Đề án
ĐỀ ÁN: Một số giải pháp quản lý nhằm đẩy nhanh quá trình thực
hiện công tác “dồn điền đổi thửa” đất nông nghiệp ở huyện Yên
Phong.
MỞ ĐẦU
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DỒN ĐIỀN ĐỔI
THỬA ĐẤT NÔNG NGHIỆP.
1.1 Khái niệm và vai trò của dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp.
1.1.1 Khái niệm của dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp.
1.1.2 vai trò của công tác dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp trong chuyển dịch cơ
cấu kinh tế nông nghiệp.
1.2. Quản lý hoạt động dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp.
1.2.1 Phương hướng chung.
1.2.2 Nguyên tắc thực hiện hoạt động dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp .
1.2.3 Mục tiêu.
1.3 Quản lý hoạt động dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp .
1.3.1 Bước 1: Ra nghị quyết chỉ đạo thành lập ban chỉ đạo, ban thực hiện dồn
điền đổi thửa đất nông nghiệp.
1.3.2 Bước 2: Quy hoạch đồng ruộng.
1.3.3 Bước 3: Xây dựng phương án chia ruộng.
1.3.4 Bước 4: Công khai hoá quy hoạch, phương án chia ruộng và thực hiện chia
ruộng tại thực địa.
1.3.5 Bước 5: Điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp.
1.3.6 Bước 6: Tiếp thu các chương trình, dự án đầu tư, hỗ trợ vào địa phương
sản xuất giống lúa, đưa chăn nuôi ra khỏi khu dân cư, rau màu, trồng hoa cao cấp.
1.3.7 Bước 7: Tổ chức thực hiện công tác dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp.
1.3.8 Bước 8: Kiểm soát hoạt động dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp .
1.3.8.1 Chế độ thông tin báo cáo.
1.3.8.2 Đánh giá thực hiện hoạt động dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp .
1
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CỦA HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ DỒN ĐIỀN ĐỔI
Mở đầu
• Tính cấp thiết của đề tài
Thực hiện nghị quyết số 10/NQ-TW của bộ chính trị ngày 27/2/1992 và
thông báo số 29/TB-TU của ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Bắc về việc giao
quyền sử dụng đất ổn định lâu dài cho nông dân; nghị đinh số 64/NĐ-CP này
27/9/1993 của chính phủ ban hành về việc giao đất cho nông dân sử dựng lâu dài
vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Trong 2 năm 1992-1993 toàn Huyện đã giao
ruộng ổn định lâu dài đến từng hộ cá nhân trong đó có để lại một phần diện tích đất
công ích phục vụ cho mục đích chung. Chính điều này đã tạo lập cơ sở pháp lý đẻ
hộ nông dân đảm bảo an ninh lương thực cho hầu hết người dân nông nghiệp, đặc
biệt là sản xuất gạo đóng góp nhiều cho xuất khẩu.
Tuy nhiên trong quá trình quản lý, sử dụng đất nông nghiệp tại Huyện Yên
Phong trong những năm gần đây gặp rất nhiều khó khăn:
Ruộng đất để sản xuất nông nghiệp phân tán, manh mún không đầy đủ,
bình quân 12-15 thửa/ 1hộ, cá biệt có 18 thửa/hộ. Do vậy không phát huy được
tiềm năng của đất, gây lãng phí nhân lực , chi phí sản xuất cao. Việc đưa tiến bộ
khoa học vào sản xuất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, cơ cấu nông nghiệp nông
thôn để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp cũng như công tác quy hoạch đầu
tư cải tạo đồng ruộng gặp nhiều khó khăn. Cụ thể như: Muốn thăm đồng kiểm tra
trước sâu bệnh… Thông thường phải mất một buổi sáng hoặc cả ngày; cày ruộng
phải “nhảy cóc” mất công; muốn đưa cây con mới, có giá trị kinh tế cao vào sản
xuất do ruộng đất manh mún công chăm sóc lớn đã làm giảm hiệu quả sản xuất
trong nông nghiệp.
