch,
tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra giám sát nhưng vẫn còn mang nặng tính hình thức và chưa thực
hiện theo quy trình quản lý cụ thể.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về hoạt động bồi dưỡng giáo viên và quản lý hoạt động bồi
dưỡng giáo viên trường THCS.
- Khảo sát thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên và quản lý hoạt động bồi dưỡng
giáo viên tại các trường THCS huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương.

cứu sẽ phát hiện ra những yếu tố mang tính bản chất, tính quy luật của sự vận động và phát
triển đội ngũ giáo viên trường THCS huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương.
* Tiếp cận quan điểm lịch sử - logic: Xem xét đối tượng trong một quá trình phát
triển lâu dài của nó, từ quá khứ đến hiện tại, từ đó nhằm phát hiện ra những mối liên hệ đặc
trưng về quá khứ, hiện tại, tương lai của đối tượng thông qua những phép suy luận biện
chứng logic.
* Tiếp cận quan điểm thực tiễn: Cơ sở lý luận phải được minh chứng và hoàn chỉnh
thông qua các sự kiện và hoạt động thực tiễn, do đó việc khảo sát thực trạng là hết sức cần
thiết. Qua khảo sát sẽ phát hiện những mặt tích cực, mặt hạn chế của hoạt động bồi dưỡng
giáo viên và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên và nguyên nhân của nó để từ đó đề ra
quy trình quản lý nhằm cải thiện thực trạng đáp ứng được yêu cầu quản lý trong giai đoạn
hiện nay.
7.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
7.2.1- Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, hệ thống hóa các tài liệu, các văn bản quy định và những thông tin thu thập
được trong quá trình nghiên cứu.
7.2.2- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
* Phương pháp chủ yếu là điều tra bằng bảng hỏi: Nhằm thu thập các thông tin cần
thiết về đối tượng khảo sát. Đề tài khảo sát trên 2 đối tượng: Cán bộ quản lý (HT, PHT) và
giáo viên (TT/TP CM và GV dạy bộ môn).
* Các phương pháp bổ trợ:
- Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi một số cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán, chuyên
viên của Phòng Giáo dục & Đào tạo.

12


- Phương pháp nghiên cứu hồ sơ: Nhằm thu thập hồ sơ quản lý hoạt động bồi dưỡng
giáo viên tại các trường THCS trên địa bàn huyện Tân Uyên.
7.2.3- Phương pháp thống kê toán học



Chương 3. Quy trình quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại trường THCS
huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương
3.1. Cơ sở thực hiện hoạt động bồi dưỡng giáo viên
3.2. Kết quả xây dựng quy trình quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên
3.3. Hoàn chỉnh việc xây dựng quy trình quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên.
3.4. Sơ đồ quy trình quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên.
Kết luận Chương 3

14


Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI
DƯỠNG GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề trên thế giới
Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi hoạt động bồi dưỡng giáo viên là vấn đề
phát triển cơ bản trong phát triển giáo dục. Việc tạo mọi điều kiện thuận lợi để mọi người có
cơ hội học tập suốt đời, học tập thường xuyên để kịp thời bổ sung kiến thức và đổi mới
phương pháp dạy học phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội là phương châm hành động
của các cấp quản lý giáo dục. Sau đây là hoạt động bồi dưỡng giáo viên một số nước trên
thế giới:
Ở Hàn Quốc, công tác bồi dưỡng GV là bắt buộc. Việc bồi dưỡng GV đương nhiệm
là nhằm trang bị cho GV lý luận và phương pháp luận về giáo dục để nâng cao khả năng và
hiệu quả giảng dạy trong lớp học. Các chương trình bồi dưỡng được thiết kế riêng cho từng
đối tượng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên, cán bộ thư viện, giáo viên điều dưỡng ...
Bồi dưỡng giáo viên thường có 2 loại đó là bồi dưỡng lấy chứng chỉ và bồi dưỡng nâng cao
nghiệp vụ. Mỗi chương trình bồi dưỡng thường kéo dài 30 ngày (180 giờ) hoặc lâu hơn.
Những người thiết kế chương trình này sẽ quyết định nội dung và thời gian cho mỗi khóa

