THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

LỜI MỞ ĐẦU

OBO
OKS
.CO
M

Gần bảy thập kỷ vừa qua, dân tộc ta ñã vượt qua một chặng
ñường ñấu tranh cực kỳ khó khăn, gian khổ, giành ñược những
thắng lợi vẻ vang. Từ thân phận người dân mất nước, nhân dân ta
ñã anh dũng vùng lên, lần lượt ñánh bại sự xâm lược của nhiều ñế
quốc lớn mạnh, ñưa ñất nước ta bước vào kỷ nguyên mới – kỷ
nguyên ñộc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội. Lực lượng
lãnh ñạo nhân dân ta dành ñược những thắng lợi vĩ ñại ñó là Đảng
Cộng sản Việt Nam.

Nhìn lại quá trình lịch sử của Cách mạng Việt Nam chúng ta
thấy Đảng Cộng sản Việt Nam ñã thể hiện vai trò lãnh ñạo, tinh
thần phụ trách trước giai cấp và dân tộc khi thắng lợi cũng như lúc
khó khăn, khi thành công cũng như lúc sai lầm, khuyết ñiểm. Đảng
Cộng sản Việt Nam ra ñời là một ñiều tát yếu khách quan của cuộc
ñấu tranh giải phóng giai cấp và giải phóng dân tộc ở Việt Nam
trong thời ñại mới; là kết quả của một quá trình lựa chọn con
ñường cứu nước, tích cực chuẩn bị về tư tưởng , chính trị và tổ
chức của một tập thể cách mạng; là một sự sàng lọc và lựa chọn

KI L


Phần I: Khái quát về xã hội Việt Nam trước khi Đảng Cộng sản Việt
Nam ra ñời

Phần II: Phong trào ñấu tranh của nhân dân ta trước khi Đảng ra
ñời.

Phần III: Qúa trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

KI L

Phần IV: Kết luận.

2



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

PHẦN I
KHÁI QT XÃ HỘI VIỆT NAM TRƯỚC KHI ĐẢNG CỘNG

OBO
OKS
.CO
M

SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI
Vào đầu thế kỷ XIX, tình hình thế giới có nhiều biến động,
bức tranh phân chia thế giới của chủ nghĩa đế quốc ngày càng được
phác hoạ cơ bản và rõ nét. Sự áp bức và xu hướng thơn tính dân

mọi lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế đến văn hố tư tưởng chúng đều

OBO
OKS
.CO
M

tìm mọi cách kìm hãm sự phát triển của dân tộc ta.
1. Tình hình chính trị

Thực dân Pháp ra sức thi hành chính sách “chia để trị”; chúng
trực tiếp nắm giữ các chức vụ chủ chốt trong bộ máy nhà nước,
bên cạnh đó là một hệ thống chính quyền tay sai bù nhìn người
Việt: chúng lập ra những đội qn thuộc địa người ngoại quốc và
những đội lính cơ giới người Việt, những tồ án Tây và tồ án
Nam, nhiều nhà tù để đàn áp các cuộc nổi dậy. Chúng thi hành
chính sách cai trị chun chế, thực hiện chính sách đàn áp, khủng
bố hết sức dã man, tàn bạo, chia rẽ dân tộc tơn giáo….làm cho
nhân dân mất hết quyền độc lập, quyền tự do dân chủ; mọi phong
trào đấu tranh của nhân dân đều bị chúng đàn áp dã man.
2. Tình hình kinh tế

Trong thời kỳ này thực dân Pháp đã khơng từ một thủ đoạn nào
để bóc lột nhân dân ta, thu lợi nhuận tối đa, thẳng tay cướp đoạt và
bần cùng hố nơng dân, chiếm đoạt tài ngun thiên nhiên, nắm
các mạch máu kinh tế ở Việt Nam, nắm độc quyền trong cơng

KI L

nghiệp khai lhống và cơng nghiệp chế rượu, kìm hãm cơng

Chúng còn duy trì lối bóc lột phong kiến, kết hợp với lối cướp bóc
của đế quốc (đây là đặc điểm của phương pháp bóc lột thuộc địa),
làm nơng dân phá sản, kìm hãm sản xuất.