Từ thực tiễn trên, năm 1998-1999 Huyện uỷ, Uỷ ban nhân dân huyện đã
chủ trương cho phép thôn: Trác Bút, thị trấn Chờ và thôn Đông Mai xã Trung
Nghĩa tiến hành chuyển đổi ruộng đất từ ô thửa nhỏ sang ô thửa lớn, xong mới chỉ
là lấy tinh thần tự giác, kế hoạch chuyển dịch chưa cao, ruộng đất vẫn còn manh
3
mún. Trong những năm gần đây do tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông
nghiệp nông thôn được đẩy mạnh vào Huyện, nông nhân mong muốn được tích tụ
bạn sinh viên lớp quản lý kinh tế 47A đã quan tâm và tạo điều kiện cho cá nhân em
hoàn thành tốt đề án.
Mặc dù đã nổ lực tìm tòi, nghiên cứu tài liệu có liên quan, nhưng vì thời
gian chưa được nhiều, kỹ năng và kiến thức có hạn nên không thể tránh khỏi những
thiếu sót. Em kính mong cô giáo cùng toàn thể các bạn sinh viên đóng góp ý kiến để
bài viết được hoàn chỉnh hơn.
Em xin trân thành cảm ơn!5
CHƯƠNG I: CƠ SƠ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DỒN ĐIỀN
ĐỔI THỬA ĐẤT NÔNG NGHIỆP
1.1. Khái niệm và vai trò của dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp
1.1.1 Khái niệm của dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp
Là việc chuyển đổi ruộng đất từ ô thửa nhỏ thành lớn giữa các hộ nông dân, đẩy
mạnh quá trình tích tụ ruộng đất để đưa nền nông nghiệp vốn manh muốn, nhỏ lẽ
phát triển thành sản xuất hàng hóa qui mô lớn. Dưới sự chỉ đạo thống nhất của các
cán bộ Đảng viên từ cấp trung ương đến địa phương.
1.1.2 Vai trò của công tác dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp trong chuyển dịch
cơ cấu kinh tế nông nghiệp .
Cuộc cải cách kinh tế trong nông nghiệp và nông thôn Việt Nam ở những
năm đầu thập kỷ trước đã đem lại những thành quả to lớn về mặt kinh tế, xã hội
cho đất nước. Từ một nước nhập khẩu lương thực, thực phẩm là chủ yếu, kinh tế
nghèo nàn, lạc hậu, chúng ta đã vươn lên trở thành nước xuất khẩu lớn trên thế giới
về một số mặt hàng nông sản như: gạo cà phê, tiêu, thuỷ sản … thu nhập và đời
sống của người dân luôn được cải thiện. Tỷ lệ đói nghèo giảm đáng kể, đặc biệt là
ở nông thôn…đóng góp vào thành quả to lớn trên không thể không kể đến các chủ
trương, chính sách ruộng đất của Đảng và Nhà nước đã ban hành trong quá trình
đổi mới vừa qua . Một trong số đó là chủ trương dồn điền đổi thửa đất nông
nghiệp. Đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta, là hướng đi tất yếu để đưa
khó khăn, tồn tại liên quan đến tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất đai, giao đất
chưa công bằng trước đây được giải quyết, tạo không khí phấn khởi, đoàn kết trong
xóm.
1.2. Phương đổi thửa đất nông nghiệphướng, mục tiêu và nguyên tắc thực
hiện hoạt động dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp .
1.2.1 Phương hướng chung
Thực hiện dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp và đưa chăn nuôi ra khỏi
khu dân cư và nằm trong trương trình tổng thể của ban chấp hành Đảng bộ huyện
thực hiện Nghị Quyết 10 của Đảng, Nghị Quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ 17 và
Nghị Quyết đại hội Đảng bộ huyện lần thứ 20.
1.2.2 Nguyên tắc thực hiện dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp
7
- Các cấp uỷ Đảng chính quyền và cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo
chặt chẽ dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp và đưa chăn nuôi ra khỏi khu dân cư.