củng cố việc bồi dưỡng tại chức cho giáo viên; 4/. Nâng cao nhận thức của nhân dân về vai
trò, tầm quan trọng của nghề dạy học và vị thế của giáo viên trong xã hội [17].
1.1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ở Việt Nam
Tục ngữ Việt Nam ta có câu “Không thầy đố mày làm nên”. Trong lịch sử phát triển
của xã hội, vai trò người thầy giáo được ghi nhận như một công đức lớn.
Sự phát triển của giáo dục đòi hỏi ở người thầy phải được học tập, được bồi dưỡng
thường xuyên và nhận thức sâu sắc rằng muốn cống hiến nhiều hơn cho giáo dục, cho xã hội
thì phải biết tích luỹ tri thức, muốn tích luỹ tri thức thì phải thường xuyên rèn luyện, bồi
dưỡng và học tập suốt đời.
Trong suốt các giai đoạn phát triển kinh tế xã hội của nước ta, vấn đề bồi dưỡng cán
bộ luôn luôn được chú trọng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng
cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết ” ngay sau Cách mạng tháng tám năm
1945, người đã quan tâm xây dựng một nền giáo dục toàn dân, chú trọng xây dựng đội ngũ
giáo viên, từng bước đủ về số lượng và đảm bảo chất lượng để phục vụ sự nghiệp giáo dục,
sự nghiệp cách mạng của Đảng.
Luật Giáo dục năm 2005 quy định sự hoạt động thống nhất, toàn diện trong hệ thống
giáo dục quốc dân Việt Nam, nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về giáo dục. Đối
với các trường THCS, “Điều lệ trường THCS” là cẩm nang trong việc chỉ đạo thực hiện
mục tiêu giáo dục và định hướng cho việc xây dựng đội ngũ giáo viên THCS theo phương

16


châm đào tạo kết hợp với sử dụng, bồi dưỡng giáo viên trên cơ sở đề cao việc tự bồi dưỡng
và tự học của giáo viên.
Chỉ thị 40/CT-TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư về việc xây dựng, nâng cao chất
lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được ban hành đã định hướng và tạo
hành lang pháp lý cho việc xây dựng, bồi dưỡng giáo viên theo hướng chuẩn hoá, đồng bộ
và từng bước hiện đại hoá đặt ra những yêu cầu mới vừa cấp bách, vừa lâu dài.
Ngày 22 tháng 10 năm 2009 Bộ Giáo dục & Đào tạo đã ban hành thông tư số

với lịch sử phát triển của loài người. Từ khi có sự phân công lao động trong xã hội đã xuất
hiện một dạng lao động đặc biệt, đó là tổ chức, điều khiển các hoạt động lao động theo
những yêu cầu nhất định, dạng lao động mang tính đặc thù đó còn được gọi là hoạt động
quản lý.
Theo tác giả Trần Kiểm “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng
của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (đối tượng quản
lý) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế, bằng một hệ thống các luật lệ, các chính
sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các giải pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và
điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [20, tr7]
Tác giả Trần Kiểm còn cho rằng “Quản lý là những tác động có định hướng, có kế
hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức,
nhằm đạt mục đích nhất định” [21,tr 7]
Qua hai khái niệm được diễn đạt như trên, cho thấy điểm chung của quản lý mà mà
tác giả Trần Kiểm đã đề cập là:
Quản lý là thực hiện những tác động hướng đích từ chủ thể đến đối tượng, yếu tố con
người, trong đó người quản lý và những người bị quản lý giữ vai trò trung tâm trong hoạt
động quản lý.
Quản lý không chỉ thể hiện ý chí của chủ thể mà còn là sự nhận thức và thực hiện hoạt
động theo quy luật khách quan, lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội
loài người tồn tại, vận hành và phát triển.
Từ những điểm chung nêu trên, có thể hiểu: Quản lý là sự tác động hợp quy luật của
chủ thể quản lý đến khách thể quản lý bằng tổ hợp những cách thức, những phương pháp
nhằm khai thác và sử dụng tối đa các tiềm năng, các cơ hội của cá nhân cũng như của tổ
chức để đạt được mục tiêu đề ra.
1.2.2. Quản lý Giáo dục
1.2.2.1. Khái niệm
Quản lý giáo dục là sự vận dụng một cách cụ thể các nguyên lý của quản lý nói chung
vào lĩnh vực giáo dục. Tuy nhiên cần làm rõ nội hàm khái niệm để từ cơ sở lý thuyết đó
giúp xác định nội dung và các biện pháp quản lý trong công tác quản lý nhà trường.


Là quá trình thiết lập các mục tiêu của hệ thống các hoạt động và điều kiện đảm bảo
thực hiện được các mục tiêu đó. Kế hoạch là nền tảng của quản lý, lập kế hoạch bao gồm:
Xác định chức năng, nhiệm vụ và các công việc của đơn vị, dự báo, đánh giá triển vọng đề
ra mục tiêu, chương trình xác định tiến độ, xác định ngân sách, xây dựng các nguyên tắc
tiêu chuẩn xây dựng các thể thức thực hiện.