Vì muốn biến Việt Nam thành thị trường tiêu thụ hàng cơng
nghiệp ế thừa của Pháp, nên chúng đã ra sức kìm hãm sự phát triển
của cơng nghiệp nước ta. Do sự kìm hãm đó nên cơng nghiệp Việt
Nam rất nhỏ bé,q quặt. Điều đó thể hiện rõ rệt ở chỗ trong hoạt

KI L

động cơng nghiệp, thực dân Pháp chỉ chú trọng vào việc khai thác
mỏ mà khơng hề quan tâm đến những ngành nghề khác. Khơng chỉ
trên lĩnh vực cơng nghiệp mà trên tất cả mọi phương diện kinh tế,
thực dân Pháp đều tìm mọi cách đưa nước ta vào trong quỹ đạo
phát triển của Chủ nghĩa tư bản theo kiểu thực dân và biến chuyển
theo q trình ấy.

5



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

3. Tình hình văn hố - xã hội
Từ khi thực dân Pháp sang xâm lược nước ta, chúng thực hiện

OBO
OKS
.CO


THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

PHN II
PHONG TRO U TRANH CA NHN DN TA TRC

OBO
OKS
.CO
M

KHI NG RA I
Trong quỏ trỡnh ủu tranh dng nc v gi nc lõu di gian
kh ỏc lit, dõn tc ta sm hỡnh thnh truyn thng yờu nc nng
nn, tinh thn ủu tranh anh dng kiờn cng bt khut. Ngay t
khi thc dõn Phỏp xõm lc, nhõn dõn ta ủó liờn tip ủng lờn
chng li chỳng. khp ni trong nc, nhõn dõn ta ủó tham gia
ủu tranh di ngn c cu cỏc s phu yờu nc ủng thi theo
nhiu khuynh hng khỏc nhau. T nhng phong tro t phỏt ủn
nhng phong tro cú t chc, lónh ủo, cỏc phong tro din ra ngy
cng mt hon thin hn. Tuy rng cỏc phong tro ủu b ủn ỏp dó
man nờn ủó b tht bi nhng tt c nhng cuc khi ngha ủú ủó
ủ li ting vang ln, gõy cho ủch ni hoang mang lo s.
1. Phong tro Cn Vng

Sau khi thc dõn Phỏp cn bn hon thnh cuc xõm lc Vit
Nam vi ho c 1884, cuc ủu tranh ca nhõn dõn Vit Nam
chng xõm lc ủó chuyn qua mt giai ủon mi. M ủu l cuc

KI L

tẻ, thiếu sự chỉ huy thống nhất.

2. Phong trào dân tộc - dân chủ của tầng lớp sĩ phu u nước.
2.1

Sự chuyển biến của xã hội Việt Nam và những ảnh

hưởng của tác động bên ngồi.

Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam có nhiều
chuyển biến, trước những chính sách cai trị của thực dân Pháp, cơ
cấu xã hội truền thống Vệt Nam biến đổi. Giai cấp cơng nhân Việt
Nam (chủ yếu là trong các cơng trường và hầm mỏ) hình thành. ở

KI L

đơ thị xuất hiện một tầng lớp cơng thương và tiểu tư sản thành thị.
Tầng lớp sĩ phu nho học bên cạch đọc các kinh sách nho giáo, các
nho sĩ này cũng đã đọc ngững cuốn sách mới của các tác giả châu
Âu và Trung Quốc. Vì vậy phong trào cải cách chính trị – văn hố
ở Trung Quốc, cùng với những tư tưởng cách mạng Pháp được
dịch qua chữ Hán đã tác động vào Việt Nam. Giới sĩ phu lúc này

