MỐI QUAN HỆ GIỮA Lí LUẬN VÀ THỰC TIỄN

* Thực tiễn: là những hoạt động vật chất cú mục đích mang tính lịch sử xó hội của con người nhằm cải tạo tự nhiờn và xó hội. Hoạt động thực tiễn là hoạt
động bản chất của con người. Nhờ vào thực tiễn như là hoạt động cú mục đích, có
tính xó hội của mỡnh mà cải tạo thế giới để thỏa món nhu cầu, thớch nghi một cỏch
chủ động, tớch cực với thế giới và làm chủ thế giới. Bằng hoạt động thực tiễn,
trước hết là lao động sản xuất ra của cải vật chất để tồn tại và phỏt triển. Vỡ vậy cú
thể núi, thực tiễn là phương thức tồn tại cơ bản của con người và xó hội, là phương
thức đầu tiờn và chủ yếu của mối quan hệ giữa con người và thế giới. Tuy nhiờn
thực tiễn cũng cú quỏ trỡnh vận động và phỏt triển của nú; trỡnh độ phỏt triển của
thực tiễn núi lờn trỡnh độ chinh phục giới tự nhiờn và làm chủ xó hội của con
người. Do đó, về mặt nội dung cũng như về phương thức thực hiện, thực tiễn cú
tớnh lịch sử xó hội.
Thực tiễn bao gồm nhiều yếu tố và nhiều dạng hoạt động, cỏc yếu tố đó có
liờn hệ với nhau, qui định lẫn nhau mà nếu thiếu chỳng thỡ hoạt động thực tiễn
khụng thể diễn ra được, đó là những hoạt động cơ bản sau:
Hoạt động sản xuất vật chất, là hoạt động cơ bản nhất, quyết định sự tồn tại
và phỏt triển của xó hội loài người và quyết định cỏc hoạt động thực tiễn khỏc, nú
tạo thành cơ sở của tất cả cỏc hỡnh thức khỏc của hoạt động sống của con người,
giúp con người thoỏt khỏi giới hạn tồn tại của động vật. Chớnh nhờ hoạt động sản
xuất vật chất, con người đó tạo ra tư liệu sinh hoạt, hỡnh thành nền tảng của đời
sống vật chất và tinh thần của xó hội.
Hoạt động chớnh trị-xó hội, là hoạt động nhằm biến đổi cỏc quan hệ xó hội,
chế độ xó hội, thúc đẩy lao động sản xuất vật chất phỏt triển.


Hoạt động thực nghiệm khoa học phục vụ cho sản xuất vật chất và gúp phần
phỏt triển sức sản xuất. Trong thời kỳ cỏch mạng khoa học và cụng nghệ hiện đại,
hoạt động thực nghiệm khoa học ngày càng trở nờn quan trọng trong sự phỏt triển
xó hội.
* Lý luận: là hệ thống những tri thức được khỏi quỏt từ thực tiễn, được

hệ với thực tiễn, nếu khụng gắn với thực tiễn thỡ sẽ trở thành lý luận suụng, bởi nú
thiếu cơ sở thực tiễn; khả năng thực hiện lý luận đó trong đời sống xó hội bị hạn
chế, khả năng tổng kết thực tiễn để bổ sung phỏt triển lý luận kém. Ngược lại, hoạt
động thực tiễn sẽ mang tớnh tự phỏt, hiệu quả hoạt động thực tiễn thấp, mự quỏng
nếu khụng cú lý luận hướng dẫn. Điều đó cũng có nghĩa là phải quỏn triệt nguyờn
tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong nhận thức khoa học và hoạt động
cỏch mạng. Bác đó chỉ rừ: "Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyờn tắc
căn bản của CNMLN. Thực tiễn khụng cú lý luận hướng dẫn thỡ thành thực tiễn
mự quỏng, lý luận mà khụng liờn hệ với thực tiễn là lý luận suụng".
* Những biểu hiện và nguyờn nhõn dẫn đến sự vi phạm nguyờn tắc
thống nhất giữa lý luận và thực tiễn. Biện phỏp khắc phục:
Những biểu hiện dẫn đến sự vi phạm nguyờn tắc:
Tuyệt đối húa vai trũ của thực tiễn, xem thường lý luận và vỡ vậy đó rơi
vào chủ nghĩa kinh nghiệm. Người mắc bệnh kinh nghiệm thường đề cao vốn
kinh nghiệm của bản thõn, ngại học tập lý luận, khụng chịu nõng cao trỡnh độ lý
luận, coi thường tri thức, bảo thủ, trỡ trệ. Người mắc bệnh kinh nghiệm trong hoạt
động của mỡnh thường mũ mẫm, sự vụ, tựy tiện, tự ty, khụng nhất quán trong suy
nghĩ cũng như trong hành động. Hồ Chí Minh đó núi: "Cú kinh nghiệm mà khụng
cú lý luận cũng như một mắt sỏng một mắt mờ".
Tuyệt đối húa vai trũ của lý luận, xem nhẹ hoạt động thực tiễn và như thế sẽ
rơi vào chủ nghĩa giáo điều, bệnh sỏch vở, nắm lý luận chỉ dừng lại ở cõu chữ,
hiểu lý luận một cỏch trừu tượng mà không thâu tóm được thực chất tớnh cỏch
mạng và khoa học của nú, nặng về diễn giải theo sỏch vở mà không đối chiếu với
cuộc sống và thực tiễn.Tiếp thu CNMLN như những tín đồ tôn giỏo.
3


áp dụng một cỏch rập khuụn kinh nghiệm của người khác, đơn vị khác, địa
phương khác hoặc của nước khỏc mà khụng xuất phỏt từ hoàn cảnh lịch sử cụ thể
để vận dụng lý luận (giáo điều kinh nghiệm)

Tiếp tục cụng cuộc đổi mới đất nước theo hướng cụng nghiệp hoỏ - hiện đại
hoỏ, tập trung đẩy mạnh phỏt triển kinh tế - xó hội, phỏt triển và nõng cao trỡnh độ
khoa học kỹ thuật.
Khụng ngừng nõng cao mặt bằng dõn trớ, trang bị và nõng cao trỡnh độ tư
duy lý luận cho cỏn bộ, đảng viờn; tổ chức đa dạng nhiều hỡnh thức học tập.
Quỏn triệt sõu sắc về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn và cụ thể húa
sự thống nhất đó vào trong cuộc sống.
Hoàn thiện từng bước nền dõn chủ xó hội chủ nghĩa, tăng cường mở rộng
dõn chủ về cơ sở. Đây là nhân tố cơ bản để từng bước khắc phục những căn bệnh
trờn.

5