19


+ Tổ chức:
Tổ chức là một thuật ngữ có nhiều ý nghĩa khác nhau. Với ý nghĩa là một chức năng
quản lý, tổ chức là việc người quản lý phân phối và sắp xếp các nguồn lực, vật lực theo
những cách nhất định để đảm bảo thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra. Mục tiêu của chức năng
tổ chức là tạo nên một môi trường nội bộ thuận lợi cho mỗi cá nhân, mỗi bộ phận phát huy
được năng lực và nhiệt tình của mình để đóng góp tốt nhất vào việc hoàn thành mục tiêu
chung của tổ chức.
Nhằm thực hiện kế hoạch đã đề ra thì chức năng tổ chức phải được tiến hành sau khi
xây dựng kế hoạch, tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các bộ
phận trong một tổ chức nhằm thực hiện thành công kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể
của tổ chức. Người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực nếu tổ chức có
hiệu quả. Nội dung chủ yếu của tổ chức là: Xây dựng cơ cấu tổ chức, xác định nhiệm vụ,
quyền hạn của từng thành viên, từng bộ phận.
Sau khi xây dựng kế hoạch, cơ cấu bộ máy đã được hình thành, nhân sự đã được sắp
xếp, thì phải có lãnh đạo điều khiển. Đó là quá trình tập hợp, liên kết các thành viên trong tổ
chức, theo dõi các hoạt động, hướng dẫn chỉ đạo để đạt được hiệu quả cao, khuyến khích
GV tích cực học tập nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.
+ Chỉ đạo:
Đây là chức năng thể hiện năng lực của người quản lý. Sau khi hoạch định kế hoạch
và sắp xếp tổ chức, người cán bộ quản lý phải điều khiển cho hệ thống hoạt động nhằm thực
hiện mục tiêu đã đề ra.

trọng, nó được coi như "mạch máu" của hoạt động QLGD, thông tin như một chức năng
trung tâm liên quan đến các chức năng quản lý khác, nếu thiếu hoặc sai lệch thông tin thì
công tác quản lý gặp nhiều khó khăn, tạo lên những quyết định sai lầm, khiến công tác quản
lý kém hiệu quả hoặc thất bại. Chính vì vậy thông tin vừa là điều kiện vừa là phương tiện
tổng hợp các chức năng trên. [25]
Tóm lại, mỗi chức năng đảm nhận vị trí, vai trò nhất định, song các chức năng này có
mối quan hệ qua lại mật thiết với nhau. Điều này đòi hỏi nhà quản lý phải biết quan tâm coi
trọng đến các chức năng trong quản lý, có như vậy mới chỉ đạo thực hiện đạt được mục tiêu
đề ra.
1.2.3. Quản lý nhà trường
1.2.3.1. Khái niệm
Quản lý nhà trường là một bộ phận trong quản lý giáo dục. Nhà trường (cơ sở giáo
dục) chính là nơi tiến hành các quá trình giáo dục tổng thể, có nhiệm vụ trang bị kiến thức
cho một nhóm dân cư nhất định, thực hiện tối đa một quy luật tiến bộ xã hội. Trường học là
tổ chức giáo dục trực tiếp làm công tác giáo dục & đào tạo thế hệ đang lớn dần lên. Nó là tế

21


bào cơ sở, chủ chốt vừa là quản lý nhà nước, lại vừa là một hệ thống độc lập, tự quản của xã
hội. Do đó, quản lý trường học vừa có tính nhà nước, vừa có tính xã hội.
Trong thời đại hiện nay, nhà trường được thừa nhận rộng rãi như một thiết chế chuyên
biệt của xã hội để giáo dục & đào tạo thế hệ trẻ thành những người có tri thức, sức khoẻ,
phẩm chất chung của hệ thống giáo dục. Từ đó ta thấy: Giáo dục nhà trường giữ vai trò
trọng yếu tạo ra sức lao động mới cho xã hội, đặc biệt là đòi hỏi hàm lượng chất xám trong
lao động ngày càng cao.
Theo quan điểm của tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng “Quản lý nhà trường là thực
hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành
giáo dục, thế hệ trẻ và từng học sinh” [19, tr34].