8



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

thấy ñược thế suy tàn của các chế ñộ phong kiến châu á và sự cần

ñộc lập dân tộc, xây dựng nền chế ñộ chính trị dựa vào dân. Ông
ñã lập hội Duy Tân, vượt biển sang Nhật mưu cầu ngoại viên, tổ
chức phong trào Đông Du ñưa các thanh thiếu niên Việt Nam sang
học ở Nhật ñể chuẩn bị lực lượng chống Pháp và dùng văn thơ yêu

9



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

nước ñể thức tỉnh quốc dân . Cuộc vận ñộng Đông du chỉ diễn ra
ñược mấy năm và ñã bị thực dân Pháp bóp chết . Những du học

OBO
OKS
.CO
M

sinh Việt Nam bị trục xuất ra khỏi Nhật và cả cụ Phan cũng phải
rời khỏi ñất nước này.Sau cách mạng Tân Hợi, ông lưu lạc ở Trung
Quốc, lại lập ra tổ chức Việt Nam Quang Phục hội, chuẩn bị ñưa
quân về nước khỏi nghĩa, nhưng cũng không tránh khỏi bị thât
bại.Phan Bội Châu là một người anh hùng ñầy nhiệt huyết nhưng
không gặp thời thế.

Phan Châu Trinh gần ñồng thời với Phan Bội Châu, là một sĩ
phu ở Quảng Nam ñã giương cao ngọn cờ dân chủ, cải cách xã hội.
Ông ñã từng bôn ba ở nhiều nước, sớm tiếp thu những tư tưởng
tiến bộ, chủ trương cứu nước bằng phương pháp nâng cao dân trí,

M

Tõn hụ ho ủi sng mi, mt phong tro chng su thu ca nụng
dõn ủó lan rng ra nhiu tnh. Hng ngn nụng dõn ni dy biu
tỡnh, bao võy huyn l ủũi gim su thu. ỏng chỳ ý l khi ngha
ca nụng dõn Yờn Th ca Hong Hoa Thỏm, h ủó liờn lc vi t
chc yờu nc ca Phan Bi Chõu trong mt k hoch tn cụng
vo H Ni.

Giai cp cụng nhõn Vit Nam tuy mi ra ủi, s lng cũn ớt
nhng bc ủu ủó tham gia ủu tranh, ủin hỡnh cú nhng cuc
bói cụng bo ủng ca cụng nhõn cỏc cụng trng ủng st(Yờn
Bỏi), hc sinh trng Bỏch Ngh (Si Gũn) v mt s cụng nhõn
tu bin. Ngoi ra cũn cú nhng cuc bo ủng khi ngha chng
Phỏp ca dõn tc ớt ngi.

Ngoi tng lp s phu v qun chỳng cụng nụng, ủu th k XX
cũn cú mt lc lng xó h mi tham gia phong tro ủu tranh
chng Phỏp. ú l cỏc binh lớnh ngi Vit trong quõn ủi Phỏp.
Do thc hin chớnh sỏch dựng ngi Vit ủ tr ngi Vit nờn qua
nhng cuc cn quột nhng binh lớnh Vit ủó thy ủc tn mt

KI L

nhnh ti ỏc ca gic, lũng cm thự gic ủc khi dy. Hn na
do s ủi x ca thc dõn Phỏp ủi vi h l khinh mit, bc ủói
nờn ủó dn ti vic h ni dy bo ủng khi ngha.
Nhng phong tro dõn tc dõn ch chng Phỏp Vit Nam
ủu th k XX do nhng s phu yờu nc tin b lónh ủo, ủc
ủụng ủo cỏc tng lp nhõn dõn hng ng tham gia, tuy khụng