Để đảm bảo yêu cầu và nguyên tắc sau:
- Phải quy hoạch lại đồng ruộng để có hệ thống giao thông thuỷ lợi thuận
tiện cho sản xuất lâu dài, xây dựng các công trình văn hoá thể thao. Trên cơ sở tận
dụng tối đa các công trình giao thông thuỷ lợi hiện có của địa phương, tránh lãng
phí.
- Trong chỉ đạo điều hành phải thực sự công khai, dân chủ phương án qui
hoạch đồng ruộng. Phương án dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp và đưa khu chăn
nuôi ra khỏi khu dân cư, để dân bàn bạc tạo sự thống nhất đồng thuận cao trong
Đảng bộ và Nhân dân.
- Diện tích đất canh tác của các hộ khi thực hiện dồn điền, đổi thửa đất
nông nghiệp phải trên cơ sở diện tích giao cho hộ đó năm 1993 trừ đi phần chênh
lệch diện tích đã bị Nhà nước thu hồi (nếu có).
1.2.3 Mục tiêu
Năm 2007chỉ đạo thực hiện làm điểm dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp
ở một xã để rút kinh nghiệm.
Năm 2008 triển khai thực hiện ở tất cả các xã thị trấn trong huyện.
đồng chí bí thư chi bộ làm trưởng ban, đồng chí trưởng thôn làm phó ban, chủ
nhiệm hợp tác xã làm phó ban, các thành viên là các ban, nghành đoàn thể và các
đồng chí kinh nghiệm uy tín, am hiểu đồng ruộng.
Đại hội xã viên hoặc hội nghị xã viên họp ra nghị quyết hoặc tổ chức phát
phiếu thăm dò đến các hộ xã viên để tổng hợp các ý kiến thống nhất thực hiện chủ
trương dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp.
1.3.2. Bước 2: Quy hoạch đông ruộng
a. Trước khi tiến hành quy hoạch đồng ruộng cần thực hiện các việc cụ thể
sau:
Thống kê toàn bộ diện tích đất nông nghiệp hiện có của từng hộ thành các
bảng biểu
Thống kê toàn bộ diện tích đất công ích hiện có
b. Tíên hành quy hoạch
9
Khi cần căn cứ vào bản đồ địa chính địa hình thực tế của các chân ruộng
từng khu, từng vùng, các công trình hiện có của địa phương. Lập bản đồ quy hoạch
gồm :
Đất ở khu dân cư (nên chọn các vị trí thuận lợi có giá trị sinh lời)
Các công trình công cộng của thôn (cần có sự thống nhất giữa thôn và các
xã ) bao gồm nhà trẻ, mẫu giáo, nhà văn hoá thôn và sân thể thao …
Các công trình thuỷ lợi đường giao thông nội đồng, kênh mương tưới tiêu,
nghĩa địa, bãi giác thải…trong nội dung này phải tận dụng các công trình hiện có
của địa phương đặc biệt là đường giao thông và các công trình thuỷ lợi. Đồng thời
các tính toán sau khi chia ruộng các thửa đất của các hộ đều được tiếp cận với
đường giao thông và các công trình tưới tiêu.
Các vùng sản xuất theo địa hình của thôn (nên chia 3 vùng chính đó là
vùng trũng, đồng vàn và đồng cao)
c. Sau khi quy hoạch lại cần phải xác định một số nội dung sau:
Diện tích của từng loại đất đã quy hoạch nêu ở trên (tô màu để nhân dân
dễ nhận biết trên bản đồ và thống kê thành bảng biểu)
Các vùng còn lại tiến hành các phiếu chia ruộng.
Trong quá trình chia có thể ưu tiên các gia đình chính sách, neo đơn không
nơi nương tựa nhận ruộng gần, dễ canh tác
1.3.4. Bước 4: công khai hoá quy hoạch, phương án chia ruộng và thực hiện chia
ruộng tại thực địa.
a. Công khai hoá nội dung quy hoạch, phương án chia ruộng
Ban thực hiện dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp qua nội dung quy hoạch,
phương án chia ruộng để chi bộ họp bàn thống nhất và ra nghị quyết. Sau đó tiến
hành mở hội nghị xã viên để họp bàn thống nhất và ra nghị quyết thực hiện.