có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp
ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp” [18].
Bồi dưỡng theo nghĩa rộng là quá trình giáo dục đào tạo nhằm hình thành nhân cách
và những phẩm chất riêng biệt của nhân cách theo định hướng mục đích đã chọn. Theo
nghĩa hẹp là trang bị thêm kiến thức kỹ năng nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng
lực hoạt động trong lĩnh vực cụ thể [13].
Từ quan niệm trên, ta thấy:
- Chủ thể bồi dưỡng là những người đã được đào tạo và có trình độ chuyên môn
nhất định.
- Bồi dưỡng thực chất là quá trình bổ sung tri thức, kỹ năng để nâng cao trình độ
trong lĩnh vực hoạt động chuyên môn nào đó nhằm đáp ứng yêu cầu mới của chuyên môn
nghiệp vụ.
- Mục đích bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực chuyên môn để người
lao động có cơ hội củng cố, mở mang nâng cao hệ thống kiến thức, kỹ năng chuyên môn
nghiệp vụ có sẵn nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc đang làm.
Bồi dưỡng thực chất là bổ sung, bồi đắp những thiếu hụt về tri thức, cập nhật cái mới
trên cơ sở “nuôi dưỡng” những cái đã có để mở mang, làm cho chúng phát triển thêm, có
giá trị làm tăng hệ thống những tri thức, kỹ năng, nghiệp vụ, làm giàu vốn hiểu biết, nâng
cao hiệu quả lao động. Chính vì thế bồi dưỡng còn được gọi là đào tạo lại.
Theo xu hướng phát triển giáo dục là: “Giáo dục thường xuyên, học tập suốt đời” thì
việc đào tạo, bồi dưỡng và đào tạo lại là quá trình thống nhất. Bồi dưỡng và đào tạo là sự
tiếp nối quá trình đào tạo. Bồi dưỡng và đào tạo lại tạo ra tiền đề về tiêu chuẩn cho quá trình
đào tạo chính quy ở bậc cao hơn về trình độ chuyên môn trong lĩnh vực cụ thể.
1.2.5. Bồi dưỡng giáo viên
Theo tác giả Nguyễn Minh Đường “Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiến
thức và kỹ năng còn thiếu hoặc đã lạc lậu trong một cấp học, bậc học và thường xác nhận
bằng một chứng chỉ”.

23


nước.

24


1.3. Một số vấn đề lý luận về hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường THCS
1.3.1. Những yêu cầu đối với người giáo viên THCS trong giai đoạn hiện nay
* Yêu cầu về mặt phẩm chất đạo đức:
Đã là nhà giáo thì ở bất cứ lĩnh vực nào cũng cần phải có những phẩm chất tốt, nhưng
không có lĩnh vực nào mà phẩm chất của người lao động lại ảnh hưởng sâu sắc đến quần
chúng nhân dân như người giáo viên. Do đó phẩm chất của người dạy vừa là điều kiện, vừa
là phương tiện để giáo dục người học. Phẩm chất người giáo viên được thể hiện ở các mặt:
- Có niềm tin cách mạng: Niềm tin cách mạng là cơ sở để nhà giáo gắn bó cuộc đời
mình với sự nghiệp cách mạng, của dân tộc, với sự nghiệp giáo dục là bồi dưỡng thế hệ cách
mạng cho đời sau.
- Có lý tưởng nghề nghiệp: Lý tưởng nghề nghiệp biểu hiện bằng lòng say mê nghề
nghiệp, lương tâm nghề nghiệp, lòng tận tuỵ hy sinh vì công việc, tác phong làm việc cần
cù, có tinh thần trách nhiệm cao.
- Có niềm tin sư phạm: Tin vào bản chất tốt đẹp của con người, tin vào khả năng giáo
dục, tin tưởng và tôn trọng nhân cách của người học.
- Có lòng yêu nghề, yêu người: Lòng yêu nghề, yêu người gắn bó chặt chẽ với nhau,
yêu người bao nhiêu, yêu nghề bấy nhiêu, có yêu người mới có cơ sở để yêu nghề.
- Có tình cảm trong sáng và cao thượng: Tình cảm này thể hiện ở lòng yêu nghề, yêu
trẻ, hứng thú và nhu cầu làm việc với người học. Ngoài ra người giáo viên cần có lòng nhân
đạo, thái độ công bằng, thái độ chính trực, giản dị khiêm tốn, biết tự kiềm chế, kiên trì, tự
tin [23].
Phẩm chất người giáo viên THCS cũng được thể hiện trong quy định Chuẩn nghề
nghiệp giáo viên THCS, THPT, tại điều 4 chương 2 thông tư 30/2009/TT-BGDĐT gồm 5
tiêu chí
* Tiêu chí 1: Phẩm chất chính trị