M

QÚA TRÌNH THÀNH LẬP ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Từ ñầu thế kỷ XX trở ñi, song song với sự phát triển của
phong trào yêu nước và dân chủ theo kiểu tư sản, phong trào công
nhân chống lại chế ñộ bọc lột của bọn ñịa chủ và thực dân Pháp ñã
lần lượt diễn ra bằng nhiều hình thức khác nhau, ñặc biệt là những
hình thức ñấu tranh ñặc thù của giai cấp mình như bãi công, biểu
tình. Tuy nhiên trong ñiều kiện lịch sử lúc bấy giờ, do nhiều
nguyên nhân những phong trào này cuối cùng ñều không thành
công. Nhưng nguyên nhân cơ bản ñó lá những người yêu nước
ñương thời chưa tìm ñược con ñường cứu nước ñúng ñắn phản ánh
ñúng nhu cầu phát triển của xã hộ Việt Nam. Cách mạng nước ta
ñang ñướng trước cuộc khủng hoảng về ñường lối.
1. Nguyễn Aí Quốc ra ñi tìm ñường cứu nước

Giữa lúc cách mạng Việt Nam ñang trong ñêm tối chưa tìm
ñược lối ra, Nguyễn Ái Quốc với tên gọi Nguyễn Tất Thành ñã rời
Tổ quốc từ tháng 6 năm 1911 ñi sang phương Tây, nơi mà Người
cho là có tư tưởng tự do, ñan chủ và khoa học kỹ thuật phát triển

KI L

ñể xem họ làm như thế nào, học tập họ rồi trở về giúp ñồng bào
mình cởi bỏ xiềng xích nô lệ. Trên con ñường bôn ba khắp năm
châu, bốn bể, vừa lao ñộng, vừa quan sát, nghiên cứu lý luận và
kinh nghiệm các cuộc cách mạng tư sản ñiển hình trên thế giới như
cách mạng Mỹ và cách mạng Pháp Đòng thời Người tìm mọi cách
tham dự tất cả các cuộc mít tinh, hội họp do Đảng xã hội Pháp –


ho bỡnh. Gii cm quyn cỏc cng quc thng trn mun tng
kt chin tranh cng nhanh cng tt, hay núi cỏch khỏc mun giu

KI L

lờn bang cỏch búc lt cỏc nc bi trn. Nguyn i Quc ủó gi
ủộn hi ngh mt bn ti liu cú tờn l Bn yờu sỏch ca nhõn dõn
An Nam ủũi chớnh ph Phỏp cụng nhn cỏc quyn t do dõn ch
v bỡnh ủng ca nhõn dõn Vit Nam. Bn yờu sỏch ủú khụng ủc
hi ngh quan tõm ủn. T thc t ủú ngi ra mt kt lun quan
trng : t do bỡnh ủng bỏc ỏinhng ch tt ủp ủú chng qua

14



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

chỉ là màn khói để giai cấp tư sản che đậy những tội ác của chúng.
Những bản tun ngơn mà bọn đế quốc tung ra bừa bãi trong

OBO
OKS
.CO
M

những năm chiến tranh để làm bia đỡ đạn cho chúng hố ra chỉ là
một trò bịp bợm. Chẳng bao giờ cầu xin được cơng lý ở bọn đế
quốc. Vậy thì lối thốt ở đâu ? Chỉ ở trong đấu tranh, đấu tranh
một mất, một còn. Để giải phóng mình nhân dân các dân tộc thuộc

Lờ-nin m Nguyn i Quc ủc lm quen. Ngi ủc ủi ủc li

OBO
OKS
.CO
M

mt s cõu, c gng hiu sõu hn na bn cht nhng t tng ca
Lờ-nin v Ngi rng rng nc mt, hõn hoan vụ cựng. Ngi
núi to lờn nh ủang ủng trc qun chỳng ủụng ủo: Hi ủng
bo b ủo ủy ủau kh ! õy l cỏi cn thit cho chỳng ta, ủõy l
con ủng gii phúng chỳng ta. Bn ủ cng ủú ủó ch rừ cho
Ngi Mun cu nc v gii phúng dõn tc khụng cú con
ủng no khc l con ủng cỏch mng vụ sn. T ủõy, Ngi
dt khoỏt ủi theo con ủng cỏch mng ca Lờ-nin, con ủng
cỏch mng thỏng Mi Nga v ủi. õy l bc ngot t ch ngha
yờu nc ủn vi ch ngha cng sn, t mt chin s gii phúng
dõn tc tr thnh mt chin s cng sn quc t ca Ngi. S kin
ủú cng ủỏnh du bc ngot m ủng thng li cho s nghip
gii phúng dõn tc ca Vit Nam. Nguyn i Quc l ngi Vit
Nam ủu tiờn tip thu sỏng to Ch ngha Mỏc-Lờnin, tỡm ra con
ủng ủỳng ủỏn gii phúng dõn tc.