Niêm yết các bản đồ quy hoạch, phương án chia ruộng tại nơi công cộng
để toàn bộ nhân dân biết và tìm hiểu cụ thể.
11
Tăng cường các biện pháp tuyên truyền, vận động nhân dân đặc biệt là
vận động cá biệt các trường hợp chưa đồng ý với chủ trương dồn điền, đổi thửa đất
nông nghiệp.
b. Chia ruộng tại thực địa
Đo đạc diện tích đất của các hộ tự nguyện, tại vùng đất trũng (có gắp
phiếu tứ tự)
Số hộ còn lại, vùng còn lại tiến hành gắp phiếu tiếp theo.
Thời điểm chia ruộng thuận lợi nhất là sau khi gặt lúa vụ mùa xong và
trồng vụ đông.
b. Lưu ý
Trong quá trình chia ruộng cần lưu ý một số vấn đề sau:
Để lại phần bờ thửa tối thiểu là 50 cm là phần đất công và giao cho các hộ
gia đình tự quản lý.
Đối với những hộ chư nhất trí với chủ trương dồn điền, đổi thửa đất nông
nghiệp thì ở những giai đoạn này có thể “nhảy cóc” và bố trí các diện tích công ích
của thôn xã, xen kẽ tại khu vực này. Đồng thời tập thể không chịu trách nhiệm về
các điều kiện sản xuất của các hộ không ủng hộ dồn điền, đổi thửa đất nông
nghiệp.
Trên cơ sở nghị quyết của ban chấp hành Huyện uỷ kế hoạch thực hiện
dồn điền đổi thửa của đơn vị mình.
Mở hội nghị họp bàn ra nghị quyết lãnh đạo thực hiện chủ trương dồn
điền, đổi thửa đất nông nghiệp.
Thành lập ban chỉ đạo dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp
b. Ở Thôn
Họp chi bộ ra nghị quyết chỉ đạo thực hiện nghị quyết của cấp trên.
Tổ chức hội nghị xã viên để thống nhất chủ trương.
13
Thành lập ban thực hiện dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp.
1.3.7.2 Tổ chức vận đọng tuyên truyền
Các tổ chức đoàn thể, quần chúng tổ chức họp bàn chuyên đề và vận động
hội viên, đoàn viên trong thực hiện chủ trương dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp
Tăng cường phổ biến các nghị quyết kế hoạch đồn điền đổi thửa của các
cấp trên các phương tiện thông tin đại chúng của Huyện, của cơ sở
1.3.7.3 Lộ trình thời gian thực hiện
Trong năm 2007 triển khai hoạt động dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp
đến các xã, thôn và chỉ đạo điểm thực hiện dồn điền đổi thửa tại xã Thụy Hoà sau
đó tổng kết rút kinh nghiệm và nhân rộng mô hình thực hiện dồn điền, đổi thửa đất
nông nghiệp.
Năm 2008 các xã thị trấn chọn 1-2 hợp tác xã làm xong công tác dồn điền
đổi thửa, các hợp tác xã còn lại tiếp tục thực hiện các bước.
Từ năm 2009 - 2010 cơ bản hoàn thành trong toàn huyện.
1.3.7.4 Chính sách hỗ trợ.
Mỗi thôn thực hiện dồn điền đổi thửa xong huyện hỗ trợ như sau:
+ Thôn 200 hộ mức hỗ trợ 20 triệu đồng (trđ)
+ Thôn từ 200 - 400 hộ hỗ trợ 30 trđ
+ Thôn có 400 hộ trở lên hỗ trợ 40 trđ
Kinh phí làm đường giao thông, kênh mương huyện cho phép các thôn
đấu giá quyền sử dụng đất . Huyện chỉ thu tiền sử dụng theo quy định.