2. Con ủng "cỏch mnh Nguyn ỏi Quc.

Sau khi tr thnh ngi chin s Cng sn, Nguyn ỏi Quc ủó

KI L

tham gia hot ủng trong phong tro cng sn v cụng nhõn quc

Trc ht phi cú ng cỏch mnh ủ trong thỡ vn ủng v t
chc dõn chỳng, ngoi thf liờn lc vi dõn tc b ỏp bc v vụ sn
giai cp mi ni. ng cú vng, cỏch mng mi thnh cụng, cng
nh ngi cm lỏi cú vng thuyn mi chy. ng cú vng thỡ
phi cú ch ngha lm nng ct, trong ng ai cng phi hiu, ai
cng phi tuõn theo ch ngha õýy. ng m khụng cú ch ngha
cng nh ngi khụng cú trớ khụn. tu khụng cú bn ch nam.

KI L

Nguyn ỏi Quc ủó trỡnh by mt cỏch \sỏng to nhng nguyờn lý
c bn ca hc thuyt Lờ- nin ỏp dng vo nhng ủiu kin c th
ca nc Vit Nam thuc ủa. Nguyn ỏi Quc ch ra rng Vit
Nam ủang ủng ngng ca cỏch mng gii phúng dõn tc. Cuc
cỏch mng ny phi l mt giai ủon chuyn tip ủ ủa ủt nc
tin lờn ch ngha xó hi, b qua giai ủon phỏt trin t bn ch

17



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

nghĩa. Nhiệm vụ chủ yếu của Đảng Cộng sản Việt Nam sau này là
lãnh ñạo nhân dân ñấu tranh chống bọn thực dân và Đảng phải kết

OBO
OKS
.CO
M




THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

cỏch mng hng ủo phong tro gii phúng dõn tc v cỏc t
chc chớnh tr theo khuynh hng cỏch mng vụ sn, dn ủn s ra
sn Vit Nam.

OBO
OKS
.CO
M

ủi cỏc t chc cng sn Vit Nam hỡnh thnh nờn ng Cng
3. S ra ủi ca ng Cng sn Vit Nam

Ch ngha Mỏc-Lờnin, ti liu tuyờn truyn ca Nguyn Aớ
Quc ủc giai cp cụng nhõn v nhõn dõn Vit Nam ủún nhn
nh ngi ủi ủng ủang khỏt m cũ nc ung, ủang ủúi m cú
cm n. Nú lụi cun nhng ngi yờu nc Vit Nam ủi theo con
ủng cỏch mng vụ sn, lm dy lờn phong cao tro ủu tranh
mnh m, sụi ni khp c nc, trong ủú giai cp cụng nhõn tr
thnh mt lc lng chớnh tr ủc lp. Phong tro ủu tranh ca
giai cp cụng nhõn v nhiu tng lp nhõn dõn phỏt trin mnh m,
ý thc giỏc ng chớnh tr ca cụng nhõn ngỏy cng cao. Nhng
nhúm cng sn bớ mt ủó bt ủu xut hin trong cỏc xớ nghip
cụng nghip cỏc thnh ph ln ủũi hi phi cú t chc ng
chớnh tr lónh ủo.


tổ chức Cộng sản thành Đảng Cộng sản duy nhất ở Việt Nam.
Hội nghị hợp nhất ba tổ chức Cộng sản họp tại Cửu Long
(Hương Cảng, Trung Quốc) từ ngày 3 ñến 7 tháng 2 năm 1930 ñã
nhất trí thành lập Đảng duy nhất , lấy tên là Đảng Cộng sản Vệt
Nam. Các ñại biểu tán thành chánh cương vắn tắt, sách lược vắn
tắt, chương trình tóm tắt, Điều lệ tóm tắt của Đảng, Điều lệ tóm tắt
của các hội quần chúng, vạch kế hoạch thành lập Ban Chấp hành
Trung ương lâm thời…

Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt do Nguyễn Ái Quốc soạn
thảo là cương lĩnh cách mạng ñầu tiên của Đảng Cộng sản Việt
Nam, ñó là một cương lĩnh cách mạng giải phóng dân tộc ñúng ñắn
và sáng tạo, phù hợp với xu thế phát triển của thời ñại mới, nhuẫn
nhuyễn về quan ñiểm giai cấp, thấm ñượm tinh thần dân tộc. Độc

KI L

lập tự do gắn liền với ñịnh hướng tiến lên chủ nghĩa xã hội là tư
tưởng cốt lõi của cương lĩnh này. Đảng lấy lý tưởng chủ nghĩa
Mác- Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng, làm kim chỉ
nam cho mọi hành ñộng.

Việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ñánh dấu bước ngoặt
lờn trong lịch sử cách mạng Việt Nam và ñó là một kết quả tất yếu

20



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN


S ra ủi ca ng Cng sn Vit Nam l mt yu t quan
trng quyt ủnh s thnh cụng ca phong tro Cỏch mng gii
phúng dõn tc v thng nht ủt nc. Vi ủng li Cỏch mng
ủỳng ủn, ng ủó cựng nhõn dõn xõy dng nờn mt lng cỏch
mng to ln v rng khp ủu tranh chng thc dõn Phỏp v bn
phong kin tay sai vỡ s nghip gii phúng dõn tc. ng ủó lónh
ủo nhõn dõ c nc dy lờn cao tro cỏch mng 1930- 1931 m
ủng cao l Xụ Vit Ngh Tnh, cao tro ủu trang chớnh tr 19361939...Vi khớ th cỏch mng, nm chc thi c lch s, vi mt
ngh thut lónh ủo v tng khi ngha ti tỡnh, ng ta ủó lónh
ủo cuc Tng khi ngha Thỏng Tỏm nm 1945 thnh cụng trn
vn, khai sinh ra nc Vit Nam Dõn ch Cng ho, nh nc ca
dõn, do dõn v vỡ dõn.

Qỳa trỡnh thc t lch s ủó chng minh rng: La chn con
ủng cỏch mng vụ sn, ủi lờn xõy dng ch ngha xó hi di s
lónh ủo ca ng Cng sn l mt s la chn hon ton ủỳng
ủn, sỏng sut ca Cỏch mng Vit Nam, m ngi tiờn phong l

KI L

Nguyn i Quc- H Chớ Minh- v lónh t thiờn ti ca dõn tc
Vit Nam, ngi thy v ủi ca ng. H Chớ Minh l tm gng
sỏng ngi ca mt chin s Cng sn trn ủi vỡ nc, vỡ dõn, l
biu tng ca khớ phỏch anh hựng, ý chớ ủc lp t cng, kiờn trỡ
lý tng, sỏng to v quyt thng.

22



OKS
.CO
M

Lời nói đầu
Phần I: Khái qt về xã hội Việt Nam

trước khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời
1. Tình hình chính trị
2. Tình hình kinh tế

3. Tình hình văn hố xã hội

Phần II: Phong trào đấu tranh của nhân dân ta trước khi Đảng
1. Phong trào Cần Vương

2. Phong trào dân tọc – dân chủ của tầng lớp sĩ phu u nước
2.1

Sự chuyển biến của xã hội Việt Nam .

Những ảnh hưởng của tác động bên ngồi
2.2

Trào lưu dân tộc chủ nghĩa

2.3

Phong trào đấu tranh của quần chúng cơng nơng bi